Latin

Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 23

Süzlärneñ gomumi sanı 3376
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2265
0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
иаразнак сыжәҩахыр аанкылан скалкало сышьҭырхын,
аҷаԥшьаҩ дахьтәаз ауада сшыҩнадырԥалаз сызгәамҭаӡеит.
Ашә инкыдҵаны иадыркыз иадӷырло ианалага, зегь ауеилысымкаахуаз?..
Мақбулиа лан Шьасиа лҿахәы аҟнытә...«Сашьеиҵбы иҷкәын
ԥҳәыс дааигон, хымыш раахыс уахь ҳаҟан. Иацы, асабша, чаран, ауыха аԥшәмеи сареи ҳаангылап ҳәа ҳгәы иҭан. Аха зегь
маншәалаханы, аџьџьаҳәа ҳанеилга, аԥшәмацәеи агәылацәеи
рымч зқәымхоз шыҟамыз анааба, аҩныҟа ҳаихеит. Ибзиашәа,

арантә ихьшәаны ихатә машьынала ҷкәынак дҩеин, данаауаз ҳааигеит. Аҩны ҳааизар. алашарақәа ырцәоуп, арԥхагақәа
аҿакым. Аҷкәын ачараҿы дшаангылаз ҳдыруан, Мақбулиа
лакәзар, цәыкьа ддәықәҵхьан, аҩныҟа дмааит акәымзар.
Раԥхьа хырҩа азаҳамуит, лҩыза лҿы днеизар, ишеицәажәо
аамҭа ахьрыцәцо рызгәамҭазар акәхап ҳәа. Аҭел дасыр ахәҭан
шысгәахәуаз, сычҳара хыҵит. Лҩыза аҭел сылзасит. Атрубка
аӡәгьы иқәимхит. Еицны кинок ашҟа ицазар акәхарын ҟасҵеит.
Уажәшьҭа акино аҿынтә ихынҳәызар ахәҭоуп анысгәахә,
аҭел саст. Аҭак ҟамлеит. Усҟаноуп иансгәалашәа, аҩны аӡәгьы
дшыҟамыз. Иҟазар Дамошьниа лҿы ауп иахьыҟоу, аасгәахәит.
Сымҩашьеит, аҩныҟа дцеит ҳәа исалҳәаз схы еиланагаразы
акгьы сыгымхеит. Иаразнак амилициахь хаихеит...».
Агәылаԥҳәыс Адушьа лҟнытә...
«...Жәабаҟа шықәса раԥхьа, ҳаԥхьа инхоз ауриа Израильҟа
дахыҵны данцоз, иҩны жәибжь нызықь ҳәа иааихәеит атакси иақәтәаз Маџь. Аҩны, иӷәтәын, рацәак агылара амамкәа,
ԥшьбаҟа уада еиҿакын, аган аҿы асура иамаз аламҵакәа, аха
ауҭра бзианы иаҵакын. Амандарина еиҭаҳаз уажәшьҭа ашәыр
меигӡарахда иҿаларатәы иазҳахьан. Аҭыԥ еиҳангьы иаԥсан,
аха ауриа ицара аамҭа анааи, ахә бзианы изҭаша иԥшааха
имоуит. Ҳара гәыла бзиак дҳаундаз ҳгәахәуан, ацәгьа-абзиа
уҳәа иҳалалаша. Ауриагьы дыцәгьамызт, иҳәа-иуы уашьуамызт, аха џьара днеиуамызт. Агәыла ҿыц уаанӡагьы даадыруан, инахарамкәа ауада қьырала иамхны дыҩнан. Иԥҳәыс
ахәҳахәҭраҿы аус луан. Ҩыџьа ахәыҷқәа ирымаз ашкол иҭан.
Усҟан ҳацәгьа-ҳабзиа иаламызт, ианаҳгәылаха, мап кышьас
ирымази. Аӡә акы анимоу, раԥхьа узнеиуам, рышьҭахьгьы
узықәҵуам. Гәылак ишакәым дизныҟәеит, диацәҳаит ҳәа уаҩы
имаҳацт. Иԥшәмаԥҳәыс лакәзаргьы, шьоук гәылаҳәсақәак
реиԥш, уҳәан-сҳәан далам. Зажәеи зуси еиқәшәаз хаҵеиԥҳәыси инхеит, инҵит, рхәыҷқәа рааӡеит. Аҷкәын макьана
ашкол дҭоуп, аӡӷаб аиҳабы Мақбулиа Аҟәатәи амедицинатә

училишьч афилиал ихтыз дҭалан, сынтәа аҩбатәи акурс
дтәоуп. Уажәы хәыҷык дыҭҭәааит акәымзар, илыгны лызҳауан.
Сара исгәалашәом, аӡәы ишакәым диацәажәахьаны.
Дхааӡа,
дгәыкӡа,
дуԥылацыԥхьаӡа
дыԥхашьаԥхаҵо,
дԥышәырччо аԥсшәа уалҳәоит. Зынӡа иахьатәи аҿар
дреиԥшӡам. Уналҿаԥшыр, амаалықь цқьа. Рқьышә иқәыршьуа
аҵәахҵәаԥшь акәым, егьыс шәыгакгьы лхы иалырхәом.
Ихарҟьацәамкәа гьамала деилаҳәоуп. Ианылҭаху, иахьылҭаху
дцо дыҟам. Есқьынагь лани лаби рылаԥш лхуп. Нас, абас иҟоу
аӡӷаб дыԥхасҭоуп ҳәа ани ацәгьауҩы ииҳәаз зынӡа ииашам.
Ҳара еиҳа даҳзымдыркәа, иара уахык ала дидырма? Ииҳәаз
зхиҳәааз ихы ҿихырц азоуп...».
Шьурбеи, сареи ҳаиқәшәар сҭаххеит. Уи мариамызт, акы,
иус аилыргара снапы ианымызт, ҩба, аҷаԥшьаҩцәа ирасҳәар
мап ркуамызт, аха шьоукы даҽакала еилыркаар алшон.
Аус сацхраауоу ма саԥырхагоу иабардыруеи. Уи еилагаран
аусураҿы. Аиҳабы еиликаар, иҽеим ашҟа икылигар алшон.
Убри азын Ҭарашь сиҳәеит. Раԥхьа аамҭа сымам ҳәа мап
икызаргьы, нас игәы хьаԥссашәа иҟалазаап, иусуратә уадахь
дааргартә иҟаиҵеит. Ҩыџьа амилициа аусзуҩцәа дрыбжьаргыланы дааҩнаргалт. Ҭарашь, урҭ акоридор аҿы иааԥшырц
инарыдиҵан, ихаҭагьы аамҭала ҳаизныжьны дындәылҵит.
Ашә ааҩсан ишьҭахь инапқәа ҟаҵаны ҿымҭ игылаз
Шьурбеи снаихәаԥшит. Уанӡа издыруаз арԥыс дабаҟахыз.
Цқьа уихәамԥшыкәа дудырратә дыҟам. Ихахәы еиқәацәа
еилажәжәа, илақәа ҭыҟаԥшьааӡа, алаӷырӡи амыцәареи
идырҩазшәа акыр наҟ иҭарцалахьан. Ихы-иҿы аушьҭуп. Аласалых жәпа ишәу, ҵаҟа иаҵоу икьаҿ ахәда иҭыҳәҳәо цәгьала
иҟьашьуп. Шьакәарак иламызшәа, дышкәакәаӡа дыҟоуп.
Иеимаақәа рыҵӷақәа амхуп, имаҟагьы шимху удырратә,
уажәы-уажәы илеиуа иеиқәа дҩахоит. Уаанӡа ииашахәҵәаӡа
иныҟәоз, амца дақәуҵаргьы имбылуаз, ихәда ырхәаны 80

шықәса зхыҵуа иеиԥш деилаҳаны аарлаҳәа дгылан. Иухара иухарам, аҭакра аубзиаху, аха аҽаҭарагьы иашам. Ахаҵа
дызқәымшәо егьыҟам, рҳәоит, зегьы хаҵарыла урԥылароуп...
Шьурбеи ҳаиқәшәара дазыԥшымызт, ҳаиқәымшәар акәын
уажәы еиҳа ииҭахыз. Анышә дыҵанаҵон, дыҵнахуан дахьгылаз. Ихы ҩышьҭыхны сышҟа знык иадамхаргьы даахьамԥшит.
Раԥхьа ихы шьҭацаланы ҵаҟа дышьҭаԥшуан, нас ганха илаԥш
кыдырхаланы ԥшырҭас ишьҭихит.
— Утәа! — дахьтәашаз неисырбеит. Иара стәом ҳәа даналага, иниасҳәеит: — Умтәара акгьы иахәом!
Уаҳа сажәа ҩбеимтәит. Ашьшьыҳәа дааин, иахьисырбаз
аҭыԥ аҿы днатәеит, цәгьарак ҟазҵаз ахәыҷы данақәукуа
еиԥш. Аха нас ҭынч дзымтәеит. Ауадаҿы ишыԥхазгьы,
дыхьҭашьызшәа, дҵысҵысуан. Инапқәа еиҳа ируамызт —
џьарак изааиқәымкит.
— Сара уус еилсыргом, аха уашьа ахәшәтәырҭа исыцҭаз
иаҳаҭыр азы аиаша еилыскаар сҭахуп. Иуҳәо ашәҟәы иасырбом, амагнитофон ианылом, ишубо, ашаҳаҭцәагьы тәам.
Ус анысҳәа, акыр иҽааиқәикшәа збеит. Уи али-ԥси рыбжьароуп. Инеимаҭәаны аҵәыуара далагеит. Цәгьала исцәымӷуп
ахаҵа данҵәыуо, ихаҵара ланарҟәуашәа сгәы иаанагоит. Сааиԥеиԥшит. Ҳаицәажәара игәы ардазар акәхап, еиҳа
алҵшәа аиуан, хымԥада. Иаразнак ишынеимеиҭәаз еиԥш,
убас дагьналгашьахеит. Ила ҭырхаха даасҿаԥшит. Иқьышәқәа
қәацқәацон. Аарлаҳәа ибжьы цәыригеит.
— Сара акгьы схарамкәа сҭакуп.
— Ауыха узцыз аӡӷаб илҩыз арзаҳал умдыруеи?
— Ааи, аха уи лара илҩит ҳәа сыҟам.
— Ашьҭахь шәеиҿадмыргылеи?
— Ус илдырҳәеит, сгәахәуеит.
— Нас, иабанҵәо аиаша, иабалаго амц.
— Џьаргьы. Иҟаз шыҟаз ашәҟәы иасырбаз иашоуп, — ара
дааҭгылт. — Аҭаҭын сахар ҟалома?
Аҭаҭын сахаӡом, сусуратә уадаҿы астол амгәа иҭаҵаны

исымоуп цырақәак, абас шьоукы санрацәажәо азы. Ҭарашьгьы
аҭаҭын дахомызт, аха сара сеиԥш цырақәак шԥаимам сгәа­
хәын, астол амгәа акы-ҩба саарыханы снарҭаԥшит. Акгьы
ҭамызт.
Сзышьҭаз ицәа иалашәеит.
— Сара исымоуп.
— Иумазар, уаха.
Амца наиркит. Алҩа иааиқәырццакны игәы аҵанӡа ишьҭит.
Нас иҭаҭын ихашҭшәа хәыцрак даанахәеит. Далахошәа анызба, ҭынч сааиацәажәеит:
— Аус иагәылоуп аексперт ишәҟәы. Мақбулиа дыӡӷабын.
Сажәа алгаха симҭеит:
– Хҩык ахәыҷқәа заухьоу аԥҳәыс дыӡӷабзар, ларгьы
дыӡӷабын! — иԥсы еиҟәыҷҷо инациҵҽит: — Аԥара ршәазар
акәхап.
– Угәаанагара иашам, — уаҳа исмырҳәеит, нас схаҭа
сеилашәеит. — Дыӡӷабмызт уҳәоит, уаанӡа ухы зханаугеи,
аҩны аԥҳәыс ссир дышумоу?
Иԥсыԥ лагаҩагара ицәыуадаҩхеит.
— Уи азы сышьтәуп. Сыҟамзар еиҳа еиӷьын. Акыр сдырхәыц­
хьеит арҭ амшқәа. Сзықәшәаз, изыхҟьаз, изҵызгара сыздыруам.
— Амхәыцра акәхап, ахара атәы мҳәакәа.
— Ииашоуп.
— Қәралагьы шәеиҟарамызт, — сгәы ашыра еиқәтәомызт. —
Лымариа сԥыхьашәеит ҳәа ус умныҟәар акәын. Ԥсшьаҩ ӡӷаб
ласык улыцызшәа убеит.
— Схы ахьӡ баша ишԥасҭа! — ихы ааникылт.
— Угәы уажьеит, ухы акәӡам ахьӡ зуҭаз. Ахьӡ зуҭаз, узхыл­
ҵыз уашьцәа, уаҳәшьцәа, угәылацәа уҳәа роуп...
— Сара уи ианакәзаалак сацәшәон. Аҵыбра зцәымӷу
иԥынҵа иҭиаауеит ҳәа. Сыгәра шәымгаӡои?
Аҭак исымҭеит.
— Машьынала ақыҭахь санцо аума, ма саныхынҳәуа,

амҩаҿ исықәшәо ҳқыҭа ӡӷаб хәыҷқәа рымацара ианыҟоу
ишьҭысхӡом. Уажәы аамҭа акалашәа иҟоуп. Хаҵа ицоит, нас
уԥшыр, дыцқьамызт ҳәа ихынҳәуеит. Лхы ҿылхырц уӡбахә
лҳәар, лашьцәа ааусны уааныркылоит, ԥҳәысс думгар
уаҳшьуеит ҳәа. Ухы злаҿухуеи? Лара илцәагои, амашьына,
ауаҭах уҳәа ишумоу лдыруеит. Зегьы ауеиԥшыху.
— Уи еиԥш ҟалашьа ыҟам. Шьоукы хаҵа ицаны ихынҳәуазар,
уара уеиԥш иҟоу уҩызцәақәак рԥылахьазар акәхап.
— Ус шәымҳәан?
— Уаҳа ҳәашьас иҟоузеи?
— Иҭабуп, џьараҟыр шәсыцхраауаз џьысшьон, — ганха
днаҳәит.
— Ухы зықәуршәаз аҿы цхыраашьа аманы избом.
— Избан, избан, исхарам зысхарои? Мчыла акгьы ҟамлеит.
Нас, аиаша шьақәгылашьа изхамами?! Сшьапқәа зԥымҵәеи уи
аҽны аҩны сандәылҵуаз? — есааира ибжьы импыҵанҵәон...
Ақәа кыдхаҽа илеиуеит. Смашьына асаркьа арыцқьара
иахьӡом. Ашьшьыҳәа ауп ишнасцо, аԥхьатәи алашара хәыҷқәа
аркны. Сгәалаҟазаара ыҟам. Амшцәгьа акәым иҟазҵоз.
Ҭырбеи Папба иҟны сыҟан. Ахәшәтәырҭа санҭаз уадак аҿы
ҳаицышьҭан. Аратәи аҳақьымцәа анимыхәа Шәачаҟа дырган,
ишьақәдыргылт ачымазара бааԥс шихьыз. Жәаха аҩныҟа дааргеит. Иԥсы зку агәырқәа роуп.
Сымнеир еиҳа еиӷьзар ҟаларын, аха мнеишьасгьы исымази, дшааргаз ансаҳа. Уаанӡа иудыруаз иакәмызт. Ибаҩи ицәеи
еикәыршан. Ичымазара атәы издыруамызт, дгәыӷны иҳәон,
уажә еиҳа ихьаақәа зырҵысыз ахьҭа ауп, изулак аӡынра
сынӷыҵсыр, нас аԥхарра аныҟалалак, сеиӷьхоит ҳәа. Аӡынра
аӷыҵсра акәым, имшқәа ԥхьаӡан. Агәыӷра хәыҷы имаз акәын
иахьанӡагьы даазгоз.
Ииашаны агәра гара уадаҩын ари еиԥш иҟаз ачымазара дахьафаз. Амилициа аҿы аусура санаашьҭыз, иара ҩажәи
хәба шықәса аус иухьан. Усҟан аизарақәа рҿы иӡбахә
акәын ирҳәоз. Цәгьарак аныҟалалак, иҟазҵаз рыԥшаара

ануадаҩхалак, уара, амилициа астаршина Тырбеи Папба
иашәҳәеи ацхырааразы, иҳәон аиҳабы. Ақалақь иаланхоз
ахәыҷы-аду, дасу иԥсҭазаашьоу инаркны изымдыруаз дарбан? Шықәсык жәаба, жәохә аҳамҭақәеи аџьшьарақәеи
иауан. Убас, акьыԥхь аҿы иӡбахә лассы-лассы иаҳәон. Ибзианы исгәалашәоит, туристцәақәак аратәи ашьхақәа рҿы
ианыӡыз. Тырбеи иакәымзар рыбаҩгьы рбараны иҟамызт.
Урҭ баша туристцәамызт азы, зшьапы иқәгыламдаз. Еиҳабдук
изааигәан. Убас ахра иаҿахаз шәарыцаҩцәақәакгьы рыԥсы
еиқәирхахьан. Ажәакала, иаркы-ирцәа ҳәа дыҟан. Ашьҭахь,
ҳарҭ еиҭа быжьшықәса аус еицаауит, ҳагьеизааигәахеит,
ҳаиҩызцәахеит. 35 шықәса акы-ҩба ҳәа амилициа рҿы аус
уны, атәанчарахьы дцеит. Дцеит, аха иҵегь аусура илшон, убас
агәамч иман.
Ақәа саҟәыҵп ҳәа агәы иҭам, шықәсык аахыс цырак
камшәахьазшәа. Апрокуратурахь снымҩахыҵын, аха Ҭарашь
дыҟамызт. Игәы бзиамхазт аҽны аусурахь дҭымҵзаап. Дагьызбап, ани аус азы сыниацәажәап сгәахәын, иҩныҟа сҿынасхеит.
Дахьынхоз ақалақь ажәытә раион аҿы акәын. Ареволиуциа
ҟалаанӡа аҭуџьарцәа идыргылаз, ҩынтә еихагылаз ахаҳәтә
ҩны, акыӡӷа иаҿагылаз, дыҩнан. Машьынала аԥхьа узнеиуамызт. Ахаҳәтә мардуан. Егьыс амҩа ҩадала акыр уакәыршаны
аҩны ашьҭахьала уаанагон. Убри амҩа уахьакәнаршо азы
ишҟа амҩахыҵра сҭахцәамызт.
Ашә сзаалыртит иԥшәмаԥҳәыс Мери. Санылба дгәырӷьеит,
аҽԥныҳәагьы сылҭеит, ааигәа рышҟа сахьымҩахымҵхьаз азы.
Ҭарашь спортивтә маҭәала деилаҳәаны адиван дықәианы ателевизор дахәаԥшуан.
— Иацы ахьҭа сылалазар акәхап, — иҳәеит иара, — иахьа
сымцашоура шьҭыҵын, ахәшәқәа рышьҭахь, ишубо, хар сымам.
Мери ирласны ҳхәы лырхиеит азал аҟны, ателевизор
ҳахәаԥшратәы. Литрак ауатка аақәлыргылт, ҳхәы данылахатәа.
Ҭарашь ихсыртуеит ҳәа даналага, изымуит.
— Мшәан, ари Москвантә иаазгаз ауп.

Иара идыруан Москватәи ауатка бзиа ишызбоз. Изыхҟьо
сыздыруамызт, аха Москватәи ауатка егьа зжәыргьы схы
снархьраны иҟамызт.
— Аԥҟарра ҿыц еилаагарым, ҩба – уара учмазаҩуп.
— Ишуҭаху, — ихмыртлакәа наҟ инықәиргылт, нас еиҭа
ари азҵаара даалацәажәеит. — Ииашаҵәҟьаны уи ақәҵара
ҳаԥсы ҳнаршьаҵәҟьеит. Асасцәа ҳәа еиԥхьытта рҿаархон. Нас
ухаҵазар, џьара ресторанк аҿы рхәы ҟаҵаны иумыртәан...
Акранаҳфа, сызхааиз ашҟа сниасит, исымҩатәшәа.
— Унапы злакыз аус шԥацо?
— Иарбан? — игәаларшәо дааиԥхьхәыцит.
— Шьурбеи Шуген иус.
— Аа, салгеит.
— Ишьақәургылеи? Ихароума?
— Ихароу ихараму, ма иахьынӡеихароу еилзырго аӡбар­ҭа
ауп. Ҳарҭ иҟалаз шыҟалаз шьақәыргыланы раԥхьа инықәаҳ­
ҵоит.
— Нас, ари аус шԥарызноугеи?
— Ихароу рацәаӡоуп.
— Ихароу шԥаҟам. Уанӡа ихы неимгар акәын. Лара зынӡа
гәыбӷан лысҭаӡом. Дыԥҳәысуп. Лгәаҳәара дыхнахцәазар
ҟалоит. Лымариа аниԥыхьашәа, дызлывымсит. Усҟан иԥшәма­
ԥҳәыси ихәыҷи дрызхәыцыр акәын.
— Акәын, аха ишакәым длызныҟәеит.
Иажәа снаԥылт.
— Уи мчыла усны иҟамлеит, Ҭарашь. Насгьы, мчыла усзар,
шәытарак џьара илнымлакәа иҟалозу?
— Нас иуҳәарц иуҭахуи?
— Аӡӷаб дныҟәон, аӡәгьы изымдыруа. Уи ауыха лани лаби
аҩныҟа ихынҳәуеит ҳәа дыҟамызт. Ашьыжь данырба, лхылыԥсы ҿылхырц иақәылкит. Уи азы Шьурбеи димеигӡеит.
Еиҳагьы дылзеиӷьхеит. Акы — даԥсыуоуп, ҩба — деилкаауп
дызусҭоу. Атәымк дидырбалар, лхы пату лзақәымҵеит, рҳәон,

ари лыхьымӡӷ аалыхнахт.
— Лара дшыӡӷабыз атәы зҳәо аексперт иҟнытә ашәҟәы
шьҭоуп.
— Уи иашам,— уаҳа исмырҳәеит.— Ари еиԥш аҭагылазаашьа
аныҟалало ажәала иаԥҵоуп, ацәгьоурақәа ахылымҿиааразы
дызусҭзаалак, аӡӷаб, аус азы инарго илыхәаша ашәҟәы
лырҭоит.
— Сара уи еиԥш сыздыруам.
— Акәзааит, — снаиқәшаҳаҭхазшәа ҟасҵеит. — Ақалақь аҿы
излацәажәо акыр уаҳахьома?
— Аамҭа ҭацәы сыманы салалазшәоуп ишуҳәо.
Иахырҳәаалои?
— Уаанӡа дныҟәалон ҳәа иаахтны шьоукы алацәажәоит.
— Дызцәымӷу, уҳәан-сҳәан гәарарҵозар ҟалап.
— Сгәаныла, ус акәым. Издыруаз ҷкәынакгьы иӡбахә рҳәеит.
— Слыцныҟәон иҳәама?
— Мап.
— Иумбои?
Аҵыхәтәан ажәа ииҳәаз смаҳазшәа ҟасҵеит.
— Аиаша шьақәыргылатәуп, Ҭарашь.
— Ашәҟәқәа шыҟоу иубаз ауп.
— Мцыла еиқәыршәоуп.
— Сара акгьы сымчым.
— Иумчуп. Апрокурор ицхырааҩ ануакәха, ирҳәо амц шымцу аарԥшны, аиаша дырҳәа. Ари уаҩроуп, ҩба — ууалԥшьа ауп!
Сыбжьы ахьсымпыҵҵыз сызгәамҭаӡеит. Мери ачанахқәа
зыӡәӡәоз лхы ашә иаалалкит.
— Шәыбжьы заҟарои?
— Ус, ҳаицәажәоит, — иҳәеит Ҭарашь, иҽааԥсахны. Ашә
анкыдылҵа, игәы намӡо ихы аасықәикит.
— Мшәан, уара удукатума? Насгьы...
Иажәа снаԥылт амцхә имырҳәакәа.
— Убри азоуп иуасҳәаз изхауасҳәо.
— Атәым хьаа азы.

Ииҳәаз сгәы ааснархьит. Абас дыхьшәашәаӡа дҟазҵазеи,
уаанӡа ус дыҟамызт аасгәахәит. Ауаҩы данрыцҳаумшьа,
бзиа данумба, уи уаҩрам. Ииашаны, зегьы ус узрызнеиуам,
еилкаатәу деилкаатәуп, ирыцҳашьатәу дрыцҳашьатәуп, ацхыраара зҭаху иҭатәуп. Ус ауп ауаҩра шеилыскаауа. Есааира маҵурала аҩада дыхәнацыԥхьаӡа, иламыс ицәыӡуама?
Ҭарашь иҿынтә исзеилымкаауаз ҟалеит. Аха, иахьцалак, иажәа
аҭак асымҭар сгәы иамуит.
— Ҭарашь, атәым хьаа ҳәа ыҟаӡам. Иҟоуп баша ахьаа.
Еиҳараӡак иухарам анухарарҵо. Уи еицәоу хьаа бааԥс
ыҟам. Агәра га, ма уазыхынҳәы, акәымзар уаԥхьаҟа аусура
уцәыуадаҩхоит...
Ҭарашь иҿынтә сандәылҵуаз амши аҵхи рҽанеиҭрыԥсахлоз
ахь инеихьан аамҭа. Суадаҿы санышьҭала, лассы сзыцәомызт.
Адырҩаҽнынтәаракгьы
уи ҭыԥк
снаҭомызт. Изулак
хәылбыҽханӡа исычҳаит, нас иақәыскит лхаҭа дызбарц. Иауазаргьы сналацәажәарын. Машьынала ргәашә снадгылт.
Аҩны дууп, ҩынтә еихачаԥа еихагылоуп. Абарҵа алашара
аркуп. Агәашә аԥхьа аҵәҵәа иамаз снацәа нақәсырӷәӷәеит.
Абарҵа ашә аартны, ԥҳәыск даадәылҵит. Макьана дҿоуп. Асаара ишьҭаҳәазома уҳәап ахалаҭ илшәу. Дҿаԥха-ҿаччо аԥсшәа
аасалҳәеит.
— Шәааи арахь!
— Иҭабуп, — аҩныҟа шьаҿақәак ааҟасҵеит. — Сара ашьаус ԥшаара аинспектор Шараҭ Амԥар соуп. Шәыԥҳа аҩны
дыҟазар, сынлацәажәар сҭахын.
Дааҭгылт. Ишызбоз лыԥшра аацәгьахеит. Лыла ҭархәаланы
хаарак лыҵамкәа дынсазҵааит.
— Илашәҳәаран иҟои?
— Аус азы зҵаарақәак налысҭар сҭахуп.
— Шәарҭ усс ишәымеи? Аус знапы иану апрокуратураа
роуп. Иахьынӡаздыруа амилициа аусзуҩцәа ус рымаӡам. Дара
акы еилыркаар рҭахызар, уахь илыԥхьоит...
Уаҳа ажәак зынӡа исылмырҳәеит.

Ашьыжь Ҭарашь аҭел дысзасит, аусураҿы сыштәаз.
— Уара иаха урҭ рҿы унеизма? — иаразнак дынсазҵааит
шьыжьбзиа, хәлыбзиа ыҟамкәа.
— Иуазҳәада?
— Ашшыԥхьаӡ апрокурор иаԥхьа иқәуп.
— Дагьанбахьӡа?
Лассаамҭа акгьы иҳәомызт. Сара ателефон ԥхасҭахаз
џьысшьеит.
— Алло!
— Исҳәо уаҳауама?
— Ишубо, сдагәам, — сҳәеит инаҵшьны, сгәынамӡара шыҟаз
еиликааратәы.
— Уаҳа ари азҵаара уазымхынҳәын, сара урҭ аӡәаӡәала
срыԥхьоит...
Аҭак ҟамҵакәа атрубка нахасҵеит.
Меигӡарахда уажәшьҭа агәра згон, ҩ-напык рыла икызар, амц аиашахь ишкылицоз. Амц аҵыхәа кьаҿуп рҳәоит,
иагьаџьара анапы, ашьапы, абз уҳәа аҵаҵаны иҟазаргьы.
Ҭарашь ителефон асра агәалаҟазаара иснаҭаз аҽны уаҳа акы
иазыԥхасҭамтәит.

АНАПЫНҴА

Атакси ақалақь Анхарҭа ҿыц аҟны ааигәа аҩны ду идыргылаз ианааҵагыла, иаангылт. Ԥхын маҭәала деиҿкааны
еилаҳәаз ҷкәынак дааҭыҵит. Атакси анца ашьҭахь, ихы
ҩышьҭыхны аҩнду днагәыдыԥшылан, аҩбатәи аҩналарҭахь
иҿынеихеит. Аҩны ааигәа ишдыргылазгьы, алифт аус ауӡо­
мызт, уи уахьыныҩнашылоз аҩыра ианыз иаҳәон. Нас
дааҳәын, амардуан днаҿалт.
Ахԥатәи аихагылаҿы даныхәна, дааҭгылт. Дахьгылаз
абарҵа акыр иҭбаан. Наҟ-ааҟ ауада ашәқәа хԥа ҿан. Урҭ
рахьтә асахҭан ҟаԥшь зыхҟьаз, агәҭаны «83» ҳәа аномер анын.
Уи днадгылт. Нас дмыццакӡо ашә ааҩсан акнопка еиқәаҵәа
инацәа нақәирӷәӷәеит. Ауада аҩнуҵҟа аҵәҵәа ацынхәрас
идуцәамкәа амузыка абжьы ихааӡа иаагеит. Иаргьы ашә
дадҵны даагылт.
Ауадаҿы уаҩы дыҟамызшәа, лассаамҭа ҭынчран. Нас
шьапышьҭыбжьқәак илымҳа иааҭасит. Аха ашә ааигәара еиҭа
минуҭқәак иааҭынчрахеит. Аҷкәын ицәа иалашәон, уи, ашә
агәҭаны абларҭа хәыҷы иамаз ала дкылԥшны дышихәаԥшуаз.
Иара, изымдыруазшәа еиҭа инацәа акнопка инақәирӷәӷәеит.
Ашә аарҵрааны, хаҵак даакылԥшын, арԥыс днаиазҵааит:
— Иуҭахыда?
— Гамсараҭ Хәыта-иԥа дызбар сҭахын.
— Дзуҭахи?
— Ус ҳәашьа сымам.
Аԥшәма ашә агәараҳәа инкыдҵаны, аҩныҵҟала аԥенџьыр
иахаршәыз аахыхны иааиртӡеит. Ашәхымс илагылаз зықәра
иахысхьаз хаҵан, гыларылеи ҭбааралеи акы узиаҳәомызт.
Ижәҩахырқәа ҭбааӡа, макьана агәамч ӷәӷәа шимаз
иҿаԥшыларалагьы иубон. Ихахәы уажәы акәын аарлаҳәа
ашлара аҽаназнакуаз. Ҩнымаҭәақәак ишәын. Анцәа ихы-

иҿы аԥшӡара зыгимырхаз, иара ихала илақәа ҭархәланы,
иҿыԥшылара ырцәгьаны дгылан. Нас, ҿымҭ ашә данылҵ, иара
длыҩнашылт.
Асасааирҭа уада илыҩнашылт. Ара уажәтәи аҳәаанырцәтәи
аҩнымаҭәа акәын иҩнагылаз. Адашьмаҟны ауарҳал ԥшаах
каршәын, ақәгылараҵәҟьа узымгәаӷьуа, аха арԥыс агәхьаа
мкыкәа, иеимаақәа шишьаз днықәлан, азал агәҭаны астол хыгьежь игылаз днадгылт. Аԥшәма утәа ҳәа идиҵаанӡа, асқамқәа
иадгылаз акы аадхны днықәтәеит. Уаҳа акгьы мҳәакәа, ауада аилыргашьа дахәаԥшуа далагеит. Аԥшәмагьы ҿымҭ астол
егьи аган ала днаидтәалан, иааиз дызусҭада ҳәа лаԥшыла
дыҭҵаауа дихәаԥшуан.
Арԥыс макьана зынӡа дыҷкәынӡан. Ихьаԥшшәылаз ихахәы
кьаҿ, ганха иԥхьаҳәан. Ишәыз икьаҿ ашәҭқәа агәылаԥҟан.
Аџьынс еиқәа ишьан. Аха уи акыр ишықәсхьаз ҩашьомызт,
ишьамхқәа рҭыԥ аҿы ицәышӡа аԥштәы ацәцахьан. Уаҳа цқьа
ихәаԥшыха аамҭа иимҭеит. Рылаԥшқәа еиқәшәеит. Аԥшәма
исас ҷкәын ихымҩаԥгашьа игәамԥхо дааҳәыҵәыҳәҵәит:
— Сузыӡырҩуеит.
— Сара Шьурбеи Иунусба иҟнытә асалам шәҟәы шәзаазгеит.
— Дарбан?
— Шьурбеи Иунусба, — иҳәеит иара ҭынч.
Деиԥхьхәыцуа ижәҩахырқәа дҩарыхеит, ус аӡәгьы дсыздыруам, дагьсгәалашәом ҳәа аанарго. Усҟан арԥыс инҭкааны
еиҭа днаиазҵаахт:
— Шәара Гамсараҭ Хәыта-иԥа шәакәӡами?
— Соуп.
— Нас сара исуалуп Шьурбеи Иунусба ишәҟәы шәнапаҿы
ишәысҭарц. Уи шәара дышәгәалашәо дышәгәаламшәо сара
исусым.
Аимаа ишьаз ааишьхны иаанкылан, инапы нҭаҵаны,
аԥышә аҿы абамба иҭаџьгәаз ааҭихит. Уи ашьҭахь еиҭа инапы нҭеиҵан, бӷьыц хәыҷык ицәышӡа, иҩежьӡа ацәа ахҟьаны

ирыцҳахәха иааҭигеит.
— Уаҳа ҵәахышьа амамызт. Аарлаҳәа сызҭыҵыз ашҟа, аиаша уҳәар еиҳа еиӷьми, сушьыргьы азыхынҳәра аԥсра ахыскаауеит!
Аԥшәма ишҟа инаирххеит. Уи иқьышә ааирҵәин, ашьапы
афҩы ахышәшәо иааникылт, рацәак игәы иамкуа. Уажәыуашьҭан игәы архынҳәып уҳәаратәы, абӷьыц хәыҷы ааиҵыхны,
илахь еимырццы днахәаԥшит. Ақьаад карандашьла акәын
ишҩыз. Аха иӷәӷәаны ирҟәыҷны излаҟаз ала, аԥхьара изымариамхеит. Ибла абласаркьа аиҭан, аха ианыз изеилмыргеит.
Нас дҩагылан, ауанҭа ршны абӷьыц ауанҭара далагеит. Даналга, цәгьам-бзиам аԥхьара изымариахеит. Уаҟа аԥсышәала
ианын:
«Гамсараҭ! Ачуан иҭоу аҟьатҟьат агәара-гәараҳәа ишуеит.
Амҳаԥ аҵумшьыр ихыҵыр ҳәа сшәоит.
Шьурбеи».
Даԥхьан даналга, аҷкәын днаихәаԥшны дааԥышәырччеит.
— Дарбан сҳәахуеит, уажәоуп данысгәалашәа. Шәабеиқә­
шәеи?
— Ҳаицҭатәан.
— Уаҳа сара сзы ииҳәеи?
— Акгьы.
Ишибоз иԥсы ааивигеит.
— Шьурбеи сара дсыуоуп. Дышԥаҟоу?
— Ицәгьамкәа!
— Ииашоуп, абахҭа бзиа убахьоу? — ихала иааигәырԥханы
дыччеит.
— Какаҷрам!
— Уеилыскаауеит. Уҭыҵижьҭеи акыр ҵуоу?
— Мап. Уантә арахь сеихеит. Дсыхәеит цәгьала.
Гамсараҭ дҩагылан, асервант днадгылт.

– Ҳаибадырразы ҵәыцақәак аанаҳкылап.
Аҷкәын ихы-иҿы еиҳагьы иаалашеит.
— Сара уи ианакәзаалакгьы мап ацәыскӡом.
Гамсараҭ дарччеит.
— Афырхаҵа. Рыуа шәгәы зыҳәои?
Ихатә бар дынҭаирԥшит. Уаҟа арыжәтә хкыс иҭагыламыз
арбахын. Ишибоз, арԥыс илақәа аакәеицеит.
— Иҟалозар акониак. Уи бзиа избагәышьоит.
Афырџьан наиҿеикын, ишьҭахьҟа ихы наиршәит ауп,
ҿамҩак ала илбааидеит. Аҩбагьы ахԥагьы мап рцәикуамызт.
Есааира еиҳагьы ажәра игәаԥхон. Аха урҭ ахфырџьанк дара
ртәы ҟарҵон. Макьанатә акыр дышьҭнаххьан, ацәажәара
хиртлеит. Уи аԥшәма ихы иархәаны азҵаарақәа наииҭон.
– Уара узыхҭакызи?
– Зынӡа акгьы схарамкәа акәын сышҭакыз.
– Иҭаку зегьы уразҵаар уи ауп ирҳәо.
– Аӡәы ихәдаџьал уасит ҳәа ԥшьышықәса ахьурҭо убахьоу?
— Уабаангыло?
Амц шиҳәаз анидыр, Гамсараҭ иажәа днаԥылт:
— Уажәы угәы иҭои?
— Ара цәгьала исгәаԥхоит. Ԥыҭраамҭак саанҿасырц сыӡбит.
— Нас?
—Усҟан избап. Амала, имариоу усурак сақәшәар, издыруада, салаар ҟаларын.
— Уабаангыло?
— Макьана исыздыруам.
— Ушәҟәқәа шԥаҟоу?
Аҷкәын мчыла дааԥышәырччеит.
— Саноурышьҭуаз исырҭаз ашәҟәы сыцуп.
— Уи ала ара аусура алагара уадаҩуп.
— Избан?
— Ара ԥсшьарҭа қалақьуп. Насгьы, уара уахьыҟаз аҭыԥ
аҿынтә иааз рацәак рԥылара рҭахӡам.
— Уиашаӡам, зны агха исыхьыз азы исықәырҵаз схызгеит.

Уажәшьҭа сыцқьоуп, ашьха ӡыхь еиԥш.
— Занааҭс иумоуи?
— Иуҭахзаалак!
— Узанааҭқәа рҿынтә еиҳа еиӷьоушьои?
— Акгьы муӡакәа акрыфара, акрыжәра.
Гамсараҭ Хәыта-иԥа игәарԥханы дааччеит. Ари арԥыс есааира дигәаԥхон.
— Ицәгьаӡам угьама. Уажәы уџьыбақәа шԥаҟоу?
Арԥыс ашырҳәа дҩагылан, иџьыбақәа аарҳәны иааникылт.
— Есқьынагь еиԥш иҭацәуп.
— Избагәышьоит. Хныҟәгашьас иугәиҭои?
— Автобус сызҭалар, сызхара ҭызгоит.
— Уи ҟьашьуп, насгьы, даараӡа ишәарҭоуп. Еиҳарак
ҳақалақь аҿы.
— Сара сус сазҟазоуп.
— Уи ухы иҭоумыршәын. Уанӡа сара аԥара усҭоит.
Гамсараҭ иџьыба дынҭалан, 50 мааҭ ааҭыганы ишҟа инаирххеит. Аха арԥыс иагьимгеит, иҟәыншьаны.
— Сара сыччиаӡам!
— Уи ухы иҭоумыршәан. Уанӡа сара аԥара усҭоит. Ари аамҭак
иузырха, нас сара узбахп, исҳәо уазыӡырҩырц уҭахызар.
Иузеиӷьу ҟасҵоит. Аамҭа кьаҿк ала ауаҩра улсхуеит.
— Иаабап.
— Уажәазы, уахьаангылаша уасҳәоит. Ара сыуа ӡӷабк дынхоит. Лара ҩ-уадак дрыҩноуп. Уадак уара иутәуп.
— Лара илымур?!
— Сара аҭел сылзасуеит. Уа, шамахамзар, аучасткатә инспектор днеиӡом. Уара уан лаҳәшьаԥҳа лоуп. Макьаназы
аԥсшьараз уааит. Еилукаау? Нас даҽакы аҳәашьа аҳҭап.
Аҩыжәра хумыртлан. Сара суздырӡом. Сышҟа уаҳа умааин. Амала, акы аауцҳарц уҭахызар, аӡӷаб илаҳәа, нас сара
исалҳәоит.
Уи, зыӡбахә иҳәаз аӡӷаб дахьынхоз, ақалақь Араион

ҿыц ахьаанҵәоз, амшын аҿықә аҿы акәын. Араҟа рацәак
идуцәамыз аусуцәа реиланхарҭа ыҟан. Зны аусуҩцәа рзы
аамҭала аӷәтәы ҩнқәа, аказармақәа реиԥш ихәхәаӡа идыргылаз, уажәыгь иқәымхкәа ауаа ҩнан. Ҩадантә аҩны дуқәа
ргыло иааскьацыԥхьаӡа, дара ахнацон. Уаанӡагьы ладантә амшын акыр ирыцрыхахьан. Амшын ацәқәырԥақәа рыԥҟагақәа
ҟарҵаанӡа, изныкымкәа ихыҵны ирылаланы, акы-ҩба ганқәа
ықәнагахьан.
Уажәы иаанханы иҟаз, дук хара имгакәа ишықәыргоз
ҩашьомызт. Уи угәы ааунамырхьыр залшомызт. Избанзар, инхоз аӡәыр рыԥсқәа еивганы, ргәы ишаҭахыз инхон.
Изызҳаз аҭааҵәарақәа зыҩназ руаҭахқәа иаурызҳахуаз. Нас
дасу руадақәа раԥхьа, рышьҭахь, рганахь уҳәа еиуеиԥшым
ауада ҿыцқәеи, асоурақәеи иԥшӡаӡа, еинаалаӡа иаҿакны
иҟарҵеит. Аԥхын аԥсшьаҩцәа ҩнарҵарц иацызҵақәазгьы
ыҟоуп. Аԥсшьаҩцәа ракәзар, араҟа шамахамзар ирацәаҩын.
Акы, амшын ршьапаҿы ишьҭан, ҩба, аџьырмыкьа ааигәан, хԥа,
ҭынчран. Насгьы, рацәа иԥшӡан.
Аҩнқәа рыбжьара амшын ашҟа ала амҩақәа ибжьгаз,
рганқәа рҿы аԥсаҵлақәа кахәхәа-кахәхәа игылан. Иҭацәыз
адгьыл рацәак рыҵакым, аха ирыҵаку ахәыҷгьы еиҟараны
ишоуп. Шьоукы рҿы ишәырбаҳчоуп, даҽа шьоукы рҿы,
ауҭраҭыхс ирымоуп. Дасу руада ашә аԥхьа, еиуеиԥшым ашәҭ
ԥшӡақәа рыфҩы лаҳалаҳауа уԥынҵа иҭасуа еиҭаҳауп.
Лара дзыҩназ аҩны иаразнак иԥшааит. Агәашә
аҟнытә лыҩны ашә аҟнынӡа, аихатә трубақәа рыла еиларсны иҟаҵаз, аӡахәа еиԥынчыла рықәын. Имаҷымкәа
ажьымжәақәа иҭахәҭахәӡа ирҿаз, аилыӷраара иалагахьан.
Иара агәашә аартны, уи аӡахәара инашьҭыз дныҵалт. Аҩны
ауаҩы иҷапаншәара аҟара иҩышьҭыхын. Амардуан днаҿалт,
ашәгьы аатын, ӡӷабк даалагылт. Хымԥада, дизыԥшын. Иаргьы дааҭгыланы дынлыхәаԥшит. Ҭыԥҳа еинаалан. Лхахәы,
шкәакәала ишәыз, лыхәда илахысуа иҵырффаны илықәԥсан.

Аҩны халаҭ ацәаҳәа ҟаԥшьқәа алдан илшәын. Аԥхьа рҟьан.
Лыхәдаҿы ҩбаҟа ҳәынҵәра еибаркымызт азы, лгәышԥы
иааԥшуаз ипашәӡа, амра ашәахәақәа шакьымсыц ҩашьомызт.
Лыхәдагьы иҵҟәашааӡа иҭхәаан...
Ашә данаалҵ ауп лыхәаԥшра данаҟәыҵ. Ауада длыҩнашылт.
— Мшыбзиа, сан лаҳәшьаԥҳа! — дналыдгылан, дызгәӡуеит
ҳәа далаган, лара днеиҵҵәрааит. Аҽԥныҳәа налиҭеит:
— Ааӡара быгуп.
Лара лҿаԥшылара аарцәгьаны, егьи ауада ашҟа лнапы налырххеит.
— Абри шәуадоуп.
Иара еиҭадынлыхәаԥшит.Аха уажәы иԥшышьа аалгәамԥхеит.
Ԥхашьарак иламкәа, иаԥхьа ҵкы лшәымкәа, лан дышлыхшаз
еиԥш дгылазшәа ҭынч лаԥшыла деиԥхьишьшьаауан. Лара
лышьҭахьҟа шьаҿак ааҟаҵаны, лхалаҭ ахәда еимаџьгәаны иаанылкылт. Пара игәарԥханы дааԥышәырччеит.
— Шәымшәан, сара усҵәҟьа сҿаасҭам, сшаақәшәаз
еиԥшҵәҟьа сныҟәом... Уажәшьҭа исҭахуп цқьа ҳаибадырырц.
Ишыжәдыруа еиԥш, сара Володиа Кучински соуп. Раԥхьазы
ԥсшьара сааит, настәи нас иаабап. Шәара?
— Наташа Николаева соуп. Аресторан «Аӡыхь» аҿы
ахәыҭаҩыс аус зуеит.
— Сгәы иаанагоит шәара шаҿы сахьынӡаҟоу ҳагәқәа нибархарым ҳәа.
— Уи шәара шәоуп изыбзоурахо!
Уаҳа акгьы мҳәакәа, уанӡа иахьилырбаз ауада
дныҩнашылт. Уи иҷыгәӡа еилырган. Аҩнуҵҟа иԥшӡаз қьаадла
ихҟьан. Арыӷьарахьтәи аҭӡамц аҿы икыдыршәылан аџьамцәа
руарҳал. Аҵаҟа еиҵыҵуа адиуан гылан. Аханы акәакь аҿы
акалам иалхны ашәҟәҭра ыҟан. Аԥенџьыр ааҩсан ашьапқәа
аҵаҵаны ателевизор гылан. Арымарахьтәи аҭӡамц икҿагылан
асқамқәа зыдгылаз астол. Уа иқәгылан ахрустальтә ашәҭҭра.
Азбжа аӡы ҭаны, шәҭызаҵәык ааҭыҳәҳәо. Ашә уахьынхыҵуа,

арыӷьарахьала ашкаф убон. Азбжа амаҭәа кнаҳарҭан, егьи
асаркьа ҭасан. Аҩнуҵҟа еиуеиԥшым ачанахқәа, афырџьанқәа
уҳәа иеикәаӷӷаа иҭыԥшуан. Аханы иқәгылан акыр шықәса
уажәаԥхьа иҭыжьыз арадио «Рекорд». Адиуан аҵыхәан
улаԥш нақәшәон аиара зҭаз акәалаԥ. Адашьма хнаҟьо ижәпаз
акаршә ыкәыршәын...
Иҽааиҭакны амшынҭалара иҿынеихеит. Амшын ахықәаҿы
ԥслымӡран, аха ашьацгьы ацәмаҷмызт. Уи иҩежьӡа амра
иарҩахьан. Ахықә аҿыҵәҟьа аԥслышқәа еиҭаҳан. Уаантә наараны илашьҭын аҟәарахьы. Аԥслымӡ ахьырацәаз акәын, узрылымсуа аԥсшьаҩцәа амра рҽаҭаны иахьиаз.
Иара абӷанҷ ахьыҟаз днеин, иҽааилыхны дынҭалт.
Амшын дҭамлеижьҭҽи акыр ҵуан, иҽынеиҵыхны дыӡсо
дынхылт. Хара дымцакәа дхынҳәит, аха лассаамҭа дҭыҵуамызт.
Аҵыхәтәан дӷьазкуашәа аниба, дынҭыҵын, имаҭәа ахьышьҭаз
мгәацәхыла днышьҭалт.
Ахәылбыҽха амшын иҭыҵымҭаз, иааҩсан аԥҳәыс итәаз,
лызеимаак кны днаиазҵааит:
— Ашьхәа аҵҵит, ишәзаҵаҵома?
Иаалымхны днахәаԥшит. Иаҵҵыз ашьхәа аҵәымӷқәа
алыҳәҳәон. Ириашаны, ахаҳә ала днасны инаҵеиҵеит.
— Иҭабуп, — лҳәеит ларгьы.
Адырҩаҽны ашьыжь амшынҭалара данааи, лара дааины
уаанӡа дахьтәаз дтәахьан. Аԥсшәа налеиҳәан, иаргьы иацы
дахьтәаз дааҭгылт. Адырхаҽны данааигьы, лара иаԥхьа дааихьан. Аԥсшәа налеиҳәан, иаргьы иҭыԥ ааникылт. Убас, есышьыжь амшынҭалара иахьеиқәшәоз аԥсшәа еибырҳәон ада
уаҳа акгьы еибырҳәомызт. Иара амшын данҭаз дҭан, амра
ашәахәақәа иҽахьаирблуаз дыцәан. Лара амра дахьцәтәалаз,
ацәа ахамкәа, акыр напы иакхьаз шәҟәыжәк даԥхьон. Аха
шьыбжьон акрыфарҭаҿы акрахьырфоз столк аҿы машәыршәа
еиқәшәеит. Уи иара алафгьы алихит.
— Араагьы ҳаигәылацәоуп.

Лара иаалгәарԥханы дааччеит.
Акрыфаны иандәылҵ, амшынҭаларахь иахьнеиуаз,
дынлазҵааит:
— Шәымацара шәоума зыԥсы зшьо?
— Аԥшәма аҩны даанхеит.
— Нас, дымшәакәа шәхала шәызлоуишьҭи?
— Иамои?
— Иагьа умҳәан, алада – ладоуп. Аха, ус сҳәеит ҳәа, иаргьы
уа имацара аказы даанхар иҭаххазар ҟалаит.
— Усгьы ҟалоит.
— Шәшьа шәымукәа ишәычҳауоу?
Лара акыркырҳәа даарччеит.
Ахәылбыҽханӡа амшын иахьынӡаҭаз, зынӡа жәытәнатә аахыс еибадыруазшәа иҟалахьан. Арҭ амшқәа игәы ԥҵәазшәа
дыҟан. Зыҟны дыҟаз аӡӷаб, аҩны даныҟам еиҳан. Аусураҿынтә
уахынла асааҭ жәеиза-жәаҩа рзы акәын данхынҳәуаз. Усҟан
улацәажәап ҳәа уҟазу, дааԥсаха дааиуан. Ларгьы шьыри
сиацәажәандаз ҳәа дыҟамызт. Ааигәа уаҩы димацәажәацкәа
дахьыҟаз, ииҳәашаз рацәан.
Амшын ианҭыҵуазгьы еицҭыҵит. Нас еицны иара
иуадаҿы иааит. Наташа усгьы лассы даауамызт. Дцан, амагазин аҿы рыжәтәқәакгьы, фатәқәакгьы аахәаны иааигеит.
Астол инахатәан, имыццакӡакәа ажәа ажәа ахҳәаауа, ажәра
рҽазыркит. Убысҟан ауп иара цқьа данлыхәаԥш. Дагьԥҳәыс
ҿамызт. Уи изырбоз илыҿшьыз ашәыгақәеи иахьатәи аамҭа
иақәыршәаны гьамала дахьеилаҳәази ракәын. Аха зегьакоуп, џьара-џьара илшәыз иазыҵәахуамызт лыӡӷы акҷырақәа.
Лыџьымшьқәа иҵаӷаӡа иҵсан, егьырахь ииаҵәаӡа
иҭашьыхааны ишәын. Лԥышәқәа аҵәахҵәаԥшь ижәпаӡа
иқәжьыз зегьы ламхафахьан. «Шықәсык ала шаҟа ҭоԥ
рфон?!» — ааигәахәт, аха ирласны ихы инапаҿы иааигеит.
Рқьафқәа аныҟала ашьҭахь, иара еиликаарц иҭаххеит
настәи реизыҟазаашьа шымҩаԥысша. Илҳәаз лафк аалхны, усшәа акгьы аҵамызшәа, алеи-ԥси рыбжьара, инапы

Sez Abhaz-Abaza ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 24
  • Büleklär
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 3263
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1963
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 3331
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2012
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3378
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2228
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3336
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2163
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3286
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2195
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3436
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2185
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3451
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2174
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3309
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2161
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3384
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2086
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3364
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2137
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3391
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2138
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3339
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2162
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3277
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2069
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3397
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1975
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3386
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2056
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3250
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2038
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3286
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2124
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3363
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2209
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3392
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2188
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3311
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2193
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3284
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2077
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3292
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2129
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3376
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2265
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3374
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2102
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3299
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2172
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3288
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2153
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3332
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2149
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 3287
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2155
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 29
    Süzlärneñ gomumi sanı 3266
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2173
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 30
    Süzlärneñ gomumi sanı 1809
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1311
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.