Latin

Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 15

Süzlärneñ gomumi sanı 3386
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2056
0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
иманы иҿааихеит. Иацы Гәымшәа ашьапы еиҵнахырц аҭыԥ
изҭымгазт азакәан уажәы шьапыла дыздәықәлаз. Аулица изынгылаз аҟнытә ахаха ақалақь ашҟа илбаагаз ахаҳәтә мардуан
длаҿалт. Ҵаҟатәи аулицаҟны ианкылс, Гәымшәа аафҩышәан,
ԥхьаҟа инаҭрыст. Кәынҵал амаҟа иикыз игәиҽанӡамкуан
иааимнажәан, иҿҟьаса аанҿасырҭаҿы автобус ахьгылаз
ашҟа еихеит. Ишнеиуаз, автобус дақәтәарц ҷкәынак амардуан дҩаҿагылахьан еиԥш, иԥаны имаҭәа кны длылбаанагеит.
Кәынҵал даарыдгылаанӡа доунамышьҭит.
Кәынҵал ицәа иалашәеит Гәымшәа баша аҷкәын дшамкыз.
— Шәҿы аҭамзаара шьҭасҵоит ала иҟанаҵаз азы. Уажәы
амилициа аҟынӡа ҳаицнеир сҭахын! — иҳәеит.
Кәынҵал ииҳәаз аҷкәын иааигәамԥхеит, аха иахьцалак
дицны иҿынеихеит.
Аҭакзыԥхықәу аҷаԥшьаҩ иҟны аоперативтә гәыԥ иалаз
аӡәы, иршәаны аԥара змихыз ахаҵа иҿахәы иҿыхра даҿын.
Кәынҵал аҷкәын диманы данааҩнала, ахаҵа дҩагылт.

— Абар, сыршәаны аԥара сымызхыз, — иҳәеит инапы
аҷкәын инаиқәикын.
— Ари закәытә хәмаррои? — иҳәеит аҷкәын иҽырцәгьаны.
— Уҩашьозар? — Кәынҵал ахаҵа дыниазҵааит.
— Зынӡа...
Аҷкәын уаҳа акгьы изымҳәеит.
Амилициа аначальник Гәымшәа ацәгьара ҟазҵаз аҷкәын
дахьааннакылаз азы ианеишьеит аҳамҭа.
Акрамплин плашьқәа
Гәымшәа раԥхьатәи ақәҿиарақәа имашәыршәа ишыҟамлоз
есааира ашьақәырӷәӷәара иаҿын. Ақалақь аханы инхо Зусим Шәанба иуҭра акалҭ аҿы чамадан дук азна акрамплин
плашьқәа ҭаны ажәырҭра ишылажьыз ибеит. Асоциалисттә
хатәмал аимҵәара иаҿагыланы ақәԥара аҟәша аинспектор
Кәынҵал Цәышбеи, аинспектор-кинолог Кәынҵал Џьанбеи
Гәымшәа аашьҭыхны ицеит.
Зусим рзеиҭаҳәара далагеит:
— Ауҭра акалҭ аҿы игылаз ахәырма цырақәак ҿысхырц снеизар, лаҟтәирахь ажәырҭра чамадан дук цырцыруа ишылажьыз
збеит. Снеины иҩышьҭысхызар, ихьанҭан. Азныказы сыԥҳа
илтәыз џьысшьеит. Уи аӡәы длышьҭан, ҳарҭ ҳақәшаҳаҭмызт.
Уаха маӡа ддәылҵыр лҭахны лчамадан заанаҵы идәылганы
илҵәахит сгәахәын, иаахыртны сынҭаԥшызар, азна еиқәыҟны
акрамплин плашьқәа ҭоуп. Нас ус иааныжьны шәышҟа адырра ҟаларатәы иҟасҵеит.
— Ачамадан лассаамҭа ишәкызма? — дыниазҵааит
Кәынҵал.
— Мап, аҩыза астаршина.
Ажәырҭраҿы ачамадан ахьылажьыз Кәынҵал Гәымшәа неигеит. Ачамадан иафыҩратәы иааҟаиҵан, ибжьы нақәиргеит:
— Ашьҭа ухыл!

Гәымшәа ачамадан иахыҵын, ақьышә шьҭацаланы еимдо
аҿаанахеит. Шьаҿақәак рышьҭахь Зусим иааисны дакит.
— Доушьҭ! — днаҵаҟьеит Кәынҵал.
Зусим иԥштәы ихыббы ицахьан.
Еиҭа ашьҭа иҿыцны ихиҵеит. Амыркыџьқәа инрылалт.
Абыржәы ииашаны ауаҩы ишьҭа ишхылоз ҩашьомызт. Усгьы
иубон, ажәырҭра наҟ-ааҟ еилаҽҽы аӡәы дшылсыз. Аанда инадгылт. Аӡәы дышхыҵхьаз удырратәы иҟан. Даргьы нахыҵын,
Зусим игәыла иуҭра инҭалт. Аха уи иуҭрагьы инҭыст. Аҩбатәи
игәыла иҩны инадгылт. Амардуан аҿаԥхьа хаҵак ацемент
аҭаны абӷанҷи аԥслымӡи шеилирхуаз Гәымшәа исны дакит...
— Узусҭада? — Кәынҵал днаиазҵааит.
— Чернов Виктор соуп. Амардуан аҵаҟа аремонт саҿуп.
— Ушәҟәқәа сырба.
— Сышәҟәқәа аԥара ргәылан автобус сахьақәтәаз ирӷьычит.
— Ианба?
— Хымш ҵуеит.
— Амилициа рышҟа адырра зыҟоумҵеи?
— Сахьымӡацт. Исфо сымамызт азы ԥарак зласырҳашаз
сашьҭалт.
Ииҳәаз дара агәра аургахуаз. Аиаша анеилкааха сааҭк
ашьҭахь ауп. Ари ахаҵа инеиҭа-неиҭаҵуа идәықәыз иакәын.
Дахьақәшәаз анхацәа рҿы ус мариақәак иуан, ирҳауа аԥара
арыжәтә инахҭынҵо. Аҵыхәтәан зҿы дыҟаз, аԥсшьаразы
ԥҳәыск дизааит. Уи изныкымкәа акрамплин плашьқәа
шылҭиуаз ибеит. Лыҟамзаара иақәыршәаны луада аԥенџьыр
иаартыз ала дааҩналан, акрамплин плашьқәа зҭаз ачамадан дәылганы Зусим иуҭраҿы иҵәахит, нас бжьахәҳахәҭҩык
диқәшәар, мариала зегьы ааидкыланы ииҭарц азы. Аха
аԥсшьаразы акәымкәа акреиҭарсразы иааз аԥҳәыс леиԥш
иаргьы игәы иҭеикыз анагӡаха Гәымшәа инамҭеит. Рҩыџьагьы
ашьаус иақәыршәан.
Гәымшәагьы Рекс ацынхәрас наунагӡа амилициа рҿы иаанхеит.

Аестафета
Гәымшәа ахьӡ-аԥша шьҭыҵит. Шамахамзар ацәгьауҩ,
зышьҭа ихырҵаз дамԥшаакәа иқәгьежьаауамызт. Уи аӡбахә
ацәгьауцәа рлымҳа аҿынӡа иаумнеихуаз. Убри азы даара
иацәшәон, ацәгьара иҟарҵоз ашьҭахь рышьҭа Гәымшәа хымларц иарбан ирмыӡбоз, иҟарымҵоз, аха макьана акгьы рылшомызт.
Ақалақь иалганы иҟаз амаҭәашьхаҵарҭа уахык шьоукы идырҳәит. Ашамҭазы ауп иангәарҭа. Уи аахыс ф-сааҭк
шҵхьазгьы, Гәымшәа ацәгьауцәа рышьҭа иаразнак иаԥшаан,
ихылт. Рацәак имнеицкәа, иааикәаҵәины иаангылт. Нас ахы
ҩышьҭыхны Кәынҵал инихәаԥшит. Кәынҵалгьы акгьы изеилкаауамызт. «Ашьҭа ацәыӡзар ҟалап» ҳәа асаара данышьҭаԥш,
аҭаҭын шкаԥсаз ибеит. Иаразнак арҳәра ҟазҵаз, ала рышьҭа
ихымларц азы ишкарыԥсаз ауизымдырхуаз. Аха ацәгьауцәа
ргәы иажьеит.
Аҭахын амҩа ианԥсалаз ихыланы рҿынархеит. Хынҩажәа
метра ианнеи, уаҳа аҭаҭын каԥсамызт. Ара Гәымшәа ацәгьауцәа рышьҭа кны ихылт. Аха ҩышә метра еиҳаны изымцеит, еиҭа
аҭаҭын карыԥсахьан. Уажәшьҭа ацәгьауцәа рышьҭа Кәынҵали
аоперативтә гәыԥ иалаз ҩыџьеи нхылт. Ҩажәа метра ашьҭахь
Гәымшәа иаарымнадеит. Убас Гәымшәеи дареи аестафета
еиԥш, инеиҭак-ааиҭакуа ишнеиуаз, ақалақь ахь икылсаанӡа
акыӡӷырахь Гәымшәа нарыхеит.
Акыӡӷырахь амҩахәасҭа ҭшәа иаҿаҵәиуа ихалон дара.
Ашыцра еиԥынчыла маҟҿаҳәара иҩеиуан. Ахалара мариан.
Ушьапы ахьургылоз ахаҳәқәа аҵҟьомызт. Рацәак имҩеицкәан,
амҩахәасҭа анаҩсан, ԥшь-ааҵәак ҭәны Гәымшәа инаханаргылт.
Ихәыҵажьыз ааҵәақәа акы аахәыҵхны инҭаԥшызар,
еиуеиԥшым амаҭәа ҿыцқәа еиҵаҟәаҟәа иҭаџьгәан. Егьырҭ
ааҵәақәагьы уи акәын ирҭаз. Ақҭ аҟаҵаха Гәымшәа ирнамҭеит.
Ԥхьаҟа ирыхо иалагеит.

— Аҩада иҵегьы иҵәахны ирымазаап, — иҳәан Кәынҵал,
Гәымшәа инашьҭалт.
Гәымшәа ишьҭафҩуа ишнеиуаз, иааҳәын, даҽа мҩахәасҭак
ианыланы алыбаара иалагеит. Аулицаҿы ианкылс, имаанҿас­
ӡакәа аулица ианыланы аҿынанахеит. Макьана ауаа маҷны
ианысхьан азы Гәымшәа џьара еилагомызт. Ақалақь иахьналалаз, аҩбатәи анхарҭа ҩны ду иназыдгылаз, амардуан
Гәымшәа ҩаҿалт. Аԥшьбатәи аихагылаҿы ауада № 43 ашә
ашьапы нахьнашьит. Уажәшьҭа амилициа аусзуҩцәа дырдыруан арҳәра ҟазҵаз руаӡәы. Ара дынхон ааигәа аӷьычразы
иҭакны ихынҳәыз Дауҭ Канба. Ихы аҟәазразы ацәгьауцәа рҿы
«Схы-патаз» ҳәа ахьӡ ҷыда змаз иакәын.
Кәынҵал акнопка инацәа нақәирӷәӷәеит. Ауада аҩнуҵҟа
идуцәамкәа аҵәҵәабжьы ааҟалеит. Машәыр ҟамларазы ашә
инадҵны аҭӡамц рҽадкыланы инагылт. Минуҭқәак рышьҭахь
ауада ашә аалыртит Дауҭ иԥҳәыс. Ажәак аҳәаха лымҭакәа
илыҩнашылт. Ашьҭаларҭа уадаҟны Дауҭ ҭынч дыцәан. Гәымшәа
неин, имаика хаԥыцла икны иаахеит. Иаргьы ашырҳәа
дааԥшит. Гәымшәа шибаз еиԥш, иааиқәшәеит. Ажәак мҳәакәа
дҩагылан, аҽеилаҳәара далагеит...
Ацәгьауҩы хара дызцом
Аҽнышьыбжьон акурорт поликлиника аҿы аус зуаз ахаԥыц
ҳақьым иҩны даныҟамыз иақәыршәаны идырҳәит. Ахьӡы
зқәырҭәаз амҳаҵәқәа, ачқьыԥқәа, амаҭәа бзиақәа, насгьы
ԥара ԥыҭкгьы дәылган. Ас еиԥш ауадарҳәра ааигәа ақалақь
аҟны иҟамлацызт. Азныказы Гәымшәа аӷьычцәа рышьҭа
ихылт, аха агәашә иахьынҭыҵыз аулицаҿы иарӡит. Аулица ианыз аԥсшьаҩцәа ршьапы иакәаҳахьан. Гәымшәа аақәгьежьт.
Иҩашьомызт иӷьычыз ишҭыԥынтәқәаз. Аҩны хәылбыҽханӡа
уаҩы дшыҟамлоз рдыруан азоуп, имыццакӡакәа цқьа ауадақәа
зеимырда изаҿыз. Нас ҭынч индәылԥшны, ааигәа-сигәа изды-

руа уаҩы дыҟамшәа анырба, рыҩны идәылҵуазшәа рышьирышьи еиқәҵо агәашә инҭыҵны аԥсшьаҩцәа инрылаланы
рҿынархеит...
Иаразнак амилициа аусзуҩцәа ааигәа-сигәа инхози
аԥсшьаҩцәеи разҵаара иалагеит, ааигәа ԥшрала зыгәра
шәымгаша ачамадан ма асумка кны аҩны ирҳәыз аӡәыр
адыжәбалама ҳәа. Даҽа шьоукы лада-ҩада ақалақь иахьалҵуа
амашьынақәа аанкыланы еимырдон. Адәыӷба аанҿасырҭаҿы
аихамҩа милициа аусзуҩцәагьы ргәырҽанҵан, аха ацәгьауцәа
анышә ихәыҵалазшәа, аӡәгьы рышьха изхымлеит.
Убасҟан ашьаусԥшаара ахәҭа аначальник, амилициа амаиор Ардашьыл Хәаҭхәаҭ-иԥа Хышба ашьаусԥшаара аинспек­
торцәа даарыԥхьан, инрыдиҵеит, аамҭа кьаҿла иахьыҟа­
заалакгьы, иԥшааны иааргарц ақалақь аҟны инхо, ԥшьҩык
уанӡа ауада арҳәра азҟазацәас иҟаз. Урҭ уажәы иҭакны
иааижьҭеи џьара аус руашәа иаҿын, макьана цәгьара рыдрымбалацызт, аха рыгәрагара даара иуадаҩын.
Ҩажәа минуҭ рышьҭахь ашьаусԥшаара аикспекторцәа зегь
раԥхьа дааргеит Никәала Адыкәа, аӷьычцәа рҿы «Адикәан»
ҳәа ахьыӡ ҷыда змаз. Уи аӷьычра азын хынтә иҭаркхьаз дреиуан. Аҵыхәтәан, хәышықәса ихыганы, мызкы уажәаԥхьа
аҩныҟа даан, аҩны дыҟан. Уажәы аусура далагарц азы
ишәҟәқәа аиқәыршәара даҿын. Игәы наӡомызт, аҩнынтә
амилициа аусзуҩцәа дахьааргаз азы. Игәынамӡара иаахтны
иҳәеит ашьаусԥшаара ахәҭа аначальник даниба.
— Ари шԥеилкаатәу, аҩыза амаиор? Акыр шәгәы шәажьоит
аӷьычра ҟазҵаз сара соуп ҳәа саанышәкылазар. Ари сус
алам, исыздыруам. Зны агха исыхьыз азы хәышықәса Сибра
снапсыргәыҵа аӡаӷьақәа ыҵаланы аҵлақәа рыхҵәара саҿын.
Исықәыз схызгеит, уажәы аҿыц ԥсҭазаара снапы асыркит.
— Уи ирласны еилкаахоит, уанӡа егьи ауадаҿы ԥыҭраамҭак
шәааԥшырц аҳәара ҟасҵоит.
— Азамана.

Егьи иааргаз Пиотр Антонов иакәын, аӷьычцәа рҿы «По»
ҳәа ахьӡ ҷыда змаз.
Еиҳараӡак уи дзызҟазаз аԥсшьарҭа ҩынқәа рырҳәра
акәын. Аԥхын аԥсшьарҭа ҩнқәа актәи акаҭқәа рҿы, аԥсшьаҩ­
цәа аҳауа ҩналап ҳәа иаадыртуан. Уи анибалак Пиотр асааҭ
хәба рзы ашамҭаз, абарҵала дҩыхәнаны, згәы каршәны
ицәоу аԥсшьаҩцәа руада дныҩналон. Уахынла астол иқәыр­
ҵоз рсааҭқәа, ашифонер иҭакнаҳаз рымаҭәа бзиақәа
аашьҭыхны игон. Убас шықәсқәак уажәаԥхьа, уадак рыцқьаны
дгәырӷьаҵәа асаара данкаԥа, амилициа аусзуҩцәа наидгылт...
Иқәырҵаз аҭакра ихыганы дааижьҭеи аргылараҿы аус иуан.
— Мшыбзиа, аҩыза ашьаусԥшаара ахәҭа аначальник.
Изакәи, сыԥшра шәхашҭыр ҳәа шәшәаны аума сзаажәгаз? Акгьы сзеилкаауам! — хаарак иҵамкәа акәын дышцәажәоз.
— Нас еилукаап, — иажәа ааҿахиҵәеит Ардашьыл Хәаҭхәаҭиԥа.
Ахԥатәи иааргаз «аҟаза ду» Нугзар Бегиашвили
иакәын, «Акәыпа» ҳәа ахьыӡ ҷыда змаз. Насгьы «иусуратә»
ԥсҭазаараҟны абарҭ ахьӡқәеи ажәлақәеи ныҟәигон Резо Реахвишвили, Важа Ҭакмадашвили, Нодар Тусманашвили уҳәа.
Инапы злеимкыцыз цәгьара ыҟамызт, бжьынтәгьы дҭаркхьан.
Аҵыхәтәантәи аамҭазы цәгьарак далахәымызт.
— Уажәыгь сыгәра жәгом акәу? — дҵааит, дшааргаз еиԥш.
— Агәра ҳгарц азоуп узааҳга, — иҳәеит Ардашьыл Хәаҭхәаҭиԥа. Иара тәамба ԥышәырччарак иҿы инықәыххын, аха уаҳа
акгьы мҳәакәа днеирц ахьидырбаз ашҟа иҿынеихеит.
Аҵыхәтәаны иааргаз Мкан Чыкәбар иакәын. Уи аӷьычцәа
рҿы «Кылԥшыҩ» ҳәа ишьҭан. Мкан ианакәызаалак ауада
дыҩналаны дӷьычуамызт. Уи дыԥшыхәҩын. Аԥареи амали
змаз рыҩны еилкааны егьырҭ аӷьычцәа ақәиҵон. Убри азоуп аҵыхәтәантәи аус аҟны иҩызцәеи иареи рнапы злакыз
анрықәымҿиа, иара зегь раасҭа имаҷны аҭакра зиқәшәаз. Уи
ихганы дааижьҭеи дҷыгәӡа аус иуан.

Ашьаусԥшаара ахәҭа аначальник зыгәра имгоз анаарга,
агәашә аԥхьа инеиддыргылт. Уи ашьҭахь Гәымшәа аӷьычра
ахьыҟалаз ауадаҿы иаарган, еиҭа ацәгьауцәа рышьҭа
ихырҵеит. Ишнеиуаз, агәашә аҿы идыргылаз инрыдгылт.
Аӡәаӡәала ирыфҩны ишнеиуаз Гәымшәа зегь рааҩсан игылаз
Мкан Чыкәбар икьаҿ кны даарылнахит…
Сааҭк ашьҭахь иаанкылан егьырҭ ицӷьычызгьы.
Ахәылбыҽха ирӷьычыз акы агымкәа аԥшәмацәа рышҟа
ирхынҳәын.
Аиубилеитәи
Шықәсыкгьы цқьа имҵыцкәа Гәымшәа абзоурала ацәгьара
ҟазҵаз шәҩык аанкылан. Урҭ зегьы рыӡбахә злоуҳәои, аха
ашәҩыктәи ацәгьауҩы иаанкылашьаз иҟанаҵаз акәын
уамашәа иубаратәы иҟаз.
Ахҭыс ҟалеит аԥхынразы. Атәанчаҩы Иунусба, игәыла Расҭа
Рамбадамба иуада аҟнытә ҷкәына еиқәаҵәак наҟ-ааҟ инапқәа
чамадан дуқәак ркны дшаадәылҵыз ибеит. Аҷкәынгьы Миха
дибеит. Азныказы дааҭрысзаргьы, нас иԥышә мчыла ччаԥшьк
нықәиҵан, иҿынеихеит. Аха Миха уи доуимышьҭырц иақәикит.
Иаразнак иауизымдырхуаз, ԥсшьара иҟаз игәылацәа руада
рҳәны дышцоз, аха аӷьыч иаанкылаха имоуит. Игәиҽанӡамкәа
ихьанҭаз акы ала ихы даст...
Џьабаада Гәымшәа аӷьыч ишьҭа ихылт. Хара имнеикәа,
Миха иззиҳәоз ачамаданқәа ахькажьыз инахагылт, аха ара
Гәымшәа аанымгылт.
Акыраамҭа аихамҩа авҵа иаваланы ицон. Агастроном № 5
иамариашаны ианнеи, иаарҳәны абжьаратәи аулица ианылт.
Џьаразаҵәык ауп иахьааикәаҵәи, аха, зегьакоуп иацәыӡыз
ашьҭа ирласны иаԥшааит. Аҵыхәтәан Кәынҵал игәиҽанӡамкәа
Гәымшәа амилициа рҿы даакылнагеит. Ала ацәгьауҩ уажәыуашьҭан дыԥшааны даҳнарбоит ҳәа ҩыџьа аоперативтә

усзуҩцәа иԥшыз инеиҿаԥшы-ааиҿаԥшит. Гәымшәа ахәда
иахаз амаҟа ҟьаҟьа Кәынҵал ишҟа даахеит, еиҭа иганы ҿыц
ацәгьауҩы ишьҭа иқәиҵарц. Аха Гәымшәа игьежьыр аҭахымкәа
амилициа аусзуҩцәа ахьнеилоз ашә ашҟа акәын иахьеихоз.
— Изакәи мшәан, ацәгьауҩы амилициацәа ҳҿы аума
дахьаԥшаауа? — аӡәы уамашәа ибеит.
— Уара, иоушьҭи, иҟанацо аабап! — даҽаӡәы аинтерес икит.
Уи аамҭаз Гәымшәа Кәынҵал иикыз амаҟа ааимпыҵжәааны,
ахыкәалаа еиԥш, аҭакзыԥхықәу аҷаԥшьаҩ дахьтәаз ауада
илыҩнапҟеит. Хаҵакгьы ихәаабжь геит. Кәынҵал ицзи иареи
лыҩнашылазар, аҭакзыԥхықәу аҷаԥшьаҩ ивагьежьра даҿуп
аӡәы. Ишьҭахь Гәымшәа аҽаларԥсны иакуп. Кәынҵал уи данаамихгьы, Гәымшәа лассаамҭа аҽазеиқәкуамызт.
— Ала наҟ ижәга, зегьы сҳәоит, — иҳәеит ахаҵа.
Мап, Гәымшәа агха амыхьт. Изышьҭаз ацәгьауҩы дыԥшааны
дааннакылт.
Уи ацәгьауҩы, Миха аихатә напхаҵала данис, дысшьит
игәахәын, ичамаданқәа кажьны дыбналарц иақәикит. Автобус аанҿасырҭаҿы дахьааиз автобус ыҟамызт. Цас иауазшәа
такси ҭацәыкгьы мҩасуамызт. Уа дышгылаз ауп ишибаз,
амилициацәа амашьына иақәтәаны ишиасыз. Машьынак аҿы
ала ахы ҭыҳәҳәон. Урҭ ацәгьара ахьыҟаиҵаз ашҟа ишцоз ауизымдырхуаз. Ала ишьҭа ихырҵар, хара дзымцакәа дшыркуаз анидыр, рыцәцашьак иӡбеит. Автобус ааира дазыԥшны,
ҭынч хаҵак игылаз днаидгылан, аҭаҭын сыҭ ҳәа иеиҳәеит. Уи
аҭаҭын имаӡамызт, иаргьы уи акәын ииҭахызгьы. Аҭаҭын зумами ҳәа аҿаҩ ааиҿыҵиргеит. Егьигьы аҭак ҟаиҵеит. Аисрагьы
уи акәхеит.
Убри аамҭаз дружинникцәак аацәырҵын, дааныркылан,
машьынак иақәымтәакәа ахаха шьапыла иааԥҵәаны дааганы амилициа дрырҭеит. Иара ас дазыԥшымызт. Аисра ҟаиҵар,
амилициацәа ааины машьынала дыргоз џьишьеит. Усҟан
ала ишьҭа ихыланы дзаԥшаауамызт. Насгьы жәохәымш има-

ны дахьынӡаҭаку, иԥшааразы хәыҷык ишԥаҭынчрамхари
игәахәуан. Аха ииӡбыз зегьы Гәымшәа рынагӡаха инамҭеит.
Аҩыза иеиқәырхара
Гәымшәа амилициа аусзуҩцәа бзиа иабон. Ирзыӡырҩуан.
Даргьы даараӡа пату ақәырҵон, аха уахыктәи ахҭыс ашьҭахь
зегь Гәымшәа рыԥсы ирзалымхуа бзиа ирбо иалагеит.
Ауыха асааҭ жәаба рзы аԥсшьарҭа ҩны «Алашарбага»
аҟнытә амедицинатә еҳәшьак амилициа ашҟа аҭел дасит,
акино ахь иҟоу аԥсшьаҩы луада абыржәыҵәҟьа ҷкәынак
ирҳәны дындәылԥеит ҳәа. Иаразнак аоперативтә гәыԥ иалаз амашьынақәа инрықәтәеит. Шьоукы арҳәра ахьыҟалаз
ашҟа инеит, даҽа шьоукых аԥсшьарҭа ҩны иакәшеит. Аӷьыч
дныҵаба дцахьан, уаҳа џьара ихабарк рымбеит.
Гәымшәа иаразнак аӷьыч ишьҭа ихылт. Аԥсшьарҭа ҩны ахахьала ианеиха, аӷьыч аԥсара дыҵаланы дышцаз аурзымдырхуаз.
Аанҿасрак ҟамҵакәа аԥсара иныҵалт. Кәынҵал днаишьҭалт
амилициа алеитенант Шараҭ Амԥар. Аԥсара аҵаҟа мыцхәы
илашьцан. Уажәы-уажәы ахаҳә дуқәа ирхыҩрны икаҳауан.
Аԥсара ианыҵыҵ, ацәгьауҩы дырбеит. Аха уи имацара
иакәмызт иҟаз. Ҩыџьа еицын. Еилаҳәарақәак рҩыҵракын.
Рҟәаҟәа ишнықәыԥшыз еиԥш, Шараҭ ибжьы рықәиргеит:
— Уажәыҵәҟьа шәаангыл!
Дара ауаангылахуаз, еиҳагьы иццакны амандаринаҭра
иналаӡ ицеит. Уи збаз Гәымшәа иҵәааны Кәынҵал ԥхьаҟа ихара иалагеит, аха иара ишаҭахыз иауишьҭуамызт.
— Умыццакцәан! — далабжьон.
Аха ииҳәоз Гәымшәа ахаҵара аҭахымызт.
Амандаринаҭра ианалаҳа, Гәымшәа амандарина ашьапқәа
рывагьежьра иалагеит.
— Икәараҵеит рышьҭа ҳахҟьарц, — иҳәеит Шараҭ Амԥар,
дҳашҳашуа Кәынҵал иеиԥш аҩра иашьцыламыз.

Ииашаны акыр рышьҭа рахырҟьара рылшеит. Гәымшәа
зышьҭақәа еиларгаз еилнаргаанӡа, Кәынҵал дахьынаԥшыз
ибеит изышьҭаз. Амандаринаҭра иҭыҵаанӡа иктәын. Нас рыкра еиҳа иуадаҩхон.
Убри азы аҵыхәтәан Кәынҵал «икы» ҳәа Гәымшәа ауишьҭит.
Ахыкәалаа еиԥш ирыхьӡеит. Руаӡәы ишьҭахьала илеигәыдлан,
дылканажьт. Дахькаҳаз иаҭәоумшьаратәы дхәааит. Иҩыза
данаахьаҳә, ала дшакыз аниба, дамихырц даақәгьежьуаны
еиԥш, раԥхьа илрыдыххылаз Кәынҵал ишимчыз уи ахаҵа
ҭаҷкәымла имгәацәа дҭасит. Имгәацәа аанкыланы, ибжьы
изҭымго, ашьшьыҳәа атәара далагеит. Уаҳа ихы дамыхәошәа
аниба, Кәынҵал даахьаҳәит Шараҭ ишҟа. Уи ала иакыз ҿыцха
даарҳәны инапқәа ишьҭахь инаган иҿасҳәоит ҳәа даҿын, аха
ишиҭахыз иҽииҭомызт. Дицхраарц иҿынеихеит.
Уи аамҭаз Кәынҵал зымгәацәа дҭасыз иԥсы илалазар
акәхарын, дҩагылан, иџьыба аҳәызба ақьышә ҵәырԥсаӡа
иааҭыганы Кәынҵали Шараҭи рышҟа иҿааихеит. Уи дара
ирбаӡомызт. Избаз Гәымшәа ауп. Иеиҵас иууаӡа иҩаԥан,
аҳәызба ахьикыз илахыкны инапы акит. Иара, аҳәызба аҟәаҟәа
иалеиҵеит, аха инапы аунамышьҭит, Шараҭи Кәынҵали ааины
дааныркылаанӡа. Уигьы инапқәа ишьҭахь иҟаҵаны ианҿарҳәа
ауп иангәарҭа Гәымшәа мчы аламкәа еиҵыхны ишышьҭаз.
Аҟәаҟәа ашьа алҵуан.
Аоперативтә гәыԥ иалаз рҩызцәа анааи, ацәгьауцәа
урҭ инарырҭеит. Дара Гәымшәа рнапы иқәҵаны амашьына
инақәтәан, ахәшәтәырҭахь иргеит. Аҳақьымцәа Гәымшәа аԥсы
еиқәдырхеит.
Еиҭа адҵа анагӡара иазыхиоуп
Ҩымз иазынаԥшуа Гәымшәа ахәра аӷьара иадхалт.
Ианбзиаха, зегьы аигәырӷьеит. Зыҽны аусурахь иҭыргаз,
аухаҵәҟьа ихәарҭахеит. Ҵхыбжьон уахынлатәи апатрульцәа

ақалақь иалсны ишнеиуаз ҩыџьа аҷкәынцәа аарҿаҳаит.
Аҷкәынцәа амилициа аусзуҩцәа шырбаз еиԥш, рқьышә
инҭасызшәа, иаақәгьежьын, иҵҟьеит. Апатрульцәа ирдырт урҭ
баша ирыцәшәаны ишмыҩыз. Даргьы нарышьҭалан, ахара
имышьҭыкәа иааныркылт.
— Ҳшыжәбаз еиԥш шәызхыбналеи? — апатрульцәа руаӡәы
дынразҵааит.
— Аҭыԥантәи аҷкәынцәа ракәыз џьаҳшьан, — рҳәахт дара,
аха уи ихоуҵаратәы иҟамызт.
Шәышәҟәқәа ҳшәырба ҳәа анрарҳәа, дара ирымаӡамызт.
Нас изусҭцәоу реилкааразы амилициа аҟны иааргеит. Уа
ирҳәеит баша ашәҟәқәа шьҭымхкәа Краснодарынтә хымышԥшьымыш рыԥсы ршьарц ишааз. Ирыхьӡқәоу, ирыжәлақәоу,
иахьынхо, аус ахьыруа уҳәа ашәҟәы иананырҵа, ирҳәаз иашоу иашаму аилкааразы Краснодартәи амилициа ашҟа ателетаипла ателефонограмма шьҭын. Аҭак аанӡа дара аанкылан.
Иагьа умҳәан, урҭ аҷкәынцәа џьара цәгьарак ҟарымҵазҭгьы
амилициа аусзуҩцәа баны ибналомызт. Аха арахь џьара
цәгьарак ҟалеит ҳәа аӡәгьы аҭел дасуамызт. Ашамҭаз ауп,
Ешба иулицаҿы иҟаз аӷәтәы дәқьан рҳәуп ҳәа ахьчаҩ ихала
аҭел данас...
Арҳәра иҟалаз адәқьан ахьчаҩ ихаран. Иаргьы мап
ацәикуамызт. Аилашәшәымҭаз ишәақь иҟәаҟәа икыдҵан
амагазин аԥхьа дышгылаз, ҷкәынак ижәны дыбӷаӷо даауан. Ахьча данааивала дааҭгылан, цәажәарҭахәыс дикит.
Ицамҭаз угәы арԥхап ҳәа аҷкәын иџьыба «Екстра» ааҭигеит.
Ахьчаҩ ишимуаз мчыла иркны дцеит. Ашьҭахь ахьчаҩ игәы
иамукәа дшаҿыхәоз ишҭаирцәыз изгәамҭаӡеит. Ус дыштәаз
дагьамхацәеит. Данааԥш, амагазин ашә шыԥҽыз ибеит.
Иҩашьомызт ацәгьара ҟазҵаз, руаӡәы ижәны дыҟоушәа
ҟаҵаны, арцәага аҭаны ауатка аҭаҳмада ишииҭаз. Аха
арахь иара аҷкәын дызусҭоу, дзеиԥшроу, ишәыз уҳәа акгьы
игәалашәомызт. Аоперативтә гәыԥ иалаз иага ҟарҵазаргьы

ацәгьара ҟазҵаз рышьҭа иқәызҵаша акы рԥыхьамшәеит
ачабра ада. Уи аҩнуҵҟа икаршәын. Ишынахәаԥшыз еиԥш
иргәалашәеит, абри аҩызаҵәҟьа ачабра иаха апатрульцәа иааныркылаз руаӡәы иџьыба ишҭаз.
Иааганы ианддырба, ҳара иаҳтәӡам рҳәан, мап ркит. Ииашазар ҟалон, еиԥшу ачабрақәа маҷума? Аха зегь акоуп, Гәымшәа
аарган, ачабра аҷкәынцәа рааигәара инышьҭаҵаны иадырҵеит
изтәу иҿы инаганы иаԥхьа ишьҭанаҵарацы. Гәымшәа ҩагылан,
ачабра аҿыҵакны аҷкәынцәа ахьгылаз инеины ирыфҩны,
ачабра змамыз ишьапаҿы инышьҭанаҵеит. Ацәгьауцәа ишанханы, ацәгьара дара ишыҟарҵаз шьақәзырӷәӷәоз Гәымшәа
иахәаԥшуан...
...Ашьжьымҭан амилициа аусзуҩцәа аусурахь ишааиз
еиԥш, зегь раԥхьаӡа ажәабжьс ираҳаз, Гәымшәа еиҭа адҵа
анагӡара ишазхиаз акәын...

АШӘҬ ҲАМҬАС

Ашьыжь Шараҭ аусураҿы данааи, ашә аԥхьа иаха аҭакзыԥ­
хықәу ҷаԥшьаҩыс иҟаз амилициа амаиор дааиԥылт.
— Ашьаусԥшаара аҟәша аиҳабы дуазҵаахьеит, — инеиҳәеит
имҩатәны.
— Иаха ацәгьарақәа ҟалама?
— Хԥа!
«Иаха сыҟамзааразы, цас иауазшәа...» — ааигәахәт. Шараҭ
мызкаахыс аҩныҟа ақыҭарахь дымцацызт. Иаха дҩабжьысыр
иҭаххеит. Аха аԥхынра амилициа аусзуҩцәа аиҳабы иҟнытә
азин рымамкәа ақалақь иалҵны џьара ицар ҟаломызт. Убри
азын Шараҭ аусура ашьҭахь, ауыха иҽрымихырц азы аиҳабы
иҟны даннеи, иара дыҟаӡамызт. Нас ауп ашьаусԥшаара аҟәша
аиҳабы ианиеиҳәаз. Уи, Шараҭ иоушьҭра рацәак иҭахымызт,
уахи-ҽни, ана-ара еиуеиԥшым аилагарақәеи ацәгьоурақәеи
аныҟалалоз рацәан азы. Усҟан иара дырҭаххон. Аха уахык
сыҟамзаарала иҟалараны иҟои аниҳәа ауп даноуишьҭыз...
Ашьаусԥшаара аҟәша аиҳабы икабинет аҩбатәи акалҭ аҿы
акәын иахьыҟаз. Шараҭ иаарццакны амардуан дҩаҿалт. Ардашьыл Хәаҭхәаҭ-иԥа икабинет аҟны имацара иакәын иҟаз.
Иаԥхьа иҩны иқәыз бӷьыцқәак инарҳәы-аарҳәуа рыԥхьара
даҿын. Шараҭ данынҩнала, ҿымҭ иаԥхьа дтәарц инаиирбеит. Нас еиҭа иикыз абӷьыцқәа рыԥхьара дналагахт. Даналга,
ибласаркьа аамхны днаихәаԥшит.
Шараҭ дҩагылт.
— Утәа! — иҳәеит ҭынч. — Иаха ҩыџьа аҭыԥантәи аҷкәынцәа
ԥсшьаҩ ӡӷабк ддырҳәит. Илымхуп ахьтәы сааҭ, ахьтәы
мацәазқәа ҩба, алымҳарыҩқәа, насгьы ҩажәижәаба мааҭ.
Ҳара ҳахь адырра аныҟала аоперативтә гәыԥ иалаз ацәгьара
ахьыҟалаз аҭыԥаҿ ицеит, аха ацәгьауцәа иныҵаба ицахьан.
Уаҳа џьара мҩак ҳақәызҵаша рышьҭак ҳамбеит.

Ардашьыл Хәаҭхәаҭ-иԥа дҩагыланы аԥенџьыр днадгылт. Аԥенџьыр хәыҷык иҵраашәа иҟаз, иҟьаҟьаӡа иааиртит. Ашьыжьтәи амшын иахылҵуаз аҳауа гәыбзыӷи аҟәара
аџьџьаҳәа иқәыз аԥсшьаҩцәа ршыкьбжьи еибаргәыбзыӷуа
иааицыҩналт. Аҩнуҵҟатәи аусқәа ақалақьтә ҟәша ахыбра амшын ихықәгылан.
Еиҭа иҭыԥ аҟны дааины днатәеит. Илақәа ҭыҟаԥшьааӡа
иҟан. Иҩашьомызт иаха ддыргылеижьҭеи лацәааихьшь
шыҟаимҵацыз.
— Иаха идырҳәыз, — исааҭ днахәаԥшит, — уажәы дааираны
дыҟоуп. Цқьа улацәажәа, ҳара ҳҿы аҷкәынцәа аучиот иқәгылоу
рпатреҭқәа лырба. Ацәгьара ахьыҟалаз ааҩсан, аргыларатә
усбарҭа №4 аусуҩцәа рынхарҭақәа иацы ахәылбыҽха дрылсуан. Уажәы лара илгәалашәозар, дганы усҟантәи лмаршрут ала
шәныҟәар цәгьамызт. Нас уа ааигәасигәа инхо ҳразҵаарын.
Урҭ аҷкәынцәа, издыруа аӡәы имбакәа изыҟаларым. Аучасткатә
инспектор дшааилак днасышьҭуеит. Уи иаха аоперативтә гәыԥ
далан, ааигәа ауп ҩбаҟа сааҭ дыцәарц аҩныҟа данца. Уаҳа
цхырааҩыс иусҭо макьана аӡәгьы дсымам. Ауаҩы дызшьыз
амашьына анаҳаԥшаалак, зегьы ари аус ҳашьҭалоит. Уаанӡа
иалшо алыршатәуп. Лассы-лассы аусқәа шцо ртәы ҭелла исеилыркаала, сара ара сыҟоуп...
***
Ауыха идырҳәыз аӡӷаб лус згәылаз апапка иманы икабинет
аҿы дааит Шараҭ. Иусуратә стол дладтәалан, апапка ааиртит.
Уаҟа еиуеиԥшым апротоколқәа, лҿахәы илҿырхыз, арзаҳал
илҩыз уҳәа агәылан. Акакала иагәылхны, ҭынч дмыццакӡакәа
аԥхьара дналагеит. Џьара-џьара ҭыԥқәак рҿы даагыланы
ҩынтә-хынтә илаԥш нархигон.
Дук мырҵыкәа иахьа идырҳәыз аӡӷабгьы дааит. Аӡӷаб
қәрала 18-ҟа шықәса дырҭагылан. Ипашәӡа иҟаз лхы-лҿы
ԥсшьара дааижьҭеи амра иашәхьан. Лыџьымшь еиқәаҵәақәа
амзаҿа еиԥш икахәхәа икыдын. Лылақәа ргәы иаҵәан. Змаӷра
хҵәаз аԥхын ҵкы ласык лшәын.

— Шәтәа!
— Иҭабуп, — лҳәан, сқамк дааханы астол аԥхьала
днадтәалеит.
Лыԥсы ааивганы, уажәшьҭа ҭынч лҽааиқәылкит анааигәахә,
дналзыԥшит.
— Иҟалаз шыҟалаз аханатә исаҳар сҭахын...
— Сышԥалаго?
— Шәзырҳәыз аҷкәынцәеи шәареи шәеибадырра инаркны.
Шәмыццакын.
— Ибзиоуп. Раԥхьа Славеи сареи ҳауп еибадырыз.
— Слава дзеиԥшрои, насгьы ишәызи? — лажәа днаԥылеит.
—Ҩажәи хәбаҟа шықәса ихыҵуазар ҟалап,—дааиԥхьхәыцуа
дналагеит, — ҷкәына ҳаракык. Акыр иааигуп, ихахәы еиқәаҵәа
ганха иҳәоуп, илақәа ӷроуп, илахь ҟьаҟьоуп, иԥынҵа агәы ылгоуп. Анаӡара изхаԥыцк хьуп, даныччо ада иузгәаҭаӡом. Абырфын блуза ишәын, амаӷрақәа инапаҿы еибаиркӡом. Аурысшәа
ибзианы иҳәоит.
— Нас?
— Жәацы амшын сааҭыҵны сымаҭәақәа ахьышьҭаз сааизар, ҷкәынак дрыдтәалоуп. «Шәааиаанӡа шәымаҭәақәа сыхьчон!» — иҳәеит дԥышәырччо. Сара иҭабуп ҳәа наиасҳәеит.
Убас ажәақәа шеимаадоз, ҳаибадырра ахы ԥнартлеит.
Ижәла ада, атакси дшақәтәоу, ақалақь аҿы дшынхо уҳәа зегьы иҳәеит. Сара усгьы амра сҽахьасырбылуаз сгәы ҿыӷьуан,
цәажәарыла аамҭа акыр ҳгеит. Сҽеилаҳәаны аԥсшьарҭа ҩны
ашҟа санцозгьы, автобус аанҿасырҭа аҟнынӡа снаскьеигеит. Ауыха ҳаиқәшәап, аамҭагьы бзианы иаҳхаагап иҳәан, аха
сара сақәшаҳаҭымхеит.
Иацы ахәылбыҽха акинотеатр «Аԥсны» аҿаԥхьа
машәыршәа ҳаиқәшәеит. Иҩызак дицын, уи сара дсықәлазар
ҟалап. Гыларала рацәак дыҟам. Ихахәы еиқәаҵәоуп. Иаԥхьа
иԥаҵа ҵаӷаӡа иҿоуп... Рҩыџьагьы акино ҳаицахәаԥшырц насабжьаргеит. Сара мап сымкит. Акиносахьа ицоз сымбаӡацызт.
Абилеҭ сара сызгьы иаамырхын, ҳныҩналт. Акино ианалга, амра макьана аԥсы ҭан. Ҳарҭ ҳаицәажәо амшын ашҟа

ҳлылбааит. Амшын иҭаз маҷҩын. Дара урҭгьы аҭыҵра иаҿын.
Убра ҳаштәаз ауп иансамхаҳәа амыдаӷьцәа бзиа ишызбоз. Убасҟан Славеи иҩыза Шутиеи акы-ҩба иадамхаргьы
исзырыԥшаарц иашьҭалт. Саргьы срыцны сҿынасхеит.
Амшын аҟәарала аџьырмыкьа ҳнаҩсын, ацәқәырԥақәа
ԥызҟо ахаҳәқәа ахьеилажьыз аҿынӡа ҳнеит. Аха мыдаӷьцәак
ада акгьы ҳамбеит. Иара уигьы хәыҷын. Еиӷьу акы ҳбаанӡа
ҳаҟәымҵырц ҳаӡбеит. Ҳаԥхьа ахаҳә дуқәа икажьыз
ҳазрылсуамызт, ҩадала аусуцәа рынхарҭақәа ҳрылсны еиҭа
амшын аҟәараҿы ҳнеит. Аилашәшәра зынӡа иааҳамнахаанӡа
аԥшаара ҳаҟәымҵит. Уаҳа акгьы ҳамбеит, ҳхынҳәит
ҳамццакӡакәан. Уажәы-уажәы ана-ара ҳааҭгылон. Славеи
иҩызеи узырччаша алафқәа рацәаны ирҳәон.
Ацәқәырԥақәа ԥызҟоз ахаҳәқәа ахьеилажьыз аҿы ҳаиааи,
снапы иахаз адач хәыҷы иадыргаз амыдаӷьцәа асыркыр
сҭаххеит. Иара кылҵәамызт. Слава уажәыҵәҟьа икылҵәаны
иаазгоит иҳәан, аусуцәа рынхарҭашҟа дцеит.
— Аусуцәа рынхарҭашҟа дышцаз ибзианы ишәгәалашәоит.
— Ааи. Рацәакгьы даанымхаӡеит. Амыдаӷьцәа кылҵәаны
иааигеит, насгьы шәҭык икын. Уи ҳамҭас ҳаҟнытә ибымаз
иҳәан, сышҟа аҿааирхеит.
— Закәытә шәҭуи? — Шараҭ еиҭа лажәа днаԥыҩт.
— Шәҭы ԥшӡак, ахьӡ сыздыруам.
Ашәҭ аӡбахә апротокол аҿы акәзааит, лҿахәы илҿырхуаз
акәзааит џьара аӡбахә аҳәомызт.
— Ашәҭ аӡбахә иаха ишәымҳәаӡеи?
– Иаха сшыҟаз атәы аҳәара уадаҩуп. Иансгәалашәагьы
хырҩас иҟасҵеит.
— Убас хырҩа ззаҳуқәо роуп зны-зынла ацәгьауцәа рышьҭа
ҳацәзырӡуа. Иабажәгеи уи ашәҭ?
Лыжәҩахырқәа дҩарыхеит.
— Иахьызгаз сыздыруам. Ашәҭ ансиркы ашьҭахь снапы иахаз иацыргаз адаҷ амыдаӷьцәа аиркырц иааникылт.
Иахьацреиҳәо цқьа ибарц, Слава иҩыза асԥычка ааихьишьит.
Снапы иахаз ахьтәы сааҭи ҩ-хьымацәазки рылаԥш анақәшәа

рбызшәала акы неибырҳәеит. Нас ауп бнапы иахоу ахых
анырҳәа. Азныказы ихәмаруаз џьысшьеит. Санрыхәаԥш сгәы
нҭыԥсааит. Убас рҿаԥшылара цәгьан. Сара сгачамкны саанхеит. Шутиа ааҿыбҭыр бысшьуеит иҳәан, ихала снапы иахаз
ахыхра далагеит...
Аҵанӡа даақәыԥсычҳаит лара.
— Аусуҩцәа рынхарҭақәа иаха шәызлысуаз шәахьдырҳәыз
анҭыҵ инаркны уажәы шәацәымҩашьакәа сырбара
шәылшару?
— Исылшоит.
***
Аулицаҿы иаарԥыхьашәаз машьына ласык аанкыланы
инақәтәеит. Аџьырмыкьа ианылахыс, амашьына инақәҵын,
амшын аҟәарала иахатәи рымҩа инықәлеит. Ацәқәырԥақәа
ԥызҟоз ахаҳәқәа ахьеилажьыз аҿынӡа ианнеи, иаадырҳәын,
аҩада аусуцәа рынхарҭа иналалт. Наҟ-ааҟ ихәхәаӡа аӷәтәы
ҩнқәа иҩышьҭыхшәа, ҩажәаҟа инеибеиԥшны игылан.
Азныказы Шараҭ иахатәи амҩа лхашҭзар ааигәахәын,
аха лара џьара секундк иадамхаргьы сабацари ҳәа лгәы
лакҩакуа дааҭымгылт. Ишиашаз дахьдырҳәыз аҭыԥ аҿы инеит. Иагьашьҭалт иаха Слава илиҭаз ашәҭ аԥшаара.
Рацәакгьы иашьҭамызт. Иахькаршәыз лара илбеит. Шараҭ
ацәгьауҩы диԥшаазшәа, даараӡа деигәырӷьеит, иаалымхны
инарҳәы-аарҳәуа днахәаԥшит. Иахьа амра ахьақәыԥхахьаз
иарканӡахьан.
Уажәшьҭа аӡӷаб даҭахӡамызт. Ацхыраара ирылҭаз азы
иҭабуп ҳәа налаҳәаны дноуишьҭит. Иара ашәҭ иманы аусуцәа
рынхарҭашҟа иҿынеихеит. Шамахамзар аҩнқәа зегьы
рҿаԥхьала ашәҭ ԥшӡақәа еиҭаҳан. Шараҭ дмыццакӡакәан
дрылаԥшуан, аха иикыз ашәҭ аҩыза џьаргьы имбеит. Уи ибар
еилкаахон. Иаха аамҭа ахьааихьаз ала Слава ара иидыруаз
ида даҽаӡәы иҿы дызнеиуамызт. Убри зыҟны днеиз данеилкааха, нас аусқәа маншәалахон.
Амра узцәымгыло ашәахәақәа арцахьан. Шараҭ минуҭқәак
иадамхаргьы иԥсы ааиҭеикырц, раԥхьа дназыдгылаз араш

ҿарақәа рышәшьыра дныҵагылт. Амшын аџьџьаҳәа ихаз
ршыкьыбжь ааҩуан. Аусуцәа рынхарҭаҿы уаҩы дыҟамызшәа
аӡәгьы дуԥыломызт. Ус дахьынаԥшуаз, ҩнык ашә аатын, ԥҳәыс
шәпак дшаадәылҵыз ибеит. Шараҭ лышҟа иаарццакшәа
иҿынеихеит. Ларгьы дгәалҭан, дааизыԥшит.
— Мшыбзиақәа! — аԥсшәа налеиҳәеит.
— Бзиа жәбааит! — лҳәеит ларгьы.
— Исашәымҳәари абри аҩыза ашәҭ змоу? — иикыз
ҩышьҭыхны иналирбеит.
Лара цқьа днахәаԥшит.
— Ари аҩызцәа змоу Какашьа лоуп сгәахәуеит.
— Дабаҩноу?
— Аҩны № 8 аҟны.
— Иҭабуп.
Ирласны Какашьа дзыҩлаз аҩны иԥшааит. Аԥхьа
иеиуеиԥшым ашәҭ ԥшӡақәа еиҭаҳан. Шараҭ цқьа
дынрылаԥшын, иикыз ашәҭ аҩызцәа аарылибааит. Иаразнак
игәы ааҭгәырӷьааит.
Аҩны ашә аркын. Инацәкьарақәа рыла ашә днас-насын,
минуҭк ашьҭахь ашә аартны ԥҳәыск даалагылт.
— Шәышҟа ҳнеир ҟалома? — днаҵааит.
— Ишԥаҟамлои. Бзиала шәаабеит!
— Сара амилициа аусзуҩуп, — иҳәан, агәраргага шәҟәазы
иџьыбахь инапы аҿынаирхеит, аха лара аҭыгаха илымҭеит:
— Сара шәыздыруеит.
— Уи еиҳагьы еиӷьуп. Сара еилыскаар сҭахын иаха ишәҭаз.
— Аамҭас иарбан?
— Асааҭ жәаба, жәеиза реиԥш.
— Усҟан аҩны сыҟамызт. Асааҭ жәба рзы аусурахь сцоит.
Уаанӡа уаҩы даҳҭамызт.
— Шәышьҭахь дааизар?
— Аҷкәын ҳиазҵаап. Уи иакәын аҩны иҟаз.
— Аҷкәын дарбан?
— Сыҷкәын иоуп сызҿу.
— Дхәыҷума?

— Дышԥахәыҷу, сынтәа аҩбатәи акурс аҿы дтәоуп. Шәача
атехникум дҭоуп.
— Нас, дабаҟоу иара?
— Амшын дҭазар акәхап. Сиԥхьарыма?
— Ҳәарас иаҭахузеи?
Аԥенџьыр лхы нылакны, адәны ихәмаруаз ҩыџьа ахәыҷқәа
лыбжьы нарықәлыргеит, Рашьыҭ аҩныҟа иԥхьарц.
Sez Abhaz-Abaza ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 16
  • Büleklär
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 3263
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1963
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 3331
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2012
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3378
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2228
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3336
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2163
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3286
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2195
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3436
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2185
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3451
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2174
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3309
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2161
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3384
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2086
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3364
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2137
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3391
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2138
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3339
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2162
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3277
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2069
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3397
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1975
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3386
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2056
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3250
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2038
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3286
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2124
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3363
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2209
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3392
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2188
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3311
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2193
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3284
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2077
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3292
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2129
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3376
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2265
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3374
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2102
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3299
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2172
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3288
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2153
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3332
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2149
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 3287
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2155
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 29
    Süzlärneñ gomumi sanı 3266
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2173
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аҩымҭақәа - Валентин Дбар - 30
    Süzlärneñ gomumi sanı 1809
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1311
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.