Latin

Аизга: 2-томкны. I. Ажәеинраалақәа - 10

Süzlärneñ gomumi sanı 3183
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2461
0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
А И ҚӘАҴ ӘА
Аԥшшәы сцәымӷуп аиқәаҵәа,
Ацгәы сԥылар цгәеиқәаҵәа.
Аҵх хыза еимгәалашьца,
Цәашьы-мца блы, ԥша-ламӡа.
Аҽыҩҷкәынцәа рзар ашәа,
Гара ламӡа игарашәа.
Амҩа ҭацәқәа еихазгало,
Гәырҩа ҩнаҭа иҩназгало.
Ишԥасцәымӷу аԥшшәы еиқәаҵәа,
Аҵх лашьца цгәеиқәаҵәа.
Аԥҭа лашьца ҽыжәлақәа,
Арҩаш ҭҟьақәа ргәыжәлақәа,
Ахра иаҿыҩуа Ахрашәа,
Ахә дызларжьо Ахәрашәа.
Ҭыԥҳа лгәыӷра иҿыцәахьоу,
Мҵәыжәҩа-ԥрыга иԥырҵәахьоу.
Сыԥхыӡ шәарҭа исцәыҟало,
Аԥшшәы еиқәаҵәа исзыҟало,
Снапсыргәыҵа сыхә нацәа,
Сан лымаҭәа, сымш нҵәа.

***
Хьаак сшәысҵан цәгьала иснаалеит,
Иаргьы саргьы убас ҳаинаалеит,
Жәҩани мреи реиԥш ҳаицынхон,
Мра ҭашәамҭаз са сеиқәхон.
Аимхәыц иеиԥшны сыхәда иахан,
Ҭынха гәакьан, зны сзаҵәхан.
Сыг-сҿы иамҳәо сҿаҳахар,
Ҩыза дсымамшәа сынхар,
Сгәы ашә цаԥхада иаанартуан,
Имца кәицха сгәы иҭаххуан.
Уи аасхьымӡар аҽа ԥсык,
Сымш иахалом уаҳа ԥсык.
Сыҵх ианаало уи ӡахын,
Сыԥхыӡ лакәқәа иара рхын.
Сажәа рыԥхра иаман ҵӷас,
Сашәа бжьыхаа иамхон цас,
Ааԥын сҿаччар, сгәаӷ акуан,
Ԥшак фырҭынха иццакуан.
Аха исԥырҵыр цәгьала сшәон,
Заҵә игәара сааҭахон.
Хьаак сшәысҵан цәгьала иснаалеит.

***
Арҩашқәа ирышәымҭан хара,
Ирхараз ԥсрала иршәахьеит.
Иахәларшә амшын ацәқәырԥара.
Рыԥсы хаа шәахны ибахьеит.
Аҷнышқәа рыҵәаабжь машәырӡам,
Изыхҭыгәлаз ԥсроуп идзырҳәо.
Аҷнышқәа аӡы мшын изырӡом.
Ашәаџьоуп иӡхырго иҳәҳәо.
Хьаа мцоуп арҩашқәа хзыжьуа,
Ашьхақәа ргәамца иаршыз.
Рыхцәҟәашқәа ацаҟьа иазныжьуа,
Иԥыххаа икаԥсоит иахьыԥҽыз.
Среиԥхыӡуан анкьа санқәыԥшыз,
Арҩашқәа изқәым ааԥсара.
Арҩашқәа саҿа сыцәԥызҽыз,
Сқәыԥшреиԥш ицоит ишцара.
Ашьхақәа рычҳара иахылҵыз,
Аҽҽаҳәа сгәы иҭыкьаса ицо,
Сан леиԥш сышҵәуоз исԥырҵыз,
Ҳҟалашам ахаан ҳаихьӡо.

***
Иашәамызт усҟан исаҳаз, са саниз,
Адунеи ансыхь ихьааган сыҳәҳәеит.
Бӷьыц ҿыц хыртла исҭоурыхыз са сызныз,
Илагамҭаз, нас уи аԥхьашьа сдырҵеит.
Ак анысҵон, ҽак анысхуан, исҵәаӷәон,
Адгьыл ԥшыхәын, амҩа гәаҭан, иргахьан,
Жәҩан иаҵәареи уарҳал шьацреи сыркәабон,
Урҭ хәыҭхәыҭла ирыбжьаз
маӡажәак саҳахьан.
Хара инаҩуаз аамҭа бжьыцәгьа саршәахьан.
Рыц зыхәларшәым алу
шьҭхысаа иаҵасуаз аӡы,
Ахаҳә ӡыда жәҩан зымбацыз ҵнархаахьан.
Аӡы мҩасуеит, амш аангылом сара сзы,
Урҭ ирымху, сара исылху, зегь рыхәҭа
Анызгалеит сыхь дунеи ду слахьынҵа,
Ашәа зцысҳәоз, ашәа сзызҳәоз са суахҭа,
Акгьы нмыжькәа исыҭ сааишьҭит зегь анҵа.
Амҩа иашәаз сара иныҟәаз сыццакуан.
Адгьыл гәаҭан,
ажәҩан ԥшыхәны саахынҳәырц,
Зегь рыхәҭаа, зегь рхьаа насдыркуан,
Ахаҳә ӡыфа уи аӡы аҵан иаасырҳәырц.

***
В. А.

Сыԥсраҟны сыҟан, сҵәыуан саауеит,
Аҽыкәаҳа зҿыкәшаз амзагь ҭаауеит.
Жәҩан-благәы иазымкыз
лабжышла скәабоуп.
Сгәыӷра-ԥсаатә-лас
амҵәыжәҩақәа ԥҵәоуп.
Амҩақәа еихысуеит, са сымҩа гаӡам,
Сныха-саркьалгьы абз ҭаӡам.
Сшәаџь мҩанызго март-ԥша ҵәыҵәуп,
Аџьныш дахьықәсыз ацҳагь ҭаԥҽуп.
Ахрақәа ирхыҩны иааҩуеит ашәак,
Ихрашәоуп, ихәрашәоуп уаргылом џьарак,
Ага санылан аҷныш ҵәаауеит,
Ацәқәырԥқәа хьааха Нырцәынтә иаауеит.
Арашьгьы кьыркьыруеит иақәтәаз дызбом,
Аҳаԥаҵа иҭаҿарҳәаз ажәак идырҳәом.
Зымшақә лашара зханы иадыркыз,
Аҳәамҭа афырхаҵа игәашәқәа азыртыз
Дысҵәыуон, игәнызгон
қәрахьымӡан дахьцаз,
Схакәын сзыхьҵәыуоз,
са сакәын икҿаз.
Сгаӡамзи, дысҵәыуон жәҩанҟа иԥырхьаз,
Иҵәыуатәқәаз шыҟаз,
ишгылаз иԥсхьаз.

***
Ацәашьы мца зхаркыда,
Аԥша асуеит,
Амарџьа, шәамыҭәҳәан
Шәаргьы,
Зцәашьы мца адыркыда,
Усоуп, ҳамҩасуеит,
Ҳазхьаау дабаҟоу –
Аӡәгьы.
Ахәра еиԥызшьуа
Ашәазар,
Ажәоуп ахьаа зхәаҽуа,
Аԥхьарца ахыц аҿызшьуа
Хәрашәоума иаҿиго
Зырҳәа.
Амцацәа имца еибакызар
Наҩроуп, изқәымло
Нҵәара.
Сашҭаҿ исгәыдҵан сыршьызар
Сҿамҭаз – инсыжьуеит сҿара.

***
Ажәҩан кыдҟьан изцәыԥҽыз,
Иагәылшәашаз сазҵаауеит.
Аԥҭақәа ахрақәа ирыхшьыз,
Уасагәарҭан илбаауеит.
Мацәыскшарҭаҿ акаԥкаԥ,
Ахра шыхьчоу иазҵааӡом.
Маӡа зҭаршәу акәалаԥ
Цаԥха зцәыӡыз дызбаӡом.
Алҩа архнышьна иахьыршоу,
Сымцахә сызҭаз слахьынҵоуп.
Суарҳал иаҵәа сыԥсы зҭоу,
Сашҭа дырга сгәы ианҵоуп.
Саазхьымӡаз амш иагәылоуп,
Ҳәашьа змамыз иҳәатәыз.
Ацрыхацәа саргьы исгәылоуп,
Уара иууаз, саргьы истәыз.
Дара ириашан, сара сзыҳәа
Гарҭа змамыз цәгьаҳәаран.
Сара схьаа, дара рныҳәа –
Иаҳхаҟыруан аҟәараан.

М Ы Ц ӘА - М Ц А – Б Ы Л РА А ҚӘУ П
Владислав Арӡынба изкуп

Аҵх акәа сҭамӡеит,
Ссааҭ абжьы саргылом.
Сгылт, ашаха смаӡеит.
Суадагь сзыҩнагылом.
Ҵыскгьы ҭаха снаҭом,
Схышә ҷаԥшьо иҷырҷыруеит,
Аҵыс хәыҷгьы сашаҭом,
Схьаа амч снардыруеит.
Сгәы ааҭгылоит иалшом.
Иазышьҭыхуам изҵасҵаз:
«Сшәыкәхшоуп» уи имшын,
Дҳакәыхшан дымҩастаз.
Аџьбарара гәеиҭеит
Ҳагәнаҳақәа рышҳам.
«Сшәыкәхшоуп» – иҽеиҭеит,
Ҳаԥсыҟьашьқәагь ирышҳан.
Иаҳхәымгаз аӡыхьқәа,
Раԥхьа иара дырҿыхәеит.
Дырит акгьы имыхькәа,
Ахәшәыц еиԥшгьы дҳахәеит.
Игәы-цыблыха хәшәызаап,
Иԥырхьан аҳауахь.
Ҳалахь уи данызаап,
Анцәа иҟынтә иҳауз.

Жәҩан ду иаҳхагылаз,
Даҵыргәан уи гәашьан.
Аеҵә еиԥш дымгылар,
Ҳԥеиԥшгьы зынӡа иҩашьан.
Амца зхылҵуа кәицны,
Ҳаҽҳәа мца дагәылан.
Ҳадгьыл шазшәа дацны,
Иԥсы аҭараз дҩагылон.
Ҳаи, ҳшыбзаз ҳаԥсызаап,
Ҳажәҩан иаҵагылаз
Дгәаҳамҭеит, дааԥсазаап,
Блы еҵәан дҩагылон.
Амра рацәа абаҟаз,
Жәҩан иазшаз акакәын.
«Сшәыкәыхшоуп» – дышгәаҟуаз –
Мыцәа мца – былра ақәын.

А З Ы Ԥ Ш РА
Ақәа леиуеит, ажәҩан хышәҭын,
Адгьыл ҿажәкызшәа ишабоит.
Ашәырҵлақәа зегь еицышәҭын,
Рышәҭыц ҟәашқәа ҳаркәабоит.
Амш иннажьыз аццышә шкәакәа,
Сыҽҳәа хыбны иҽҳәаԥсоуп.
Аццышә шкәакәа, амш акәа
Саркьа ԥҽыхан иҭаԥсоуп.
Ахьҩежь-лагьан-хыгьежь амра,
Ԥарда еимҟьара ԥсҭҳәала ихҩоуп.
Аччаԥшь ыршәуа ҭымра-ҭымра,
Ажәҩан-хра-цыҩ-цыҩ иаҿоуп.
Ҽы-ӷәра-нымшәа аԥша кылҟьа,
Мҩасҩык ишьҭеиԥш инаскьоит.
Ҭраҭажьакца аҳәа зымҟьа,
Баша ҳәаҭҳан иҭынхоит.
Дәы сакараҿ зымца инеиуа,
Мҩас дызхьымӡо, ԥхьа иззыԥшым,
Доуҳа мҩазгоз рашьк гәаҭеиуа
Нарҭ-фырхаҵак имҩа иаԥшын.

***
Мцамзар избахьоузеи – скәицын,
Са санизгьы лабжышк сыцын.
Ашәа анысҳәоз шәаҳәарамызт,
Ҿамӷьар гәыцәдаа сраҟарамызт.
Цәа сақәиҭым цәашьа аныҟам,
Нхашьагь сымам гәырҩа ахьыҟам.
Сынкабартә еиԥш сыԥхыӡнҩылам,
Зараҟьоушәа наҳәрак сылам.
Ԥшак насысыр сыбӷьыц ҿшәамызт,
Сыбӷьыц ҩеижьхан баша сҿамызт.
Аҽыжәлашьа сҵахьан ҽыҩкаҿ,
Сажәа наҩхьан ахҭыс шыҩкаҿ.
Сыбжьаратәын, ԥхьа сымцазаргь,
Сызҿагылаз ауп – сагазаргь,
Хьаа хәымган сгәы зыркараз,
Аԥша-мҵәыжәҩа-гара игараз,
Саазгаз Ажәоуп исмаҳази,
Џьныш-мҩала сызлацозеи,
Истәым сашьҭам са стәы сымаз.
Сдунеи сахыз уа саԥшәымаз.
Мцамзар избахьоузеи – скәицыз.

***
Аамҭа ԥҽыхақәа срылсны сахьнеиуа,
Исгәыдыҽҽалоит амшын ацәқәырԥа.
Акьаасыбжь ааҩуеит аҷныш гәаҭеиуа,
Аԥсҭҳәақәа ишьҭырхуеит абырг ихҭырԥа.
Ахрашәа ирҿыҩуа ахрақәа арӡыӡоит,
Ԥшамҩаск амҵәыжәҩа
имҵарсны иагоит.
Аҭоурых бӷьыцқәа
срыцәшәоит сагьрыхӡыӡоит,
Ацҳа сызқәылаз ҵысуазаргь снаскьоит.
Зыблаҷыц зцәыӡыз ҵхымхо идунеигьы,
Агәлымҳа зырцәажәо агәыблақәа роуп.
Аамҭа аԥҽыхақәа срылсны саннеигьы,
Амшынхықә зырцәажәо ихыӡлаз рыԥсоуп.
Ихыӡлахьаз аӷбақәа рышьҭагь аагамызт,
Шәаџьҵас иӡхызгоз аҷныш ҵәаауан.
Ацәқәырԥ иауанҭаз шьҭакгьы анӡамызт,
Аԥслымӡ ианхалаз аныхуа иаауан.
Амреиԥш аӡә дгылон
Ҳазшаз идоуҳала,
Храмҩаҿ шьамхыла каҵәарак дазцон.
Уи мшра зцыз дымҩасуан ҳәахьала,
Жәларык рҭоурыхмҩаҿ
дыхәшәыцны дынхон.
Аамҭа аԥҽыхақәа срылсырц снаскьон...

***
Ҿамҩак ахақәиҭра иаҿыхәаз,
Рҩышьыган исылсын, сашьит.
Сеидру сыздыруам исыхәаз,
Мҩамариа агәҭаҵәҟьа схынҳәит.
Ицәоу иакуазу сызгәамҭеит,
Нахьхьынӡа цәашьымцак былуан.
Мцымҩа-хабар-хәашь сҽысзамҭеит,
Жәҩан махә Аиаша лбаауан.
Ԥсыншьҭахь инҵәоит иҳәатәқәазгьы.
Мышныҟәала Амрагь ҭашәоит,
Уахьзымцаша неилатәуп цасгьы,
Агәашә иҿоуҵаз арктәхоит.
Сыԥсакәын иаасхәоз иахҭнысҵоз,
Сыԥсаҵкыс акырӡагь иеиҵан.
Сгәы ахьаа иалхын ианысҵоз,
Жәҩан-ҵа-ҿыхтыга мзаҿан.
Ҿамҩазаҵәык – шәымҭак исаӡар,
Сзакәыҵәҟьоу – схы адырра сыхәҭан.
Ҿамҩак ахьаа – абжьы ҵар
Иаблыз – сыццышәха скаԥсан.

ИЦЦАКУЕИТ ЗЕГЬЫ
Ицоит амшқәа ԥсаатәҵас иаҳхыԥраа,
Апҟақәа еишьҭалан имҩасуеит џьара.
Ҵәҩанҵәыҟа ихалоит
аҳаирпланқәа шьҭыԥраа.
Адәыӷбақәа шьҭхысаа идәықәлоит хара,
Ҳхәыҷра-ссир-атәыла абасҵәҟьа изаҳцәыӡи,
Мреикәшара иамои зырҳәа маӡас.
Ашамҭаз ажәҩан аеҵә заныҵи,
Ааԥынтәи ашәҭқәа заҳзымбеи уаҩҵас.
Дҟәашӡа дзуԥылои иац аԥшқа иҩагылаз,
Нанду ҳәа лызҿырҭуеит, иацтәи аҭыԥҳа.
Ахәрашәа иарӷьама ахәра ианылаз,
Ирашьхан игылоуп аҽҵыс – аҽырҳа.
Иабацо, иабацо зегь ыҩуа еишьҭалан,
Срышьҭоуп сырхьымӡо ԥшак насҿашәшәоит.
Ашә асмыркызаап, са сахьгьы иҩналан,
Хәыцрақәак схыҵәан, сықә еилдыргоит.
Зымцак сахьӡар сҳәан, сыхәжәеит сымбаӡакәа,
Еихьымӡо еишьҭоупаз ашьшьыҳәа саатәеит.
Исҳәаз иаракәӡам, аиаша мҳәаӡакәа,
Сышԥатәеи зысҳәа, ахала сартәеит.

***
Шаҟа исеиҳаузеи сызҵахаз,
Шаҟа ирацәоузеи сызмаҳаз.
Сцаԥха-жьакца сышә иаҿоуп,
Ашьац зкәаҳаша сашҭа дҭоуп.
Ашәи еицҳақәшәар, сшәоит, зегьы,
Сшәирым сныҳәалап саргьы.
Амза иахаршәыз амацәаз,
Ҳақәнаршәарц ҳахь еиҳаз,
Шәарҭа шәшьыракгьы шьҭаҵоуп,
Имӷьаз сгәы ахәра ҿыц ианҵоуп.
Арԥыс дҭамхеит сымӡырха,
Диԥсахт сыуа са саӷа.
Амца кьаҭа сыҽҳәатәарц,
Сҿамҩахә сӡыцқьа сыцәкаҭәарц.
Адунеи дуӡӡан са схәыҷӡан,
Исзымго ацрыхара саҿӡан.
Гәырӷьаҿҳәаша мшык саԥшын,
Амшын гәеисра са саԥшьын.

Ишсылшоз сжәылон, сыцәқәырԥон.
Ахықәаҿ снеиуан сынкабон.
Ац сҿанаршәуан аихатә ҵәаҳә,
– Иқәԥатәуп, сахьцаша саҳә –
Амшын дуӡӡа сазҵаауан,
Аҭак саҳаанӡа схынҳәуан,
Снапы ианыслон ацәыкәбар,
Амшын сазҭоз уа сырбар,
Сышьҭа ихылан иԥшаауан,
Дара сцәыӡуан са саауан.
Шаҟа исеиҳаузеи сызҵахаз!

***
Шәызлацаз ала сымҩасӡом,
Уа са изгаша акгьы збом.
Изышьҭоузеишь аԥша анасуа,
Иаҭынхаз ҳәа бзиа рҳәом.
Амра хырҩоит аԥҭа ԥжәаха,
Уаҳа иблырҳәагь имшәаӡо.
Аԥҭа ԥжәаха, амш хҩаха,
Амра амҵәыжәҩақәа зҭаӡо.
Дунеи акәа са санҭысыз
Зыԥхьаӡода шьҭа саахьеит,
Шьҭа имҩадухахьеит сызнысыз,
Амҩа ркара дырхахьеит.
Аҳәыҳә шкәакәа гәыӷрак сызҭаз,
Адгьыл рыцқьан иԥырхьеит.
Аӡыхтарҭа кәапеик ҭызтаз,
Саԥхьа ҿамҩак дахәахьеит.
Дзышьҭалазеи зхы зцәыӡхьоу,
Иааугаз уцырҵоит уахьцо.
Имҩахома ашьҭа зныҵхьоу,
Нцәа диԥшьароуп зышьҭа нхо.

С А С Ш Ә Ы Ш Ы ҚӘ С А
Са сшәышықәса – ацаҟь гәылцәаа,
Нарҭ Сасрыҟәа ихҿа ҭҟьа.
Аеҵә кыдшәа амца ҿымцәаа.
Арҩаш-ԥҽыха ахра-ҿҟьа.
Са сшәышықәса Бзоу аԥрымҩа,
Арашь амҵәыжәҩа, Абрыскьыл.
Са сшәышықәса, саамҭа нымҩа,
Зашҭа сҭалаз маҿа нкыл.
Алу хыгьежь аӡы ӡлагара,
Сԥыххаа рыцҵас сызлагаз.
Сымыш кара, сыҵых кара,
Еиқәымшәацыз еиқәзыршәаз.
Са сныҳәаҿа уаҳа ирзымҳәаз,
Сыҵла хаура шәыр зҿам.
Са сшәышықәса – шәкы ззымхаз,
Зынӡа гәымбыл хьаа зҭам.
Дунеи зымха, жәҩан лакыҵа,
Сҳаԥшьа иҭамхаз с-Ныха рҩы.
Зымҩа рҳәынҷаз, Сиаша сгәыҵак
Ԥшыхә идәагәҭа сшықәхаз жәҩы.

***
Ус баша сгәаҭеиуан,
Ус баша слеиҩеиуан.
Аҽырҟәышра саҿын –
Изымуаз.
Апҟақәа еицнеиуан,
Урҭ сгәыӷрақәа иреиуан,
Хақәиҭран, ԥыртәын –
Сымԥыруаз.
Са сиашоума Аиаша,
Дарбан – израша.
Изҭымҵуа кәыршак
Иҭакуп.
Ҵхылаша зыршаша,
Аиашаҵәҟьа зҳәаша
Ԥсра ақәҵан
Уаҩ хшак
Дыԥшаатәуп.

***
Амза сакәабеит ихышәҭын,
Аеҵә рыцыԥхь сыхьдыршеит.
Ааԥын ашәҭқәа зегь еицышәҭын,
Рыфҩы схыҵәан сеикәдыршеит.
Дунеи иашәыз цаԥха сырҭан,
Аха ижьакцан, ианартӡом,
Ашәҭқәа рбаҳчаҿ са исыԥсырҭан,
Ашәҭқәа исхыҵәаз сырҵәахӡом.
Ԥсаатәк аԥрышьа сзалацәажәои,
Хьҭасын амца иҽҳәахахьоу.
Сызлацәажәои сара исашәои –
Гәымбыл ныха ианагахьоу.
Аҳаԥаҵа арашь кьыркьыруеит,
Абжьы ааҩуеит азынџьыр.
Амза-аҽыкәаҳа иаҳнардыруеит,
Деиҭашҿарҳәаз Абрыскьыл.
Сааҭаххит ажәытәтәи сашҭа,
Нарҭаа рыхьҭашь иахьҭатәаз.
Шәкы сырҭысыргьы исхашҭуа
Сыҟам,
Нарҭ ҷкәын дзықәдыршәаз.
Аеҵә ҿыцәа зыԥсы ннажьыз,
Ршьыцра хыцқәа надырххон.
Амза-ҭәымҭа-шәахәа ихнажьыз
Лабжыш цыран сгәы иҭаҭәон.

***
Ус дымҩасуамызт ак гәаҭан,
Ҳашьҭа ирыцқьон иҟьашьыз,
Уаргьы ушаҭан, саргьы сшаҭан,
Диҳәон ианажь ҳәа дызшьыз.
Ихшыҩ ихьӡомызт измамыз,
Гәлымҩ илымҳа ак аҳауам.
Чҳара иԥызан, ус иҳәамыз,
Хыхьтә уи баша дылбаауам.
Намҩ иҳабла дзаламгылеит,
Дырԥырхаган арахь шьоукы,
Гәыла ицәажәоз уаҩ диԥымлеит,
Ухаҵоуп раӷәрақәа рҿакы.
Амла ихьит, ахьҭа ихьит,
Амца дақәырҵеит дыблырц.
Аӡы хьшәашәаҿ иҽирыхьит,
Гәнаҳа мҵәыжәҩала дыԥрырц.
Амҩа дықәын ҳахь дацрыхо,
Аҳәыҳә шкәакәа ԥсыс дахан,
Сеидру, сеидру ҳаизырҿыхо,
Асаркьал кнырхрымашь Ахан!

***
Аблеиқәара аԥҳәызба зымтәа,
Быхцәԥарақәа мцаԥшьума,
Амшын ацәқәырԥ – сгәала еиқәымтәа,
Аӷба шкәакәеиԥш бацума?!
Уи амшынгәы арԥыск дхылап,
Дбыхьӡап сгәахәуеит бзымшәозеи?
Быӷба шкәакәа цәқәырԥ аԥылап,
Ацәқәырԥ-гәаа зымтәозеи.
Шьха еибаркыра жәҩан гәашьақәа
Ԥшыхәуеит рыԥсыԥ нкыланы.
Арҩаш-ԥан-цәгьа ҩашьақәа,
Ицон гәышԥыла ижәыланы.
Ааԥын зҿаччаз ашәҭыцқәа,
Маӡа уаҳа иззымҵәахӡо,
Быхәда ихызшьыз аимхәыцқәа,
Арԥыс дхызхыз дзымхынҳәӡо.
Ԥырра иаҳәоз ԥсаатәханы,
Ҿара мҵәыжәҩан дбышьҭазҵаз.
Быԥсы ҿызхшаз ӡатәханы,
Дыҷныш шкәакәан дбышьҭаӡаз.

***
Сыкәа иҭысуеит ақәа рыцқәа,
Аԥсаа рашәала амш кәабоуп.
Сылабжышқәа ашәҭ абӷьыцқәа.
Ҿышәшәан сгәаҵаҿ иҭаԥсоуп.
Аԥхыӡ бааԥсқәа аҵх нарылган,
Амш иахҭнысҵан сааҩнатәеит,
Гәаӷи гәнаҳаи суада идәылган,
Сыԥсы уарҳалҵас исыршәшәеит.
Уаҳа ашьацра сылагылом,
Иаҵәа маҭәа сырхахьеит.
Мышхынҳәыкгьы уаҳа исԥылом,
Сҟармаҵыс хәыҷгьы ԥырхьеит.
Ҵыск аԥрымҩа санызгалои,
Дгьыл маҭәала сеилаҳәоуп.
Ақәа рыцқәа сыкәа изҭалои,
Ԥҭа касышла хра ҭаҳәҳәоуп.
Сара инамҩыз зымцәа-зымтәа,
Шьыжь-қәа-рыцқәа сыркәабон.
Амца-еиқәыла-хьаа-нымҵәа,
Аӡы иҭаҽҽоз ҭанарбон.
Ақәа рыцқәа сыкәа иҭысны
Сыркәабон…

***
Амш еицәкьысуеит, амш хәылкьысуеит,
Ашьха ика жәҩан иахькьысуеит.
Ицаз дыхнымҳәит, идәықәлаз дзымцеит.
Инҵәаз кәаԥхоит еиниар ӡи-мцеи.
Аԥша иҿнахыз ашәыр кәамԥоуп,
Ахаҳә ишьҭоу ацаҟь иамԥоуп.
Дыды-мацәыс шьха иажәабжьуп,
Аҟьашь-ҭыԥқәа ррыцқьа мцаԥшьуп.
Лада иҭало имариоу цамҩоуп,
Ашьха ӡыхьқәа рҩаш ирҿамҩоуп,
Сыԥсы инысхыз мшы мгьежьыроуп,
Сахьыӡрыжәу Аинар жьыроуп.
Исҳәахьазаргь аҭра иҭыҵуам,
Амца зҵам ақәабгьы зхыҵуам.
Аӡбахә злеиҳәои шьха ақәцә изхамло,
Ажәҩан бызшәа злымҳа иҭамло.
Згәы змыхьыц гәыхь издырӡом,
Аӡы иԥнамшәац ԥангьы дзырӡом.
Ахшыҩ уаара мҩабжа неироуп,
Зыдгьыл ҿызхыз еиҭа еицнеироуп.

***
Ԥсаатә-ԥрык гәаӷьны шәырк сагәылнахт,
Саҿшәан, сафаанӡа скашәеит.
Аԥсаатә амҩа ҩада илнахт.
Аха иахьцашаз имнаӡеит.
Сара исышьҭан гәаӷь кашәакҳәа,
Иазымдырӡо са сзыжәлаз.
Аԥсаатә гәыӷуан зны избап ҳәа,
Ҵлакгьы ԥшыхәуа са сзыҿшәаз.
Усҟан дгьылын сыздызкылоз,
Акәа сҭалон зны сзыхшаз.
Аԥсаатә зымԥыр аанызкылаз,
Сара мҵәыжәҩада сызшаз,
Акы сазикит зегь ирзымҵоз,
Дацдагь сҩеиуан агәаӷь еиҟәшәан.
Ҳәатәык сыдын зегь ирзымҳәоз,
Сгәы еиҟәшәа ҵәыӷьеит уи сацәшәан.
Лаԥшык саҩсырц сыԥсы хысшьит,
Шкәакәан ԥшшәысгьы сзеилаҳаз.
Аԥшшәы шкәакәа ахӡы иахьысшьит,
Уи аԥсаатә-ԥры, са сзаҳаз.
Уи аахысгьы исыцуп сгәазҭо.
Сымшқәа ирхыҵәо цәқәырԥаны.
Ахӡы-шкәакәа сыԥсаатә иасҭо
Сгәоуп, зны иаҿыҵшәаз, ирҟьаны.

***
Касышк каршәын сызлагылаз,
Иаҵәа ԥшшәыла нас иршәит.
Ихьтәы саанын са сзынгылаз,
Амца аншылан исцәыԥҽит.
Шәахәа кнысхит икынхалаз,
Цҳа маакыран сзықәлахьаз.
Нырцә сахьыруаз сара исзалаз
Сеидру, ӡнырцәын ԥша ахьынхоз.
Сара араҟа сгәы зызҭамыз,
Ара инсыжьит изгаӡом.
Исзымӡырҩыз, са саҭамыз,
Шәирагь ныҳәагь сызҳәаӡом.
Ацҳа еимаздо нырцәи аарцәи,
Амҩа рыцқьоуп зегь зным.
Аԥсы ҟьашьқәа рымҩа ҿарҵәи,
Аарцә иныжьуп ацҳагь хым.

***
Мшыни кәареи зеилагылом,
Амшын ацәқәырԥ азынкылом.
Ажәҩан хыбгьы лаҟәцәахеит,
Еҵәа кыдшәак ацәҭахеит.
Ҳәыҳә зыԥсахыз ҷнышк ԥыруан,
Мшынгә инхыӡлан иаахынҳәуан.
Амш ахҭысқәа сырхәаҽын,
Ацәқәырԥ сгараҵан сыркын.
Лакгьы сеишуан сыхҭакны,
Сангьы ддәылҵит ашә аркны.
Аҭҭын дахо саб дааскьон,
Ԥхыӡаа ртәылан аӡә дҷаԥшьон.
Аԥҭа ҟәашқәа ԥыжәжәахьан,
Урҭ ирылх аҵкы зӡаххьан.
Кас Коукоуаа дырҭыԥҳан,
Шьҭрала Мҵасаа дагьреиҳан.
Изҭахыдаз шьҭа аҭыӡшәа,
Ҿамӷьарк дирҭеит дандыршәа…
Слажә аҟәыҵхьеит ушьҭа ашра,
Сыштәаз ишазаап ишшара.

***
Мцаҩырак анхалан снапаҵа,
Иаԥхьаша дсоут ааӡатәыс.
Дахәаӡом араҟа афырхаҵа,
Аибашьрагь сымаӡам хыс.
Ахрақәа исырҭоит ҵаҳәакгьы,
Схаҵаҵәҟьан мрагәашә анартуан.
Сгәы иҭымҵуа сашьҭам цәаҳәакгьы,
Жәа уаара зтәыз сишәиуан.
Џьнышбызшәа сҵаргьы сҭахымызт,
Сгарашәа ианаало бызшәам.
Ҽраԥшра ҭацәыракгьы схымызт,
Гәы изҭамлаз узҳәаргьы иашәам.
Ԥҟарак ҳазшоуп иҳамбозаргь,
Идмырцәо мцакгьы быллоит.
Мцабызшәа ҳҳәароуп иҵамзаргь,
Насыԥдак иҳацәирцәаргь ҟалоит.
Мҩакырак иангылоуп ахьырԥар,
Ирмышьҭуа ҳгароуп изгарҵ.
Мцаҩыра иҳанхалаз иахырбаар,
Ԥшақәсырҭоуп усҟан – ҳазгац…

***
Иангылалац амра гылоит,
Ааԥын ааиуеит ианаалац
Ашаеҵәа шьыжь иаԥылоит,
Жәҩанеҵәаа аҵх рымгаларц.
Пытҟәыр-маӡа ашәҭ аԥрыцәқәа
Аӡаӡа кәаԥқәа иркәабоит.
Ажәҩан иалшәо аеҵә рыцқәа,
Рыццышә шкәакәа дгьыл иахьӡоит.
Ацәқәырԥ зҵаҽҽо аӷба шкәакәа,
Аԥхыӡқәа рышьҭа ихыӡло ихуп.
Аӷба ашаха агәра мгакәа,
Сылаԥш кара амшын иӡхуп.
Сара сакәымшәа иӡыхгылоу,
Амшын хҭысқәак аанартуеит.
Ҭоурых ҭаҵәахк са сызгәылоу,
Шәы зҿам хан дук сыҩнаԥшуеит.
Ахан зларгылоу маӡа ԥҽыхоуп,
Ԥсахҩык дамоуп уа еиҳабыс,
Ашә-артыга-цаԥха – ныхоуп,
Шанак сақәшәеит Анцәа иныс.
Иныҟәахьаз сара даара,
Ихәыцу атәылаҿ сӡыхнагеит,
Сыдгьыл акәаҭша аӡә ицәаара
Сшашьҭаз сыԥшаах тәымк игеит.

***
Аӡаҳкәажә са сакәын,
Ӡыгәҭала сааиуан.
Изхыш-хыҵәаз са сзакәын,
Ацәқәырԥ сыриааиуан.
Саҵәахуан сцәырҵуан,
Ахаҳә еиԥш сеидаран,
Аҳәамҭақәа срылҵуан,
Срымгарцаз сыркаран.
Ԥшамҩаск сагәыҵак
Сагаргьы, сыԥшажәлан,
Исаҳарцаз иныҵак,
Ахәрашәак сынҽыжәлан,
Рашьымҩак ԥысшәап,
Сдәықәлеит ма исҳәарцаз.
Арашь ԥырқәа рԥысшьак
Сыҵазҳәо ирбарцаз.
Саҳкәажәра шьҭасҵап,
Аӡхьышьҭрахь сымцозар.
Аӡаҳкәажә дыҩназдап,
Аӡхықәаҿ сынхозар.

***
Амчыбжь агәашә иахьоуп, рҳәеит,
Шәахәа-цаԥха шәахьоуп, рҳәеит,
Мшы мчуп, ԥхьа мшуп, уа шәҿынашәха,
Гәырӷьа мшны иацзааит шәа шәынарха.
Мҩахара иқәло мҩамш дықәло,
Бырг иныҳәа, ныҳәа мшы ицло
Мца мырцәа зыҽҳәа иҽҳәыҵыз
Анкьа зхьышьҭра ҭыԥқәа зцәыӡыз.
Имш шәахьа мшрақә рҳәааит.
Жәҩангәашәԥхьара ишәқәа атааит.
Имаршәа зымкыз дымцуразааит,
Шьха-мҩа ԥызшәо шьха даҿазааит.
Адауаԥшьқәа ртәыла иахумашь,
Ирҳәо хәрашәоума, ӡәыр дхумашь.
Ԥсрахарыма, аҳәҳәабжь ааҩуеит,
Ашәахьамш аҩаша инаҩуеит.
Амҽышанӡа шьҭа акрыбжьоума,
Бжьымшык рышьҭахь сеиҭажьоума.
Ишсыхәаччо аамҭа еижьага,
Аҿыц шәахьа, аҿыц жьага.
Сымшқәеи, сгәи, сыԥси еихьӡозар,
Сшәахьа амҽышанӡа инаӡозар,
Сеиҭаиҳәап, нас, Ҳазшаз,
Шәахьа-ныҟәа-сас дысҭаз.

***
Нцәа дҳашьҭоуп, шьҭахьҟа шәхьаԥши,
Дгьылгьы жәҩангьы иара ишеит.
Ҳбызшәа ныхеи ҳажәа хьаԥшьи,
Рымцахә ҳҿарлашо ҳиԥшьеит.
Ӡәыр шәҟалозар уи изцасуа,
Мҩа мҩахҟьага шәаннагалт.
Аџьныш-ҭәҳәа ԥшаны изҿасуа
Џьнышаа рҭыҩра шәҭанагалт.
Иахьа илҵуазаргь шәа шәныҳәа,
Ҳазшаз ичҳа-лыԥха шьҭоуп.
Џьныш-кәа шәҭамлан ак азыҳәа,
Нцәеи џьныши рымҩа еиҟәгоуп.
Шәгәаҿ иҟам жәа шәамыҳәан,
Аџьныш иуаара мцуроуп.
Нцәа игәара иҭигаз дныҳәан,
Ашәи иқәшәаӡом, дыхьчоуп.

***
Аԥсҭазаара амыӷ сҿыхон,
Џьара ихҭәасуан, џьара ишьон.
Абна тоура ажәырҭ сылхон,
Зны илагамҭаз сымҩа згон.
Џьара скаԥданха аӷба сҭалон,
Ацәқәырԥ риааира сыгәҭакны.
Ахра иамҟьаз ахаҳәгьы бӷалон,
Мҩалгак ннажьуан ихәраны.

***
Мцашҭа сҭалан кәицк ацәҭызгеит,
Ҽҳәак иацәкьаҭаз мцабзк сыԥшаарц.
Сгәаҵа иҭысуаз мцамҩак ҭызгеит,
Мцаҽҳәа иҽҳәамтәацыз дарԥхарц.
Абз хысҵәеит амцабз лҩамхарц,
Ахәа иламцәарц ҽҳәа-кәиц.
Иҵхы лашьцан аҩны иҩнамхарц,
Имца-наҩхарц ахьышьҭраз ҿыц.

***
Ԥсын, рҳәеит, бзан шьҭахь акәзаап,
Ԥсыншьҭахь бзан ҳәагь ҟалахьеит.
Аԥсы атәыла ԥси-бзеи ақәзаап,
Егьырҭ зегь зеицнымхо иршахьеит.

***
Сымцацәан, схәа кәицны,
Сеиқәылахыр ҿыцны.
Дымцацәоуп шәҳәарыма,
Ҽҳәа ҿыцк шәарԥхарыма.
Сгьежьып сара зымгьежь,
Иԥсыцқьоу зегь шәсыцгьежь,
Ԥшқа-гара зҟьашьрыда,
Ԥхыӡ-лакә иарҩышьыда.
Идәықәлаз шәеицнеироуп,
Мҩабжаз – ԥшанеироуп.
Баша чча – гьамам,
Сымцацәан, схәа кәицхар –
Егьамам.

***
Аамҭа сзалԥаӡом ацыӷеиԥш,
Сызхьынҳалаз амахә ԥҵәоуп.
Шәадымҵаалан уаҳа ацыхаӡ,
Аԥсыҟьашьқәа рымҩа ҭгоуп.
Аҽыхацәа згәыӷра зцәыргаз
Дламысдаха саԥхьа дтәоуп.
Аԥсырҭәыга-ҳамҭа еизызгаз
Иԥсы-аҭра-ҟьашь гәамкеиԥш дҭоуп.
Ашәа аҭыԥан мыткәмак ааҩуеит.
Изҳәо изиҳәо иа ихазоуп.
Аамҭа хьымӡа хҭысқәак аҩуеит,
Амш гәыӷрақәа ԥхьаӡоуп.
Аамҭа сзалԥаӡом ацыӷ еиԥш.

***
Иԥшан, рҳәеит, аԥша сақәтәан –
Имцаӡеит.
Ицан, рҳәеит аца сақәшәан–
Сымбылӡеит.
Ахьы мацәыс дыдын шьҭахь
Исыҟәшәеит.
Сыԥсы ацынхәрас – маҿа нышьҭых
Ҳаракхеит.
Бжьба нахыс жәаҩа рҟынӡа
Сыԥхьаӡеит.
Ажәаҩатәи нахьхьи рԥынҵа
Игылаз, сиҟаҭәеит.
Ҳазшаз иааигәа изгәаӷьыда
Наԥхара.
Шәи даламла дыззаӷьыда
Изымбара.
Исҳәоит сара иҳәа ззиҳәаз,
Блак сыхгоуп.
Ашәа рыцысҳәоит изциҵаз,
Егьырҭ зегь жьоуп.
Ацәқәырԥ ҟәашхоит зыԥсы зхыҵра,
Ижәбахьеит.
Сара ари адгьыл сананыҵуа
Сшәыцәԥырхьеит.

***
Дгьыли-жәҩани дыд рыбжьалан,
Чуани хҩеи реиԥш еихакәашон.
Ашьха рика цәгьашәа ирнаалон,
Аԥҭа руапа нархалашон.
Жәҩан иаҵәара хьтәы чаԥразны
Аеҵә зкыдлаз ахьхьа рылгон.
Ахра ашәагьы Ахра ируазны,
Абжьаныҩра Ахра ирцәыргон.
Ажәытә уасиаҭ ҳәахьа нымҵәа,
Каԥкаԥ рыбжьы, шьха-зар ашәа
Зырҭаслымыз хьыҟамч ԥымҵәа,
Ахьы мацәыс Аф-Раҳ нымшәа,
Дызмырҭынчуа ԥбак ибамашь?
Жәҩан иагәылҟьаз мацәыс хҿакгьы
Ашьха рика иадыԥҵәалоит,
Аԥсыҟьашь изҭыԥмыз тәамашь,
Жәҩан иаҿыҵшәаз еҵәак ҭалоит.
Ахьы-мацәыс – Аф-Раҳ дхалоит.
Жәҩан-ԥшьа-ҭыԥаҿ еҵәак ҿалоит.
Дгьыли-жәҩани еиҭеинаалоит,
Еиҭеинаалоит…

АДУНЕИ ИАМКЫЗ
Уаҳа исылшомызт аԥшра,
Шәынтә сазхәыцхьан сара аҽшьра.
Сзыҩнамгылеит уаҳа аҩны.
Сахьцоз нсыжьуан қьаадк ианны.
Схы агәаӷ сыман, сазҵаауан,
Исцәымӡыз сашьҭан, сыԥшаауан.
Амшын сыҵаҽҽон, ишын,
Гәыӷрак сзаанагарц сыԥшын.
Ахаҳәқәа ахьырхьыр иччон,
Рбызшәа рҿыхны амшын иагон.
Аамҭа ацҳа ҵәырҵәыруан,
Сықәлон, сзымцакәа схынҳәуан.
Аԥша сгаран сҿаҳәаӡамкәа,
Сан сынлыжьит сԥыртлаӡамкәа,
Агәыр аҵа скылсны сааит.
Аҽшьра сшашьҭаз исхыԥсааит.

***
Снапсыргәыҵа, сдунеи хәыҷ, сынхарҭа,
Сҵыс-шәаҳәа, схьаа-хәшә атәарҭа,
Сымшын-гәыжәла-цәгьа-ӡхыҽҽа,
Сшәахәа-хьтәы-цҳа шьыжь анша,
Сыҽҳәа-мҿ-кәицқәа сзымбылуа
Суахҭа-гара ԥша иарҵысуа,
Сыхԥа рхышьна, сдоуҳа еихышь,
Сҳаскьын иаҵәа, сашҭа аӡмыжь,
Скәасқьа аҳарџь ҭыҟҟа иҭасоу,
Сҽыхәа-мҵәыжәҩа-лас ансоу,
Гәаҳәак соуит, – сцап сԥырны,
Еҵәак жәҩан – ашҵа инаркны,
Сымч зқәымхо зегь збарц,
Жәҩан-гәы инаҵдан сымҩа згарц.
Маӡак исарымҳәо ак саҳар,
Жәҩан сзанымшәо сҿаҳахар,
Сымшахә амҩақәа анаркып,
Адгьыл-кьыба, ахышә акып.
Сназмарамхаз зегь ааԥшып,
Сыдгьыл-ҩны-ссир сныҩнаԥшып.

***
Ара сзыхьчода, сынзырхода,
Суазыр-уада сыҩнахеит.
Аԥша-кыдҟьа шьҭа изыжьжьода,
Схышә асаркьақәа ԥнаҽхьеит.
Аҵла хоура ахыцәқәа кныхны,
Абӷьыц ҩеижьқәа руарҳал каршәны,
Амца-еиқәымла-маҭәа ашәыхны,
Сгәаҵа инҭысит гәыӷрак ҭаршәны.
Уи зызхода, ма иннархода,
Сыԥсы аҭыԥ хәыҷ иҭаӡом.
Ҿыц имжьыжькырц хәра зырӷьода,
Гәырӷьеи-ҵәуеи шьҭа еилаӡом.
Иблит ашьха, иблит ага,
Амца мыцәа агәы иацроуп.
Ииҳәаз ҳақәӡит ауаҩ ага,
Ҳарҭ ҳазҿу зегь шьҭа имцуроуп.
Ҳәахьа намҩык сҳәан, изымцеит,
Жәҩан хышә заа исцәадыркит.
Еинышәашьа рмоуит ӡи-мцеи,
Аԥша бжьасны еибанаркит.
Ашәи хынҳәра сацәшәоит амзар,
Хара здылаз дысшәиуан,
Ажәҩан маҭәа ҳәынҵәра ҿамзар,
Аԥҭа шкәакәақәа ирҵәахуан.

Ажәҩан саркьа иснарбоназ,
Адгьыл хҭысқәа сырҟьашьуан.
Хара здысҵо дыснарбомаз,
Суазыр-уада сыҩнаԥсуан.

***
Иарбан инаҩыз, изыргада зыбжьы,
Ҳазмырцәоз алашыбжь еихсыӷьит шьыжьы.
Иарбан инаҩыз, лакәуп ҳазлоу,
Баша дахҭниҵеит иԥазаҵә Мазлоу.
Ахызаҵә, ахысыбжь еиқәымтәеит ара,
Ҳазфаша, ҳазгаша еиҭаахт сасра.
«Алашә еиниҟьоит, ацыркь дкәашоит»,
Ԥсымҭәык иҽԥижәоит, аҩныҟа дыргоит.
Раршьынқәа ҳадгьыл иақәкны иркуп,
Ҳаи ҳәа иҩагылаз аҟәада иҿашәуп.
Баша сзылхымҵи сан рыцҳа, сан!
«Ҳасас ду», иеихсда зырҳәа Ҳасан?
Ашхырцәаӷь еизарҭан Аԥсны дгьыл ҟарҵеит,
Ала млага нықәлан, ҳарфаҵәҟьеит, ҳарфеит.
Инаҩуам уҳәҳәеит ҳәа, уҭахызар уҽшьы,
Рнышәнап, инаҩзеи, иургазма убжьы?
Сыԥсында, сыԥсында, сыԥсында сара.
Ҳтәылаҿ ҳашԥатәоу ҳаазшәа сасра.
Иарбан инаҩыз, имгааит убжьы.
Ҳаԥсадгьыл зҿырхыз
шәа шәзы акәын, шәа шәзы.

А М З Е И, АҴ Х И, Н АС С А Р Е И
Ажәҩан ӡмыжь иаҵәа иӡыххалан,
Амза ӡса-ӡсо жәҩан иӡхын.
Ихәра ҭыԥҵас ак анхалан,
Изакәу узеилмырго ианын.
Икнарҳазшәа Анцәа рқәабқәа,
Анцәа рырхнышьна уаҟа ихшьын.
Еҵәа-цыра амца ркәаԥқәа,
Илацәҟәысуашәа амца ркын.
Бӷьы-иаҵәара-ԥарда инахан,
Шәыр-ҭагалан ааикәаԥхон.
Ҳауаҿыхьҭа, аҵәца сҩахан
Изжәыз,
агьама цәгьа исгәаԥхон.
Аԥсабара анапы схьысын,
Схьаа салҵуан хәыҷ-хәыҷы,
Адгьыл дашқәа маҷк сыркьысын,
Рыкәа сҭарҵон сырҟәыҷы.
Са сышҳамын,
нас сышәҭ гәылҵын,
Ҵиаак салаӡҩан сиуан.
Адгьыл ныжьны зны сынҭыҵын,
Сахьцо сзымдырӡо схынҳәуан.
Схьаа-ԥҽыха сгәаҵа иҭамӡаз,
Мза исцәаҿыхан абла схәит.
Сара иргәашаз дгьыл сыҩнамӡазт,
Схьаа ӡышхәак еиԥш изжәит.

***
Сшәарҭа наскьеит ҳәа,
Схьаақәа цеит ҳәа,
Ашәымҭак сгәы рҭынчны,
Скәаԥӡа сымтәац.
Усқәак срыхьӡозар,
Гәыхьқәак сызҳәозар,
Уи сара исымчны
Избеит ҳәа сымҳәац.
Исхароу зегь сыхьуп,
Ирыҭнысхызгьы гәыхьуп,
Аамҭак ҳәа ҳанылеит,
Ибааит ҳаӷоу.
Исҳәаргьы исымҳәаргьы,
Саҩсны сцаӡаргьы,
Исԥылан, саԥылеит,
Усшәа снарбоу?!
Еилыхарак салоуп,
Сызхьымӡо зегь сгәалоуп,
Избаша ирымбозар,
Са исылшаз азхом.
Дгьылаз сеидароуп,
Жәҩаназ сыркароуп,
Шәарҭак ааскьозар,
Скәаԥӡа сызтәом.

***
Дыԥшӡоуп, рҳәеит, ԥшра змамыз,
Дгаӡоуп, рҳәеит, ар рхы ҭызгоз.
Дҟазоуп, рҳәеит, зынӡа изламыз,
Гәрагоуп рҳәеит ацгәы аԥа ацәызӡоз,
Рашьуп, рҳәеит, ҽадак ҿарҳәан,
Ҟармаҵысхеит ахьажь ҟыжгьы,
Иԥшӡахеит, рҳәеит, еиларҳәан
Амаамынгьы, лаҳәа жьышгьы.
Амшын аншлак ашәах хыҵуан,
Ихзыжьуазеи ҳәа аӡә дымҵаацызт,
Аԥслымӡ-ҩыра ианыз аныҵуан,
Изларҩыз абызшәа рымҵацызт.
Аҳәыҳә шкәакәа ԥрын, избада,
Еиқәаҵәазааит, аԥсы ахами.
Аха Аԥсы шкәакәа дызԥада,
Ҳаԥсы ҿызхыз Иара иами.
Аӡы иаанахәаз адаӷь дәықәлеит,
– Сара усгьы сцон – аҳәазаап.
Арашьқәа рдәы ҽадак нықәлеит.
Рашь цыԥҵәахан ахы абазаап.

Са соуп, иҳәеит, аеҵә зхәыцыз,
Ажәҩан рыԥхра аӡә деилаҳазаап.
Хьыӡрацара Нарҭаа ирыцыз,
Сасрыҟәа иҭыԥаҟны дыргазаап.
Аамҭа ура знахәҭа зхамӡо,
Аччаԥшь ааҩуан аҟырҟырҳәа.
Џьныш еизарҭак ашҭа сҭамӡо,
Сшәон сахьгылаз Ҳадгьыл ԥсырҳәа.

***
Баша ԥҳәысмызт, аҳ диԥҳан,
Ажәлар ԥак иеиԥшҵәҟьа драҳан,
Илҳәаз иацын икәалаауа,
Амҩа дрыцқьон дызлаауа.
Ашәҭқәа гәылҵуан уи дырбар,
Амра цәырҵуан знык дыччар.
Аԥша лыҟәнылон аҟармеиԥш,
Зегь ирхьаан Аԥшӡа лԥеиԥш.
Аԥҭа ҟәашқәа ҳаргьны илкын.
Шәахәалых аҵкы-ԥшӡа лшәын.
Аҳҭырԥар лышьҭан икәлаауа,
Лымҩа ԥырҵәон дызлаауа.
Лаб дигәыҵхан, лышьҭа дхын,
Маҳәыс уаҩ-нагак диҭахын.
Адгьыл дықәмыркьыс шьапыла,
Арашь-жәла нагақәа, ма ҽыла
Дларга-ҩаргон Аҳ иԥҳа,
Лыжәлар ԥак иеиԥш данраҳа.
Нхыҵи-аахыҵи ахацәарԥар,
Аҳ иԥҳаԥшӡа знык дырбар,

Иреиӷьыз далихрын иара,
Иаҳрагь ииҭон, иур маҳәра.
Аҳ имҵәыжәҩақәа ицәԥытлон,
Имаҳә-нага ԥхыӡ дибон.
Иԥҳа усҟан ҿа лҳәахьан,
Ихьча дшьанан диртәахьан.
Ашҭа аҩныҵҟа аҳ длеиҩеиуан,
Иааигәа днеирц аӡә дгәаҭеиуан,
Ҵыси-ҳәыҳәи шьҭа ирҳәахьан,
Ахьчеи аԥҳәызбеи наскьахьан.

***
Амш хьаҳәқәа рымца саҵхон,
Ишԥасҭахыз иаахынҳәырц.
Шҭак сызҭыҵхьаз агәашә садхон,
Ишԥасҭахыз иаадыртырц.
Сышьҭа ҿыӡәӡәа имҩасхьоу сӡиас
Сашьҭалеит ҳәа сахьӡаӡом.
Узхьынҳалои уаамҭа аниас,
Аԥша еиҿасраҿ узтәаӡом.
Иҟалаша зҳәа назҵамоуп,
Иузынкылом, уқә иазҳәоуп,
Адунеи ду ҵа змаӡам ауп,
Дыр баагәарала икәыршоуп.
Узлакьысуа ара акгьыҟам,
Агәыр-ԥынҵа иаҟароу.
Урҭ еиҭазкша ида дыҟам,
Идыруеит ҳарҭ зегь ҳазмароу.
Напынҵак ицәыргам ҳаҭоуп,
Sez Abhaz-Abaza ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Аизга: 2-томкны. I. Ажәеинраалақәа - 11
  • Büleklär
  • Аизга: 2-томкны. I. Ажәеинраалақәа - 01
    Süzlärneñ gomumi sanı 3247
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2441
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга: 2-томкны. I. Ажәеинраалақәа - 02
    Süzlärneñ gomumi sanı 3188
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2433
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга: 2-томкны. I. Ажәеинраалақәа - 03
    Süzlärneñ gomumi sanı 3232
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2480
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга: 2-томкны. I. Ажәеинраалақәа - 04
    Süzlärneñ gomumi sanı 3299
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2444
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга: 2-томкны. I. Ажәеинраалақәа - 05
    Süzlärneñ gomumi sanı 3299
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2299
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга: 2-томкны. I. Ажәеинраалақәа - 06
    Süzlärneñ gomumi sanı 3289
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2290
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга: 2-томкны. I. Ажәеинраалақәа - 07
    Süzlärneñ gomumi sanı 3180
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2470
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга: 2-томкны. I. Ажәеинраалақәа - 08
    Süzlärneñ gomumi sanı 3245
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2476
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга: 2-томкны. I. Ажәеинраалақәа - 09
    Süzlärneñ gomumi sanı 3207
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2516
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга: 2-томкны. I. Ажәеинраалақәа - 10
    Süzlärneñ gomumi sanı 3183
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2461
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга: 2-томкны. I. Ажәеинраалақәа - 11
    Süzlärneñ gomumi sanı 3184
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 2448
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
  • Аизга: 2-томкны. I. Ажәеинраалақәа - 12
    Süzlärneñ gomumi sanı 1145
    Unikal süzlärneñ gomumi sanı 881
    0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
    Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.