News Kyrgyz news add news

Kırgız kızdar çet eldikterden emnesi menen ayırmalanat? Suktandırgan jigittin maegi

25 jaştagı Çıñgız Omorov Vaşingtondo kiberkoopsuzduk jaatında bilim alat. Akırı bir kün Kırgızstanga kaytıp, saltka ılayık, ata-enesi menen birge turarın aytat.

Çıñgız Omorov — boloçoktogu programmist. Türkiyanın mıktı universitetin ayaktap gana tim bolboy, amerikalık okuu jayga tapşırgan. Jaş mekendeşibiz çet ölködö bilim aluunun ooş-kıyışınan kep saldı.

— Özüñüz tuurasında bilsek...

— Üç bir tuuganbız, eki ejem bar, men ata-enemdin kökürök küçügümün.

©

Sputnik / Joomart UraimovÇıñgız Omorov: Jergiliktüü kızdı tabuuga araket kılam. Maga kırgızstandık kızdardın üy-bülö kurganga çeyin ele turmuşka bışıp kalganı jagat. Turmuşka çıkkanda üy tiriçiligin oñoy ele epteştirip ketişet.

— Kırgızdın saltı boyunça kenje uul ata-enesi menen jaşayt emespi. Buga kanday karaysız?

— Men dagı salttı ulaym, apam kenedeyimden alar menen birge jaşoogo tiyiş ekenimdi kulakka kuyup kelgen. Azır 25 jaşta elemin, jakınkı eki-üç jılda üylönböym.

— Kırgızstandık kızga üylöngüñüz kelebi je Türkiya menen Amerikadan koluktu izdep jürösüzbü?

— Jergiliktüü kızdı tabuuga araket kılam. Maga kırgızstandık kızdardın üy-bülö kurganga çeyin ele turmuşka bışıp kalganı jagat. Turmuşka çıkkanda üy tiriçiligin oñoy ele epteştirip ketişet.

Türkiyada okup jürgönümdö köp kızdardın jumurtka da kuuruy albaganın baykadım. Al jakta bilim aluuga ayabay köñül bölünüp, kızdar okup jatkanda tamak jasoogo majburlaşpayt.

Ata-enem menen birge jaşoogo niettengendikten, bizdin saltıbız menen tarbiyalangan kırgızstandık kızga üylönüügö araket kılam.

©

Foto / predostavleno Çıngızom OmorovımÇıñgız Omorov: Türkiyanı musulmandık ölkö, ayaldarı üydön jooluksuz çıkpayt, erkekteri köçödö namazga jıgılışat dep elesteter elem. Körsö, Stambul ar kanday adamdar jaşagan ebegeysiz megapolis eken.

— Çet eldik okuu jayga ötüş üçün mektepte sözsüz jakşı okuş kerekpi?

— Baştalgıç klasstarda kanday okuganıñ ança maanilüü emes, birok jogorku klasstarda tırışıp okuş kerek. Çındıgında okuuçulardın ubaktısı kenen. Bolbogon nerselerge alaksıgandan körö kaysı bir kurstarga, maselen, anglis tiline jazılgıla demekçimin.

— Çet ölködö baylardın uul-kızdarı gana okuşat degen pikir bar. Mektepten kiyin türk okuu jayına ötüş kançalık oor boldu sizge?

— Türkiyada bilim aluunu plandagan emesmin. Ar kanday ölkölördün jogorku okuu jaylarının öküldörü kelgen jarmankege bargam. Türk universitetinin öküldörü maga jetiştüü ball toptoy alsam arzandatuu da, stipendiya da berilerin aytıp kalıştı.

Okuunun jıldık akısı 12 miñ dollar eken, men 50 payızdık arzandatuu menen öttüm. Andan tışkarı, öz adistigimdi özdöştürüü boyunça mıktı student dep tabılıp, ekinçi, üçünçü, törtünçü kurstardı akısız okudum.

©

Foto / predostavleno Çıngızom OmorovımÇıñgız Omorov: Okuunun jıldık akısı 12 miñ dollar eken, men 50 payızdık arzandatuu menen öttüm. Andan tışkarı, öz adistigimdi özdöştürüü boyunça mıktı student dep tabılıp, ekinçi, üçünçü, törtünçü kurstardı akısız okudum.

— Stambuldan algan algaçkı taasirleriñiz kanday boldu?

— Açıgın aytsam, adegende dendaroo bolgom. Türkiyanı musulmandık ölkö, ayaldarı üydön jooluksuz çıkpayt, erkekteri köçödö namazga jıgılışat dep elesteter elem. Körsö, Stambul ar kanday adamdar jaşagan ebegeysiz megapolis eken.

— Bizdin gruppada Kıtaydan kelgen jigit okuçu. Baarı aga jakşı mamile kılçu, birok til ayırmaçılıgınan, ekinçiden, mentalitettin ar bölöktügünön ulam eç kim anı menen jakın süylöşçü emes. Türk studentteri menen siz kantip til tabışar eleñiz?

— Alar menen birge gana okubastan, jatakanada bir bölmödö jaşagam. Kırgız jana türk tilderi tekteş bolso da başta alardın tilin tük tüşünçü emesmin, oşonduktan jañsap süylöşüügö tuura kelgen. Tamak-aş satıp aluuga sırtka çıgıştan da aybıkçumun.

Üç ay ötköndön kiyin gana biri-biribizdi tüşünö baştadık. Türkiyalık köp baldar menen dostoştum. Alardı jaştayınan türk tildüü elderge jakındıgıbızdı aytıp tarbiyalaşat eken. Kırgızstandan ekenimdi ukkanda dayım jardamdaşuuga araket kılışçu. Türktör bizge bötönçö mamile kılışat.

©

Sputnik / Joomart UraimovÇıñgız Omorov: Boş ubaktım köp, bolbogon nerseler menen alek bolo baştaganımdı añdadım. Kınık alıp algan kırdaaldan çıgayın dedim da AKŞga magistraturaga tapşırdım.

— Okuu tataal bele?

Al jaktan daroo eki diplom alıp çıktım: bir adistigim elektronika jaatında, ekinçisi — programmaloo boyunça injener. Oşonduktan ubaktımdın baarın okuuga gana jumşaçumun.

— Türkiyada programmist bolup iştöögö da ülgürüpsüz?..

— Ooba, maga mayanası miñ dollarlık jumuş sunuştaşkan. Türkiyada ekonomikalık kırdaal oñoy emes, liranın kunu ulam almaşa beret, oşonduktan mınday aylık maga jetçü.

İşimdi jeñil ele atkarıp koyçumun. Jeti saattık iş künü, aptada eki kün dem alış. Boş ubaktım köp, bolbogon nerseler menen alek bolo baştaganımdı añdadım. Kınık alıp algan kırdaaldan çıgayın dedim da AKŞga magistraturaga tapşırdım.

©

Foto / predostavleno Çıngızom OmorovımÇıñgız Omorov: amerikalıktar mıyzamdı katuu sıylaşat. Eger mıyzam buzsañ, daroo politsiyaga kabar berişi ıktımal. Oşonduktan abdan etiyat bolup, erejelerdi jana kaadaların saktoogo tiyişsiñ.

— Bilişibizçe, Amerikada bilim aluu ogole kımbat.

— Ooba, jılına boljol menen 30-40 miñ dollardın tegeregi, birok maga 75 payız arzandatuu berişti. Okuuga eç kim eç kimdi majburlabayt. Eger bir predmetten kulap kalsañ, anda kelerki jılı kayra oşol predmetti alasıñ. Birok 4,5 miñ dollar tölöysüñ.

Ekzamendi 10 studentten bir-eki gana kişi tapşıra albay kalat. Bilim aluu üçün oşonço karajat sarptap jatkan soñ anday mümkünçülüktü koldon çıgarboo zarıl!

— Siz okugan universitet Vaşingtondo jaygaşkan eken. Amerika Koşmo Ştattarının borbor şaarındagı turmuştan kep salsañız.

Çındap ele Bişkek sımal, birok taza, tınç jana abdan kımbat şaar. Misalı, üç dos eki bölmölüü batirdi ijaralaybız, ar biribiz ayına 800 dollardan çıgarabız.

Kafede (restoran dagı emes) tamaktanuuga 20-25 dollar ketet, bul bir jarım miñ somdun tegeregi. Koomduk transportko jol kire studentterge ayına 40 dollarday çıgat (2 800 som).

©

Foto / predostavleno Çıngızom OmorovımÇıñgız Omorov: AKŞga til bilbey barsañ ötö kıyın. Jönököy ele tamak buyurtma kıluuga je şaar içinde jürüügö dele anglis tili kerek. Murda men tildi bilem, andan köygöy jaralbayt dep oyloçumun, Amerikaga kelgenden kiyin eldin tilin tüşünböy kıynalgam.

— AKŞda jaşagan rossiyalık blogerlerdin köbü satıkta tamak-aştın kiçine tañgagı jok, çoñ tañgakta gana satılat dep naarazı boluşat. Mınday azıktanuudan ulam amerikalıktar aşıkça salmaktın azabın tartışat. Siz uşunday köygöydü baykay aldıñızbı?

— Ooba, jergiliktüü kafelerde da tabakka tamaktı toltura salışat. Misalı, Türkiyadagı "MakDonaldsta" Amerikadagısına karaganda portsiyalar alda kança kiçine. Al emi ayrım tamaktanuuçu jaylarda gazdalgan suusunduktardı kaalaşıñça içe berseñ bolot.

Oşonu menen katar ele sergek jaşoo münözü da keñiri jayılgan. Eger etiketkasında "organik" dep jazıluu bolso, demek, dal oşol azıktı satıp aluuga araket kılışat.

— Bizdin mektepterde sabakta köçürüp je sabakka kelbegen dostorun mugalimge satışpayt. AKŞda anday kadırese körünüş, sebebi bala çagınan beri biri-birine ataandaşıp okuşarın eşitkenim bar.

— Ooba, ataandaştık ötö küç, baarı iygilikke jetkisi kelet. Kantip millioner boluu kerek degen tilegi da kurç, bul ar bir amerikalıktın kanında bar. Oşentse da alar mıyzamdı katuu sıylaşat. Eger mıyzam buzsañ, daroo politsiyaga kabar berişi ıktımal. Oşonduktan abdan etiyat bolup, erejelerdi jana kaadaların saktoogo tiyişsiñ.

©

Sputnik / Joomart UraimovÇıñgız Omorov: Karasanatay adamdar sizdin bank kartalarıñız tuuraluu maalımat aluunu közdöşöt. Jeke süröttördü algandan da artka tartışpayt, alardı şantaj kıluu üçün paydalanışat. Kuru degende ele sizdin barakçañız alarga spam jönötüü üçün kerek.

— Ayrım kırgızstandıktardın AKŞga jer kotoruu kıyalı bar. Anglis tilin bilbeseñ, al jakka köçüünün kajeti barbı?

— Til bilbey barsañ ötö kıyın. Jönököy ele tamak buyurtma kıluuga je şaar içinde jürüügö dele anglis tili kerek. Murda men tildi bilem, andan köygöy jaralbayt dep oyloçumun, Amerikaga kelgenden kiyin eldin tilin tüşünböym deseñiz! Anan kalsa, ar birinin: ak juumaldardın, afroamerikalıktardın, kıtay, industardın öz aktsenti bar… Bir az ubakıt ötköndön kiyin gana könö baştadım.

— Kiberkoopsuzduktu özdöştürüp jatıpsız, kırgızstandıktardın bul jaatta köygöylörü barbı?

— Ooba, masele negizinen adamdardın sır sözdördü tuura tüzö albagandıgınan ulam jaralat. Köpçülük "123456" je "qwerty" dep koyuşat. Buzup kire albaganday kılıp, tamga, san jana simvoldordu aralaştırıp, bekem sır söz kirgizüügö keñeş beret elem.

— Bir jolkusunda Facebook barakçamdı buzup kirişken. Kire albay, kayra jañısın açuuga argasız bolgom. Buzgan kişiler emne payda körgönün azırkıga deyre tüşünö albaym!

Mınday uçurlar kün sayın kaytalanat! Bir taanışım da uşunday nersege kabılgan, al kaysı bir sayttan buyurtma kılat, bir neçe kündön kiyin esebinen 2 miñ dollar alıp koyuşat. Sebebi al kooptuu saytka kirgen.

Programmistter darektik sapta https çıksa, koopsuz sayt ekenin, eger tek gana http bolso, köygöylör boluşu mümkün ekenin bilişet.

©

Foto / predostavleno Çıngızom OmorovımÇıñgız Omorov: Ata-enem menen birge jaşoogo niettengendikten, bizdin saltıbız menen tarbiyalangan kırgızstandık kızga üylönüügö araket kılam.

— Kırgızstanga kaçan kaytayın dep turasız?

— Azırınça Amerikada tajrıyba toptop algım kelet. Eger azır Kırgızstanda kalsam, jarıtarlık salım koşo albaym. Adegende öz kesibimdin çeberi bolgum kelet, andan kiyin ölkönün önügüşünö çoñ salım koşuu üçün kaytıp kelsem jaraşat.


7 months, 3 weeks ago
33 visists
Source: sputnik.kg