Latin

Аизга - Даур Занҭариа - 37

Süzlärneñ gomumi sanı 3373
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2221
0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
Аха даԥсыуамзи. Амала, аиаша заҳам­ҳәарызеи, иҽыҩ ԥаџь­
ԥаџьуа лахьхьишәа усгьы игылан, сҽыхәда дықәкны дызгап аурыс ҭыԥҳа ҳәа­гьы ааигәахәхьан азныказ. Лара, игәы
иҭаз еи­лылкаау, дааихәаԥшын дааччеит. Лҟазшьала лна­

цәагьы аалырмақарт. Иаҳагьы дыԥхашьаны, аасҭ­ха даатәеит
Камидаҭ, шьҭа дцаргьы цәгьа имбо.
Аҭӡамц ллаба хәыҷы аадылкылан, ус лҳәеит лара:
– Уахәаԥши, ара ҵаҟаӡа нышәаԥшьуп, нас адгьыл еиқәа­
ҵәахеит. Адгьыл ԥсылахеит. Ус анакәха ари анышә арахь
иҭалоз ршьапы ианҭанагалоз ԥхаррахахьан. Нас ҩаԥхьа
нышәаԥшьуп. Ус анакәха, ҩаԥхьа хьҭахеит. Ари аҽыҭ иубо
акәзар – уи хәышҭаароуп, арацәа алоуп. Ишубо, баша каҳуаԥшрам ҳазҿу.
– Ус бгәы ишԥаанаго, сара просто исҳәеит, – лы­блақәа
гызмалӡа дахьихәаԥшуаз, зынӡа дааԥха­шьаӡеит Камидаҭ.
Лара дагьцәажәон, абӷьаҭрагьы даҿын. Даҽа шьанҵак
лыԥшааит.
– Уԥшишь, уара, убаашәт! – иҳәаӡеит ауп иара дахьтәаз.
– Унеины узхысру?
– Сышԥахысуеи?
– Уаалеи арахь, – лҳәан, дҩаганы анивелир ишкылԥштәыз
илырбеит.
– Мушьни дмааӡои, – лҳәеит лара аԥсышәала. – Пойду, позову, – нацылҵеит, дагьыҩагылеит, лыԥ­шаах ақьаад ианҵаны
ианыԥхьалк.
Камидаҭ ари аниаҳа иуазма. Дҩаҵҟьеит, сара снеины дааз­
гоит уажәыҵәҟьа ҳәа. Иеимаақәаҵәҟьа шишьеиҵашаз ихаш­
ҭит. Амала аҳаԥы данхәыҵалоз аламҭалаз ишьҭихит ажыга,
зеиԥш ҟамло егьыҟам ҳәа. Аԥхьан игәеиҭаз ашьҭақәа днархысын, ирлас даниеит Мушьни дызҭалаз акылҳара. Уи акылҳара
сҭа-лоит ҳәа дагьалагеит, иаразнакала длықәҵәраан, ибаҳагьы
леимпыҵҟьаны илаиаԥысит, ихаҭагьы итәарҭа дықәчаразуа
длашьҭалеит. Аха усгьы ибжьы имыргеит, дхаҵамзи.
Ара иаанхаз Нина дыԥшын, дыԥшын, аха лҩызцәа
анымааӡа, аҳаԥы лхы нҭакны ҿылҭит.
– Ҳаи-ҳаи! – ибжьы ааиргеит Нур-Камидаҭ ааигәантә, дук
мырҵыкәа дагьаацәырҵит, аха ҳаӷ­еиҭа иҿыԥшылара акәын
ҿыԥшыларас имаз.
– Иубеи уа? – иааџьалшьеит Нина.
Камидаҭ, амыцхә заҳҭахузеи, ҩбаҟа минуҭ усгьы иҿы еилгомызт.

– Ашьхардац ымжәкәа арахь усымбан иҳәеит! – ауп
аҵыхәтәан аҭакс иҟаиҵаз.
– Ашьхардац? – илзеилымкааит Нина.
– Амикроб иулоу рԥырхагоуп, иҳәеит урҭ рзын. Ашьхардацла умикробқәа мшьыкәа арахь умааин, иҳәеит Мушьни.
Нина усҟакҵәҟьа шылзеилымкаауаз ихашҭны, зегь
аԥсышәалоуп ишиҳәаз иара. Амикробқәа иахьаԥсуа ажәам
ауп акәымзар, ииҳәаз егьыл­зеил­кааҵәҟьомызт лара.
Мушьни дҵарауаҩын, аха дҵарауаҩ қәыԥшын. Насгьы, раԥхьаӡа иргыланы, дуаҩ-қәыԥшын. Убри аҟны­
тә анеандертал-уаҩы акинои аестрадеи дшаадыр­ԥшуа ауп
раԥхьаӡа ихы иҭашәаз. Уажәыгьы раԥхьаӡа абар иҟаиҵаз,
еиҳа сеилыркаа­уеит ҳәа:
– Ҳаи-чаи, буги-вуги, ҭвист-егеин! – иҳәан, акәашара далагеит иара.
Аха, ара ари иақәымгәыӷуаз ашьанҵа-уаа шәаны рыхқәа
еимлагәа иркит. Урҭ ргәы иаанагеит ари аҿатә уаҩ раԥхьа аибашьра кәашара ҟаҵаны, нас дҳажәлоит ҳәа.
Аха Мушьни уажәшьҭа аҽынкылара аҭыԥан, дшәаҳәо
акәашара дшаҿыц даҿын, ишәаҳәашьеи икәашашьеи рыла
цәгьара игәы ишҭам дирбарц.
Дахьынӡаҿызаарызгьы сеидру, ҩаԥхьа аӷьӷьаҳәа абаҳа
млеизҭгьы. Мушьни дааҭгылеит, Камидаҭ дшыхынҳәыз, аниба.
– Уара, умикробқәа уманы умааин сымҳәаӡаз.
– Изымжәи ашьхардац! – иҳәеит Камидаҭ иҽыршәшәо.
– Уара, иужәит, аха, – дыҳәҳәарц егьигымхеит Мушьни. –
Иаразнак иулсуа џьушьома, аамҭа аҭахыми! Уца сҳәеит наҟ!
– Бара, ари иуӡомеи! – акылҳарахь ҿиҭит Камидаҭ.
Уахьынтә дласкәантраӡа дааҭыҵит Нина.
– Баргьы баама? – ауп ииҳәаӡаз Мушьни.
Уажәшьҭа аҿатә уаа ишыхҩыкыз иааины иҟан ажәытә уаа
рҟны. Аха Мушьни ицәыцәгьан урҭ рацәа­­жәара. Камидаҭ
иакәзар, иҳәса аҩны ианааигалак ауп игәы аныӷәӷәахоз
акәымзар, уаанӡа ианрацәажәатәыз цҳаражәҳәаҩыс игәакьа,
акәам­партиа амаӡаныҟәгаҩ ихы даирхәалон.
Аха аԥҳәыс еснагь дыԥҳәысуп, уи Нина қәыԥш лакәзаргьы.
Аԥҳәыс лыгәаӷьра дууп. Нинагьы иҟаз иаразнак еилылка-

ан, днеины ашьанҵа ҭыԥҳа лхы аалшьышьит. Аҭыԥҳагьы
лҿы аахылтит. Аԥҳәыс дыԥҳәысуп усгьы, уи дшьанҵа-уаҩы,
даҽаӡәы. Ни­неи уи аҭыԥҳаи ааиҿаԥшит, иаразнак еилибакааит. Ашьанҵа-ҭыԥҳа дааԥышәырччеит, саби-ччаԥшьла.
Нина дааԥышәырччеит Мушьни Ленинградаа аҳаԥы
ирыцәҭаҵәахны имаз лыччаԥшь ала. Нас рҩыџьагь убас
иргәарԥханы иааччеит, ԥҳәыс дызқәашьмыз Камидаҭ р́уа
дарбан иаҳа зыччара ихы ихнахыз изымдыруа.
– Сахшьа, – иҳәеит арԥыс аҭыԥҳа лахь.
Зегь ааҭрысит, убас ргәырҽанӡамкәа иҟалеит!
– Сахшьа, ауаҩы!
– Ицәажәоит! – лыбжьы лымҟьеит Нина.
– Аԥсышәоуп ирҳәо! – иџьеишьеит Мушьни. – Диашан Аҷи
Кьагәа-иԥа.
– Иԥҳәыс лакәӡам! – дгәырӷьахит Камидаҭ.
Насгьы даазхәыцит шьҭа акала ихы дирдырырц шаҭахыз.
Иџьыба дынҭалан, ишәҟәы аацәыригеит, иаҳарак ашьанҵаҭыԥҳа илымҵакуа.
Мушьни иџьыба ажәжәаҳәа аҵәыџь ааҭиган, ицәашьы аиркит. Нур ишәҟәы ацәашьымца еиԥш ишеибардыргоу дирбеит.
Ашьанҵа-уаа рыхқәа аадыр­ҵысит, ҳа ҳтәала мап аанаго. Аха
ҳа ҳтәқәа игәарҭахьан ашьанҵа-уаа аболгарцәа реиԥш мап
анырҳәоз ааи ҳәа рхы шдырҵысуаз, ааи анырҳәоз – мап ҳәа.
Сҩызак Болгариа даныҟаз уи иахылҿиааз жәдыруандаз... Аха
уажәы уи аха ҳамам, даҽазны. Уажәы еиҭаҳәатәуп раԥхьаӡа
акәны ишеибадырыз, ишеицәажәаз иахьатәи ауааи ашьанҵауааи. Акыс макьана ашьанҵа-уаа ирҳәахьаз аԥсышәан.
– Гәыжә Ԥсы, – иҳәеит ашьанҵа-уаҩ, ҳа ҳаиԥш инапы игәы
инадикылан, нас, иаҳәшьа лыжәҩа инапы нықәиҵан: – Гәыжә
Ԥха.
– Гәыжә ҩынтә иҳәазар, рыжәла ауп. Гәажәаа Хәаԥгьы инхоит, – Нина даалҿахәыҭхәыҭит Мушьни, нас ҿааиҭит:
– Мушьни.
– Мышьны, – ихы ааирҵысит ашьанҵа-рԥыс, дара ртәала
ааи ҳәа.
– Нина.
– Нына.

– Камидаҭ, – Камидаҭ изын иҳәеит Мушьни.
– Нур ауп исыхьӡу, – даабжьалеит Нур-Камидаҭ.
– Ныр, – ихы ааирҵысит ашьанҵа-уаҩ.
Арԥыс асасцәа даарыдгылан, днарыцәхас-аарыцәхасит.
Илаԥш гәымшәа аартны, инапҟьашьа – зегь рыла уаазеилаҳаша
ҷкәынан иара. Ииҳәоз даара аԥсшәа ишазааигәазгьы,
инагӡаны аилкаара цәгьан. Иҟаларын аԥсуаагьы, аубыхцәагьы,
азахәқәагьы зны ирзеиԥшыз абызшәа акәызҭгьы ииҳәоз.
Акреилыбкаазар ҳәа Нина даалыхәаԥшит Мушьни, аха уигьы
мап лҳәеит. Аихәлаччара иаҿын. Асоуп ҳшеицәажәо збызшәа
маҷк иҳаҳауа, аха цқьа иаҳзеилымкаауа аҳәаа­нырцәааи
ҳареи. Ҳаччоит, уажәыҵәҟьа шәаҳ­зеи­лымкааит, аха абарабар шәеилаҳкаауеит ҳәа аанарго. Аха усҟангьы аилибакаара
ҳалагахьеит ҳаччаԥшьқәеи ҳлакҭақәеи рыла.
Ашьанҵа-уаҩ ԥшӡа ииҳәаз ҽазнык иҳәеит. Уа­жәы
дмыццакыкәа, хрыжь-хрыжь даацәажәеит. Иҳәоу­қәагьы ирмариазар ҟалап, аха ҩаԥхьа дахьырзеилымкааз рых хара
адҵо иааччеит арҭ. Ашьанҵа-рԥыс Мушьни инапы ааникылан, аҭӡам­ц­қәа злаҩы­чаз иҭыхымҭақәа даарыдигалеит. Иахьа
иҟам шәыгала иҭыхын урҭ асахьақәа, уамашәа иԥшӡан.
Ашьанҵа-уаҩ аҳаԥы аҭыҵырҭа днылаххит. Иарма напала
ашәшь чыфҭы аанаскьаганы, дындәылҵит. Уахьынҭыҵҵәҟьо
ишьҭан хаҳәы ҳарак дук. Дла­скәантраӡа уи днықәԥалан,
асасцәа даарыԥхьеит.
– Убаашәт! – иҳәеит Нур-Камидаҭ, аха уа дахьгылаз даанхеит.
Ахра аҿалара иазҟазаз Мушьни ахаҳә ҳарак даахәаԥшын,
иаразнак даазхәыцит азныказы ишьапы ахьаҿеиргылашаз,
инапала иикышаз алгәыгәрагьы гәеиҭеит, нас ахалара шилшозгьы агәра игеит, ашьанҵа-уаҩ иаразнак дназқәыххылаз
ахаҳә. Аха ашьанҵа-рԥыс арыҭәеиԥш иӷәӷәаз инапы ааирххан, Нинагьы Мушьнигьы аашьҭиԥаан ивараҿы иааиргылеит.
– Ба, – иҳәеит иара.
Ахаҳә ақәгылара маншәаламызт аҿатә уаа рзыҳәан, аха
ашьанҵа-уаҩ инапы ӷәӷәақәа рыкәыршаны икит наҟ-ааҟ идгылаз Мушьнии Нинеи.

Раԥхьаҵәҟьа илашьҭын ашыц еилачы зқәиааны иҟаз ахшьыра. Ҵаҟаӡантә абжьы ааҩуан арҩаш. Уи унахыԥшны иубон
аҳәырҭа, нас аԥсҭа, нас еизиашараны инашьҭын адгьыл ҟьаҟьа
акаршәра – амшын аҟынӡа. Уахьынаԥшуаз улаԥш ибзианы
еилнаргартә еилыхха иҟан. Амра шкәакәаӡа амшын иахьаахагылаз, адгьыл инахыкны, иқәжьын алҩаҵә еишьылӡа. Иԥшуаз
идыруан Аԥсны асахьа гәакьақәа, – абар Џьырхәа-ных ашьха
хыгьежьаа, аԥсҭақәа, ахәқәа, – аха, анышәаԥшь ҵҩажьӡа, адгьыл ахаҿы аарԥшымызт џьаргьы, иубомызт аҿыцынхара гьа­
мадақәа, аԥсҭақәа рсахьа дырҿаасҭомызт ачаи рад­қәа. Бна еилачырала ихҩан улаԥш ахьынаӡоз зегьы. Иубахьац акәынгьы,
аха иубац акәӡамкәа, еимгеимцарак иаатызшәа ажәытә
Аԥсны. Нцәахәгьы, уааԥсырагьы, шәарахгьы, лашәатәгьы еимак рыма­ӡамкәаны Ран-Рыԥсабара ианакуаз.
Аха усгьы анеандертал ибла еиҳа иҵарызаап. Аԥхьа Мушьни игәеиҭан дгәырӷьеит, уи ашьҭахь Нинагьы игәалҭеит
ашьанҵа-уаҩ идирбарц ииҭахыз. Ергьҳәа анаҟә еишьыл иалубаауан ҳәызбаҵас иаланахаланы инагаз ашыцәа иаҵәа. Уаҟа
слан баҩ­шәа аԥсымра ахьрықәыҷҷаз иаалашеит, избахьоу
дара шракәу идырратәы, Пицунда акорпусқәа.
– Ацуҭа, – ҿааиҭит ашьанҵа-уаҩ. – Ацуҭа.
– Ааи! – иааиқәшаҳаҭхеит асасцәа.
– Ааи! – дгәырӷьеит ашьанҵа-уаҩ.
Нас иныҵабеит уи аблабара, уаҳа иага рундазгьы ирымбеит.
Ашьанҵа-уаҩ
инапҟьашьа-ԥшӡала
акы
иҳәеит,
дааҳәыҵәыҳәыҵәит, даахәыцхәыцит, иреилиркаарц ииҭахыз
уаҳа ҳәашьас иеиҭашаз ӡбуа.
Дласӡа ахаҳә дҩалбааԥеит. Инапы анааирхха, Нина игәра
ганы дыԥан, длымҵасны дааиргылеит, имырхьааӡакәа.
Мушьни изгьы инапы ааирххеит, аха Мушьни ашьанҵа-уаҩ
иаҳа дахьеиҿамсыз аахьымӡӷишьоу, мамзаргьы Нина дылхыбаау, – имуит, ихала дналбааит. Ашьанҵа-уаҩ Мушьни
днаицәхас-ааицәхасит, иахьатәи ауаҩ иакәзар, ижәҩа дшынас-насрыз. Аҳаԥы иныҩнеигалт, рнапқәа кны. Аҭӡамц ианыз исахьақәа дырбаны, игәы иҭаз деилиркаарц иҭахын.
Аҭаларҭаҟны дааҭгылеит адыхҳәа, иаҳәшьа аҳаԥы аҩныҵҟа

данимба. Даанаԥшы-аанаԥшит, аха изгәамҭазар ҟалап
акылҳараҟны аҽыҵәахымҭаҵәҟьаз Мушьни илаԥш зықәшәаз
Нур-Камидаҭ ишьхәа амса еиҟәыдди иеиқәа акалҭ аԥшьи.
Ашьанҵа-уаҩ дыҩит, иаразнак еиликааит иара урҭ злацаз.
Мушьнираа злалбааз акылҳара дынҭаԥҟеит уаҳа мҳәакәа,
арҭгьы ашацаҳәа инаишьҭалеит. Ирулак рҽихьырыгӡеит,
акыс ацәашьы адмыркыкәа егьырбаӡомызт. Иара иакәзар,
акылҳара дынкылсны, аҳаԥы аҭшәара дынҭалан, дымҩашьо
дцон. Анеандертал алашьцараҿгьы ибозу сеидру.
Уаҳагьы иааихьымӡаӡакәа алашарахь даакыл­ҟьеит. Мушьнии Нинеи рыԥси-рыԥси еихьымӡо Аҭӡамц аҟынӡа ианынаӡа,
ашьанҵа-уаҩ шәарахшәа дшаҟь-шаҟьо Аҭӡамц аԥхьа дықә­
гьежьаауан. Ры­лаԥш иааҵашәеит рымаҭәахәқәа зегьы
рҭыԥаҿ ишы­ҟаз, Нур-Камидаҭ ихылԥеи икьаҿи рыда. Аганахь ианаахьаԥш, Камидаҭ иҽыҩгьы ахьҿаҳәаз иҟа­ӡа­мызт.
Ашьанҵа-уаҩ дымчыдаха дуазыруан, аха, закәых сеидру,
анышә иҵхыз Ахаҳә ҟәымшәышәқәа ахьаанҵәоз дзахысуамызт, уа дааннакылон, аԥарда еилыхха ҿазшәа. Дыгәжәажәо
уи аҳәаа иахьаҵа­накуаз дынҭахеит иара. Ҵаҟа, амҩахәасҭа
лакьы ахьлагаз, Мушьни илымҳа иааҭасит аҽеимаашьҭыбжь.
Уи
иаҳауан
ашьанҵа-арԥысгьы.
Мушьни
ахшьыра
днықәыххылеит. Дагьынеихьыԥшит абардра ааимҟьаны еимгеимцарак иалагӡаны иаацәырҟьаз аҽыуаҩ. Ашьанҵа-ҭыԥҳа
иҽыхәда дықәкны, иҽыҩ дамеигӡа, ахаҳә мҩа ианцала длеиуан Нур-Камидаҭ.
– Камидаҭ! Уаангыл! – ҿиҭит Мушьни.
– Камидаҭ сыздыруам, аха Нур! – аҭак иаҳаит ҵаҟантә,
аҽышьҭыбжь алагьы иҩашьомызт Нур-Камидаҭ иҽыҩ иаҳагьы
ишарццакыз.
Ашьанҵа-уаҩ, уаҳа акгьы анилымша, дыгәжәажәо Ахаҳә
ҟәымшәышәқәа руакы днықәтәеит.
– Камидаҭ! Нур сымҳәеи! Уаангыл, уара! – дыҳәҳәеит
Мушьни, нас мҩада, дышиашаз дыбӷаланы иҿылеихеит,
сызихьӡозар ҳәа. Дықәҟьа, иԥы­хьа­шәоз махәи даци дрымҵас
иҽаанкыло, дылбааит ҵаҟа, арҩаш аҟынӡа.
Амра
гьагьа,
аҵыхәтәантәи
ашәахәа
кьынаақәа
аагәыҵнаҳәҳәан, инҭалеит аԥсҭа. Уажәшьҭа Камидаҭ

дшихьымӡоз ибон Мушьни. Уи дабасыцәцари ҟаи­ҵан, дыццакит ҩадаҟа, ашьанҵа-уаҩи Нинеи рышҟа.
Мушьни Аҭӡамц аҟынӡа даныҩаӡа ашьанҵа-уаҩы
дыҟамызт. Дыҟамызт Нинагьы. Лашьцахьан. Дымԥшыкәа,
афымца цәымза аашьҭԥааны Аҭӡамц дыҩхашылан, аҳаԥы
дылҭаԥҟеит Мушьни, иҟалаз гәаагӡо. Али-ԥси рыбжьара
ашьанҵа-уаа ртәарҭа аҟынӡа днаӡеит.
Аҳаԥы-мца ҿаҳәан. Иҩашьомызт ашьанҵауаҩ-мҵарсҩы
ара дшыҟаз. Ишьҭалатәын. Ашәшьԥарда ааимԥааны адәахьы
дындәылҟьеит Мушьни.
Амза ашәахәақәа зқәырҭәаз анаара данаҿаԥшы даҽазныкгьы
игәы иаанагеит иара иимбацыз, ари адунеи иатәымыз даҽа
ԥсабарак дналаԥшызшәа. Иахьа иибаз ақәыԥшылара: ашыцра, уи анаҩс ахшьыра, нас уи ахшьыра инахыҵны аԥсҭа,
ҩаԥхьа аԥсҭа, урҭ рылада – ахра ҿҟьара, – зегь рцәаара шыҟац
иҟазшәа, аха зегь акоуп ибламбараха, илакәха акәын ишибоз. Иблахаҵ аагьежьыгьежьын, ишьамхы аакәадахан, ԥшра
ҟамҵа абналацәа рышьҭалара ацымхәрас, иахьа изықәгылаз
ахаҳә ду длаҵатәеит. Ус иҟалалоит шьхатәыла: уцәаныррақәа,
уҭахрақәа зегьы ааҿыцәааны, абра саанхап, абра сыҟаз наӡаӡа
ҳәа анааугәахәуа... Амзагьы убасҟан аԥсҭҳәа инавҵалан иаалашьцеит.
Акыраамҭа дтәан Мушьни уа, ахаҳә ду амҵан, аҳаԥы
аҭыҵырҭаҿ. Уи ашьҭахьгьы, иҟалаз анигәалашәоз изҳәаӡомызт
заҟа аамҭа уаҟа дынхаз. Акалашәа, дҟәызгаӡа акәын ихы шибоз, акгьы дазым­хәы­цӡо, акгьы изымбаӡо, изымӡыбӡо, агылашьагьы дақәы­мшәо.
Иаалырҟьаны амза аацәырҵхын, иаалашеит. Иаргьы дҩаҵҟьеит, даацәырҳазшәа, ихы аҭыԥаҿ иааит. Амза
аԥсҭҳәақәа ианрывҵ, алаԥшҳәаагьы аатит. Иладаҟа версбжак
аҟара хшьыраны илашь­ҭын, Аха­ҳә ду ашьапы инаркны ашыцра илалоз мҩахәасҭа­кгьы ааиҿаҷҷеит. Ашыцра данаалагыла,
иаалашьцахит: ашыцҵлақәагьы ҳаракын, еилачны ажәҩан
рхыбуан, амзагьы ҩаԥхьа иааҵәахит ҽыҭ-ҽыҭ ажә­ҩан ихыз
аԥсҭҳәақәа руакы. Аха амҩахәасҭа мы­рӡкәа дылбааит Мушьни
ахшьыра аҟынӡа. Дынхы­қәгы­леит зқьышықәсала аӡиас-рҩаш
ахьышьҭра ааҭыжаауа, ҵаҟа илбаауа-илбаауа мацара иқәна­

цәааз аҭӡы. Амҩахәасҭагьы абраҟа иааҿахҵәон. Дцо-да­ауа
иҭиҵааит атыша ахықә, даҽаџьара амҩахәасҭа ахы сызкуазар
ҳәа. Аха уаҳа царҭа ыҟаӡамызт. Ҵаҟантә зыбжьы ааҩуаз, аха
ибар­ҭамыз арҩаш акәзар, уи араҟа иахагьежьуан, аҭӡамцгьы
амзаҿеиԥш иҭахәалан, нас, ҵаҟа хшьыра бааԥсны илашьҭын.
Уаҳа ҽаџьара мҩа шыҟамыз аниба, ҩаԥхьа иаалашаз амза
ихы иархәо аҭӡы даҿалеит Мушьни. Џьара-џьара ачықьқәа
ахьаҿиаауаз ихәон, уаҟа албаара мариан, аха бжеиҳан
шьаҿацыԥхьаӡа даара ишәарҭан. Зегь реиҳа агәҽанызаара
анаҭахыз аламҭалаз иаалашьцеит. Ҩаԥхьа амза цәырҵаанӡа
дааԥшыр акәхеит. Уа даҿакнаҳан, изшьапык дықә­гыланы,
инацәақәа ахаҳә акырҭа ахьынӡамаз иаларԥс. Нас қәгыларҭак
аҟынӡа даанаӡан, иԥсы ааиҭеикит. Уажәыгьы ибарҭаӡамызт
иҵаҟа дзылбаараны иҟаз аҭӡы.
– Нина! – ҿиҭит иара ишимчыз.
Аҭынчра ааилаӡыӡит. Нас ааҿымҭрахеит, игәеисыбжь
иаҳаратәы аҟара. Ибжьгьы еицакуа ирыманы идәықәлеит
ахаҳә ҭыӡқәа.
Дахьынӡалбаахьаз аҟара дылбааит ҩаԥхьа, иаҳагьы ишәар­
ҭаз хшьырала. Арҩаш амақарбжьы иаҳауан иҵаҟа, аха аӡы
ахаҭа ибарҭамызт. Ашьанҵа-уаҩ дцазар – аҿысшьа амоуп
ааигәахәын, ддәықәлеит Мушьни. Абахә давҵаланы дыл­
баа­ратәы иахьыҟазгьы ибеит. Аҭӡамц инацәақәа аларԥс
дав­ҵало-давҵало, днаҿыкәшеит, иаҳа иуадаҩыз амҩа
дшаҿысызгьы ибеит. Шьҭа албаара иаҳа имариан. Ҵаҟа
ддәықәлеит, џьара дықәчаразуа, даҽа­џьа­ра даҿаҩуа. Дышнеиуаз адыхҳәа дааҭгылеит, маҭәарк ахькаршәыз иааиҿаҷҷан.
Иаашьҭихит аҭаҳәҭеи ишҭаз Нина лфагот хәыҷы. Рышьҭа
ииашаны дышхыз анидыр, дыццакӡеит Мушьни. Амза
аҽанаҵәахгьы даанымгылаӡакәа дылбаауан. Агәҽанызаара
ихаш­ҭын, дықәҟьеит. Дагьықәҟьеит, иблақәагьы акакаҷ
аарыҵыддит. Иагьынаиқәлашьцеит. Ихы аҭыԥаҿ ианааи,
иблақәа хитаанӡа уамашәа ибаны даазхәыцит дахьықәиаз
уамашәа иштатаз. Иблацәақәа алашара рылыԥхаауан, иблақәа
аахитзар – Мачагәа иҳаԥы аҭаларҭаҿы, Аҭӡамц аҿаԥхьа акәын
дахьықәиаз, амшьамба иҵаҵаны. Хьаа имамызт. Имаха-

шьаха аус аадирун баҩԥҵәа шиламыз агәра игеит, дҟәаҟәачаҟәақәан акәымзар.
Ацәылашара иаҿын. Дҩыхтәалан даанаԥшы-ааԥшит. Игәы
иқәыршәыз ақьаад бӷьыц нықәшәаны инкашәеит. Дҩагылан,
ихы аҭыԥаҿ иааигеит. Бзиоуп, аха ара даазгазеи? Маҷ-маҷ
игәаларшәо, ахра данаҿаз аҟынӡа днаӡоны, игәалашәеит ахра
данаҿҟьазгьы. Аха ара даазгеи? Ари абӷьыц иауазеи?
Абӷьыц аашьҭихын, иааиртит: «Мушьни, ара сшәарҭам
ҳәоуп сгәы ишаанаго. Ашьанҵа-уаҩ, дахьынӡеилыскааз,
цәгьара игәы иҭаӡам. Амала сзигаз шасыс ауп. Уаҵәуха думаны ухалароуп иаҳәшьа. Убасҟан саргьы схы сақәиҭитәуеит.
Иҟалаз макьана аӡәгьы иоумҳәан. Иугәаларшәала асенсациа
дуӡӡа ҳшазааигәахаз. Аракац узышьҭоу еиԥшым уи. Камидаҭ
даҽа ԥҳәыск дизаҳаԥшаап нас. Абзиараз. Нина».
Ахыбаара иҽизацәымхьчеит Мушьни, шаҟа лгәы ҭынчыз
ананыԥш Нина лышәҟәы. Алафгьы лҳәо дыҟазаап. Дхымхәаха
ахра дахьаҿажьыз дышьҭыхны арахь данхеигалоз ашьанҵауаҩ, иага дизыгәдуны дихәаԥшуан. Лара, ашәҟәы ҩны
– дмыццакӡакәа ауп ишылҩызгьы, аракац егьи ҳәа аҩра
дахьӡазар – нас уа, ҵаҟа дыԥшызар акәхарын, ашьанҵа-уаҩ
Мушьни хымхәа хыхь дхеигалонаҵы!
Аха уи акәмызт уажәы изызхәыцтәыз. Иццак­тәын Камидаҭ
ишҟа. Насгьы, имцымкәа, сенсациа дуӡӡан ари.
Камидаҭ ақыҭа аханы дынхон. Дахьаауаз ҩбаҟа гәараҭа роуп
заҩсра иқәшәаз. Урҭгьы иахьынӡауаз инахараны иҽрывигеит.
Ҵхыбжьонын,
зегьы
ыцәа­­­хьан.
Уаҩы
дышгәеимҭаз
дымҩашьахуа идыруа даакылҟьеит аҩны. Уахала уаҩ диднагалар иҭахымызт.
– Агәылацәа еизар, ҳазхарагьы ҳаибадырбом, – даалахәмарт
ишәаҟьаӡаны иҽыхәда иақәтәаз ашьанҵа-ҭыԥҳа...
Дышҽыжәыз ихы ааларҟәны агәашә алыкә нылиршәын,
иашҭа дааҭалеит.
Илақәа рыҩбагьы хыԥхыԥуа иааиԥыххылеит, ршышьа
еиԥшӡамкәа. Инеимда-ааимдо акәын ишшуаз дара, рыԥшәма
иацәажәозшәа.
– Амла ҳаушьит, амла! – абасҵәҟьа аҵарбжьы иаалҩит
алаб Бжьацал.

– Ма уажәшьҭа акраҳҿаҵа, абаа! – аҟубжьы ина-лыҩны,
«иаацәажәеит» алаԥс Пырқьа.
Реиԥш ламаҟақәа цәашьыркыла уԥшаауазар иубомызт
даҽаџьара. Иҭакызма ааугәахәрын, убас рцәеи рыбаҩи
еикәыршан.
– Шәымшәан, абаақәа, шьҭа аԥшәмаԥҳәыс дшәоут, мла
шәалыркрым, – рықәҿыҭны иааир­гәы­ӷит иара длахҿыхӡа.
Аха ииҳәоз ззиҳәоз лара лзакәын иаҳарак, лгәы ҟаиҵарц.
Уи рзеилымкаауа иҟахызма амла иар­ҟәышхахьаз илақәа. Баша
аламала афатә шырмоуаз рымдыруаз, дара еибырҳәазшәа
еиқә­шәаны акәын рыԥшәма дшазааргоз. Агәаӷҵәҟьагьы
рыз­ҭа­мызт, агәаӷгьы амч аҭахыми. Рыҽшаны абас акәын
рҭа­гылазаашьа аԥшәма ихы ишҭаргалоз. Бжьацал захьӡыз,
уажә ибжьанацалоз ҳәа егьыҟамызт, аха лабамзи, агәы иҭаз
ааҭырҟьаны иаҳәон. Пырқьа ҟууа уи иаҳәаз хьанаршшон, «ари
гаӡоуп, ханшьаларак ама­ӡам, уаргьы угәы мбылуа ауакәху, аха
ууаҩы заҵәуп, уаныҟам еиҳахеит» ҳәа.
– Шьҭа егьшәыхьуам, слабаақәа, аԥшәмаԥҳәыс дахьаазга
шәымбаӡои! – ргәы ааирӷәӷәахит дара Нур-Камидаҭ.
– Уара умсит уигьы дшааурбуа, – игәра мгацәо иааҵарит
Бжьацал.
– Ус умҳәан, иудыруеи диаабыр, – иаахьанаршшит ҟурыла
Пырқьа.
Убасҟаноуп ианырк ирмаҳацыз лыфҩы, ирбацыз ауаа
дышреиԥшымыз анеилыркаа. Иҵәааны рҿаа­рхеит арахь. Иагьаангылараны иҟамызт, икырҿа­ҵара аиҳа ирдыруаз иҟамч
ԥҵаҵа иамыршәазҭгьы.
– Алышькьынтра шәагеит ҳәа саҳааит! – иҳәан
дынҽыжәԥеит, аҭыԥҳагьы даалбааигеит, касышла лнапы
ахьҿаҳәаз дацәыԥхашьо.
– Уа, бзиала баабеит! Блеи, баба, блеи, – иҳәеит иара.
Нас,
иааигәалашәан,
иааԥиртлеит
лнапқәагьы.
Лнапхәыҷқәа, идысны иҟаз аус аадлырун, дыԥха­шьаԥхаҵо
даагылеит лара. Баша игәыиҽанын им­ҩа­нылҵо џьшьа.
– Блеи, ббаашәт, быԥхамшьан!
Лара деиҭаҵуамызт.

– Аԥхьа бахьымнеиуа – уигьы аԥсуа ҵасуп. Аха баргьы
бшаԥшәымоу бдыруаз шьҭа, – аҽыр­ӷәӷәарагьы алан ари
аниҳәоз.
– Шьҭа блеи баргьы, – иҳәан длыҩналеит.
Рыԥшәма данырба ргәы аашьҭыҵын, арахь рҿаархеит
алақәагьы. Аха имыццакыкәа акәын ишааиуаз. Рыбжьқәагьы
дырцәгьаӡеит. Аԥшәма иаҳаны иааникыларгьы цәгьа ирымбозар акәхарын.
Ашьанҵа-ҭыԥҳа ашьшьыҳәа ашә лшьапы нахылгеит.
– Бымшәан, ббаашәт, – иҳәеит иара. – Шәылҵ сҳәеит! –
дна­ры­қәыҵәҟьеит нас илақәа.
Пырқьа хыԥхыԥуа иҩит. Уи дшаҵаҟьоз, Бжьацал маӡала
иааин, аԥхьан икашәаз ақьафырҳа аашьҭ­наԥаан, иаманы
ицеит. Пырқьагьы ҟууа уи илашь­ҭалеит. Али-ԥси рыбжьара
иааимырыжәжәеит ақьа­фырҳа.
Камидаҭ аҭаца лахь даахынҳәит.
Аха усгьы акыраамҭа аеҵәа кыдырԥаауан алақәа, ахьаԥарч
рбазшәа. Амала Камидаҭгьы идыруан урҭ рыхәшә. Уи ахәшә
амыцхә ирыдигалацәомызт ҳам­ҳәозар. Иԥакәины асаара
иҵахҩаз абысҭа иманы даа­рыз­дәылҵит. Абысҭа анроу, даргьы рҽааиқә­ыркит иаразнак.
Ашьанҵа-уаа акыраамҭа агәырҩара-агәжәажәара рылымшозаап. Уи азын илахҿыхцәоуп дара. Аригьы лылаӷырӡқәа
аалрыцқьан, лҽазылкит иҿыцәаахьаз Камидаҭ ихәышҭаарамца арҿыхара.
Амца аҿаԥхьа лшьамхқәа днарыхтәалан, ҩ-фархьк реихьшьра далагеит. Акыраамҭа дзыдха­лоз аус шакәызгьы
лдыруан лыԥшра шыҟаз ала. Ками­­­даҭ длыхәаԥшуан,
дызҿыз изеилымкаауа. Аха аԥҳәыс дыԥҳәысуп дахьугалак,
уи дшьанҵа-ҭыԥ­ҳазаргьы. Аԥҳәыс лаҟара аҿыц ирласны
иашьцыло дарбану. Инахьхьи аишәа иқәыз аҵәыџь лылаԥш
аақәшәеит. Уи ахархәашьа лымбахьаз иахьа, иаа­қәхны иааихьылшьит, афархь амца алыркырц.
– Бмоурыхә мыӡааит, бара хәаша, – иҳәеит ари збаз
Камидаҭ. – Баргьы амца быцымгылаӡозаап, сара сеиԥш, –
ибжь­гьы хаарак аҵан, ишимаҳаӡацыз. – Ари ббоу, баба, –
иҳәан, агазеҭ ԥжәахак иԥшаан, икәыкәны афархь илаҵеиҵан,

ам­ца аиркит, ишаабац. Амца анааибак, ашьанҵа-ҭыԥҳа убас
илгәаԥ­­хеит, илзымчҳакәа днаицәхас-наицәхасит.
– Ббаашәт, баатәар, уахак аџьабаа бымбар атәыла бгазшәа,
– дыԥшқаӡахеит Камидаҭ.
Амца анеиқәылҵагьы, аҩымсаг лыԥшаан, ԥыҭрак
инарҳәы-аарҳәуа дахәаԥшуан, нас изакәыз еилылкаан,
аҩны ԥссо даақәлеит. Иара ихылԥа аҵыс ҭаҳәуан. Шьҭа
иқәнагоз аԥҳәыс дышиоуз агәра игаӡеит. Аҳа ҿыхны еизганы
акәакь иахьизыкҿаз иреиҳаз акы аалихын, амца хәажажаӡа
дныҽҳәатәеит. Иаҳәызба ду аацәыриган, иаацәирԥссеит.
– Бааишь, бтәеи. Бтәа сҳәеит, ббаашәт. Уи аӡә даныҟоу
ауп акәымзар, уажә егьамам бтәар! – мчылаҵәҟьа ивараҿ
дааиртәеит.
Мчыла уҳәаргьы, иҩашьомызт ахаҵа иҳәатәы ахыԥара
шлырҵамыз лара. Сак ԥсылаӡа иамхны иаалыдигалеит.
Дыԥхашьаԥхаҵо мап лкит. Лыбла зыдхалоз иа-ҳәызба
акәын.
– Икы, икы, бара хәаша, – иҳәан, аҿы нарыцқьа-аарыцқьаны
иналиркит иаҳәызба. – Амала бам­хәааит.
Акыраамҭа
инарҳәы-аарҳәуа
аҳәызба
дахәаԥшуан
ашьанҵа-ҭыԥҳа. Иара дуун, азганкахьала ихын, аха атыҟә
алагьы ицҳафыруан. Ашьанҵа адкылашьас иамаз иара усгьы.
Амца аныҷҷалон аҿы. Ахәы амса иалхын, аха ишԥацҳауаз
аҿы. Еиԥш ссир, џьашьахәы збахьадаз амалахазгьы. Иаабац
аԥсуа ҳәызба, Хәаԥаа ржьи иҟаиҵаз. Аҿы шыцҳауаз ангәалҭоз
лгәылҽанын, лнапы наҿылшьит. Дацәшәаны дааҭрысит. Аҿы
цырцыр даахәаччеит. Дҩаҵҟьаны ӷәык лыԥшаан, аҳәызба
иалшо ԥылшәарц далагеит. Амҿы иалалон, иалашьшь ицон,
џьабаагьы аҭахымкәа. Камидаҭ иҭаҭын зқәиххлоз аӷәыцәмаҟьа
акәын уи, аха џьеи алаҿиҭрын иара. Шьанҵа-мыругала аусура иашьцылахьаз лнап хәыҷқәа даара иманшәалан, аха
аҳәызба ссир макьана иамышьцылацызт. Илцәит аӷәы, ил­
шьалашьынит, агәы шыҭнацәаауазгьы гәалҭеит. Лнапаҿы
аҳәызба зны иӡыӡын, зны иҵәымҟан, зны ипарпантан. Ҿибзи ирзеиҭаҳәарым ари аихеи ауаҩи раԥхьаӡатәи реиԥылара.
Камидаҭ уи аҵакы ихаҟны иааиуамызт. Ҳәызба зымкыц
ԥҳәыс дыҟоуп ҳәа идыруазҭгьы, уи аԥҳәыс сара дабасҭаху

иҳәар ауан. Игәы маҷк иалаз иӷәыцәмаҟьа акәын. «Бамхәааит
аҳәызба, баба!» – иҳәон уажәы-уажәы. Иҭаҭын зқәиххуаз
аӷәыцәмаҟьа «анҭаха» аҭаҭын ахара ааигәалашәеит.
Агазеҭ ҽыҭк аамԥижәан, иҭаҭын нылаҳәаны ир­ҳәит,
нас ижьцәала иҷабит. Игәарԥханы даахәаԥшит иалҵыз.
Ҟурашвили истанок иҟа­на­ҵазшәа иԥш­ӡахеит иҭаҭын-рҳәы.
Аҽҳәа дныҽҳәасын, кәицк аали­ԥаан, инаршә-ааршәуа инапы аиршьцылан, иҭаҭын амца наиркит. Иблақәа хәыцрак
рхыҳәҳәала аганахь дааԥшын, нас иӡамҩақәа нҭапалеит,
иҟыр­ҟмыџьгьы ааҵысит – алҩа лбааидеит. Иҭаҭын-рҳәы ибз
наҵеиргылан, ашырҳәа иааиеигеит иқьышә армарахьтәи
акәакь аҟынтә арӷьарахьтәи акәакь ахь. Аԥхьа иԥынҵа азҳаԥык,
нас егьи аҳаԥгьы иаарыҭҟьан, идәықәлеит алҩа еилаҳанта.
Аԥацха амра ашәахәа анкылыԥхо еиԥш, ҩ-шәахәацк рхханы.
Аԥхьа хаз-хазы ишлеиуаз акәымкәа, игәышҵа ашәара илбаахьаны, рҽеилыршьит урҭ ашәахәацқәа. Убри илашьҭарххны,
иҿгьы илҭыҩрит алҩа еишьыл. Иҭыҩрит, иԥынҵаҟынтә иаауаз реиԥш иххаӡа акәымкәа, еилаҳанто, икәымпылуа. Иаауан акы­раамҭа, уажәшьҭа инҵәар акәын. Аха убасҟан ҩаԥхьа
иӡамҩақәа нҭапалеит, ҩаԥхьа иҟырҟмыџь ааҵысит. Иҭаҭын
злаҳәаз ақьаадгьы иҩеижь-ҩеижьӡа иналҵә­рааит ашьҭақәа.
Аханы иакыз амцагьы ааскь­еит. Нас лҩацк нымхакәа
ирыԥҳақәа инарылаҵә­еит, еилаҳанто иалаз асабагьы иаргьы
шеимаз.
Ашьанҵа-ҭыԥҳа, аҳәызба «абжьара» дахьаҿыз, уи иаразнак игәалымҭаӡеит, аха илзымдыруаз фҩы ҵарк лԥынҵа
ишааҭасыз, дааҭрысит. Дааҭгылеит, арахь дааԥшуа. Убас икылкааны дазыԥшуан уажәы, «аҭаҭын дамыхозааит, змоурыхә
мыӡша» ҳәагьы ааигәахәит иара зныкыршәа. Аха лара аҭаҭын
да­хо моу, алҩа фыҩ ҷыда анлаҳа, дҩаҵҟьан, дааиқә­ҟьашеит.
Аӡы лыԥшаан, лҿи лнапи лыӡәӡәеит. Лажәцәеимаақәа
аалышьхлыршәшәан, лшьапқәа хылтит. Лҽеикәаԥса даагылеит.
Иҟалаз изеилымкааит Камидаҭ. Азныказы хырҩ­
гьы аимҭеит. Абас ирыԥҳақәа зыргәамҵуа алҩа-фугара
лбааидагәышьозар, уи акы иазкын. Ари ахаҵа даҿымкәа
дыҟамызт лара илзымдыруаз ныҳәа­гатәык. Уи азоуп лшьапы
хтны дзыкҿагылаз ларгьы.

Игәарԥханы алҩа аалбааидахт. Ицигар иаҳагьы иаакьаҿ­
хеит. Ашьанҵа-ҭыԥҳа лҽеикәаԥса дахьгылаз, уахь аԥшра азин
лхы иалҭон. Уажәы алҩа амацәаз асахьа аҭаны иҿихуа далагеит. Акакала еишьҭала рҿаархеит амацәазқәа. Ашьанҵаҭыԥҳа иаҳагьы лҽаалыриашеит, аԥааҩы данныҳәо аԥҳәыс
ишлықәнаго еиԥш. Лгәанала иара илзымдыруаз ныҳәагатәык
даҿын, мамзар уаҳа изиҭахыз алҩа-фугара албаадара.
Аха «аԥааҩы» ахынтә раан илҩа данаҿыха, ихәласын,
иқьышә еимлагәа ахәыз-хәызҳәа даа­имҳәеит. Илаӷырӡгьы аахаддылеит. Убасҟан ауп иангә­еи­­ҭа ашьанҵа-ҭыԥҳа лгылашьа.
Уажәшь­ҭа лха­ҵа дызҿыз шныҳәагатәымыз еилылкаахьан.
Лыблақәа иаархибаалеит аҽԥныҳәеи арыцҳашьареи.
Иаразнак ибеит, аргамаду ибеит Нур-Камидаҭ аҭаҭын ахара ҵоурак ҳәа шаламыз. Иаразнак иаҳаит шаҟа афҩы бааԥсыз,
ахәыз-хәызҳәа дзыреимҳәоз алҩа. Уи алҩа шаҟа иаҭахӡамкәа
ирыԥҳақәа аргәам­ҵуазгьы ааинырит.
– Ҳаи, Минадора, бара хәаша, ббаашәт! Рацәа хшыҩла
бысиааит, наҟ икасыжьуеит. Ибышьаҵа бажә­цәеимаақәа,
анышә хьшәашәоуп, – иҳәан, хьаҳәхьачра ҟамҵа иҭаҭын амца
иналеиршәит.
Уаҳагьы убри инаркны ԥсраҽнынӡа иҿахьы иааимгеит,
ҳаргьы зашәа убас ҳаҟәыҵра.
Аҭаҭын ахьалаиршәыз ибылны иццышә­хаанӡагьы агәра
лгомызт, насоуп лгәы анлырҭынч ашьанҵа-ҭыԥҳа.
– Минадора, бааишь, бааишь! – иҳәеит иара дук мырҵыкәа.
Ашьанҵа-ҭыԥҳа лӷәыцәмаҟьа илгәарԥхаӡаны ацәра
дахьаҿыз дааҟәыҵны дааидгылеит.
– Бахәаԥшла, баргьы ибҵап, – иҳәан, ахьурӡы кнеиҳан,
абысҭоура далагеит иара.
Ашыла уамашәа ибаны лнапы наҵылшьит, нас, лнацәақәа
ирыбжьахәхәа иахьцоз аалгәаԥхеит. Аха абысҭа хәаны ианаак­
них, амҳабсҭа ааимылхын, абысҭа лхала иҭылхит. Рҩыџьагь
рзы иҭыҵра ауп ииуз Камидаҭ, аха ашьанҵа-ҭыԥҳа рҿахрақәа
аалыр­маҷын, даҽа ҿахрак хазы инанылҵеит.
– Ахҭыгәла изын ианыбҵеит акәу, Минадора! –
иаалџьишьеит Камидаҭ. Агәаҵәа быӷразаап, соуԥшәыл, – лхы
ааишьышьит даалыдгылан.

Лцәа дааҭалеит, аха дымнаскьеит лара. Даҽа ҩ-ҿахракгьы
ааҭылхын, лӷәыцәмаҟьа ины­қәыл­ҵеит.
– Арҭ ируеи? – иџьеишьеит зла рыцҳақәа еснагь изхашҭуаз
Камидаҭ.
Ашьанҵа-ҭыԥҳа лӷәыцәмаҟьа абысҭа анҵаны адәахьы
даадәылҵит.
– Бырфоит, ббаашәт, Минадора! – иҳәан дна­лышьҭалеит
Камидаҭгьы.
Аху-аху дырган арахь рҿаархеит алақәа.
– Пырқьа! Бжьацал! Уа шәаангыл сымҳәеи! – урҭ
днарықәҟааит Камидаҭ.
– Уаа, даҳҿаҵа, абаа, акәац илықәжьу умбаӡои! – ажәала
иаҳәозшәаҵәҟьа аҵарбжьы иаалҩит алаб Бжьацал.
– Усҵәҟьа акәым, аха егьырҭ реиԥш лыҩныҟа дцар аасҭа...
Уаргьы џьабаас ҳазуоури ҳәа акәымзи, – ихьаршшо иааҟуит
Пырқьа.
– Минадора, бааишь, бааишь, арҭ абга рыӷрыхароуп, – лнапы ааникылеит Камидаҭ.
Аха лнапы ааимылхын, алақәа даарԥылеит лара.
Аламлашьқәагьы
аалыдыххылан
иналыфҩы-аалыфҩит
акәӡан.
– Ҳаи, бара бакәызма ҳаззыҵҟьоз, иабидахәа, – аҳәарашәа
иааҵарын, иааҵыхәаршәшәеит Бжьацал.
– Уара уакәымзи, уара, зыԥсы мҭәӡо, – уи иабашьуа иааҟуун,
иааҵыхәаршәшәеит Пырқьа.
– Баҟәымҵуаз, џьушьҭ, абысҭаԥха аабахьазма, амалахазгьы, – иааҵарит Бжьацал.
– Абри аҩнаҭа багымхарц сиашьапкуеит, нан, са сшамкәа
сызшаз Алышькьынтра, – иааҟуит Пырқьа.
– Ҳаи, шәыҟамхеит сҳәарым, – дааҟәындҟәындын,
днарыдҵны аганҩны дҩыхәнеит Камидаҭ.
Ашәқәа ааиртын аԥша ныҩнаирсит акаруаҭ ду зыҩнагылаз
азал. Уа дыԥхьаӡаломызт иара, ԥҳәыс данааигалоз уахыкҩаха раамҷыдарахаз. Амаҵур­ҭаҿы ацәардаӷәы дықәианы
акәын дшы­цәалоз. Аиар­ҭа ааирҽеит. Нас абарҵа даақәгылан:
– Минадора, бааишь, бааишь!
– Аброуп ҳахьышьҭало, – аиарҭа налирбеит лла­қәа ааныжьны даныҩыхәна.

– Ибгәаԥхома?
Ҿылымҭит.
– Ибгәамԥхозар, ббаашәт, Минадора? – дхааӡа дагьаалафит Камидаҭ.
Ашьанҵа-ҭыԥҳа мап ҳәа лхы аалырҵысит, аха Камидаҭ ааи
ҳәоуп уи шеиликааз, ус иҭахын азыҳәан.
–Баацәажәар иауазеи, быбжьгьы аасмаҳари, – иаҳагьы
дхааӡа даацәажәахт. – Бцәажәа, Минадора, ббаашәт. Еиҳабык
иҟны ауп, мамзар ҳмеицәажәаӡар ҳагьызлеицынхари! – лыц­
ламҳәагьы ааникылт, инап џьаџьақәа иахьынӡауаз ирҟәым­
шәышәуа. – Уажәыҵә­ҟьа сааиуеит, сыхьҟәыршәа! – иҳәан
дҩал­­бааит. – Минадора! – дышнеиуаз даахьаҳәны инап­гьы
ааиҟьеит.
Аха ихылаԥа аҵыс ҭаҳәуа данаахынҳә, ашә дагәан, имаатит.
– Минадора! Ибуеи! – иҳәан ахышә дынкылԥ­шы­зар, –
ашьанҵа-ҭыԥҳа ацаԥха аркышьа лыздыруамызт, аха ашә
ажәагәашьа лдыруан, асқам ду ылалыргылазаарын...
Азныказ дгәааит иара, аха иҽааникылан, дцошәа ҟаҵо
ишьапы ашьҭыбжь ааирган, нас дықәгьежьааны даахынҳәит,
аԥенџьыр хышәала дыҩналарц. Аха уа данадгыла, ԥаса ашә
иадгылаз асқам уа иадгылан. Ашә акәзар, аҷахҳәа абжьы аагеит – ацыԥха шадыркуазгьы еилылкаазаап. Еиҭеиқәшәеит егьи
ахышә анаҩс-ааҩс, лара аҩныҵҟала ахац алыркуан еиԥш.
Даҽазнык дааилашәеит, аха егьырҭ рҟны иимчҳаз лничҳаит
ари.
– Ҳаи, быҟамхааит сҳәарым, – ауп ииҳәаӡаз. –Ан лҳақ
ҳәагьы рҳәоит, снеиуам, бара, снеиуам, – нас ԥыҭрак
дааиԥхьхәыцаауа ашә дылахан, – абар бысҭ, бара иҵәахы,
баша исмоуит, – иҳәан имидали ишәҟәи аалирбеит.
Минадора ахышә ывҵрааны урҭ ааимылхит, нас ашә
еиҭалыркит. «Ан лҳақ» ҳәагьы рымҳәои, уахаҵәҟьа сагь­ш­
Sez Abhaz-Abaza ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Аизга - Даур Занҭариа - 38
  • Büleklär
  • Аизга - Даур Занҭариа - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 3365
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2451
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 3497
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2451
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3479
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2333
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3540
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2306
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3598
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2421
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3533
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2447
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3556
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2419
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3495
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2323
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3538
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2320
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3509
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2269
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3416
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2177
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 3478
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2329
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 13
    Süzlärneñ gomumi sanı 3421
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2370
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 14
    Süzlärneñ gomumi sanı 3492
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2280
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 15
    Süzlärneñ gomumi sanı 3429
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2405
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 16
    Süzlärneñ gomumi sanı 3373
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2212
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 17
    Süzlärneñ gomumi sanı 3438
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2226
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 18
    Süzlärneñ gomumi sanı 3400
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2093
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 19
    Süzlärneñ gomumi sanı 3431
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2311
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 20
    Süzlärneñ gomumi sanı 3607
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2390
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 21
    Süzlärneñ gomumi sanı 3525
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2381
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 22
    Süzlärneñ gomumi sanı 3453
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2352
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 23
    Süzlärneñ gomumi sanı 3522
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2357
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 24
    Süzlärneñ gomumi sanı 3573
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2416
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 25
    Süzlärneñ gomumi sanı 3499
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2425
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 26
    Süzlärneñ gomumi sanı 3507
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2211
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 27
    Süzlärneñ gomumi sanı 3541
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2303
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 28
    Süzlärneñ gomumi sanı 3538
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2292
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 29
    Süzlärneñ gomumi sanı 3474
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2473
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 30
    Süzlärneñ gomumi sanı 3507
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2439
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 31
    Süzlärneñ gomumi sanı 3514
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2381
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 32
    Süzlärneñ gomumi sanı 3460
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2349
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 33
    Süzlärneñ gomumi sanı 3412
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2326
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 34
    Süzlärneñ gomumi sanı 3411
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2228
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 35
    Süzlärneñ gomumi sanı 3457
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2127
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 36
    Süzlärneñ gomumi sanı 3418
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2222
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 37
    Süzlärneñ gomumi sanı 3373
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2221
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 38
    Süzlärneñ gomumi sanı 3329
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2168
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 39
    Süzlärneñ gomumi sanı 3404
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2213
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга - Даур Занҭариа - 40
    Süzlärneñ gomumi sanı 904
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 721
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.