Latin

Аибашьра Ахроникат: Аинрал Гиви Агрба иҿаԥыцтә гәалашәарақәа - 9

Süzlärneñ gomumi sanı 3152
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1880
0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
– Уышьҭа шәрышьҭал, – сҳәыит, – ицет, – сҳәыит.
Нас идәықәлыит. <…> Атехникақәа ирехсо хазы
иалхны <…> [Ажәытә-ҳабла аҿы] иҳартәет. <…>
Абрыи ДШБ ахтәаз аҭыԥ аҿы а-БМП-қәа-агьыиқәа
елагьыжьо иықәхыит, дара ақырҭқәа ртә[қәа]. <…>
Уыс приказны иыҟан, <…> аурысқәа ахтәо ахысра
азыин ҳамаӡым азыҳа, уыбра инены иавҵалт. Арҭ
срацәажәет:
– Уара, абрыи днен давҵагылт, <…> иыуз­
иықәыршәо? – сҳан, – Иықәсыршәот, – иҳәыит.
Ара хахь ҳақәгылан. Дкылԥшо, дкылԥшо, аанда
дахадгылаҵәҟьаз илагәыдыиҵ[еит]. <…> 10-минуҭк
рыбжьарала <…> [ҩҩ]-БМП-к рблыит аҷкәынцәа,
уыбра ихысоз. Уырҭ афтобуск рыман (дара рыхьӡ[қәеи]
<…> рыжәлақәеи сгәалашәаӡом), хазы иыҟан, аха уахь
иҳацын. <…> Убас уыбра ахаҵара ҟарҵыит.
Уыбриашьҭахь <…> иыҩт. Ара хахьла ианнеи,
ҳрылахысо, ҳрылахысо, амныи Амаиак загьы
рыцқьаны, ҵҟа [и]лбааит. Уыс арациала ҳаицәажәо,
ицо, <…> арҭ [дара-дара] еҿахысо иалагар ҳа сшәан,..

иызбанзар загь уахь иҭалыит, <…> Аҟәа иалалыит.
<…> Ебашьоз ззагьы, хахьла иаауоз <…> Ака [Арӡынба]
иытәқәа, абрыи Аҟәа ахәала дылбааит, ателивыишка
ахықәгыло ала, агьыи арстәыи иылбааит Зарандиа(?)
иытәқәа, <…> ззагь езет Аҟәа. Загь зшьҭо <…> Совмин
аҩны [ауп], «абрыи ҳгароп» рҳан, загь ара езет. Нас
<…> акамандаваниа са иызгыит, рациала. <…>
– Уыбра арымарахь уыԥшы, арымарахь абрыи
днеуот, уарӷьарашҟа абрыи дгылоп, уаԥхьаҟа абрыи
дгылоп, уашьҭаҟа абрыи дгылоп... <…>
Ақалақь уысгьы изымдырозыи, <…> арыи 9-ыи
етажаҿ <…> сықәтәоп. Абинокыльлагьы ауылица
иаханыу збот, хахь сықәгылоп, <…> – Абрыи
ауылицаҟынӡа уара уоп, арахь уанымлан, <…> уара,
арахь абрыи ауылица уахымсын, агьыи, уара абрыи
уахымсын, агьыи, астадион ашҟа инео, абрыи
уахымсын, <…> – ҳәо, еҿахымсразыҳа, абас Асовмин
ааигәаранӡа инет. <…>
Уаанӡа иысзымчҳаит ара сықәтәан. Амашьына
слақәтәан снет. <…> Саннеи, дара Арџьеникиӡе
ауылицаҟны инехьан. Арахь <…> [и]ҟәыбаса ика­
жьыуп, ауаа шьны, еԥхьтта, срылсны, уа ҳнет. Нас
иакәшан, уыбрыи Асовмин аехсра иалагыит. Танкк
аарган, агәгәақьҳа агәыдҵара иалагыит. Атанкла <…>
Асовмин иаехсот.
– Шәаҟәыҵ <…> уара, Асовмин шәзаехсуе?!
– сҳәыит. – Ара иаҭахыу, <…> ротак аакәыршан
илаҳаргылап, уа итәо [уа] иыҩназаауот, макьана
ақалақь абжак ҳамгаӡыцт.
Аха <…> арыи ақалақь ҳаналала, <…> Асовмин
аҟынӡа ианнеи, иныукыло абаҟо, атәыла бганы
иыҟоп. Анс ҟаҳҵыит, ас ҟаҳҵыит, аха <…> атанклагь
аехсра иалагыит. <…>
– Уара, <…> иҟәыбаса икаҳажьот, шәаҟәыҵ! – сҳанагьыи, атанк <…> ахгылаз аӡә днен, <…> дыскыит:

– Уаҟәыҵ, уамехсын! – сҳәыит.
– Аа, – иҳәыит, – аӡәы ухыс ҳа иҳәыит, аӡәы
уымхысын ҳа иҳәыит, <…> ҳгәы ԥышәҵәет! – иҳанагьыин, уыигьы дышны [дыҟан], <…> даҟәысхт
цәгьала.
Уиашьҭахь рациала дцәырҵыит Дбар, иыбжьы
саҳуот:
– Уара, шәымхьышьын, уара, шәымхьышьын, сара
абра сыҟоп, шәымхьышьын! – иҳәыит.
– Уара, уа иыҩныухои?! – сҳан,– Афлаг ахашьыргылот,
афлаг ахашьыргылот! – иҳәыит.
Аныи «шәымхьышьын» ҳа, уыигь иара акалашәа
иҳәот. <…>
– Уара, афлаг аха уымома(?), <…> камандавать
ҟауҵароп, афлаг уара уома иахазыргыло-агьыи?! –
сҳан, алаф иылсхыит.
Алаф <…> аҟынӡа[гьы] ҳнет, арыи ҳаҿыуп. <…>
– Уаба[ҟоу], иарбан етажыу? – сҳан, – Фтарои
етажаҿ сыҟоп, – иҳәыит.
Совмин дыҩналахьет, <…> ҳаргьы ҳакәшаны
ҳгылоп. <…> Уыс ҳазԥшоз, арыи сыҷкәын дыҩны
даан(?), – Папа, ҳаҩны амца акыит, – иҳәыит. (Арыи
ашьҭахьоп ҳаҩны ахгыло.)
– Иакызар иакыит, – сҳан, <…> снаԥшын, <…> амца
акыуп, аха <…> ҳуадашҟа акәымкәа, <…> аган ашҟа
иласкьаган <…> [иакын].
– Макьана ҳа ҳтәы иамкӡыцт, – иҳәыит, – арыи
лесничныи аклеткашҟа имыиасыр ҟалап-агьыип, –
иҳан Алим, <…> – Уыи ада хьаа ҳмоуаат-агьыи, <…>
– уыс сҳәыит.
Уа Ашба Вианор ибаталион иыман дыҟан. Уыс
дысзасыит <…>:
– Уыҩны аҵҟа <…> сгылоп, – иҳәыит, – са иысхьчот,
уацәымшәан, – иҳәыит.

Амца акыит уа ҵҟа дышгылаз. <…> Уыс ҳшахәаԥ­
шоз, <…> ҳуадагьы <…> амца акыит. <...> Абылра
ишаҿыз <…> ҳахәаԥшон.
Уажә <…> Асовмин ҳадхалт загьы. Аамҭагь цот,
арахь аҩада ҳамҩеӡацт. Сларацәажәо-рацәажәо
сҿаасхан, са стәқәа иҳацқәаз акамандирцәа-агьыи, –
Уара, – сҳәыит, – арыи Асовмин еҳа еҳауп ҳа шәазҳәада,
<…> Аверховныи Совет аҵкьыс? – сҳәыит. – Здание
Верховнава Совета афлаг уаҩы иахаҳмыргылаӡыит,
– сҳәыит, – уиоп главныи, – сҳан, абрыи аҿыҵгас
иҟасҵыит. <…> – Акамандирцәа едышәкыл, – сҳан,
иааидаҳкылан, иадзгет ҳа ҳтәқәа, <…> исыцқәаз 400ҩык, 500-ҩык раҟра.
Иҳаман ҳдәықәлыит. Нас, – Абныи ауылица, уара
уца, абрыи уа уца, – сҳан, ҳашиашаз Красныи мост
ҳааит.
Ҳнен, уыҩ дыҟаӡым, <…> баша ҳхысо ҳцоноп.
<…> Ҳлены, <…> Красныи мостаҿ иҳаргылыит.
Иаасырҵәиын, ҳааины Верховныи Совет афлаг
ахаҳаргылыит, <…> асааҭ 3 рзы [еиԥш]. <…> Агьыи
<…> агәгәаҳа ирехсо, асааҭ 6 рҟынӡа <…> афлаг
ахаргылара иаҿын. Ҳарҭ асааҭ 3 рзы <…> [абираҟ]
ахаҳаргылыит, Красныи мостгьы <…> аанаҳкылыит.
Абас Аҟәа ҭаҳарцәыит. <...>
***
Авакзал ала дара <…> бжьалан ахысра иаҿыуп,
ҳарҭгьы уыбра ҳнет, амныи Наӡаӡе ауылица ахыҟо
аҟынӡа. Урыск дыркыит ҳа[ра] ҳтәқәа, <…> даҳшьот
ҳа дрыман идәықәлыит. <…> Аҷкәынцәа <…> уыс
рҳәыит:
– Узыусҭо-агьыи? – рҳан, – Сааит, – иҳәыит. <…>
– Стриляем! – ҳа иандәықәла, медсистрак дгылан,
– Аткуда ты пришол-агьыи?! – ҳа дыцәҳауо далагт,
аԥсуа. <…>

Дыршьыҵәҟьошәа аныиба, – Гиви Камуг[ови]ч
дысҭахыуп, – иҳәыит.
Амныи амедсистра сылдырон. Нас сырԥшааит.
<…> Абра аперигаворқәа аныҟаз сахынӡаҟаз, <…>
МВО-аҿ ауыс иуон. <…> Практически завербавал ево.
<…> Иысҭахқәо, абра атанкқәа ахырҵәахоз-агьыиоз
иара иоп исазҳәоз.
Абра <…> 14 танк <…> џьа иҵәахны ирыман,
<…> Драндаҟа иыргар акәын. <…> [И]ахгылаз
сеҳәан, уа сцан иаҳкыит, <…> ООН шҳацыз,
[Сергеи] Шоигу дышҳацыз <…> иаҳкыит. Хә-танкк
амныи апрафилактика Гәылрыԥшь иахыҟо уыбра
ихәыҵаргылан, иҵәахны ирыман. <…> Евнагет,
арыигь аныҟаҳҵа уысҟан. <…>
Убас дсыдкылан сыҟан. Абра ибыит, <…> [а]дисант
ааргыит, <…> [3]00-ҩык рҟынӡа, авакзалаҿ. <…>
Арациала изымҳәет, нас <…> чак кны, сумкак кны,
алиниа фронт далсны, <…> са сҿы днет. <…> Алиниа
данынхыҵ, дыркыит <…> ҳа ҳтәқәа, ана даннеи. <…>
Нас сырԥшааит сара, уа ааигәара сыҟан. Дааргт.
– Гиви Камуг[ови]ч, абрыи дыудырома? – рҳан,
<…> – Дыздырот, шәыиҟәаҵ, – сҳан, дсырҭыит.
– Иыҟеи? – сҳан, – Абас-абас, – иҳәыит. – Уаҳа
уахаауоз иыубеи, – сҳан (амнахь танкк ҳаехслон
есымша, арахь ахәы узықәгылаӡомзт, иаҳбарҭаӡымзт),
<…> – Атанк гылоп, – иҳәыит. – Иабагыло? – сҳан, –
Абас иахгылаз, – иҳәыит.
Нас ҳаицәажәыит. <…> Арыи иаразнак <…> исеҳәаз
арахь акардинат рысҭан, <…> арыи [Аслан] Кобахьиа
иыман дахтәаз, агәызҳа <…> дхысо далаган, <…>
ирылаҳаит, дара <…> ҳалалаанӡа. <…> [3]00-ҩык
ҳажәлар, <…> ҳанылбаауоз хәҷык ҳуадаҩхон. <…>
[И]дәықәлаанӡа, <…> аразвод ҟаҳҵот ҳа акәыу, акы
иаҿызаарын, <…> иларылаиыжьын, <…> иааиԥхьттан,

абра ҳааилгет. Уыи <…> абас ҳзыиуыит. <…> Данцоз
уыс ебаҳҳәыит:
– Уанцо, – сҳәыит, – амныи атанк ахгыло ауылица
агәҭа уанылан удәықәыл, – сҳәыит. – Арымарахь
игылазар, абас ҟаҵаны, <…> ухы бӷы, – сҳәыит, <…>
– иахгыло арымарахьоп ҳа суырдырырц, – сҳәыит. –
Арыӷьарахь игылазар, арыӷьарахь иҟаҵы, – сҳәыит. –
Агәҭаны игылазар, агьҟауымҵан. <…> Уыҩнапыкгьы
абас ааҟаҵаны, ухы аашьшьны, <…> уца, – сҳәыит.
<…>
Арстәыи бинокыльла сиыхәаԥшот, <…> Раиком
партиа ахыҟо аҩнаҿы, <…> амнаантә сыԥшот. <…>
Дышцоз(?) акәымкәа, ас ҟаиҵан, иармаратә иыбӷыит.
<…> Абрыи Ҭраԥшь <…> бжьаларҭак ыҟоп, апажарныи
часть аха[н]шәа, <…> абрыи ааигәара <…> игылоп.
<…> Игәасҭыит. Нас дцет иара.
Аҷкәынцәа, <…> агранатамиотқәа зкыз, аагәасҭан, –
Шәцаны, – сҳәыит, – амныи ахыҟо абасоп, – сҳәыит... <…>
Арыӷьарахь ала уыбра игәаҩаран иыҟоп, <…>
аулыица еҳа иҳаракыуп, агәаҩарашҟа. Абырстәыи
иавалан иынкылсын, <…> илықәыркын, иаарехсын,
<…> ирызҭамырхыит, аха амныи акахьыит. Иахь Алаҳ
идырп. <…> Ӷәыр-ӷәыр-ӷәыр-ӷәырҳа иырхаргьыжьо,
<…> загь дарроп, <…> Ҭраԥшь ашҟа иыбжьалт.
Нас, <…> хахьла иаауоз ракәыу-агьыиу, <…> џьыук
аехсын-агьыин, амца акын, уа ҳааилгет. Уыигь <…>
ргыит. Иызхысҳәаа, амныи аурыс абанс дҳацхрааит.
<…>
19. Аҟәа ахыбрақәа рҭарцәра
Абра иааган ирыман аҿар, астудентцәа, Қәҭе­
шьынтәыи, <…> Қарҭынтәыи. <…> Аибашьра аныҟала,
иахцоз рыздырӡом[ызт]. <…> Ебарыҩны иандәықәла

загьы, акызаҵәык иырдыроз амныи Красныи мост
акәын. <…> Новыи раион ҳаналала, ихысо-агьыио
ианелала, идәықәылт, аха иахцоз, уыи Красныи мост
ахыҟо рыздырӡом[ызт]. Ауаа иразҵаау[ан] <…>: –
Красныи мост абаҟо? – [ҳәа].
Пленны иаҳкын, џьыук ааҳгыит.
– Изызҵаауоз? – рҳан, <…> – «Красныи мост
абаҟо?» ҳа иҵаауон, – рҳәыит.
– Шәабатәыиқәо-агьыи? – рҳан, – Қәҭешьтәқәоп,
– рҳәыит. <…>(18 шқәса зхыҵо, 17 зхыҵогь дыубап.)
<…> – Дабаҟо, ишәыцдазыи шәара абра?
– Ҳаиҳабы ҳкажьны дцет, – рҳәыит. <…>
Арахь иаҳган, нас плен Гәдоҭаҟа иыиаҳгет.
Агьыи <…> 16-етаж иыҟ[о] <…> аҩнқәа ахгыло
ҳавсны <…> ҳаахьан, дара уа аетажқәарҿ џьа иықәтәан,
быжьҩык. <…> [Ҳашьҭахь ала] [и]ҳаехсратәгьы иыҟанагьыин, аха ишәаны уа иықәтәан. <…> Аныи [ақалақь]
<…> абжак анаага, арахь ҳаныхәна, рхала иылбаан
рыҽҳарҭыит, <…> быжьҩык, ашәақьқәа ркын уырҭгьы.
Хәыҷқәан, иахцоз рыздырӡомзт. Рымаҭәқәа, амнахь
џьыук рԥшаан, ҵҟа аформа шыршәыз агьырҭ хахь
иыршәырҵыит-агьыит. Уырҭгьы ҳаркьымсӡыит <…>
нас аплен иааҳган, Гәдоҭаҟа иаҳшьҭыит. <…> Абас
дара ртәқәа <…> кажьны, ебарыҩны иықәлан ицет.
***
«Амна дыҟазар дымцацкәа, <…> иыҟалалагь…»
сҳан, атанкқәа ҩҩба аашьҭсхын, <…> Верховныи
Совет ахыҟаз аԥхьа апарк аҿы иылхәыҵасыргылыит.
– Амныи шәаехс, – сҳәыит.
Ҩынтә ҳаехсыит. Нас слахәыцын, аныи азданиа
зеԥшраз зымдырозыи, «ҟеҳ, <…> дцахьазар акәхап,
баша аҩны зԥхасҭастәуе» сҳан, – Шәаҟәыҵ, – сҳан,
иаҟәысхыит. <…>

ГИСХ <…> иыштәаз <…> аинфармациа сыман, –
Уыбра иагәыдшәҵ, – сҳан, <…> аабаҟа агәыдҳҵыит.
– Уыигьы шьҭа шәаҟәыҵ, – сҳәыит. <…>
Уыс иыршәо идәықәҳҵон. <…> Красныи мост
акәыу, ҳахааихьаз, аныи ГАИ ахҳамаз аҩны, <…>
аинфармациа сыман, уа итәоп ҳа. Иызбанзар абрыи
<…> [ақалақь] анаага, <…> Агәыӡера иынхақәоз ауаа
авиласипедқәа ирықәтәаны иааит. Сара уа ауыс
зымуозыи, сыздырқәоз ыҟан.
– Гиви Камуг[ови]ч, иыҩны ацара иаҿыуп, шәры­
шьҭал, <…> – ҳа [сарҳәеит]. <…>
– Сахаауоз, – иҳәыит [аӡәы], <…> – амныи ГАИ аҿы
<…> итәоп ирацәаны, – иҳәыит. <…> – Агьырҭ аҩра
иаҿыуп, – иҳәыит, – уыбра гәыԥқәак(?) ыҟоп, – иҳәыит.
Нас, – Иагәыдшәҵ! – сҳәыит уыбрыи.
Иагәыдҳҵо, иагәыдҳҵо (иалздырааи сара ми­
нистырс сҟалозыу), амныи ГАИ загь былны <…>
[илкаҳажьит]. <…> (Уажә а-ГАИ аҿыц аргылара
сықәшәыит.) Убас уыбра иықәҳцет.
Адырҩаҽны ҳанеза шьымҭан, <…> Дбар-агьыи,
абра аваенкаматаҿ <…> [сыштаб] ҟасҵыит. <…>
Аҟәа анаага, иаразнак априказ ааиышьҭыит
Владислав Григори-иԥа – «каминдантс Аҟәа уыҟоп»
ҳа. Даҽа ҩымш анҵы, «начальник гарнизона Аҟәа»
иҳәыит, даҽа хымш анҵы, «министыр внутренних
дел» иҳан, сааиган ара саиҭыит. Уысҟан <…> уыбра
ҳаиқәшәыит.
– Ҳаццакып, абааԥс, ҳаццакып, – сҳәыит, – ишыҩуа
ҳрыхьӡап, џьара пазициак ркаанӡа, – ҳҳәан, <…> аха
<…> аштаб уыс рыӡбыит – «аҩ-бригадагьы абрахь
ашьхара ицаны абна иылоп, <…> ГИСХ ахала абас
ҳалбаалап» рҳан... <…>
Лиосик Арӡынба даакылсын, – Гиви Камуг[ови]ч,
<…> иырласны ҳцап, <…> Кьиласурынӡа ҳцот, <…>

уыҩ дыҟаӡым, – иҳәыит.
Иырмуыит, <…> анҭ арахь ицет. Ара иыҟаз <…>
Лиосикраа <…> а-ЗУ-шка-агьыи аашьҭырхын,
ебарыҩн, 15 минуҭ рыла ГИСХ инавсны <…> Кьиласур
итәет. Агьырҭ ахәымҽхан иылбааит. Уысгьы ҳахьыит,
ҽнак ҳагхыит. <…>
Нас ҳазагь ҳазшьҭаз <…> – иырласны Аҟәа
ҳалсны, Гәылрыԥшь ҳалсны, Кодор <…> ҳнен, <…>
[амрагыларатәи аибашьцәеи] ҳареи ҳаиԥылара,
абриакәын еҳараӡак иаҳҭахыз, <…> аха уахь са
сырмышьҭӡыит. Сара <…> начальник <…> гарнизонас
сҟаиҵан, ара саанхыит. Нас анҭ аӷьычцәа-ақәычцәа,
<…> [д]ареи ҳареи ҳаилалт. Уажәыгь уыбрыи ҳаҿыуп.
<…>
***
Миро [Адлеиба] даныршьыз, абрыи, <…> Старыи
раион анаагоз, <…> аиҿахысра аныҟаз, иҩыза ишьапы
анырхә, амныи сыҷкәын, Алим, <…> иызлахысыз ашә
ала <…> ахысра далагыит. Дышхысоз, ипадствольник
иара иықәыимыргылаӡыкәа, <…> ахала иыҭҟьет.
Раԥхьа иыҟала изелымкааӡыит.
Ашьҭахь ҳанеқәшәа, <…> – Папа, – иҳәыит, – абрыи
ападствольник <…> ахала иыҭҟьома? – иҳан, – Мамо,
– сҳәыит. – Иыҭҟьет, – иҳәыит.
Иаарҳәны ҳанахәаԥш, икылҵәан иыҟоп, ахы
ақәшәт. Ахы анақәшәа, <…> ахала иыҭҟьет. <…>
Уыбрыи акәымзар, <…> ах иааиуоз <…> иықәшәон,
иара дашьон. Амныи ападстволка деқәнархыит.
20. Аснаиперцәа реибашьра
Ахота за снайперам, снайпер [и] снайпер, как
ахотятса между сабой. <…> Ашәарыцаҩцәа реԥш оуп
арҭ, <…> аснаиперцәа шныҟәо. Абныи Ешыратәыи

ашкол ахыҟо <…> (Нижниаиа) <…> сиыцны сцет. Арыи
аснаипер иҳамаз даурыс ҷкәынан. <…>
Аибашьра ҟалаанӡагь ҳа ҳҿы дыҟан. (Иыжәла
уажә иысгәалашәаӡом.) <…> Сиыман дхалыит амныи
ашкол аҿы. Ҳнены ҳтәет. Абрыи <…> ҵҟатәыи ацҳаҿы,
нырцә, ҩнык аҟынтә снаиперк да[а]ҟәымҵӡыкәа
<…> дхысон. Уыбрахь ааигәара ҳнецԥхьаӡа, ҭыԥ
ҳаиҭаӡомзт. <…>
– Дыхәнет, – иҳәыит, – уажәы <…> сиышьҭалот,
– иҳәыит. – Он нас чуствавал, шьас будим ахотитса,
– иҳәыит.
Он так падхадил к этаму вапросу. <…> Акыраанӡа
дтәан, <…> анахь дыԥшо, <…> дхысо, ара акҟаиҵо, нас
<…> алаба <…> [и]хылаԥа ахаргыланы, аԥенџьыраҿ
икылиырҳәҳәо, <…> дхысо <…> арыигьы <…>
диышьҭалт. Нас дахыҟаз иыԥшааит.
– Дысԥшааит, – иҳәыит.
Амала са[ра] иааигәара снер иыуӡом[ызт], <…>
арахь сыкҿаргылан сиыман. Иара иакәын иаҿыз,
аха уыи дкылҳәҳәаӡомзт. <…> Бинокыльк иыман,
афутлиар аман, <…> иааганы иықәиыргылыит.
– Уажә са сыибыит <…> иара, – иҳәыит (арыи
иоп иызҳәо, са стәы). – Сыибыит, <…> дсышьҭоп, –
иҳәыит. – Са сыикырц иҭахыуп, – иҳәыит. <…> – Цқьа
сгәеҭазар, абинокыль даехсот, – иҳәыит.
Абинокыль наганы иахықәиыргылаз, амныи афут­
лиар <…> даехсыит, <…> иақәшәыит. <…> Агьыигь
иыбзыиан дхысон. <…> Арыи <…> ахылаԥа неган, <…>
аԥенџьыр ахаҿы иыҩкылиырҳәҳәан, <…> илага-ҩаго,
абас иааиырзазан, дыҩны, иынахьхьыи, даҽа уадак
ашҟа дцет, арыи уыс иааныжьны.
– Ара угыланы, абас иырҵысла, – иҳәыит.
Сара аҭӡамц савагылоп, <…> анахь иыиазгот, арахь
иыиасот. Иара нахьхьыи дцет. <…> Аҩны гылан, <…>
иҟаԥшьны, <…> ачерипица ақәҵаны. <…> Уыбра <…>

ԥенџьырк аман ахыб аҿы, амна дкылатәазаарын. <…>
Арыи <…> сара сахынӡаиылахәмароз, дахынӡахәноз(?),
<…> иара иоп ҳа дхысо дшаҿыз, агьыи дааныикылан,
уа дааиылгыит. Абанс дыикыит амныи аснаипер. <…>
Нас арыи ҳа ҳтәқәа уыбрыи иыҩны иагәыдырҵан,
<…> [и]ҟәыбаса иыргыит. <…>

II. ИХАЗ -ХАЗУ АГӘАЛАШӘАРАҚӘА
21. Амацәаз иҭаркыз реиқәырхара
Сыҷкәын аиҵбы акружениа дақәшә[еит]. <…> Афон
саныҟаз, <…> абригада анеҿыскаауоз, медсистрак,
Гвинџьилиак дыҟан, длет. Лылахь еқәны <…> днеуоагьыиуо, нас аҷкәынцәа драцәажәо, акылҳәот.
Аҷкәынцәа са исыхәаԥшон, уаҳа агьсарымҳәаӡыит.
Нас <…> абрыи Даур Марганиараа-агьыи ааиын, уыс
рҳәыит:
– Гиви Камыгә-иԥа, <…> – [р]ҳәыит, – Алим ҩымш
раахыс дмааӡыцт, <…> – [р]ҳәыит. <…>
Апазициаҿ дахцаз дзымгьыжьӡыит . <…>
Абрыи <…> Гәымсҭа уахныруа, нырцә, <…> ашьха
Цагуравка илаҵакны иыҟо аҿы <…> иыԥшыхәон
иҩызцәеи иареи. Уыбра иыштәаз, дара ақырҭқәа
хахьла иааины, иахҭатәаз иырҿаҳаит. <…> Ише­
бырххоз, Аҩӡбак <…> ҷкәынак[гьы] дҭахыит. <…>
Уазабаа ҳа ашьха иыҟо ааигәара <…> дынхот. <…>
Иара зыҽны дҭаагаз аҽны дагьыижыит иыҷкәын иаб.
Уагьы ҳнет, ҳанҭыҵ.
Нас убас иымаақәаз, <…> Цагуравка иаҿалазагьыиз, изымгьыжьыз ыҟан. Арахь <…> узааиӡомзт,
Ари аҭыԥ аҿы аинформант ицәажәара аанкылахеит, акассета
аԥсахразы.
ацҳала, <…> [ақырҭцәа] иырхьчон. Дара абахәра
иаҿалан наҟ ицет, <…> Цагуравка аҵҟала. <…>
Ҳааит. <…> Бырзениа [Амиран] <…> камандир
баталионас уа ааигәара <…> [д]ыҟа[н]. <…> Абрыи
Уазабаа аҭыԥаҿ итәан.
Нас сиацәажәет:
– Иыҟои, <…> акрыудырома-агьыи? – сҳан, – Сыз­
дырӡом, – [иҳәеит]. – Иымаац иыҟада? – сҳан, – Ира­
цәаҩыуп иымаац, – иҳәыит, – иҳаздыром, – иҳәыит.
<…>
Аӡы хыҵны иыҟан уысҟан, <…> амш цәгьа рԥыр­
хагаханы загь змырыит.
– Иызлаауоз-агьыиоз амҩа удырома? – сҳан, –
Иыздырот, <…> – иҳәыит. – Нас уахь иыубада? – сҳан,
– Аӡәы, иырны иааз, абра дыҟоп, – иҳәыит.
Ҳиацәажәет. <…>
– Уара, иыубада-агьыи? – ҳҳәан, – Аҷкәынцәа <…>
ԥыҭҩык <…> уыбра <…> аӡы иызмырӡызкәа, – иҳәыит
<…> (аныи аӡы аҽшаны ицон, ҩыџьара иырын, <…>
аӡқәа рбжьара <…> дгьылк аакьаҿны, ҵла хәҷқәак
гылан-агьыин, <…> уыбранӡа иааит), – уыбра иҭатәет,
– иҳәыит, – шаҟаҩ ыҟо сыздыром, сара иызбақәаз
ыҟоп-агьыиуп, иыҟақәо сыздырӡом-агьыи, – иҳәыит.
<…>
– Нас ҳазԥшыи, <…> аамҭа цет, <…> ҩымш ҵот,
– сҳәыит. – Ҳаҷкәынцәа уа иҭахазар, <…> ҳцаны
иааҳамгои, – [сҳәеит]. <…>
Сыҷкәын дыҟоп-агьыиуп ҳа агьсыздырӡомзт, аха
сыҷкәынгьы дмааӡыцт, уыигьы дыҟаӡым, уа иыҟазар
ҟалот. <…> Сыҷкәынцәа рома, агьырҭ рома, <…> ҳара
ҳтәқәа роп. Иаагатәыуп нас.
– Ҳцап, аканат ҳԥшаап, ашахақәа-агьыиқәа,..
ҳҽазыҟаҳҵап-агьыип, – рҳан, ҳҽазыҟаҳҵыит.

Сара иаразнак <…> аминиор <…> иышьҭасҵт,
«аминиор даажәгы» ҳа. <…> Арыи Берзениа, камандир
баталиона, <…> уыс иҳәыит:
– Гиви Камыгә-иԥа, – иҳәыит, – даҭахӡым, – иҳәыит,
<…> – амҩа са иыздырот, – иҳәыит. – Иахьа жәы­хәынтә
сылбааны схалахьет, агьыҟаӡым, – иҳәыит. <…>
Иара дсыцны дымцар, ҽакалагь сгәы иаанагар
ҟалон, аха <…> уыс <…> иагьыҟаҵәҟьан.
– Нас уыс акәзар, ҳцап, – сҳәыит. <…>
10-ҩык, 15-ҩыкҟа аҷкәынцәа амныи абахә ала,
Уазабаала ҳалбааны ҳдәықәлыит.
Ҳалбааны ҳашлеуаз, <…> иара акамандир, <…>
«аминақәа аҟаӡым» ҳа зҳәаз, саԥхьа дгылоп, иашьҭахь
са сгылоп, са сашьҭахь Курт-оглы ҷкәынак дгылоп,
даҽаӡә дгылоп, нас са сыҷкәын аиҳабы дгылан. Загьы
ҳаиасны ҳцет, ҳахәҩыкгьы. <…> Ҳазагь ҳнахысыит,
ҟәақҳа иыԥжәет. Сааҳәны слаԥшызар, [сыҷкәын]
ишьап абас икыуп, абӷьыжәқәа-агьыиқәа <…> иықә­
ԥсаны. <…> Иыбжьы арахь <…> иыҵакны, <…> – Ыыу!
– ҳа дыӷзот.
Аха <…> ишьапы абҩоп иызбо, арахь агьамаӡым,
иызшьапык. Иаразнак сааҵәиын, агьырҭ срыҵаҳәҳәет:
– Шәахгыло шәыҽшәмырҵсын! – ҳа. <…>
[Нас] акхыҟо даҽакгьы аҵазароп. Иыҟасҵарыи,
<…> саргьы <…> иаразнак слакҩако сҟалыит, аха <…>
ашаха <…> сыкәа иҭан. <…> Ашаха шсымаз схашҭыит.
Ажгутгьы сыман, уыигьы шсымаз схашҭыит.
– Маҟак сышәҭ! Ажгут сышәҭ! – ҳа аҳәҳәара
салагыит. <…>
Берзениа <…> иыиқәа зкыз <…> [а]маҟа амыихыит.
Уиала <…> иҿасҳәыит акы. Нас иысгәалашәт <…>
ашахагьы, арыигьы ԥысҟет. <…> Аныи Берзениа
даасыдгылан, – Сҟәаҟә дықәҵа, – иҳәыит. <…>

Агьырҭ аҷкәынцәа арахь иааиыр ҳа сшәот, иыз­
банзар ҳархагылот, изакәыу ҳаздырӡом. Арыи
данышьҭсх, <…> дахықәсҵазгьы, иыбӷа аҵҟа, иара
данырга ашьҭахь игәасҭан, даҽа ҩҩ-минак аҵан, аха
<…> ахаҳәқәа ҩҩба аҟан. Акы иыбӷа иақәшәан-агьыин,
еднакылт. <…> Иара ахаҳәқәарҿ даанхыит, <…> иыбӷа
аҵҟа <…> иаҵан. <…> Сиылгон, агьсыгӡымзт, разҟык
иыман акәымзар.
Нас иҟәаҟә дықәсҵан (дара аҷкәынцәа <…>
иыӷәӷәақәаз ракәын, иҿарцәан-агьыин, иара Бер­
зениа ҳа иыҟогьы иыӷәӷәо уаҩын), дрыман ихалыит.
Идәықәлыит. Амала уыс расҳәыит:
– Абас 10-минуҭк рыла <…> ашьа оушәышьҭлаагьыи, – ҳа <…> ишыҟарҵо расҳәан, – дшәыман шәца.
<…> Сара сцаӡом, – сҳәыит, саагылыит. <…>
– Даҽа групак сзаашәышьҭ, – сҳәыит. – Исыман наҟ
сцот, арҭ аҷкәынцәа рҭыгара, – сҳәыит. <…>
Уажәы уыс рҳәалот зны-зынла, <…> иыман
дышцоз, аныи [иҷкәын] ишьапы анырхә, – Салдата
вазьмите вверх, я пашол вниз, – ҳа,.. [сҳәеит ҳәа]. <…>
Салдат ҳа сымҳәыит, аха, – Дыжәгы аҩада, –
сҳәыит, – са сахцо сцот, – сҳәыит. <…>
Агьырҭ аҷкәынцәа алада иахыҟо ҳаздырӡомзт,
<…> сиыцны сцаргьы иыҟасҵоз, нас дыргыит.
Сылбааит. Абарҭ анца иаагәасҭан, быжь-минак
сԥшааит. <…> Уыбрыи аҽны <…> Цагуравка ихалаз,
200-ҩык инареҳаны ауаа иыиасны ицет, аӡә
дахамҳаӡыит. Амныи ахаҳә иаҵан. <…> Ҳанцоз,
<…> «[шә]шьапқәа абас иықәшәыргыла» ҳа иҳәо
ҳцон. <…> Иаргьы иықәиыргылт, <…> аха <…> [и]
ахықәиыргылаз, ишьапы [ахаҳә] аҵҟь[еит]. <…>
Абас иҟалыит. Нас уа ааи­г әара аҵәқәа <…> [ы]
ҵаҵан-агьыины, «амина» ҳа <…> анысҵыит, дара
аанӡа. Ианаа, иавган иызгыит. <…>

Ҳалбааит ҵҟа. Ҳанылбаа, <…> аныи ацҳала
иҳаихсратә-агьыи иыҟан, аха уа аԥсарақәа <…> [рҿы]
ҳҽыҵәахны-агьыин, нас аҷкәынцәа <…> мшәаӡыкәа
<…> (абрыи Берзениа иома, агьыи Ҭарба Аслан ҳа
са дсыцын-агьыин), аӡы рҽаҭаны, ашахақәа рыман
ицет уахь, иахҭатәаз. <…> Уа, <…> иара иызлеҳәо
ала, аҳәызбақәа рыла ажрақәа ҟаҵаны иҭатәет.
Убасҟаанӡа инанацет. Аха <…> рымч цаны иыҟанагьыин, <…> иаауго иыҟаӡымзт, аӡәгьы ишьапы хәны
дыҟан. Аӡәаӡәала, аӡәаӡәала, иырҳәазаны мацара,
аӡы иалганы арахь иааҳгыит. Иҳаман, ҳхаланы ҳааит.
Убасҟан жәҩык ауаа ҭаагыит уыбра. <…> Сыҷкәын
иызласеҳәаз <…> [ала], иыцыз, Лаша Коӷониа, <…>
уыбра аӡы дагыит. <…> (Уамашәа иыубаша, аразҟы
ҳан <…> акыҟазар акәхап, сыздыром… <…> Амныи
Лаша <…> аибашьра ҳалагаанӡа, ҳа ҳҿы арра далан.
<…> Гәымсҭа <…> аӡ наҟ-ааҟ(?) ар[шьа] <…> дҳарҵон,
<…> абрыи ҳақәшәашьа аадырозшәа. Ҽнак ҩынтәхынтә <…> аӡы иыиасо[н].) <…> Уыс дыӷәӷәан,
дыӡсон-агьыион, арыи иықәгәыӷны, <…> аӡсшьа
ззымдыроз диывакны диыман даауон. Дшааиуаз,
<…> ишьапы ӷәӷәашәа-агьыишәа иықәиыргылошәа
аныиба, аныи аӡсшьа ззымдыроз «соушьҭыи, схала
сцот» иҳан, <…> ихала дыиасыит. Арыи ишьапы
ааиаҵнаҟьан, аӡы даанахәан, <…> дагыит.
Уиашьҭахь уа иышҭатәаз Бигәаа ҷкәынак, <…>
иҳәыит, – «Сцот, иауозар гәасҭот, наҟ сцаны ацхыраа
аазгот» ҳа иҽеҭан, – иҳәыит, – уыигьы сшиыхәаԥшоз,
– иҳәыит, – абрыи ацҳа аҟынӡа <…> дызбон, <…>
инапы <…> ҟьо, – иҳәыит.
Апулимиот иыҟәнын. Аныи [а]пулимиотгьы асна­
риадқәагьы уҟәынҵаны уаныҟо, арҭ хьанҭыуп, <…>
уҽелаҳәаны аӡаҿы иауӡом.
– Инапы шыиҟьоз, убас аӡ[ы] дама(?) дышцаз
здырот, – иҳәыит.

Иахьагьы иыбҩа ахыҟо рыздырӡом ҳа сыҟоп
<…> уыбрыи аҷкәынгьы. Убарҭ рҩыџьа убас уыбра
иҭахыит. <…>
22. Ацәалашәара
…Иааиуа загь уыбра иыҩналон. <…> Аибашьра
иаауо загь, иылбаауо, зҽызԥсахуа рома, уахь ицо
рома, загьы амныи Каман сахтәаз аштабаҿ, <…>
«Аҭаҳмадцәа рыҩны» ҳа иахашьҭо, уыбра иыҩналон.
<…>
Уыбриаҟынтә <…> агарнизон <…> [аҿы] исыцыз
аҷкәынцәа, сыштаб иалахәыз, ицан <…> аӡнырцә,
дача бзыиак ахгылаз, асванцәа рыҩнык рԥшааит, аха
иыҭҟәыҟәӡа(?) иыҟоп, <…> аӡ аԥхьа иыисо-агьыио,
амна ицаны иҟарҵар рҭаххыит.
– Иыуҳарбот, <…> уаала, – рҳан, срыцны сцет.
– Арыи <…> ҽеӡым, – сҳәыит. – Арыи закәыи, <…>
аклақәҳар, иҟәыбаса ицот, <…> мамо! – сҳәыит.
Дара иырԥссет, иыдрыцқьет, ахәыҟаҵара иа­
ҿыуп <…> иырмазены-агьыины. Рнастраениақәа
ԥхасҭахыит.
– Ҟалаӡом, – сҳәыит, – шәықәҵроп! – сҳәыит.
Шьҭа иысзырҳәа дсыздыром, мчыла иықәсцет.
Исыманы, <…> ацҳала иықәганы, арахь иаазгыит.
Иагьаазгыит, сааҭк аҟара мҵӡыкәа, <…> урысшәала
иҳамҳәои «прям[ым] <…> пападанием» иҟәыбаса
иыргыит. Акымзарак аанымхыит, <…> агәҭаҵәҟьа
иақәшәыит.
Иысгәамԥхет, иызсгәамԥха сыздыром. <…> Иахьа
уажәыраанӡагьы иырҳәот, – Уымшала ҳанхыит, – ҳа.
Убас, Анцәа иысгәаиырԥхо сыздыром, иаахҵәаны
иысҳәыит:
– Уахь ҟалаӡом! – сҳәыит.
Сааҭк мҵӡыкәа иара илақәшәан, иҟәыбаса ицет.

***
<...> Абрыи Шамиль изы иыуҳәаша рацәаӡоп.
<…> Уыи иаамышьҭахьгьы, <…> ҟабардатәыи, <…>
[Иаганов]. <…> Уырҭ аҩыџьа <…> рҟазшьагь акалашәа
<…> иыҟан. <…> Шамиль амцхә <…> иыбжьы ҭыган
дцәажәаӡомзт. Акамандаваниа аныҟаиҵогьы,
ашьшьыҳа, <…> напыла акәын ишыҟаиҵоз. <…>
Абрыи Афон <…> ҳанцоз зны уыс сыбжьы ҭыганы,
– Сабирайтесь, амашьынақәа шәрықәтәа! – ҳа
акәыкәыҳа сыҳәҳәо[н]-агьыио[н]. <…>
[Иара] даасыдгылан, – Ну што вы <…> кричите? –
га[ва]рит. – Уже уха балит, – иҳәыит. <…>
Шьрома ҳанцоз, арҭ ҳа ҳтәқәа сааҭк редкылара
саҿын, иҟьар-ҟьар-ҟьар-ҟьаруа, рбыжьқәа [р]гыланы,
акәыкәыҳа иыҳәҳәо, арахь иыҳәҳәо,.. иара <…>
амҩахәасҭаҿ днены днагылыит. Қәа хәҷык леуанагьыион, иыплашь иышәҵаны (апулимиот акәын
иныҟәыигоз иара), пулимиотк иыхәда иылхыишьын,
днагылыит. Аты-ты-ты-ттыҳа иышьҭахь аӡәаӡәала,
аӡәаӡәала, аӡәаӡәала илешьҭагылан, рызынтәыгь
ҩеин [и]ҩагылт. 100-ҩык инареҳаны иыҟан, рыбжьы
дмыргаӡыит, аӡә ҿыимҭӡыит. Иара абас лаҟаиҵан,
длагылыит. Иыҟаиҵаз ҟаиҵон, <…> инапы иҟьо[н],
<…> бжьыла агьреҳәаӡомзт. <…> Иара аԥхьа дгылан
дцон, нас ҳа <…> [ҳ]баталионқәа гылон. <…> Арда
иытәқәа гылон, нас агьырҭ гылар акәын.
Ҳа ҳтәқәа редкылара акыр ҳадхалыит, иара ҩҩминуҭк <…> [ры]ла иыргылт. <…> Ҳахеқәшәоз,
хаблагь абас изыӡырҩуон иыцыз загьы. Уыи <…>
ибаталион иара иааӡетоп уыс. <…> Уырҭ <…>
чиченцәаӡым[ызт] загьы, <…> «Чиченски баталион»
ҳа ҳашьҭан, акәымзар. <…> 60 працент рҟынӡа иыҟаз
аԥсуаа ракәын. Аха абарҭ аԥсуаа иалазгьы, <…> убас
идырҵаны иыҟан, иа[ра] <…> иыҟаиҵоз акәын даргьы
иыҟарҵоз. Убас иымҩаԥаигон.

Акызаҵәык, <…> абрыи Шьрома ҳалҵны ҳанаа,
Шубара ҳантәа, уыс сгәы иаанагыит, <…> ҳашхалаз
рымдырозыи, уа шьымҭан аирыпланқәа аауот,
иҳалалот, Ибрагим[и] <…> сареи ҳаицәажәан, –
Абнашҟа иылаҳҵап, <…> аҩнқәа ахгыло иымтәаат,
– [ҳҳәеит].
Уа борак гылан, абора иыҩнатәет. <…> Аца гылан,
ацаҿы иыцәыит џьыукы, <…> аҩны ахгылаз иыцәыитагьыит, аха арҭ убот. Шьымҭан аирыплан ааиыр
иагәыдыиҵот. Ҳарҭ аирыплан ҳазлаехсогьы омак
ҳамаӡымзт уысҟан. <…> (Раԥхьатәыи апирациааноп
изысҳәо.) <…>
[Шамиль Басаев] дахиаз даҳзмыргылыит. Амныи
ҟаҳҵыит, абрыи ҟаҳҵыит, – Нет, <…> спать хачу,
шәысҟәаҵ! – иҳәыит.
Абрыи <…> абора <…> дыуӡӡа игылаз <…>
иҭаиыриет <…> иымаз загьы. Асааҭ 7 реԥш, ишысҳәоз,
иаҳдырызшәа, имааи аирыплан. Уагьы аразҟы ҳаман,
аха <…> сара асааҭ 5 рзы сгылыит. <…> Акҟаларагьыи[р] сгәахәын, сыԥшон анахь сцаны, абахәаҿ, <...>
рыбжьқәа нсаҳа, нас иыздырт ишаауоз. Сыҩны саан,
атривога ҟасҵыит, <…> иахыҩназ загь дәылҵын, абна
иылалыит. <…> Даргьы хыст-агьыит, аха...
Амала <…> абарҭ рыҩнқәа ҳахрыҩнатәаз, <…>
аборома, агьыи аҩнқәа рома, акымзаракгьы иа­
қәымшәаӡыит, аӡәгьы агьыимықәшәаӡыит, <…> баша
иҭырҟьаны, дықәлан дцет. <…>
***
Аа, уажә иуасҳәаша аксгәалашәт. <…>
Абрыи абахәаҿ стәоп, уысҟан исыздырӡомзт
амныи алакатар еԥш, арациа зкыу(?), <…> уыикот
уахтәо [ҳәа]. <…>

Абинокыль кны, арациақәа сыкәыршаны, ҩыџьа
аҷкәынцәа, афтаматчикцәа сыдтәаланы, абахәаҿ
сықәтәаны, наҟ сыԥшот, абрыи Шьрома злаҟо ала.
<…>
Иааит «акракадил» ҳа ҳазшьҭо, <…> дара ртәы.
<…> Аҵлақәа роп иҳабжьо, иааин иаҳхагылыит. <…>
Уысҟан абӷьы ыҟан-агьыин, уыс иыубаӡомзт, <…> аха
даҳхагылт дааины.
«Абрыи иыҟаиҵо <…> закәыи» [с]ҳа[н], <…>
[нас] [и]сгәалашәыит, срациа сырцәыит. <…>
Абӷьыжәра ҳҽылакны, ҳҽамҳарҵсӡыкәа ҳгылан. <…>
Акызаҵәык, гранатамиотк ҳамазар, уаҳа аҭахӡымзт,
абас даҳхагылоп, ҳааехсон, уа ҳиылгон, аха ҳазлахысо
афтаматоп, уаҳа агьҳкӡым. Нас дхагьыжьны <…> дцан,
дакәшан дааит.
Дааин, <…> иара <…> аҵәеԥш иыҟоп, амныи ҳа­
хықәтәо ахәы, ара даехсыит, аха иавҟьан, арахь <…>
100-метрак рҟынӡа <…> абрыивуп, уыбрахь алада
ицет. <…>
Даақәҵәиын, еҭа аманҭ агрекцәа ахынхоз рыҩн­
қәа дыриехсо, дыриехсо, дыриехсо, дыриехсо,
Шьро­маҟа дцет. Агәарԥқәа рҿы иахкаҳаз ҟалыит,
акәымзар ҩнык агьақәымшәаӡыит. <…> Уа ҩҩба-хԥа
ааит дара, аха ҳазлахысоз агьҳамаӡымзт.
***
Абрыи Миро Адлеиба даныршь ашьҭахь, аскорыи
помашь анынасышьҭ, данааргоз, уыбра ӡӷабк,
зцәазтәымкәа иыҟаз аӡәы, лаамҭа ааизар акәхарын,
<…> дырххо дрыман ишықәыз, уыбрыигьы дааргыит.
Даарган, <…> [аӡӷабгьы] аскорыи помашь
ала дыргыит. Миро дыршьхьан. Аҷкәынцәа уа
иахелагылаз, <…> – Аҷкәын дбоуазар, Миро иыхьӡытә,
– ҳа ларҳәыит.

Аҷкәынгьы длоуыит, Миро иыхьӡыртәыит. <…>
Агарнизон иалаз аҷкәынцәа иырдырот д[з]ыусҭоагьыиу. <…> Уыбра ҳцарц <…> ӡбны иҳамоп. <…>
[Иара] Миро дахҭахазгьы, <…> даскак <…>
ҳзыҟаҵозар ҳа ҳгәыиҭоп. Уыбриазы <…> даҳԥшаар
ҳҭахыуп амныи аԥҳәыс.

Аҵакы
Аԥсны ахақәиҭтратә еибашьра аҿаԥыцтә
традициа. Зураб Џьапуа
I. Еицааиуа агәалашәарақәа
1. Аибашьра ишала..газ
2.Аиҿцәажәарақәа
3. Ақырҭцәа аиқәшаҳаҭра шеиларгаз
4. Верешьагин ишьха аштаб аҟаҵара
5. Аӷа ибызшәа
6. Арратә напхгара аԥсахра
7. Абжьаҟазацәа
8. Абригадақәа реиҿкаара
9. Гагратәи ажәылара
10. Актәи Шьроматәи ажәылара
11. Агарнизони ахырӷәӷәарҭа ҿыци реиҿкаара
12. Аҩбатәи Шьроматәи ажәылара
13. Аҟәатәи аҳаракырақәа ргараантәи хҭысқәак
14. «Важные объекты»
15. Шьроматәи аштаб аҿы
16. Аҟәа алалара
17. Аҳабла-ҿыц агара
18. Ажәытә-ҳабла агараан
19. Аҟәа ахыбрақәа рҭарцәра
20. Аснаиперцәа реибашьра
II. Ихаз-хазу агәалашәарақәа
21. Амацәаз иҭаркыз реиқәырхара
22. Ацәалашәара

Аҭыжьразы ишьақәырӷәӷәоуп
Нарҭдырреи адәынтәи афольклорҭҵаареи
рцентр аусзуҩцәа реизараҿы

Аредакторцәа: Н. С. Барцыц, С. О. Ҳаџьым
Асахьаҭыхҩы Р. Т. Габлиа
Акорректорцәа М. Ф. Ԥлиа, Е. В. Ҭодуа
Компиутерла еиқәлыршәеит А. И. Аџьынџьал

Аформат 84х108 1/32. Атираж 500.
Иҟаҵә. акь. бӷь. 5,75. Инықә. акь. бӷь. 9,7.
Аҿаҵаԥҟа №

Sez Abhaz-Abaza ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.