Latin

Аибашьра Ахроникат: Аинрал Гиви Агрба иҿаԥыцтә гәалашәарақәа - 7

Süzlärneñ gomumi sanı 3347
Unikal süzlärneñ gomumi sanı 1797
0.0 süzlär 2000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 5000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
0.0 süzlär 8000 iñ yış oçrıy torgan süzlärgä kerä.
Härber sızık iñ yış oçrıy torgan 1000 süzlärneñ protsentnı kürsätä.
ads place
<…> иызтәаӡомзт, иагьа ихагахар, ҩымш-хымш. Аха
уырҭ <…> хаҵарас <…> [ирылаз] – иажәлон, иҟәыбаса
иықәырҵон, «амнаанӡа унеи» ахыуҳәаз инеуан, «всио,
азадача ҟаҳҵыит» рҳәон, иаагьыжьны иааион. Аха
уа итәаны, абрыи пазиционна ҳа иаҳҳәоз, бои, уыи
рҭахӡымзт. <…>
Арыи иысвиазь ауыс амуызт-агьыизт, ҩыџьаҟа
иыманы, <…> иа итәқәа ныжьны, <…> акелыикаарц
иҭахызар акәхарын, дшаауоз дымҩахҟьет, <…> дара
ахыҟаз дақәшәыит. Уа иехсыит-агьыит, <…> ҩызак
иыцыз <…> дагьырхәыит, <…> лыхнытә ҷкәынак
дҭахыит. <…> Агранатамиот ала ирехсын, иықәшәан,
дҟәыбаса дагыит, арыигьы дхәыит. <…> Ишьапы
иақәшәыит, инапы иақәшәыит-агьыит .
Даҽа чичен ҷкәынак, иара диыцӡымзт ҳа сыҟоп,
<…> хазы дшаауоз, уыигь уыбрахь дақәшәан, аӡы
иҽаҭан-агьыин, арахь <…> ҳа ҳашҟа дырын, абнала
<…> днет. <…>
– Абас-абас, – иҳәыит, – Басаев Шамиль <…>
дыхәны дыҟоп, – иҳәыит. – Амнахьхьы, Ҳабҩиук
аҵҟа, – иҳәыит.
– Иышԥыкәыу, уара? – сҳан, – Ааи, – иҳәыит.
Нас аҷкәынцәа езызгет.
Ари аҭыԥ аҿы аинформант ицәажәара аанкылахеит, акассета
аарҳәразы.
– Ҳцап, <…> дахыҟо гәаҳҭап, амҩа ҳақәлап, –
сҳәыит. <…>
Иара ахыҟалаҵәҟьаз нҳарҳәа, ҳаннеи, <…> арыи
Цагуравкантә иыубарҭан иыҟоп. Уа дара Цагуравка
ҳа иыҟо ахәаҿы иықәтәан. Арыи ҳаԥхьаҵәҟьа <…>
Ҳабҩиук ыҟоп. Аӡы уыраанӡа, <…> [а]бжьараҿы
иыҭбаауп.
Абас 200-ҟа метра <…> иыубарҭаны, иаххысоз
уыброп. Уахь унеуагьы иыҟам, аха иара <…> дҳәазаны
абнаҟынӡа дааит. Ҳарҭ <…> абна <…> ҳхәыҵсаанӡа,
аҷкәынцәа уа илартәаны, хәҷык санынаскьа, – Кто
идёт? – ҳа иыбжьы иыргет.
Сыԥшызар, Шамиль иоп. Иымаҭәақәа акымзарк
иышәӡым. Икьаҿ ыҟам, еиқәа ыҟам, делыхны, амала,
ишьапқәа ҿеҳәет, абинтқәа рыла-агьыи, <…> ихала.
Нас снен, – Абааԥс, иуыхьыи? – сҳан, – Абас-абас,
– иҳәыит. – Агьыи дабаҟо, иыршь? <…>
– Амнахьхьыи дышьҭоп, – иҳәыит, – иыршьызагьыи, – иҳәыит.
Аха <…> аныи <…> иыхтны иахыҟаз аҭыԥаҿоп.
Нас аҷкәынцәа сыман сааиын, ҳҽыҵәахны, ҳҳәа­
заны ҳнены, <…> дахышьҭаз арахь дааган, абна
ақәаҵашҟа(?) даҳҵәахыит.
Иара нас, – Агьырҭ иыҵагь <…> ыҟоп <…> амнахь
наҟ, нырцәҟа, <…> абахә аҵҟала, <…> Аҳабҩуик аҵҟа,
<…> даҽа ҩыџьа, – иҳәыит. – Аӡәы <…> ишьапы хҵәоп,
– иҳәыит. <…>
Дҳаман ҳдәықәлыит. Агьыи уысгьы дыхәны дыҟан.
– Уыи нас уышьҭан хазы даҳгап, – ҳҳәыит, – арыи
дҳазгаат, – рҳан, дрыман аҷкәынцәа идәықәылт, аха
уа абахә уаҿалан уцароп.
Уыс баша-маша унеуа-агьыиуа иыҟаӡым. <…> Уажә
15–20 метра днаугар, нас ҽаӡәы иҟәаҟә дықәыиҵаропагьыиуп. <…> Иыҷкәынцәан исыцыз, аха ирылмшет.
Нас сҳәыит:

– Дсышәҭ, саргьы дызгот, – сҳәыит.
– Гиви Камугавич, уара дышԥоуго?! – рҳәыит.
– Дсышәҭ, дсышәҭ! – сҳәыит. – Уалга, сҟәаҟә
уықәтәа! – сҳан, – Сықәтәаӡом, – иҳәыит. – Уара,
сҟәаҟә уықәтәа! – сҳәыит... <…>
– Сықәтәаӡом! – иҳәыит. – Уара, сара <…> иысзы­
гәыӷьом, – иҳәыит.
Ҳаибакыит. Нас сиыҵаҳәҳәет, <…> сҟәаҟә дықә­
сыртәет. Амҩахәасҭа саныланы ԥыҭк дызгыит. Амҩа
ҳахықәыз, аныи амыхәқәа, <…> ишьапы имыхьуе,
иаҿаԥар ҳа сшәаны, ас ҟаҵо-агьыио ҳцон. <…>
Дахықәтәаз сҟәаҟәаҿ уыс иҳәот урысшәала:
– Харашо што <…> я <…> вовремя <…> женился
<…> на абхазке, – га[ва]рит. – Если б я не был бы аб­
хаз­ким зятем, <…> ты <…> миня <…> ни павёз бы,
– иҳәыит.
– Ах, ты, – я га[ва]рю, – сволачь! – я га[ва]рю. –
Ты, <…> какраз, <…> ни имееш права, <…> как зять
на миня <…> ездить. <…> Щас в абрыив пущу! – я
га[ва]рю.
Асгьы алаф ебаҳҳәыит-агьыит. Арахь дыхәны
дыҟоп, <…> алафгьы иҳәот. <…>
Нас ҳаицхыраан, амашьынагь ааган исыргылахьан,
<…> иахынӡанеоз, уа дкылҳгет. <…> Амашьына
даҭаны даҳшьҭыит. Данцоз уыс иҳәыит:
– Ты мой брат, – иҳан, дцет.
Уыбрыинахыс иареи сареи ҳаиҩызцәа бзыиахыит.
Аишьцәа реԥш, убас ҳҟалыит.
Арыигьы уыбра ипизодны иҟалыит. <…>
***
Алафқәа хәҷык <…> ҳҳәап нас уыбра. <…> Аӡааи­
гәара акәын ҳахтәаз, аӡы ахыиасоз, <…> уа ҳаштаб
ыҟан. <…> Хахь ҳхалон, Шрома-агьыи, аха аиҳарак

<…> аштаб аниакәын, иахысҳәаз аҩнаҿы ҳтәан.
Арыи аӡаҿы сцаны, сара есымша сҽыскәабалон. <…>
Себашьон, аха сыԥҵы амсымхыр зыуӡомзт. <…>
Шьымҭан-шаанӡа сҩагыланы <…> сцаны, сыԥҵқәа
амсхлон. <…>
Ҽнак арыи сшаҿыз акәымкәа, ахысра иалагыит
абзарбзанқәа. <…> Акы наҟ инаскьаны икаҳаит (уыи
нас абжьы уаҳауот иара анаауо, иахцо-агьыиуа), <…>
сазыӡырҩын, нахьхьы џьа гәеҩҳа <…> икаҳаит, <…>
аха <…> сшаҿыз-агьыиз, иааигәаны икаҳо иалагыит.
«Арыи иыҟанаҵо закәыи?» сҳан, <…> аӡы сынҭалан,
<…> [а]ҽыкәабара сшаҿыз, <…> аашьа шсаҳаоз,
иааигәаны икаҳ[аит]. <…> Иаразнак сӡааҟәрылыит.
<…> Нырцә аԥаҩ аҿыҵәҟьа, <…> абас 30-ҟа метра
ҳабжьоп, уыбра икаҳаит. <…> Акызаҵәк, аныи сан­
ӡааҟәрыла, <…> ахаҳәқәа ракәыу-агьыи, акы ҟәырҟәыр-ҟәыр-ҟәырҳа, абрыи аӡы иалаҳаит. <…> Схы
ҭыууа сҩагылан, сымаҭәқәа аашьҭсхын, уызцалозар
уца! Сыҩны, арахь сыштаб ашҟа сааит.
Сҽааиласҳәан-агьыин, <…> (анҭ аҷкәынцәа раагара
сцароп), сцет исыман аҷкәынцәа, ԥыҭҩык. Асааҭ 8
рзы ухынла сцет, асааҭ 6 шьымҭан сааит. Ухынлоп
санца. Сгьыжьны санааи, арҭ сыҷкәынцәа исыцыз,
алафҳәара рдырон, уажәыгь алаф сылырхлот-агьыиот.
– Арыи Гиви Камыгә-иԥа, – рҳәыит, – есышьымҭан
дцаны, – рҳәыит, – иҿы иыӡәӡәалон, <…> иыԥҵқәа
амыихон, – рҳәыит. – Иыԥҵқәа абжак шамыихоз,
аҟәақҳа иехсуа [иа]налага, даагәаан, иҽааилаҳәан
дцан, Аҳабҩиук ганы, дааны иыԥҵқәа амыихт, –
рҳәыит.
Уа ҳцет. Ҽынла ҳанца, <…> амныи иахысҳәаз, 200
метра ахыбжьаз, <…> ҳаннеи, <…> ҳа ҳтәала аразведка
<…> ҟаҳҵыит-агьыит, аха <…> иыубои, абнаршәыроп
хаблагь. <…> Цагуравка иықәтәо уыи [д]хароп, ара

ҳаԥхьа иықәтәо, абна дахылатәо абахә амоп, уаантә
уиехсыр, амишень [даҩызоуп]. <…>
Нас, <…> – Шәебарыҩны, <…> иахшәсырбо ашҟа
шәдәықәыл. <…> Аԥхьа са сцот, <…> нас снапы
ахсырхо шәцаны шәтәот, – сҳәыит. <…>
Абрыи амҩахәасҭала ҳахнеиыз, абна анаанҵәа,
саахәыҵҟьан сыҩт, иынахьхьыи ашҟа сцот ҳа. Сыҩуа,
абас скәараҵо, скәараҵо, скәараҵо, нахьхьынӡа
снет, аха нас ацаҟьа ыҟоп, ацаҟьа уаҵатәот, уа
иыуԥырхагаӡым. <…> Снет, аха уыҩ дымхысӡыит.
<…> Снапы шьҭысхын (уа ихароп, <…> 200-ҟа метра
бжьоп), <...> ас исырбет, <…> уырҭ дара аӡәаӡәала
ешьҭагылан игылан. <…> Дыҩуо, дыҩуо, дыҩуо дцо,
ас аныҟасҵалагь, уа иыҽкаиыжьон. Нас ипазициа
идырон. Уыс иааган, абрыи шахматныи ҳасабала <…>
исыртәет загьы.
Абрыи бжеҳараҩык сыртәахьан еԥш акәымкәа,
аҟәақҳа Цагуравкала рҿаадырхыит. Ара икарыжьо,
ара икарыжьо, ана икарыжьо, ара икарыжьо, аха
<…> ацарҭа ҳамаӡым, агәы ҳақәхыит. Арахь абна,
арахь ацаҟьа, уаҳа царҭа ыҟаӡым. Уажәы абжаҩык
раҟраҵәҟьа мнецызт, аха агьырҭ наҟ абна иылоп.
Арыи ҽынла ишамуаз збыит. Уышьҭа шьҭахьлагь <…>
[аиагара] уадаҩхыит. Акыр ҳтәан, абас 15-ҟа минуҭ,
аха иаҟәымҵыит.
Нас иааигәаны гранатамиотла иҳаехсуа иалагт.
<…> Арантә са сыибаӡомзт, аха анахь са стәқәа ахтәаз
ашҟа ахысра далагыит. Нас сыбжьы сыргет (аӡәаӡәала
рыхьыӡқәа ҳәаны):
– Уыҩ!.. <…>
Аснариад ала акәын иызлахысоз, <…> уыи нас
фтаматым. Арыи дыҩны абна дылло, арыи дылло,
аныи дылло, <…> нас <…> саргьы саанхет, <…>
сыҩны, скәараҵо, еҭа ҳазлааз абна ҳалалыит. Ҳалалан
ԥыҭк ҳнаскьет, абас 200-ҟа метра, иааныскылан,

шьҭа <…> аныи ҳахылалаз ашҟа иылахысо иалагтагьыит. <…> Иара амҩа ас икәараҵо ицот, уыи
<…> ихыст-агьыит, аха ҳааигәара уыс агькамҳаит.
Астрои илықәсыргылан, срыхәаԥшын, аӡә дыҟаӡым.
Маскватә урыс ҷкәынак дҳацын, даҳзымԥшааит.
– Дабаца, уара? – ҳҳәан, – Гиви Камугавич,
ҳаздырӡом, – рҳәыит.
Уышьҭа дныжьны сызлацои?! Ахы иаахан дынхоуагьыиу… <…> Арыи илымҳа иагзаап, аныи акаманда
иыҟасҵаз имаҳаӡыит. Иалыздрааи, илымҳа иагыуагьыиу.
Нас снен, <…> – Дабаца, <…> дабаҳартәаз? – сҳан,
<…> ал хәҷқәак гылан, абас ҩҩбаҟа-хԥаҟа метра, абра
аҟәраҿы, амныи давҵатә[еит]. <…>
– Амнахь даҳшьҭыит, – рҳәыит дара, абнараҿы
ҳаннеи.
Нас ҳабжьы ҳарган-агьыин, иҿыимҭыит. Дзыусҭа
сгәалашәом, Ҭарба иоп ҳа сыҟоп, Аслан, дыҩны дцан,
дахҭатәаз гәеҭан, уа дтәоп. Апулимиот икыуп. <…>
– Уара, иыҟауҵозыи?! – иҳан, – А вы ж каманду ни
дали? – га[ва]рит. – Приказ был, – га[ва]рит, – я сижу,
– га[ва]рит. – А што мы убигали ни видел?
– Видел, но я каманду ни палучил, – га[ва]рит. – Я
па каманде действую, – иҳәыит.
Уыигьы нас дырыҩны дааҳган, алаф иылхуа, <…>
ҳгьыжьны ҳааит. Уыбриашьҭахьоп <…> ухынла <…>
[ҳ]анца.
Ухынла ҳцет ашахақәа ҳаман. <…> Аныи аӡы
аррагьы даара иыцәгьын уысҟан, <…> [и]дыуны
ицон. Ашаха дыук ааҳгыит, <…> [60]-метра <…> аҟра
иыҟоп аура. Абрыи ҳаманы ҳнет. Аха арҭ аҷкәынцәа,
аныи ашаха ҳаман ҳанцоз, <…> ашьҭхразы иаашьан,
хыџьара иԥырҟазаап. Са исыздырӡом. Арыи ҳаннеи,
сҳәыит:

– Ашаха ах са иыскот, – сҳәыит, <…> – сыҩны
нахьхьы сцот. Уахь саннелагь, шәарҭ <…> аӡәаӡәала
шәыҩны шәнеуот сышҟа, – сҳәыит. <…>
Лашьцоп. <…> Амныи абжьысырҭа, ԥаса ҳахзымцаз,
арыи уышьҭа аамҭа цот, <…> [ҳзыццакуагьы] анҭ наҟ
иынхаз аҷкәынцәа рзоп.
– Аӡәы ишьапы хҵәаны дыҟоп, – рҳәыит, арахь
аамҭа цот.
Ҳаргьы уахь ҳазнеуом, аныи дара ртылаҿ иыҟоп,
ақырҭқәа ахыҟо ашҟа.
Ҳдәықәылт. Сыҩны сцет, аныи ԥаса сышцаз еԥш,
<…> сшаха ахы кны. Ашахагьы уа иназгыит.
– Уышьҭа аӡә шәааи, – сҳан, <…> аӡә дыҩны
дшааиоз, ирыхь сыздыром, иаҟәыҵт аара, сыбжьы
сыргет. <…>
Урыс ҷкәынак абра агарнизонаҿ дсыман, Плиу­
шьев ҳа. Иылақәа ачки аҭаны дыҟан. Уаагьы зны
аӡы дырны дцаны даахьан. <…> Дбааӡаны дыҟопагьыиуп, абныи дааит.
– Уара, иыҟале, анҭ зымаауе? – сҳан, – Иыҟам,
иаауом, – иҳәыит. – Уара, уца еҭа, <…> – сҳан, аныи
иылақәа ачки аман-агьыин, нас аринтир ицәыӡзар
акәхап, абас хәҷык иааркьаҳәны дцар акәын, иара
абрахь арымарахь ала дцет, арыӷьарахь ацара
ацынхәрас, <…> дцан, аҵыршә асра далагыит. <…>
Анҭ ахтәаз, <…> ухынламзыи, арыи ажәҩан дад­
ԥшыланы дгәарҭыит. <…> Ԥачлиак дсыцын, арациа
зкыз <…> (ԥаса абрыи арациақәа сзыҟазҵоз), ара
акамандаҿы аӡӷаб дыртәаны дҳамоп, амедсистра,
Емма Инаԥшьба ҳа дҳаман, арыи хазы ецәажәоагьыиуа(?), – Уара, ишәыхьыи, шәабаҟо-агьыи? – лҳан,
аамҭа цахьет акыр… <…>
Арыи <…> аҳәара мариоп, аха <…> уанцо хәҷык
иуадаҩыуп, ухынлан <…> абахә уаҿалан ацара-

агьыи, алашара ауыркыр ҟалом-агьыиум. Аамҭа акыр
ҳақәхыит. Асааҭ 2 рҟынӡа ухынла инехьет.
– Иҿыбымҭын, ҿыбымҭын, ҿыбымҭын, – иҳәыит.
<…> – Гиви Камугавич уыбрахь дцан, – иҳәыит,
– ақырҭқәа иыкәшан игылоп, иаҳбот, – иҳәыит. –
Иыҟаҳҵо ҳаздыром, <…> баагыл, – иҳәыит.
Аныи Плиушьев даныиба, арахь дымцазыи, <…>
арыӷьарахь ацынхәрас, <…> «арҭ ақырҭқәоп, аҵыршә
иасот, – иҳәыит, – иааит» иҳәыит.
Нас Плиушьев дааит.
– Уара, иыҟале? – сҳан, – Иыҟалеи, уыҩ дыҟаӡым,
– иҳәыит. – Уара, иабаце, иышԥаҟам?! – сҳан, –
Иыҟаӡым, – иҳәыит.
Арациа хәҷык хазы иҳаман. Арациа ааныскылан,
аныи сиыԥхьет:
– Уара, уызҿызыи? – сҳан, – Гиви Камугавич,
ишәыкәшет, ишәыкәшет! – иҳәыит. – Ишәыкәшет,
шәҽазыҟаҵан шәыҟаз, – иҳәыит. – Уара, иҳакәшада?
– сҳан, – Ақырҭқәа шәыкәшет амна! – иҳәыит. –
Аҵыршә иасо игылоп, – иҳәыит. – Уара, Плиушьев,
уабаҟаз? – сҳан, – Амнахь сымцеи, – иҳәыит. –
Аҵыршә уасма? – сҳан, – Ааи, – иҳәыит.
Нас уыи нахьхьы абнашҟа дцаны, 200-300 метра
<…> арымарахь дцаны, анахь-арахь аҵыршә дасозаап.
<…> [Анҭ] «иҳакәшет» рҳәыит.
– Уара, уыи Плиушьев иоп, арахь шәааи, Плиушьев
иоп, – сҳан, иаазгыит. <…>
Аӡәаӡәала иаазго, нас ачиченеццәа ҩыџьа, раԥ­
хьа иааит. Уырҭ ааит-агьыит. Нас уажә <…> лашьцоп,
уахҭалогь убаӡом. <…> Ашаха ркын, – Иҭалода? – сҳан,
ачиченец, <…> – Са сҭалот, – иҳәыит.
– Уара, аӡсшьа удыро?– сҳан, – Иыздырот, – иҳәыит.
– Бзыиоп, нас ашаха кы, – сҳан, исыркыит.
Са иыскыуп акы, арахь. Иара иыкны ддәықәылт,
иыдҿаҳәалан. Аӡы иҽалаиыжьт. Акгьы аабаӡом, абжьы

ҳаҳаот аӡы, уаҳа акымзарак ыҟаӡым. Арыи аӡы иҽеҭан
дцот. Дышцоз акәымкәа, сшаха нҵәет. Арыи <…>
[60]-метра <…> иыҟаз, <...> сшаха ыҟаӡым. Уыиҳ!
– Уара, сшаха кьаҿын, иыҟаӡым уаҳа, иынҵәет, –
сҳәыит. <…>
Аныи <…> [60]-метра <…> ыҟан. <…> [60]-метра
<…> ацынхәрас икьаҿыз скыит. <…>
– Иаусыжьҭома? – сҳан, – Иаумыжьҭын, – иҳәыит.
<…>
Иоусмыжьҭыр, аныи дӡаанарҟәрылар ҟалот аӡы,
<…> аӷьырашҟа дагыит. <…> Уыс сҳәыит:
– Уара, са аҟәры савалан сыҩуот, уаргьы ухы
уахәала, – сҳәыит, – амала уыбжьы сырҳа, – [сҳәеит].
<…>
[И]ыбжьгьы рдыуны иымҳәар, иуаҳаӡом. Аҟәры
савоп сыҩуа, абрахь алада, аныи сыиԥасны. Иара
арахь дыӡсо, арахь дыӡсо, <…> [шәкҟа] метра <…>
аҟәры ҳавалан ҳцет. Нас, иҳәыит:
– Сырт! – иҳәыит. – Сырт! – иҳәыит. <…>
Ҳанемариашаха иареи сареи, <…> ашаха ҳазхет.
Иара нырцәҟа дыҟоп, сара арахь сыҟоп, аҵыхә скыуп.
– Уышьҭа уаргьы <…> наҟтәыила арахь уаала, –
сҳәыит. – Нас сара арстәыи наҟ сцап, – сҳан, <...>
ҳҭыԥаҿ ҳааит.
Ҳааит. Уажәы иара икыуп, сара иыскыуп, аха <…>
иаргьы ӡылачыит, <…> иҟәазын иара иаҳкыз. <…>
Иаҳзынкылом ҳҩыџьыгь. <…> Анҭ <…> аазган,
аныи ачиченец ҽаӡә дааит. Уыигь икыит, аха <…> аӡы
иаласцԥхьаӡа иҳамнахо иалагот. Иҳарххо, иҳарххо,
<…> уыбрыи ҳаҿыуп. <…> Сара сбааӡаӡым, иара
дбааӡоп, ахьҭа дакыит.
– Уышԥаҟо? – сҳан, – Ничиво, – иҳәот, уа дгылоп.
Арыи чичен дыук дааит. Дҟәазӡа, омак чиченк
дыҟан, аныи даакылсын, – Са сцот, – иҳәыит.

– Аӡсшьа удырома? – сҳан, – Сыздырӡом, – иҳәыит.
– Ыы, нас уышԥацо? – сҳан, – Аканат сымкои, –
иҳәыит. – Уара, аканат ҳа иаҳзымкыр, уышьҭан
иышԥаҟауҵо? – сҳан, – Акымзарк, сцот, – иҳәыит.
Нас аҷкәынцәа, аныи Плиушьевгьы дааит, даҽа
џьыук ааит-агьыит, хҩык-ԥшьҩыкҟа езет. Иаҳкыит,
аха наҟ аӡә иоп иызкыу. <…> Нас аныи ачиченец
дыу дҭалт. Дҭалан, иыкны, уыр-уыр-уырҳа, уыи <…>
амышәҳәар иакәын, аҟәақҳа наҟ аӡы рбганы, <…>
нырцәҟа дырт.
– Уырма? – сҳан, – Сырт, – иҳәыит.
«Аӡсшьа сыздырӡом» иҳәыит, дырны дцет. <…>
Ҽаӡә дыҟан, афганецк, урыск.
– Саргьы сцот, – иҳәыит.
Уыбрыигьы дҭалт, <…> аӡәык-ҩыџьак арахь иаан­
хароп, аканат зкыу, акәымзар загь уахь ҳцароп. <…>
Плиушь, – Са сцот, – иҳәыит.
– Уара, Плиушь, уара уызцом, <…> уаагыл, <…>
– сҳәыит. – Ҩынтә уцан уаахьет. Убааӡет, укарахет,
уылақәа ачкиқәа рымоп, уызцом, – сҳәыит.
– Нет, сцот! – иҳәыит.
Нас ианыимыуӡа, – Уца, – сҳәыит. <…>
Ицәажәалароп амала, уиоп, уаҳа агьаабаӡом. <…>
– Плиушь, Плиушь, <…> Плиушь! – сҳәыит, аха
ҿыиҭӡом. – Уара, абрыи <…> ҿыиҭӡом, – [сҳәеит].
«Булт-булт» иҳан, <…> дӡааҟәрылазаап. Наҟ анҭ
срыҵаҳәҳәо салагт:
– Иоушәыжьҭ, иоушәыжьҭ! – сҳәыит.
Анҭ ираҳаӡом, <…> аӡы абжьы дыуыуп. Сш­
рыҵаҳәҳәоз иоурыжьҭыит. <…> Нас арҭ арахь игылаз,
– Иышәкы, шәаха! – сҳан, <…> ҳахо, ҳахо, ҳахо, ҳахо,
ҳахо, дырҳәазаны, ақдеԥш, дааҭаҳгыит.
Аха иахыикыз иоуыимыжьҭӡыит. Иыҟасҵоз? Длы­
шьҭаҳҵазар, дыԥсыит, дыҟаӡым Плиушь. Анс ҟасҵыит,

арс ҟасҵыит, дышьҭысхын, ихы алада иҳархан, аӡы
иҿаҳхт, <…> иылақәа аахыитын, – Таварищ камандир,
живой, ни бойся, – иҳәыит. – Сыԥсы ҭоп, – иҳәыит, –
уымшәан, акамандир, – иҳәыит.
Уыбрыигьы убас <…> ҳахьыит. <…> Аныи ашаха
арахь иааҳгыит. Иҭаланы <…> ԥшьҩык-хәҩык раҟра
иыиаагыит.
– Ҳа ҳцот, – рҳәыит.
Аха <…> амҩа здыроз аӡә иоп иҳацыу, <…> ихын­
хаз аҷкәынцәа. Нас, – Уыс иауӡом, – сҳәыит, – еҭа
ҳҭалароп, – сҳәыит. <…>
Урыск, <…> афганец[к] дҳацын, иыдҿаҳәалан, еҭа
дҭалан дцет. Нас даҽа хҩык иыиазгет. Агьырҭ ара
ҳаанхыит. Ицет. <…>
Абас <…> [ҩҩбаҟа] сааҭ иыҟаӡымзт, аха арациақәа
рыман. Рациала ҳаицәажәо-агьыи, ухынла, аха <…>
[и]ахцаз <…> ақырҭқәа рпазициашҟоп. <…> [И]ахнез,
аныи зшьапы хҵәаз дыԥсны дышьҭан. <…> Игьыжьны
<…> ишааиуоз, иахааскьаз, агьыигьы инапқәа хҵәаны
дыҟан. Аныи дырххо дышиымаз, <…> данԥсы, иаргьы
ддәықәлазаап. Абас 300-ҟа метра дааскьан, уыигь <…>
дыԥсыит, дшьабаны. Нас уырҭ уа иныжьны ҳзымааит.
Иаашьҭҳхын, иааган аӡаҿы, <…> анасилкақәа
уахь аныи ашаха <…> иадҿаҳәаланы, <…> абрыи
<…> [ашаха] иацраҳәаны, <…> абас иыиаҳгет. Арахь
нырцәҟа ҳа ҳашҟа иаагыит уырҭ рҩыџьыгьы. Агьыи
ахԥатәыи, абрыи данааргоз амина дахаҳаит аӡәы,
ишьапы хҵәан. Уыи арстәыи иаагара уадеҩхан,
<…> абрыи Ҳабҩиук <…> амҩала, <…> Плиушь <…>
иыцыз агрупа <…> дрыманы, Шромала дааргыит.
Дагьынхыит, агьыимыхьӡыит, дҭамхаӡыит.
Агара цәгьын азыҳа, уыс иҳаӡбыит, <…> а-БМП
ала аӡыҳәҭа ҳҭаланы,.. <…> акыргьы ҳааит, аха, <…>
асааҭ <…> [4] реԥш <…> ҟалахьан, шьымҭан. Арыи

загь ухынлоп ианыҟаҳҵо. Убасҟаноп <…> алаф
ансылырхоз, Ҳабҩиук згыит ҳа.
Арыи [аӡы] џьара идыуцәахан, ҳҭалан, ухынлоп,
иаабаӡомзт.
– Ҳазҭалом, – иҳәыит, – ҳаҟәыҵп, Гиви Камыгәиԥа, – иҳан, – Нас бзыиоп, – сҳәыит. – Уаҵәы шар,
нас (аха ншалагь, <…> Цагуравкантә ҳарбот, аныи
а-БМП-ла <…> иехсыр ҟалот-агьыиут) <…> ҳцап, –
ҳҳәыит, – иыҟанаҵо аабап, – ҳҳәыит.
Агьаашет, ҳаннеи, аныи ҽынла еҳа игәы ӷәӷәахан,
дҭалт. Дҭалан, иҳаман иахышьҭаҳхҵәҟьаз ҳнет. <…>
Дара <…> зҿыз Анцәа идырот, крырфозыу, иыцәазыу,
ҳгәарҭаанӡа иҩақәҵан, иҳаманы арахь ҳа ҳашҟа ҳааит.
Иырцәаагт убас. Агьыи <…> аҷкәын[гьы] убас
даҳгыит. Абрыигьы <…> – иысгәалашәо акы...
Арыи аныҟаз <…> Шьрома апирациақәа ҳаналага,
абра ҳанааныркыла <…> апиригаворқәа ҟалаанӡоп.
Абрыи акладбишьа аҟынӡа ҳлымбааи, <…> убырстәыи
<…> ҳанаауоз <…> ауысоп сызлацәажәо. Уаҳа уажә
иуасҳәарыи...
***
Аҟәақҳа, атәыла бганы аиҿахысра ҳаҿыуп. Дара
наҟтәыи абзарбзанқәа рыла ихысот, арыстәыи
абзарбзанқәа рыла ихысот. Аныи абыржә иааиыз
Кобахьиа, <…> идәылҵыз , Аслан <…> иыбжьы
хәанчаӡа ҿыиҭот <…>: [«иахькаҳауа саҳәала» ҳәа].
Аныи анаблиудатильцәа ҳартәот, <…> [акоррек­
ти­ровшьикцәа], <…> уанхыслагь, <…> иақәшәо, иа­
қәымшәо [уеиҳәоит], уыи дааигәаны дтәазароп. Арыи
агәызҳа ихысот. Аӡәы иҳәыит:
– Иақәшәоу, иақәшәоу? – ҳа диазҵааит наҟтәыи.
– Иабақәшәа? – иҳан, – Иабаца? – иҳан, данхыс, –
Аслан Кобахьиа дааин дцеит.

Иабаца, – иҳәыит, – џьаҳнымҟа ицет, џьаҳнымҟа!
– иҳәыит.
Агьыи дгәаан, ацәҳара далагт:
– Уара, џьаҳным иалздырааи?! Џьаҳным уара
уцаат! – иҳәыит. – Иахцаз саҳә! – иҳәыит.
Ебарԥсын, иаҿыуп. Нас са сыбжьалыит. Сара <…>
сааигәаны сыҟоп, <…> дара <…> ицәажәақәо <…>
наҟ џьа иықәтәоп. – Са шәысзыӡырҩ шәыҩџьыгь,
– сҳан, иааныскылыит. (Аурысшәалоп ишырҳәахо
дара, аибарԥсра иаҿыуп.) – Аԥсшәа жәдырома? –
сҳан, – Иаадырот, – рҳәыит. – Шәӡырҩла шәыҩџьыгь,
– сҳәыит, сзыусҭаз расҳәыит.
– Ҳаузыӡырҩуот, – рҳәыит.
Арыи акаректировка ҟазҵоз, – Уара, уысзыӡыр­
ҩыи, – сҳан, <…> – амшын ахыҟо удыро? – сҳан, –
Иыздырот, – иҳәыит. <…> – Ашьха ахыҟо удырома?
– сҳан, – Ааи, – иҳәыит. – Амра ахгыло удырома? –
сҳан, – Иыздырот, иышԥасзымдыро, – иҳәыит. – Амра
ахҭашәо удырома? – сҳан, – Аа[и]. – Уара, нас џьаҳ­ным
арбан? – сҳәыит. – Абрыи данхыслагь иахкаҳауоз, <…>
амшын ашҟа 200 метра, амра ахгыло 500 метра, арахь
ашьхаҟа – 100-метрак, амра ахҭашәо ашҟа 10-метрак.
Абас уҳәар, иымдыруе! – сҳәыит.
– Елыскааит, елыскааит, – иҳәыит.
– Уара, иынахьхьыи, шьҭа ухысле! – сҳан, уыи
дхысыит. <…> – Уышьҭа иахкаҳаз гәоуҭама? – сҳан, –
Игәасҭыит, – иҳәыит. – Иабакаҳа нас, <…> [иақәшәар]
ахышәҭахызома? – сҳан, – Мамо, – иҳәыит, – амшын
ашҟа 200 метра ицет, – иҳәыит. – Нас убас шьҭа иаҳә,
– сҳәыит. – Амшын ашҟа 200 метра ицет, 200 метра
аҩада уҩаха ҳа иаҳә, – сҳәыит.
Дҩахет, еҭа дхысын, агәызҳа иақәшәыит.
– Иақәшәыит, иақәшәыит, иақәшәыит! – иҳан,
аҳәҳәара далагыит.
«Џьаҳным ицет» иҳәыит.

***
Ҳхаланы арахь ҳҭалт, абрыи акладбишьа злаҟо ала.
Уа <…> дәырԥшьаа, ҟәланырхәаа, агьыи аҷкәынцәа
рацәаны <…> ашьхара иаҿаланы, <…> Шьроматәыи
ашьха ҳа иыҟоп, уыи ргахьет-агьыит, абра иылбааны
итәоп(?). Танкк рыжәлыит, <…> иаехст, иаехст, иаехст,
иагаӡом, гранатамиот ала. Аха арыи агранатамиот
[ала] иааигәаны ухысыр иыԥжәаӡом, ихараны ухыс­
роп. Арҭ иазааигәаӡаны ихысо иалагазаап. <…> Инеин
акладбишьақәа рҿы итәамзыи, <…> аклад­бишьақәа
наҟгьы ааҟгьы амҩа рбжьысон, дара наҟ ала иҭатәаны,
иааигәара аҟәақҳа иехсо иалагыит. Арыи иамго
иналага, апаника ҟалыит. <…> Арыи Аҩӡба, атанкқәа
реҳабы, Фазылбе ҳа иыҟо, <…> дааит. Ашора акаамеҭ
ыҟоп, атәыла бгот(?).
– Фазылбе, абааԥс, <…> акҟаҳҵароп, – сҳәыит,
– уышьҭа арахь шьҭахьла идәықәлар, <…> ҳуысқәа
ҽеиым, <…> атанкқәа аагы, – сҳәыит. <…>
– Уажәыҵәҟьа, – иҳан, дыҩны дцет. <…> (Хаҵа
<…> бзыиоп, <…> афырхаҵара иырҭан уыигьы,
иықәнагаҵәҟьан иымоп.)
Атанк ааигаанӡа, арыи БМП-2 ҳа иҳамақәаз акы
аԥхьа игылан идәықәлыит. Уыи ҳаҩуа ҳиышьҭалан,
цәгьала днаҳкылт.
– Уабацо? <…> Уара, уымцан, уаагыл, – ҳҳәыит.
Ҳарҭ иаҳҭахыу атанкоп. <…> Хәҷык иаҳцәылашьцо
иалагт уышьҭа. Фазылбе иҳәыит:
– Уара, иаҳцәылашьцот, – иҳәыит, – уажә уа ҳнены
априцел аабом-агьыиум, – иҳан, <…> уыс рҳәыит
аҷкәынцәа <…> (уыс рҳәалон, аныи 72-ои танк <…>
агранатамиот иагаӡом-агьыи ҳа, <…> ҳарҭ 72-ои
уысгьы иҳамаӡымзт): – Абрыи акәзар ҟалап, – рҳәыит.
Сара уыс сҳәахт сахтәаз, уажә акырздыруошәа:
– Уара, 72-оизар, – сҳәыит, – знык абырстәыи
ҳхысыр, <…> дгьыжьны, дыҩны дцот, – сҳәыит. –

Иызбанзар уыи дара акакәзаап ирымо. <…> Уиак
рхьчозар акәхап. <…> Ҳхысыр дцот, <…> хахь ҳхалан
ҳхысп, – сҳәыит.
– Бзыиоп, – иҳәыит. <…>
Ахәы ҳҩыхәнан, <…> агәыз-агәызҳа хынтә уыбрахь
дхысыит. Уажә ишысҳәаҵәҟьаз, <…> иақәшәан, уыс
иҳаӡбызшәа иара иызтәызгьы саргьы, дааҳәын,
дгьыжьны, дыҩны ддәықәылт. Арҭ ахтәаз, <…> арыи
апаника ҟазҵаз, «Ыыып!» рҳан, илеи иылиышьҭалт.
Нас арахь арациала иырҳәыит:
– Уыи ҳа иҳарбап!.. – рҳан, нас <…> абыз­­
цә­гьа­рақәагьы ацҵан, атәыла рбганы, <…> аҟәақҳа
иышьҭалан, дылбаарцан, <…> дара ҵҟа илены итәет.
<…>
Убас <…> [и]агьылбааит. Абрыи Цагуравка аԥхьа­
ҟынӡа <…> [и]лет. Арыи Шьрома ҳа иыҟаз ашьха,
уыигьы <…> [р]гыит. Аҳабҩиук ганы, ҵҟа <…> [и]
лены [и]латәаноп, нас абрыи аиҿацәажәара ҳаналага.
Уыбра ҳаагылыит.
14. «Важные объекты»
Уыбрыи аибашьра дыуӡӡа, иысҳәаша <…> ра­
цәаӡоп, аха <…> акык-ҩҩбақәак сгәаласыршәар
сҭахыуп, уажә <…> алаф ашҟа ҳаныиас. Арыи аиҿа­
цәажәа­ра­қәа аныҟаз (акамисиа уысгьы салан), <…>
зны Шәача ҳаизалон, зны Аҟәа, <…> зны Гәдоҭа ҳаҟан,
зны Пицунда ҳаҟан. Убас <…> Аҟәа ҳааит. Дбар[и] <…>
сареи ҳаицыуп, аԥсуаа рганахь ала. <…> Дара азна
ыҟоп, агиниралцәа-агьыи, <…> ашора атәыла бг[оит].
<…> Ар ҳаиқәшәараны ҳаҟоп, абрыи МВО ахыҟоу <…>
ҳаи­зет. Зны <…> уадакаҿ ҳнаган ҳдыртәет, аха <…> уа
иаҳзычҳаомзт.
– Уара, <…> абра ҳазтәои, – сҳәыит, – адәахьы
ҳдәыл­ҵны ҳтәап, – сҳәыит. – Уа атәарҭақәа ыҟоп-

агьыиуп, уыбра ҳкарта лықәҵаны, адәахьы ҳтәап,
ашьашәыраҿы иҳамӡбои, – ҳҳәан, – Бзыиоп, – рҳан,
адәахьы ҳдәылҵт.
Картақәак ҳаԥхьа иықәҳҵан ҳтәоп, аха <…> аҩ­
ныҵҟатәыи ар аҟаҵароп уажә ҳазҿыу. (Уыи угәа­
лашәо сыздыром.) Убысҟан уыс иырӡбыит, ҳара
ҳааиуа ара, даргьы ршәақьқәа шьҭарҵо, ҳаргьы
ҳшәақьқәа шьҭаҳҵо, <…> аҩныҵҟатәыи <…> ар
<…> ҟаҳҵот, <…> апариадак аҟаҵаразы, уаҳа уыҩ
дыуҭахым-агьыим ҳа, абрыи ауыс <…> ҳаҿыуп.
<…> Ақырҭқәа дара рхатә план ҟарҵыит, ҳара ҳтәы
хазы иҟаҳҵыит. Ҳара <…> полк[к] <…> ҟаҳҵот
ҳа иҳаӡбыит, <…> [и]ахыҟаҳҵаша ҳаӡбыит, <…>
баталионк Очамчыра иҳартәо, <…> ҽак Гәылрыԥшь
<…> [и]ҳартәо, Аҟәа акҳартәо-агьыио, <…> Афон­
гьы акы-агьыи ҳа абас ԥшьбаҟа баталион ҟаҵаныагьыины, 2000 рҟынӡа. <…>
Уыс иҳаӡбыит, <…> арыи аҩныҵҟатәыи ауысқәа
рзыҳа шаҟа ҳҭахыу,.. <…> «асоба важные абъекты»
ҳа уыс рҳәахуот. <…> Асоба важныи абиект <…>
[ҳәа] Аԥсны иыҟо акызаҵәык – Ингәыр-ГЕС-оп, уаҳа
агьыҟаӡым. <…> [Иҟоуп] «важные абъекты», «асоба
важные абъекты-агьыи» ҳа, абрыи алацәажәара
ҳаҿыуп. <…> Анҭ ақырҭқәа <…> акиоск инаркны загьы
важныи абиектс иҟарҵыит, амагазинқәа-агьыиқәа
анырҵт. <…> Дара уысоп ишырӡбыз, Ингәыр инаркны
Гәымсҭанӡа да иырхьчо, <…> Аԥсны еҭаршарц рҭа­
ххыит, агьыи Гәымсҭа инаркны алада ҳа иҳахьчо.
<…> Гәымсҭанӡа, дара 4000-ҩык аҩныҵҟәатәыила
иаҭахыуп, <…> ашәақьгьы убысҟак аҭахыуп, <…>
а-БМП-қәа 30 рҟынӡа <…> ҟарҵыит, <…> аибашьра
[аан] ирымаз аҵкьыс еҳаны иҟарҵыит. Абрыи емако,
ҳаибырԥсо ҳтәоп. Уыи ишалмҵыз сҳәыит сара:
– Аԥсны ҳшаӡом, – сҳәыит.

Са соп иаҿыз <…> арыи аҩныҵҟатәыи ауысқәа. <…>
Абрыи акарта ҳаԥхьо ҳзаҿыз акәымкәа (агиниралцәа,
<…> Цквитишьвили иома, <…> Ҭаҭунашьвили-агьыи,
<…> хәҩыкҟа <…> ыҟоп, дара ртәқәа, <…> аҩныҵ­
ҟатәыи ар еҿызкаауаз дыҟоп, <…> Чиқовани), <…>
аибарԥсра ҳаҿыуп, арыи идеиас <…> [и]аазгаз иара
иоп, Чиқовани.
– Уара, уебашьразы уаау, мамзар <…> [аҭынчра]
аҟаҵараз уаау сзелмкааит. <…> Ԥаса иуымаз ар
раҵкьыс, <…> еҳатәны иыуҭахыуп, <…> иаҵанакуа
сзелымкааит?! Ԥаса аихамҩа шәхьчаразы атанкқәа
шәыман шәаан, уажәы аҭынчра аҟаҵаразы еҭа
уысҟакгьы шәҭаххыит! – сҳан-агьыин, <…> аибарԥсра
ҳшаҿызымкәа, агәырқьҳа агиниралцәа загь гылт.
«Иыҟалеи?» сҳан, снаԥшы-ааԥшзар, агәашә даа­
ҭалыит Иосилиани Џьаба. Уаанӡа знык дызбахьан
иара, абрыи аицәажәарақәа аныҟаз знык-ҩынтәҟа
ҳаиқәшәахьан уыс. Иыбзыиан ҳаибаздырӡомызт.
Адәаҿы ҳтәоп. Са дзымбазшәа ҟасҵан, <…> сыла­
қәа ачки аҭаны, абрыи акарта саԥхьа иықәҵаны,
<…> садтәаланы, «акаамеҭ» ҟасҵо салагыит. Арыи
Дбаргьы, са санымгыла, <…> дымгылаӡыит. <…> Арҭ
ааиын, аԥсшәа иарҳәыит, <…> ршьапы иықәгыланы.
Нас иара днаскьан, <…> уыс иҳәыит:
– А што, батона Гиви на миня абижен што ли? –
иҳәыит.
Нас сааԥшын, – Ааи, – я га[ва]рю, – батона Џьабо,
<…> я вас ни заметил. <…> Здраствуйте, – сҳан, снапы
иысымҭаӡыит, <…> сҩагылан, еҭа слатәет.
Уыс ҳтәоп. Аныи скарта саԥхьа иықәыз даадгы­
лан, – Батона Гиви, эта што? – иҳан, <…> – Эта
карта, – сҳәыит. – Эта карта я вижу, но где абхазцы?
– иҳан, <…> – Абхазцы вот здесь, – я га[ва]рю. – А
где грузины? – иҳан, – Вот, грузины здесь. – А што,

слушай, случилась здесь? – га[ва]рит. – Эта абхазцы.
Вот сюда пайдёт – грузины, вот сюда пайдёт – вот и
мир! – уыс иҳәыит. <…>
– Правильна, <…> но никак ни ришаем-агьыи,
– сҳан, уыс ҳшалацәажәоз акәымкәа, <…> «важныи
абъект» ҳа еҭа ацәажәара ҳалагыит. <…> Дтәоп
иара, абрыи абахҭа иадыу оуп, уаҳа агьыиҳәаӡом
<…> уаниацәажәо. Амала аиумар иымоп-агьыиуп,
аха абахҭатәоп иыиҳәо, вор в законе, <…> абриоп
иыидыро.
– Батона Гиви, адин вапрос имею, можна? – иҳан,
алаф ҳалыихо дтәоп, абыџы-быџыҳа дцәажәот.
– Я слушаю, – сҳәыит.
– Вот эта тюрьма, эта важный абъект или ниважный
абъект? – иҳан, <…> – Тюрьма может стать важным
абъектам, сматря, кто там сидит, – сҳәыит. – Ҟоҳ!
Эта, батона Гиви умный челавек! Если я буду сидеть,
значит, важный абъект, – иҳәыит. <…>
***
Абрыи Нижни Ешыра <…> ҵҟала амҩа иыҟо, <…>
аминақәа ыҵаҵан иҟаҳҵахьан. <…> [И]ахыҵаҳҵаз
уыс иыубаратәы иыҟоп, <…> аха нас ҳаннеуа,
амашьынақәа ыиасыртә-агьыи иҟаҵаны иҳаман.
Арыи сара вадитильс исымаз <…> идырон, Ҭарба
Аслан иакәын иақәтәаз. Уиашьҭахь Агырба Бесик
ҳа дыҟ[оуп], <…> уыи дақәсыртәет. <…> Аныи
ишыидыроз здырон, аха <…> аминақәа рааигәара
ҳаннеи, иысхашҭыит. Амашьына ҳақәтәаны ҳцот.
Ҳашнеуоз, <…> аминақәа <…> ҳанаархыс, алсра
ҳшаҿызоп иансгәалашәа.
– Мина! – сҳан, сыҳәҳәет. <…>
– А где мины? – иҳәыит.
– Уара, мины, мины, абар, ҳашьҭаҟа иыҟоп! –
сҳәыит.

– Ҳашьҭаҟа шьҭа иынхаз иалсхыи?! – иҳәыит. <…>
Уыбрыигьы аразҟы ҳаман, акәымзар ҳлахаҳаны...
Саргьы акы сазхәыцозар акәхарын, аха аныи ами­
нақәа ахышьҭаз, арыи свадител[и] <…> сареи <…>
есымша уа ҳаиаслон-агьыиуон, уыи идырон, аха
арыи иыздырӡомзт. Уыигьы идырот ҳа акәын
сгәы ишаанагоз. Ҳнахысны ҳцет. Уыбрагьы Анцәа
ҳиыхьчет. <…>
15. Шьроматәи аштаб аҿы
Шьрома хахь аштаб <…> [ҳа]ман. <…> (Уа ақырҭ­
қәа[гьы] ықәымзыи, аӡә ҳацәгьа иҳәазар акәхап.)
Ҳах­тәаз аҩны <…> цқьагьы иысгәамԥхаӡыит, <…>
иыу­гәаԥхо иыҟаӡымзт. Ашьаҟақәак аҵаргылашәаагьыишәа, цқьагьы иҟаҵаӡымкәа иыҟан-агьыин. <…>
[И]шиашаҵәҟьо <…> бзарбзанк ақәшәар, иҟәыбасан
иҳалаҳон-агьыион. <…> Иара аҩнаҵҟа ҳамтәаӡыкәа,
амнаҟтәыирахь ала, амрагыларала уыбрахь ҳнены
ҳаҿатәет. Дара абрахь амшын аҟәрала акәын иыш­
хысоз. <…> Хәҷык арахь аҩны аган иаахаргьы,
наҟтәыи аҭӡамц-агьыи ҳахьчартә <…> иыҟан. <…>
Арыи ҳаххәыҵатәаз, баша аҭанақьы ақәны иыҟа­ноп,
наҟтәыи. Арахь аҩны ҳахьчот ҳа, <…> ҳаҿатәаны…
<…>
Ахысра иалагыит, аха иаҟәыҵом. Ҳааигәара
<…> агәгәызҳа икаҳауот, ана икаҳауот, рыԥхьаӡара
саҿыуп. <…> Дара ахысра ишаҿыз ҳааит. <…> Нас
ҳхәы­ҵалт, ҳмашьынагь адәахьы инаҳаргылан, уа ҳнет.
Ухын­лоп, <…> лашьцахьет. Акамандир, <…> абригада
аиҳабы, <…> ашә ҿан уыбра, ашә <…> дықәтәан. Ара
ӷәык шьҭан, <…> аӷәы сықәиоп. Абра уызлааиуа
хәҷӡак иыҭшәаны, арыӷьарахь ала абас уыбжьысуа
иҟаҵоп, уаҳа агьыҟаӡым. Ҳаидтәалоп. Гиндиа Иазбеи

ҳа, ауниверситетаҿ ауыс иуот, <…> уыигьы уыбра
дтәоп, ас ҳаилатәоп . <…>
Сара сахтәаз, <…> «џьара паникак ҟамларцагьыиз, иысԥхьаӡап сыбжьы рдыуны, акы, ҩҩба, хԥа»
ҳа сахалагаз(?), шьҭа 40-рҟынӡа снет-агьыит <…>
(иагьсгәалашәот иара уыбрыи), 117 каҳаит. <…> Ам­
ныи ҳаҩны ҳазҵатәаз 117 агәыдырҵыит, акымзарк
рзақәмыршәаӡыит. Амала ҳааигәа ирацәаны ика­
ҳаит. <…> Ҳааигәараҵәҟьа иынкаҳалагь, <…> амныи
ҳабжьысны ҳазланеоз ала асколкақәа кашәон. Арыи
Гиндиа абрыи ашә аԥхьа дтәан, арахь ала ианҭаҳалагь,
днены иааныикылон (ишаҳә-шаҳәо иыҟ[ан]). <…>
– Асувенирқәа зҭахыда, асувенирқәа зҭахыда? –
[ҳәа] иҳаиҭон (уыигь алаф иҳәон).
Абас <…> аамҭа ҳхаагет, амныи 117 ахкаҳаз. Аныи
Sez Abhaz-Abaza ädäbiyättän 1 tekst ukıdıgız.
Çirattagı - Аибашьра Ахроникат: Аинрал Гиви Агрба иҿаԥыцтә гәалашәарақәа - 8