News Kyrgyz news add news

İzdeşpey tabışkandar. Altınbek Maksutov menen Taalaykan Abazova

"İzdeşpey tabışkandar" — Sputnik Kırgızstan agenttiginin jañı rubrikası. Anda çıgarmaçıl, el közündögü juptardın süyüü bayanı, üy-bülödögü baaluuluktarı, çıgarmaçılıgı, baldarı tuuraluu söz bolot.

Altınbek Maksutov menen Taalaykan Abazova Kırgızstandagı belgilüü jubaylar. Eköö teñ jön adamdar emes. Biri El artisti bolso, ekinçisi emgek siñirgen artist. İştin mayın çıgargan çıgarmaçıl jubaylar Sputnik Kırgızstan agenttiginin "İzdeşpey tabışkandar" rubrikasının konogu boldu.

©

Sputnik / Taalaygul UsenbaevaSemya Altınbeka Maksutova i Taalaykan Abazovoy

— Altınbek Askaroviç, jakında ele KR El artisti naamın aldıñız. Sıylıgıñız kut bolsun! Jasap jatkan işteriñizge, jaratıp jatkan iygilikteriñizde Taalaykan ejenin da salımı bolso kerek?

Altınbek Maksutov: — Sözsüz. Jubayım menin çıgarmaçılıgımdı koldop 2014-jıldan beri kino tarmagında gana iştep, teatrdı toktotup koygon. 2013-jıldan baştap köp spektaklderdi koyup, çıgarmaçıl işterdi jasap kele jatam. Bul uçurda üy-bülödögü bardık nerseni, bardık kıyınçılıktardı kötörüp kele jatkan — Taalaykan. Al üçün jarıma ıraazıçılık bildirem. Közü jokto dele aytıp jürçümün. Negizi ele jaş kezimden çıgarmaçılıkta jol körsötüp kele jatat.

— Men da el közünçö joldoşumdu sıylıgı menen kuttuktap keteyinçi. Altışka çındıgında bul naamga tatıktuu, ak emgegi menen aldı. Murda "El artistteri" biz üçün kol jetkis ele. Azır al naamdı biz da aldık, ıraazıbız. Çıgarmaçılıgıma salım koşkon, sınçım, birinçi ele sudyam uşu kişi. Eger jaratkan obrazdarım bul adamga jaksa, andan maktoo uksam başkaların oyloboy kalam. Sebebi Altışka köñülümö karabayt, taamay, tak aytat. Joldoşumdu çoñ rejissyör katarı baalaym. Oşonduktan anın baası, oyu men üçün birinçi orunda turat.

— Altınbek Askaroviç, sizge Taalaykan ejenin kaysı obrazı jagat?

A.M.: — Teatrda köp ele mıktı roldordu jarattı. Taalaykandın atkargan obrazdarın körüp ayabay tañ kalıp, baa berçümün. Misalı, "Özöktögü ört" spektaklinde jaratkan rolu. Al uçurda biz birge okuçubuz, oynogon obrazın körüp içimen "bul kız kinogo ılayıktuu eken" dep oylop koygom.

T.A.: — Meni oşondo ele kördüñ bele?

A.M.: — Ooba.

T.A.: — Azır birinçi jolu aytıp jatat maga.

A.M.: —Buga çeyin ele aytkam (külüp). Jubayımdın "Suuk tumşuk" spektaklinde jaratkan apanın rolu, "Kut kagan", "Karkıranın kanatındagı" spektaklindegi obrazdarı jagat. "Kojojaşta" Zulaykanın obrazın da iyine jetkire atkargan.

Eger sen naçar aktyör je aktrisa bolsoñ kinogo da eç kim çakırbayt. Rejissyör ubaktısın beker nersege korotkusu kelbeyt. Tak jana bat tüşüngön artistti tartuuga araket kılışat. Taalaykandın köp kinogo tartılıp jatkan sebebi da uşunda bolso kerek.

©

Foto / iz liçnogo arhiva Altınbeka MaksutovaSemya Altınbeka Maksutova i Taalaykan Abazovoy

— Tagdır tabıştırgan kündü esten ketpese kerek...

T.A.: — Al kündü kuda-söök, ata-eneleribiz çogulganda dayıma kep kılışat. Ekööbüz teñ Moskvada okuuga çoguu tapşırıp kaldık. Moskvaga jönöp, aeroportto oturabız. Janımdagı kızdar-baldar jüktörün maga karatıp koyup eki jakka tarap ketişti. Janımda bir eje oturgan. Körsö, al menin boloçok kaynenem eken. Bir maalda Altışka eköö komuz menen aeroporttu jañırta ırdap kirişti. Andaydı birinçi körgön janım tañ kalıp ele karap kaldım. Irdap bütüp Altışka arı basıp ketkende apası maga "balam ayıldan jañı kelgen, köz sala jür ee" dep kaldı. Men dagı "korkpoñuz, özüm karap jüröm" dep joop bergem. Körsö, tagdır ekööbüzdü oşondo ele koşuptur.

— Okuym dep birinçi İskusstvo institutuna bargam, birok askerdik biletim jok albay koyuştu. Şaabayım suup joldo kele jatsak astıbızdan jerdeş baykege jolugup kaldık. Al "Moskvaga okuuga alıp jatıptır, sınagına katışıp kör" dedi. Orusça bilbey eptep kirip, birok ötüp ketkem. Moskvaga 16 jaşımda bardım. Çoguu okugandardın eñ ele jaşı men bolçumun. Baarı jumşaçu. Taalaykan ekööbüz 2-kurstu bütüp kalgandan baştap süylöşüp baştadık.

T. A.: — Altışkanı al jaktagılar "komuzçu bala" dep koyçu. Al kızdardın baarının tilin taap, köbü aga sırın aytçu. Menden başkasının baarı ele jumşadı okşoyt.

— Agay koluñuzdu kantip suradı ele?

T.A.: — Bul kişi jasalmaluuluktu jaman köröt. Kol karmaşıp, jeteleşip baskandardı körsö "demonstratsiya kılbay ele koyboybu" dey berçü. Maga bolso romantika jagat. Sezimderibizdi sözü jok süröttöy ele tüşüngönbüz. Kız-jigit ekenibizdi köbü bilçü emes. Şek aldırçu emespiz.

A.M.: — Taalaykan ekööbüz tört jıl süylöştük. Moskvada okuu jaydı bütüp kelgenden kiyin eki jıl bul jakta iştedik. Oşentip tört jıldan kiyin baş koştuk.

T.A.: — Altışka menen özümdü erkin alıp jürçümün. Kızgançu emes. Bergen belekteri da özgöçö ele. Akçanı kaydan çogultkanın bilbeym, bir iret tuulgan künümdö magnitofon belek kılgan. Andan kiyin "tuulgan künümdü ötkörböym" dep jürsöm 30 kişige ılayıktap dastorkon jasattırıp koyuptur. Aytor, maanay kötörüp, tañ kaltırgandı bilçü.

©

Sputnik / Taalaygul UsenbaevaSemya Altınbeka Maksutova i Taalaykan Abazovoy

— Ekööñüzdör teñ çıgarmaçılık menen üydü birge alıp jürösüzdör. Baarına kantip jetişip kelesiñer?

A.M.: — Ekööbüz teñ 20 jıl Arsen Ömüralievdin teatrında iştedik. Al jakta askerdik tartip bolçu. Tañ atpay saat 7lerde turup, bir kündö 4-5 spektakl koyçubuz. Üydö dele teatr jönündö süylöşöbüz, jumuşta dele, dostor menen da teatr tuuraluu süylöşmöy. Oşentip teatrda jürüp kıyın jaşoonu körböy kalıptırbız. Başkalar nanga akça tappay jürgön mezgilde biz elge ruhaniy azık berebiz dep düynö kıdırdık. Oşol nerse da jaşoobuzga, bülögö taasirin tiygizdi okşoyt. Teatrıbızga deputat, ministrler kelçü. Jañıça köz karaştagı teatr bolgonduktan, men-men degen, Çıñgız Aytmatov baştagan ataktuu insandar keldi. Askar Akaev da bolup, jañı spektaklderdi körüp ketçü. Oşentip sahna, teatr dep jürüp keç balaluu bolduk. Üy-bülöbüzgö apam, bir tuugandarım çoñ koldoo körsöttü. Alar azırkıga çeyin karalaşat. Eki jak teñ çıgarmaçılıktı koldogon adamdar.

— Kazan-ayak kagışkan uçurda kantip eldeşesiñer?

— Çının aytsam, üydö ança çoñ dele jañjal çıkkan jok. Jañı üylöngöndö biri-biribizdin münözübüzdü tüşüngönçö 3-4 jılga çukul taarınışuular boldu. Birok kıyın ubaktarda teatr düynösündö jürüp köp nerseni baykabay kalıptırbız. Uruşkan uçurlar senin esiñde barbı, Taalaykan? Ayal kişiler sezimtal bolçu ele...

T.A.: — Jok, anday çoñ nerse dele bolgon jok. Joldoşumdun sabırı bekem. Men ele taarına berçümün. Künöö menden ketse dele taarına berçümün (külüp).

— Ar bir üy-bülönün özünün özgöçölügü bolot eken. Ayrımdarı boş ubakıt taap "baldar saatın" ötkörsö, kee biri jaratılış koynuna çıgıp ketkendi jakşı körüşöt. Sizderdeçi?

A.M.: — Azır uktasañ uyku kanbay, ubakıt tez ötüp jatkan kez. Tañ atat da keç kiret. Eç nersege jetişpeysiñ. Maga da, Taalaykanga da köp sunuş tüşüp jatkan kez. Birok ekööbüz teñ ubakıt taap, baldar menen jaratılışka je başka jakka çıkkanga araket kılıp kaldık.

Uluu kızım orus mektepte okuçu. 7-klasska kelgende takır ele kırgızça süylöy albay kalganın baykap daroo kırgız mektepke kotorgonbuz. Baldarım bir bölmödö tıgılbay, çınıgı jaşoo emne ekenin körsün dep ayılga köçüp kettik. Şaardagı tamdı satıp Kanttın üstündögü ayıldan üy aldık. Özüm çoñ ata, çoñ enemdin kolunda çoñoygonduktan, baldarım da uşunday tarbiya alsın dep ata-enemdi koluma alıp algam. Tilekke karşı, azır atam jok, közü ötüp ketti. Apam bolso baldarıbızdı karaşıp kaşıbızda. Dagı bir okuya esime tüştü, aytıp bereyinbi?

©

Foto / studiya "Kenç"Semya Altınbeka Maksutova i Taalaykan Abazovoy

— Sözsüz.

A.M.: — Ayılda jaşap jürgöndö men şaarga barıp-kelip işteçümün. Jumuştun köptügünön üygö anda-sanda barar elem. Oşentip jürüp kiçüü kızım meni taanıbay kalıptır. Anda al eki jaşka çıgıp kalsa kerek.

T.A.: — Ooba, ekige çıgayın dep kalgan. Atası jumuştan aylap kelbey kalçu. Bir künü çarçap keldi dep zalga özünçö töşök salıp koygonbuz. Kızıma "ataña barıp jakşı jat dep aytıp kel" desem "apa, al kişiden korkom, meni alıp jatıp alat" dep aytkan ele.

A.M.: — Al üygö tez-tezden barıp turabız. Ubagında mal baktık, azır jerin iştetebiz. Jañı jılda tuugandardın baarı çogulup alıp mayramdı oşol jaktan ötkörüp turabız.

T.A.: — Jaykısın apam baldardı ayılga alıp ketet. Boz üy tigip, kırgızdın kaada-salttarın üyrötöt, es alışat. Şaarga 2014-jılı köçüp kelgenbiz.

A.M.: — Ayılga ırahat aluu üçün barabız. Anın üstünö al jakta atam tiktirgen terekter bar. Alardın şuuduragan ünün ukkanda kadimkidey es alam.

— Altınbek Askaroviç, kezinde Madaniyat ministrligin da jetektep kaldıñız. Çıgarmaçıl çöyrödö jürüp protokol menen jaşap kaluu kıyın bolgon jokpu?

A.M.: — Mamlekettik kızmat köp nersege tıyuu salat eken. Ubaktıñ kenen emes, mamlekettin adamına aylanasıñ. Kün çalabı, tün çalabı baarına dayar boluşuñ kerek. Oñoy emes jumuş. Uşunday uçurda üy-bülöñdün koldoosu birinçi kezekte turat. Antkeni el menen aralaşıp el aralık maanilüü iş-çara, joluguşuularga çıgıp baştagandan kiyin kiyimiñ, but kiyimiñ, süylögön sözüñ baarı talaptagıday boluşu kerek. Taalaykan oşol mezgilde bardık jumuşun toktotup meni menen gana alek bolup kalgan. Törtünçü balasına aylangam. Üy-bülö jakındarıma "aşıkça baspagıla, süylöbögülö, barbagıla" dep kalgam. Özüm armiyaga bargan emesmin. Mamlekettik kızmatka barıp armiyaga barganday ele boldum, birok eç nersege ökünböym.

©

Sputnik / Taalaygul UsenbaevaSemya Altınbeka Maksutova i Taalaykan Abazovoy

— Kaysı bir kızmatka sunuş tüşsö barmak beleñiz?

A.M.: — Sunuş köp ele tüştü, birok men çıgarmaçılıktı tandadım. Antkeni bala çaktan beri uşul çöyrödö jüröm, uşul çöyrödö jaşaym. Al emi mamlekettik kızmattarga tatıktuu jaştar köp, oşolor kelişi kerek.

— Bala tarbiyaloodo basımdı emnege jasaysızdar? Baldardı kakıs-kukus kılıp koyuş kerek degen nersege köz karaşıñar?

T.A.: — Bizdi ata-enebiz çıbık menen sabaçu. Oşol sebepten kiçinemde "balaluu bolgondo alardı urbaym" dey berçümün. Negizi bala çekten aşıp baratsa, kakıs-kukus kılıp koyuş kerek. Birok özümdün baldarımdı bilem, alarga maktoo gana jaraşat. Maktap koysok oydu omkorup, toonu tomkorup jiberişet. Baarı sezimtal, katuu aytsak közdön jaş ketet. Ayrıkça kiçüü kızıbız. Balanı ötö dele erkeletip keregi jok dep oyloym.

— Biz emi Sovet doorunun baldarıbız da. Al kezde tarbiya başka bolçu. Mugalim je ata-eneñ sabasa da unçukçu emespiz. Azır balanın, ata-enenin ukugu özgördü. Baldar başka. Ar birinin kıyal-joruguna jaraşa mamile jasoo kerek dep oyloym. Biz baldarga çıbık koldongon jokpuz. Söz menen ele tüşündüröbüz.

T.A.: — Baldarıbızdın ortoloru alıs da. Oşol sebepten da alardı köp uruşpaybız. Uluu kızıbız atasına jakın. Bul kişi menen keñeşip ookat kılat.

A.M.: — Üç balabız bar. Ortonçusu erkek, eköö kız. Uluu kızım azır "Atatürk — Ala-Too" universitetinde sinhronduk kotormo bölümündö okuyt. Jaykısın ar kanday sınaktarga katışıp çet mamleketterge barıp iştep kelet. Bıyıl Germaniyadan iştep, okuusuna, kiyim-keçesine tıyın taap keliptir.

— Baykasam Taalaykan eje sizdi özgöçö erkeletet eken. Sizçi?

A.M.: — Teatrda jürgöndön baştap ele dostordun baarı Taalaykandı "Tanka" deşçü. Men da oşentip erkeletem. Antip aytpay kalsam taarınat.

T.A.: — "Taalaykan" dese jaman ugulat. Başında "emnege Tanka, tankaday bolboy ele turat go" dep aytışçu. Men bolso aga könüp kalgam. Uşunday erkeletkeni jagat. Men abışkamdı "Altışka" dep koem.


8 months ago
12 visists
Source: sputnik.kg