News Kyrgyz news add news

Madaniyat, ekonomika, bilim berüü tarmagın kamtıgan eriş-arkak jılı. Pikirler

Kırgızstan menen Rossiyanın ortosundagı eriş-arkak jıldın Moskvada, Kremlde saltanattuu açılışına altı miñ adam kübö boldu. Anda eki mamlekettin prezidentteri Sooronbay Jeenbekov menen Vladimir Putin kızmattaşuunun keleçegin kep kıldı.

Andan soñ kırgız-orus madaniyat jana iskusstvo çeberlerinin katışuusunda iri programmadagı kontsert tartuulandı. Orus küülörün komuz şañşıp oynoso, balalayka kırgızdın obondorun altı miñ kişige tartuuladı.

Sputnik Kırgızstan bul jıldın maani-mañızı jana keleçektegi paydası kançalık ekenin bilüü tuurasında ar kıl tarmaktın öküldörünün pikirin uktu.

Orus klassikterin, akındarın kotorup jatam

Şayloobek Düyşeev, Kırgız el akını, Toktogul atındagı mamlekettik sıylıktın laureatı

©

Foto / iz liçnogo arhiva Şayloobeka DuyşeevaKırgız el akını Şayloobek Düyşeev

— Murda ele Aleksandr Puşkindi, Mihail Lermontovdu, Anna Ahmatovanı, Sergey Esenindi, Nikolay Rubtsovdu kotorup baştagam. Bulardın ar birinin jaşagan dooruna barganday boldum. Puşkindin, Lermontovdun uçurundagı doordu sezdim. Bul sapar köp nerselerdi tapkanday boldum. Student kezde kotorup jürdüm ele... Ir kotoruu degen anın emne aytkısı kelgenin tüşünösüñ, birok özüñ kayra jazıp çıkkanday bolosuñ.

Azır söz menen iştegendi, kudayga şügür, jakşı bilem. Anın üstünö ene tilimdin da mümkünçülügün sınap körgüm keldi. Eriş-arkak jılına dele baylagan jokmun, andan murda ele baştagam. Kayrılgan sebebim, bular düynölük akındar da, bardık koom üçün kerek. Okup, üyrönüp, bilişibiz kerek dep oyloym. Men bul düynönü kırgız okurmandarıma kaltırayın dedim.

Moskvalıktarga "Samançının jolu" tartuulanat

Kerim Turapov, Abdılas Maldıbaev atındagı akademiyalık opera jana balet teatrının direktoru

©

Sputnik / Tabıldı Kadırbekov Abdılas Maldıbaev atındagı akademiyalık opera jana balet teatrının direktoru Kerim Turapov

— Kırgızstan menen Rossiyanın madaniy baylanıştarına tee, 1939-jılı kırgız iskusstvosunun Moskvada ötkön I dekadasınan tarta çıyır salıngan. Andan soñ 1958-jılı öttü. Andan sırtkarı, murdagı prezidentter uçurunda bul alaka-katnaştarga çoñ maani berilgen. Bıyılkı eriş-arkak jılında madaniy tarmakta oşol işter ulanat, birok iş-çara arbın bolmokçu. Moskvaga delegatsiyanın kuramında madaniyat tarmagınan 200döy adam keldik. 6000 orunduu Kreml zalında saltanat açıldı. Çoñ teatrdın solisti Aleksey Tatarintsev ekööbüz orus ele ırın almak-salmak ırdap, körüüçülörgö tartuuladık. Nomerler ar kıl bolup, balalayka menen komuz ün alışa çertildi.

Madaniy alakanı küçötüü abdan çoñ maanige ee. Bul jön ele jerden çıkkan jok. Eldin maanayın kötörüü, duhuna duh koşuu, dostuktu çıñdoo bar. İş-çaranın maanisi Kırgızstan üçün da, Rossiya üçün da orçunduu. Jakında emi bizge çoñ-çoñ kollektivder kelişet.

Opera jana balet önörün önüktürüügö basım jasaylı degen tilek bar. Jakında Kalıy Moldobasanovdun "Samançının jolu" balet-oratoriyasın jana "Knyaz İgor" operasın moskvalıktarga tartuulamakçıbız. Andan sırtkarı, Rossiyanın başka şaarlarına barmakçıbız.

Buyursa, mınday iş-çaralar jıldın ayagına çeyin ulanmakçı.

Kırgız-orus rejissyörloru birigip kino tartsa deym

Kanıbek İmanaliev, Jogorku Keñeştin deputatı

©

Sputnik / Tabıldı Kadırbekov Jogorku Keñeştin deputatı Kanıbek İmanaliev

— SSSR uçurunda Rossiyada Kırgızstandın madaniyat kündörü ötüp turçu. "SSSRdin el artisti" naamın algandardın sap başında Rossiya, ekinçi orunda Ukraina bolso, üçünçü orunda Kırgızstan turgan. Mından başka da köp sıylıktardı alışkan. Alardın deerlik 90 payızı Moskvada, Leningradda okup kelişken.

Bul iş-çaralardın maksatı — birinçiden, gumanitardık, madaniy kızmattaştıktı jogorulatuu, ekinçiden, bizdin migranttarga kırgız iskusstvosun körsötüü. Bul Rossiyanın aymaktarında ulanat boluşu kerek.

Oşondoy ele Rossiya menen Kırgızstandın rejissyörloru birigip kino tartışsa jakşı bolot ele.

Bıyıl Oş şaarında Moskva mamlekettik universitetinin filialı açılat. Al emi Özbekstanda eki jılda Rossiyanın okuu jaylarının 12 filialı açılıptır. Evropa, Amerika jakşı, birok bizge Rossiya jakın, anan arzan da. Rossiya biz üçün önöktöş, strategiyalık mamleket boydon kala beret.

Parlamentter aralık mamile bekemdelet

Baktıbek Turusbekov, Jogorku Keñeştin deputatı

©

Sputnik / Tabıldı Kadırbekov Jogorku Keñeştin deputatı Baktıbek Turusbekov

— Moskvaga kelip, Rossiyanın deputattarı menen joluktuk. Alar "Vladimir Vladimiroviç eñ köp joluguşuulardı Sooronbay Şaripoviç menen ötkörüp jatat. Kelişimderdin baarın bizdin aldıbızga koyup, koldop jatabız" dep aytıştı. Parlamentter aralık kızmattaştık dagı bekemdelet. Tarmaktık komitetter birgelikte EAEBdin talaptarına şaykeş kelgen mıyzam dolboorlorun iştep çıguuda. Parlamentter aralık assambleyanın "Baldar dostugu" programması arkıluu bıyıl orus baldardı Isık-Kölgö alıp kelip, sporttuk meldeşter ötöt.

Bıyıl Uluu Jeñiştin 75 jıldıgına karata bir top iş-çaralar kütülüüdö. Anın alkagında tarıhtı burmaloogo jol berbey, SSSRdin kuramındagı 15 respublika bir tuunun aldında küröşkönün jaş muunga jetkirüü maselesi turat.

Bul jakta bizdin uul-kızdarıbız kassir, menedjer bolup jakşı jumuştarga iştep kalışıptır. Keçee kofe jasagan maşina buzulup tehnik çakırsam, kırgız jigit keldi, taksige tüşsök da özübüzdükülör. Alar kızmatıñdı tak atkarsañ ele eç toskoolduk jok ekenin aytıştı.

Rossiya — Kırgızstan üçün strategiyalık önöktöş jana ebegeysiz rınok

İlimbek Abdiev, ekspert, ekonomika ilimderinin kandidatı

©

Sputnik / Asel AkmatalievaEkspert, ekonomika ilimderinin kandidatı İlimbek Abdiev

— Kayçılaş jıl alakalardın tereñdeşin körsötüp jatat. Eki ölkönün baylanışı konkrettüü çaralar jana nietter menen çıñdalat. Jakında iri kelişimderge kol koyuluşu ıktımal. Jılına eki milliard dollar kotorup jatkan migranttardın faktoru da bar. Eger Kıtay menen salıştırsak, al jakta investitsiya jana nasıyalar basımduuluk kılat, bizdin eksporttun Kıtay menen baylanışı dele jok ekeni körünöt. Eksportubuz Rossiya menen tıgız baylanışta. Küyüüçü maydın köbün Rossiyadan alsak da, jeñil önör jay, süt jana ayıl çarba tarmagındagı tovarlardı jönötöbüz. Bul rınok biz üçün maanilüü jana baaluu. Mamilelerdin tereñdep jatkanı jakşı körünüş. Rossiya-kırgız önüktürüü fondu arkıluu önügüp jatkan işkerdikti da belgilep ketkim kelet. Bizde azır Kıtay reeksportu kıskarıp jatkandıktan ekonomikanı eksportko jana importtun ordun tolturuuga bagıttaşıbız kerek. Mından ulam Rossiya biz üçün strategiyalık önöktöş jana rınok boydon kala beret.

Tigüü tarmagına eriş-arkak jılı payda alıp kelet

Sapar Asanov, Kırgızstandın Jeñil önör jay öndürüşçülörünün assotsiatsiyasının ("Legprom") prezidenti

©

Sputnik / Bakıt TolkanovKırgızstandın Jeñil önör jay öndürüşçülörünün assotsiatsiyasının ("Legprom") prezidenti Sapar Asanov

— Eki mamlekettin öz ara kızmattaşuusu dagı biyigireek deñgeelge çıktı, bizdin tarmak üçün bul paydaluu iş-çara. Rossiya Federatsiyası — bizdin produktsiya üçün strategiyalık rınok. Rossiyanın rınogusuz bizdin tarmaktın keleçegi büdömük ekendigin dayıma aytıp kelgenbiz. Andıktan mınday öz ara kızmattaşuunu koldoybuz.

SSSRden kiyinki ayıl çarba boyunça tüyün kayra kalıbına keltirilet

Nikita Mendkoviç, sayasat taanuuçu

©

Sputnik / Vladimir TrefilovSayasat taanuuçu Nikita Mendkoviç

— Ar kıl tarmaktarda, anın içinen ekonomikalık dolboorlor aktivdeşet. Kıyazı, SSSRden kiyin jogolup bara jatkan ayıl çarba boyunça tüyün kayra kalıbına keltirilet. Mından sırtkarı, jañı dolboorlor tüzülöt. Bıyıl kırgız-orus biznesmenderinin katışuusu menen bir top tovarlardı alıp kelüü boyunça kelişimder tüzülöt. Kırgızstan produktsiyaların, anın içinen jeñil önör jay boyunça öndürgön tovarların Rossiyanın bardık aymaktarına jetkiret. Al emi rossiyalık işkanalardın maşina kuruu boyunça produktsiyalardı eksporttoşu kütülüüdö. Maselen, "Dastan" zavodu menen askerdik tehnikalardı kuraştıruu tarmagın önüktürüü jaatında askerdik-öndürüştük kompleksterdi jasoo boyunça maalımattar aytıldı.

Bizdin mamile Uluu Ata Mekendik soguş jıldarında sınalgan

Leonid Sumarokov, KRSUnun maalımat jana koomçuluk menen baylanış boyunça prorektoru

©

Sputnik / Joomart UraimovKRSUnun maalımat jana koomçuluk menen baylanış boyunça prorektoru Leonid Sumarokov

— Eriş-arkak jılının ötüşü ötö maanilüü. Al bizdin eki taraptuu mamilelerdin ar kıl tarmaktagı azırkı abalın, anın içinde ekonomika menen madaniyattagı mamileni karap çıguuga mümkünçülük beret. Bir jagınan alganda bul jañı plandardı tüzüügö çoñ türtkü. Bul iş-çara Uluu Jeñiştin 75 jıldıgın belgilöögö dayardık menen katarlaş boluuda. Eriş-arkak jılı Kırgızstan menen Rossiyanın dayıma birge jana dostuk alakası bar mamleketterden ekendigin körsötüp beret. Bul alaka Uluu Ata Mekendik soguş jıldarında da sınalgan. Atalgan iri iş-çara menen Uluu Jeñiştin 75 jıldıgı birge bolup kalganı da jakşı bolgondugun aytkım kelip turat.

Rossiya menen özgöçö meditsina jaatındagı kızmattaştık maanilüü

Gülmira Jumalieva, KMMAnın koomçuluk menen baylanış jana strategiyalık jaktan önügüü boyunça prorektoru

Eskilerin jañılap, dagı koşumça kelişimderdi tüzdük

Kanat Sadıkov, Kırgız uluttuk universitetinin rektoru

Fotohost ŞOSKırgız uluttuk universitetinin rektoru Kanat Sadıkov

— Eriş-arkak jıldın madaniy iş-çaralar menen açılışı da özünçö bir maanige ee. Bul tee, 1930-jıldardagı Moskvada kırgız iskusstvosunun, madaniyatının mıktı ülgülörü tartuulangan iştin kiyinki kaytalanışı sımal boldu. 70 jıl ötköndön başka deñgeelde, başka pozitsiyada öz ara kızmattaşuu kayradan kaytalandı. Bul madaniyatta baştalgan ıraattuu kızmattaşuu arışın keñeytip, başka tarmaktarga iygiliktüü jayılat degen işenimdi jaratat.

Bıltır Kırgızstanda rossiyalık rektorlordun tobu kelip, eskileri jañılanıp, andan sırtkarı jañıları tüzülgön. Bul bilim berüü tarmagına jana ilimiy dolboorlordun işteşine jañıça türtkü bermekçi.

Rossiya menen Kırgızstan strategiyalık önöktöş

Kuban Abdımen, sayasat taanuuçu:

©

Foto / Roman GaynanovSayasat taanuuçu Kuban Abdımen

— Eki ölkönün strategiyalık önöktöş ekendigi jön ele aytılgan söz emes. Kırgızstandın ekonomikalık, madaniy-gumanitardık iri dolboorlordu, özgöçö korgonuu tarmagında, Rossiyasız işke aşıruu mümkün emes. Rossiya menen mınday mamile bardık tarmaktarga, anın içinen EAEB alkagındagı emgek migratsiyasına özünün oñ taasirin berip kelet.


8 months ago
66 visists
Source: sputnik.kg