Yumoreskalar Häm Sketçlar - Fanavis Davletbayıv

Törtü
(Yumoreska)

Baltam suga töşkändäy nişlärgä belmiçä küñelsezlänep torganda, kinät küktän iñde diyärseñ, kürşem – Çallı eşmäkäre Hälil päyda buldı. Äti – äniläre bezneñ kebek, ferma – abzar marşrutınnan başkanı belmägän prastuy keşelär bulsalar da, bu ällä ni beleme dä bulmagan ütker malayları säüdädä äveş – täveş kilep kay arada niçämä kibetneñ hucasına äverelde, kottecında bulıp, kürep kaytkannar çerep bayıgan dip şakkatıp bot çabıp söylilär. Şul miña endäşä: «Nihäl kürşe abzıy, sälamätleklär niçek, eşlär baramı?» – di. Hällär enekäş üzemneke alay zarlanırlık tügel. Menä balalar gına borçıp toralar äle dim.

«Närsä buldı soñ?» – di bu.

Çallıda kolledcda ukıgan kıznıñ öçlese çıkkan da stependiyä tülämi başlagannar, malay GİBDD ga elägep şoferlık tanıklıgın aldırgan. Sin enekäş yäş bulsañ da dönyanı küp kürgän keşe, berär kiñäş bir äle ,dim.

Kürşekäyem serle genä yılmaep: «Törtergä kiräk, abzıy, törtergä diyüe buldı, üç itkändäy bezneñ söyläşüne bülep mobilnıy telefonı şaltırıy başladı. Hälil: «Äye, şef, tıñlıym. Añladım, küpme kiräk şul qadär törtermen... Häzer maşinanı kabızam da kilep citäm yanıña», - dip aşıgıp kitep tä bardı. Eçtän genä uylıym: Ähä, mäytäm, üze dä törtep kenä caylıy eşlären. Şuña tiz bayıgan da inde ul, nakautka cibärep köndäşlären. Min üzem alay boksçı bulmasam da yäş çakta – gayrät taşıp torganda ber törtsäm berägäyle törtä idem ansı – ällä nindi gäüdäle yegetlär dä görseldäp avalar ide. Şulçak kinät kenä iskä kilep töşte, kan kızışa başladı. Tönne kemgä niçek törtergä hıyallanıp yoklamıy diyärlek ütkärdem. İrtän fermada tiz genä mallarnı karap kayttım da kızım belän (Turı kilep toruın äyt äle sin anıñ – yakşämbegä yalga kaytkan ide) şağıyr äytmeşli, kittem Çallıga tup – turı karap, avtobus belän, älbättä. Kızdan dekannarınıñ kaysı bülmädä utıruın beleştem dä balakayımnı stipendiyädän mährüm itkän mählük yanına yünäldem. Utıra östäl türendä nindider käğazlärgä mökibbän kitep başın aska igän dekan. Üzen kürgäç kızganıç ta bula başladı. Nik digändä, min abzardan, bu kabinettan başkanı kürmägän nämästä tüzä alırmı minem kuvaldı yodrık törtüemä. Kerdem, toram. Dekan digän bändämneñ nik ber küz kerfege selkensen! Ällä märtkä kitkän inde, utırgan kileş kenä aska karap yoklamıydır bit? Tüzmädem yanına uk barıp bastım. Canı bar ikän cir bitneñ. Nihayät bozday salkın karaşın miña töbäde. İsänmesez, Fälän Fäläneviç, mäytäm, min Aygöl digän kıznıñ ätise bulam. Gomergä çıkmagannı, kızga öçle çıgargansıñ şunı açıklarga kilgän idem, dim. Bu ukıp küze toñgan adäm äytä: «Närsä sin advokatmı ällä? Nik üze kermägän? Kızıña öçlene min kuymadım. Ägär bolay dävam itsä kuıp çıgarırga da ozak uylap tormabız. Döresen genä äytkändä balaları naçar ukıgannarnıñ äti – äniläre ni dä bulsa törtep kitä. Ä sezdän ni on, ni yon digändäy berni yuk». Söyensen äle yülär, gönahsız kıyafät çıgarıp, min mäytäm, törtergä dip kilgän idem dä inde. Ya närsä törtäseñ inde sin di bu nahal, küzläremä turı karap. Küzläreñne yom häzer kürerseñ mäytäm. Yomuı buldı, ozak uylap tormadım, ike kaş arasına yodrıknı töynäp törtep tä cibärdem. Dekan mählugım, ukıp miye sıyıklangan barlı – yuklı añın şunduk cuydı. Añına yartı säğattän son gına kilde. Ügezne mögezennän alıp: «Dekan äfände, mäytäm, kızga häläl bilgelär kuyıp stipendiyä tüli başlıysızmı, ällä tagın östäp törtimme? Dekan ber agarındı, ber kızarındı: «Yuk, yuk uynamagız ul yodrıgıgız belän, ikençe törtsäñ isän kalmavım ihtimal, şuña kürä kızıñnı niçek tä stipendiyäle itärgä tırışırmın», - di. Alga kitep bulsa da äytim, dekan süzendä tordı, kızga ay sayın stipendiyä birep barıla. Kabattan barıp razborka yasası bulmas kebek.

Timerne kızuında sugarga kiräk dip, ikençe könne ferma malların karadım da kittem rayon üzgenä – Gib-Gib-BB-DD näçälnige yanına. Kerdem bülmäsenä. Utıra ber pagonlı bändä ätäç kebek kukırayıp. İsänme mäytäm. Endäşmi. Söylim moña kaysı avıldan buluımnı, malaynıñ niçek maşina yörtü tanıklıgın aldırtuı turında. Bu miña mıskıllı kıyafät belän karadı da: sineñ kebek pravo telänep yörüçelär küp ul. Eşem menä monnan dip muyınına sızıp kürsätä. Tagın berär atnadan kilerseñ, bar çıgıp tor dip kuıp mataşa bu mine, görbiyän! Cähät kenä başnı eşlätäm: Ähä, mäytäm pagonlı bulsa da, yanda şahitlar yuk, ipkä kilmäsä moña da törtmiçä bulmas. Meskengä kalgan yomşak tavış belän: «Pravo mondamı soñ?», - dip sorıym monnan.

«Poka monda, no irtägä Çallıga oçaçak, tyu-tyu!» – di bu şatlıklı kıyafättä mine ürtäp.

«Alay bulsa pravonı alu öçen sezgä törtergä kiräkter inde», - dim haman şul mesken cebek tavış belän. «Döres çamalıysıñ mucik»,- di bu serle yılmaep. Kürenep tora närsägä ömetlängänne.

Seyftan alıp pravonı kürsätegez alaysa, törtü minnän kalmas dim häylägä küçep. Pravonı alıp östälgä kuya näçälnigem. Eçen açıp kararga azaplanganda şañ monıñ ike kaş arasına bar bulgan kuät belän. Üze törtügä riza buldı bit, niçek inde şundıy näçälnikneñ telägen kanäğatländermiseñ! Malaynıñ pravosın kesägä yalt alıp tıktım da, kötäm monıñ huşına kilgänen. Taşlap çıgıp kitsäñ, et kanlı can , militsiyä çakırtuı bar. Tınıçlandırırga kiräk bit inde adämne. Küzen açuga, nıgıtıp huşına kilgänçe: «İkençe malaynıñ pravosın almaska süz biräseñme, ya bulmasa tagın berärne törtimme?», - mäytäm. Abzıy berük zinhar öçen (niçek yagımlı söyläşä başladı kabähät!) başka östämä, malayıña tügel, üzem eşläsäm, onıklarıñnıñ pravosına da kul tidermäm,- di. Şulay digäç alpan – tilpän atlap çıgıp kittem monıñ bülmäsennän. Häzer Gi-Gi-BB-DD näçälnige belän yulda oçraşsak ul maşinada, min atta ber – berebezgä yılmaeşıp çest birep kitäbez.

Tege eşmäkär Hälilne äytäm çistıy äüliyä keşe ikän. Törtergä kiräk dip şul akıllı kiñäşen birde bit. Törtkänne bik yaratalar ikän ul östägelär. Kürşe Hälilneñ blatı zur, kiläçäktä strahovka öçen miña akılga ciñelräk digän beleşmä alıp kaytıp birsä, illä dä şäp bulır ide. Menä ul vakıtta törtep kürsäter idem, kannı kızdırgannarga! Äytergä onıtmıym tagın, kürdem kürşe Hälilne, äle yaña gına. Beleşmäne niçäü kiräk şul qadär alıp kaytıp biräm min siña, böten keşe şähärgä sızganda avılda gomerlekkä kaluıñ belän sin moña abzıy küptän layık inde di. Aña niçek itep törtüläremne söylägäç eçen totıp yıgılıp kölde kürşekäyem. Nu Tahir abzıy di, min siña akça törtergä kiräk dimäkçe idem, añlap betermägänseñ. Añlamavıñ äybät tä bulgan, küpme akça yanga kalgan di. Äle citmäsä üzenä Çallıga tän sakçısı bulıp kilergä öndi. Min dä üz çiratım- da äüliyä kürşemä: «Berär rişvät sorauçı mählukka törtergä kiräk bulsa akçañnı äräm itmä, üzemne çakır», - dim. Şulay yegetlär, abzagıznıñ dan kazanasıları alda äle. Kannı kızdıruçılar bulganda küp sorap tormıybız. Törtäbez anı, törtäbez!

Prokurorga hat
(Yumoreska)

Hörmätle prokuror äfände! Sezgä bu hatnı Tigänäkle avılınnan, eşläp bökerese çıksa da haman da can täslim kılmagan terlekçe Şärifcan yaza. Hikmät şunda mäktäpneñ direktor citäkçelegendäge ukıtuçı – sadistları minem malaynı niçek telilär şulay cäberlilär. Niçä tapkır mäktäptä ukıysı kilmi ätäy, anda miña fälän cirem dä kalmagan digäç şiklängän idem anı, balanı kısmıylar mikän dip. Häzer tuçnı beläm, ul ukıtuçı gazraillär kısu gına tügel sıtıp taşlarlar ide ulımnı, kullarınnan kilsä. Yarıy äle yaklarga gaziz ätäse – min bar. Ni bulgan soñ disezme? Aşıkmagız yazıp betergäç ni dä bulsa añlarsız, bälki. Malayga biologiyä därsendä keşe anatomiyäsen söylärgä kuşkan ukıtuçısı. Ferma terlegen urlap suyganda gel katnaşıp kilgän malay ciñel sorau eläkkängä söyenep här äğzanı barmagı belän törtep kürsätep añlatıp çıkkan. Cenes äğzasına kilep citkäç halık telendä niçek äytelä – menä bu şul bula digän. Däreslär kaldıra torgan ğadäte bar. Aldagı därestä mögayın fänni atamasın öyrätkän bulgannardır. Ä bu niçek belgän şulay äytkän inde. Annan bu äğza atalandıru funktsiyäsen üti dip, ukıtuçıları kebek töçelänep tormagan, fälän eşläü öçen kiräk dip konkret äytep birgän. Klasslarında ukuçılar eçlären totıp tägäräşep kölä başlagaç, ukıtuçı kız bala, minem malay öçen üze oyalıp ahrı, yılap atılıp däresne taşlap çıgıp kitkän. Şunduk hälne direktorga citkergän. Tege tintäklärneñ kölüläre artık köçle bulgan ahrısı, täräzä pıyalalarına qadär koyılıp töşkän. Anı imeş minem malay kölülären üzen mıskıllau dip kabul itep, ayagındagı botinkasın salıp alıp berseneñ başına töbäp birgändä, tege kabähäte tik kenä basıp torası urınga kinät iyelgän häm botinka şäp kenä oçkan köygä şalt täräzägä barıp eläkkän. Pıyalaları imeş şunnan koyılgan. Malaynı batırırga kiräk bit. Şunda tamaşanı beteräse urınga bolay dävam itälär. İmeş malaynıñ timer dagalı botinkası täräzädän oçıp çıgıp cirgä töşkän vakıtta küzläre barıp törtelgäç kenä tomanlı kürä torgan pensioner ukıtuçı Gaynulla mäktäp yanındagı yuldan ütep bargan bulgan. Şunnan şul – botinka monıñ baş şärifenä dıñgıldap kilep töşkän. Bolay da çirtsäñ dä ülärgä torgan ul sukır tavık çalgı belän kisep audarganday kolga buyları belän yulga arkılı augan. Ä anda yuldan maşinası belän pravanı ätiläre akçasına satıp kına algan öyränçek şofer Samat uzıp bara ikän. Ul tuñ baş kauşavınnan tormozga basası urınga skorost tayagın tagın da tizräkkä küçergändä eh digänçe tege kolganıñ ayakları östennän ütep tä kitkän. Üterdem digän uydan huşın cıyalmıy yul çitendäge transformatornı sözgän. Maşinada, transformatorda izelep läpäşkägä äylängännär. Ä tege täpäçneñ üzenä ällä ni bulmagan – başı tişelep, yöze sıtılgan da, ayaklarına östäp cide kabırgası gına sıngan. Äytsäm äytim inde, häzer ike ülät tä bülnisneñ travmatologiyä bülegendä häl cıyıp yatalar. Ul kolga Gaynullanıñ ayakların tagın ber yegerme santimetrga kıskartsalar keşegä äzräk ohşap kalır ide bälki. Ozın bulganga başı birgän ämer ayaklarına barıp citmägän dä inde anıñ. Ul salam torhannar tözälerlär anısı, malay cälke, malay, iptäş prokuror. Min siña äytim, ikençe könne bötenese cıyılıp, tetmäsen tetärgä uylagannar malaynıñ, lineyka digän nämästälärendä. Här ukıtuçı monıñ yıl buyına kılgan tärtipsezleklären sanap çıkkan – yözdän dä artıp kitkän. Sez zihenle, ukımışlı keşe iptäş prokuror, añlıysız inde, militsiyädäge kebek, mäktäplärendäge böten tärtipsezlekne ber minem malay östenä öygännär. Citmäsä mäktäptän kuu belän dä yanagannar äle. Soñgı süzne direktor äytergä tiyeş bulgan. Ä ul dorfa kalay ätäç, malayga: «Sin et can, ukırga teliseñme yukmı?»- dip mañgayga töbäp atkanday soraunı turı birgän. Ä malay annan da turırak itep: «Fälän ciremä bik kiräk ide mäktäbegez. Açunı kitersägez kayttım, kittem», - dip yegetlärçä cavap birgän.» Malaynıñ yartısı qadär genä bulgan kätük direktor, balanıñ yakasına ürelüe bulgan, tegese çänti barmagı belän törtügä cirgä oçıp barıp ta töşkän. Malay tärtiple bit, direktorga östäp tormagan. Ciñüçe kıyafättä tup – turı öygä kaytıp kitkän. Häzer mäktäpkä atsalar da barmıym- di. Alay çakıruçı da kürenmi. Menä häzer añladıgızmı inde iptäş prokuror tärtip bozarga üzläre sprovatsirovat itkännären, affekt hälenä kiterep citkergännären. Tel töben töşengänsezder, malayga moral zıyannarı öçen ul ukıtuçılar şaykasınnan het ber yöz meñ sum bulsa da kayırıp bulmasmı diyüem. Akçasınnan sezgä dä,sudyaga da öleş çıgarmıy kalmas idem äle. Ferma isän çakta terleklär dä üz kulımda. İt belän dä bulışmıy kalmam.

Tagın ber kat sezgä hörmät belän Tigänäkledän Şärifcan abzañ.

Sihätle kitap
(Yumoreska)

Hörmätle yazuçı äfände!

Sezneñ ul kirpeç kalınlıgındagı kitabıgıznı satıp algaç, baştarak nigä kiräk inde bu berkem ukımagan haltura dip borçılgan idem, kesädän çıgıp oçkan öç yöz sum akça da illä dä kızganıç toyılgan ide, ä yuk, häzer soñlap bulsa da alay tügellegenä töşendem. Bu kitabıgıznı uramda ber şoma kız: «Abıy canım, bik intelegentnıy keşe kürenäsez, küzlek tä kigänsez, menä bu kitapnı alıp cibäregez äle», - dip yanına cıyılgan keşelär aldında üterep maktaganga gına, ni bulsa şul bulır dip, algan bulgan idem. Niye belän şäp soñ minem kitap dip kızıksınası bulır. Äytsäm äytim inde, moña qadär tönnären başka ällä nindi küñelsez uylar kilep yokısızlıktan integä idem. Menä sezneñ kitapnıñ berençe biten açıp ukıy başlavım bula, üzemnekennän dä butalçıgrak uylar öyermäsenä yulıgam da, başım tubalga äverelep şunduk gırıldap yokıga kitäm. İkençe bitenä küçärgä väpşe kurkam, märtkä ük kitärmen dip uylıym. Yokısızklıktan eçkän kapçık – kapçık daru – sädäflärneñ berse dä kiräkmi häzer. Gomumän, öydä sezneñ kitapnı kullanmagan can iyäse yuk häzer dip äytsäm hiç yalgışmamdır. Änä hatın kaynagan çäynek astına da, kızgan taba astına da sezneñ kitapnı kuyıp kinänä. Malayıbız isä, kitap änisennän buşagan çakta, anı uyınçık maşina itep zır böterep idändä yörtä. Ul taş baş tärtip bozsa başın şul kitap belän ciñelçä ber sıypap alabız da, mälgun şunduk şım bula. Pesiyebez dä, çülmäkçedän kürmäkçe digändäy, yokısı citteme, divan kırına kuyılgan şul kitapka böklänep yatıp rähätlänep yokıga tala. Kıskası, ul sezneñ kirpeç kitabıgız ğailäbezneñ iñ kiräkle könküreş äyberläreneñ bersenä äverelde. Kitabıgıznı katı, kalın käğazdän bastırıp döres eşlägänsez. Ni äytergä telävemne çamalıysızdır, ber biten dä äşäke hacätkä kullanuçı yuk.

Yazuçı äfändem, keşe ukırmı ikän bu kitaplarımnı dip hiç kenä dä borçılmagız, tom – tom şundıy kitaplarıgıznı çıgaruıgıznı dävam itegez. Akçasızlıktan tämam nervıları kakşap betkän halıklı bu ildä sezneñ kitaplarga mohtaclık berkayçan da kimemäyäçäk. Allahı boyırsa, alar kiläçäktä yokısızlıktan dävalauçı iñ arzan häm iñ ışanıçlı äyber bulaçaklar. Älege reklama gına citmi tora. Min äytte diyärsez, kiler ber kön, yokısızlıktan integüçelär kitaplarıgıznı kırıp – seberep alıp betererlär. Şulay itep yılnıñ iñ küp satıla torgan kitapnıñ avtorına äverelep kuymagayıgız. Fäqat şunı gına iskärtergä röhsät itegezçe, kitaplarıgıznı mömkin qadär butalçık, añlayışsız itep yazarga tırışıgız. Cide kalss betergängä ul kapital ukıgan kebek bulsın. Bu ni bu dip küzlären çelt – çelt yomıp ber – ike cömläsen ukuga uk tämam miñgeräsen, şunduk meskenkäyneñ yokısı kilep küzläre yomıla başlasın.

Ya yarar, hörmätle yazuçım, sezgä niçek yazarga kiräklege turında öyrätep gönahlı bulıp kuymagayım. Yazıgız, kapçıklap akçasın alıgız, ägär tottırsalar. Nobel premiyäse ük bulmasa da sezgä yakın yıllar da berär premiyä alırga yazsın.

Sezgä kaynar sälam, tirän ihtiram belän Aldargali Çemetkäliyev.

Üpkä belän yäşäüçelärgä
(Yumoreska)

Demokratiyäneñ şifalı yogıntısıdır inde, tänkıytläüçelär bar ildä, yuk tügel, allaga şöker. Kemne tänkıytlibez disezme? Aptıramagız, belmämeşkä salışmagız. Kemne bulsın çerep bayu däräcäsenä citkän, haman da bayu yulın dävam itkän şul mälgun Ämirikä ilen inde. Bezdän häyer – fatiha sorap tormıylar, änä anda İraknı cimerälär, başları betkerelär! Räsäy üz ilendä çeçennärne iple genä tukmap yatkanda bu başkisärlär – oyatları az gına da kalmagan närsälär İraknıñ kaysı töşenä telilär şul töşenä bomba yaudıralar. Kara sin alarnı, üz illärendä berär ştatnı pıran – zaran kiteräse, annan yañadan torgızası urınga ällä kayda et olakkan cirdä üz tärtiplären kertergä mataşkan bulalar. Barıp çıkmas ul iblislärneñ kara eşläre!

Ul Gruziyä prezidentı Sookaşvilinı niçek tänkıytlämiseñ inde. Tämam Ämirikä yagına avışıp bette bit. Citmäsä Gruziyä cire dip Osetiyä, Abhaziyä halıkların kısrıklap kısrıklıy. Räsäy kebek bülenmäs berböten Gruziyä yasamakçı, yağni üzeneñ keçe tugannarına mıltık töbäp köçläp yarattırmakçı bula. Yuk Gruziyä, Räsäy kebek kıylanırga irtäräk äle siña! Terrorçı bulıp kürengän, toyılgan här çeçennı mançu – çista Räsäy variantı. Sookaşvili – aferist bezdän şunı çälmäkçe bula. Curnalist halkı ütker, şul çit ilnekelärne tetterep, tänkıytlilär, üzebeznekelär turında gına lämmim. Mögayın çüpne çitkä çıgarmaska östän kürsätmä birelgänder. Şulay bulmasa borın astındagısın kürmiçä çittä kızıksınıp – tıkşınıp yörmäslär ide. Bezgä dä yöräk urınına üpkä belän yäşäüçelärgä şul şoma curnalistlardan ürnäk alırga kiräkter. Äytik bezdä barsı da yahşı, buldırabız dip tuktausız täqrarlap torgan ilbaşın tänkıytlägänçe çit töbäk gubernatorların süz belän täpäläp alsak tel kıçıtkanı tiz basılır ide. Üzebezneñ rayon başlıgına tel tiderüdän dä Hoday saklıy kürsen. Betkänmeni çit rayonnıkılar! Öskä menmi genä üz hucalıklarıbız citäkçelärenä kilsäk tä, küz yomıyk bez alarnıñ kırın eşlärenä, ötälänmäsennär yukka. Eçtän genä alarnıñ kıylanmışlarına tänkıyttän tübän digän diagnoz kuyık ta, avıznı utız cidençe yıllardagıça yozakta totıyk. Üzebezgä süz kilmäsen disäk adressız tänkıytläülärgä küçik, yağni isem – familiyälärne ataudan çittä torıyk. Ul çakta halık mäqalendägeçä bürelär dä (türälär dä) tuk, sarıklar da (bez dä) isän bulırlar.

Monı kemgä söyli mikän bu dip añlamamışka salışma. Siña söylim yöräge urınına üpkä belän yäşägän zamandaşka. Tänkıytläü öçen küpmeder däräcädä batırlık kiräk, ä ul sindä bötenläy dä yuk, şulay bit. Şulay bulgaç, üzenekelärne tänkıytläüdän berük saklana kür, çittän ezlä tänkıyt örägen. Uñışlar siña üz külägäsennän üze şürläp yäşägän, mıştım can!

Yaşäsennär, byurokratlar!
(Yumoreska)

Döresen genä äytkändä ildä byurokratlar işäyä dip hiç kenä dä borçılası yuk. Ürçesennär. Alarnıñ da ğailälären tuyındırası, başka türälär kebek tipterep yäşise kilä bit. Üzebeznekelär! Alar ürçegäç ildä eşsezlär sanı da kimi tügelme? Nigä naçar meni? Ber dokument urınına unnı sorap tinterätüläre, şulardan soñınnan ğayep tapkan bulıp utıruları oşamıy inde alarnıñ, äyeme? Rayon üzgenä ber urınına un tapkır barıp kaytu sinnän başka kemgä zıyan, eyt äle. Üzäkkä sineñ kebeklär yışrak yörgän sayın transport oyışmasına kübräk fayda kilgänen onıtma. Bilgele üzäkkä bargaç bazarga sugılmıy, ni dä bulsa almıy kalmıysıñ inde. Sizäseñme satuçılarnı da bayıtkanıñnı. Annan ul niyemä dä kiräkmägän käğaz kisäkläre belän ber sin genä yörmiseñ bit. Rayonnıñ yartı halkı yöri. Ägär dä ul käğazlärneñ barsın bergä cıynasañ bäläkäyräk kenä bulsa da tau öyeme barlıkka kiler ide. Ni äytergä telägänne şäylädeñme? Dimäk byurokratlar yäşägändä käğaz citeşterü kimemäyäçäk, artaçak kına digän süz. Käğazçelär eş belän täemin iteläme? İtelä. Käğazneñ agaçtan eşlängänen isäpkä alsañ, urman kisüçelärgä dä töşemle eş tabıp söyendergänebezne onıytmıyk. Anda – monda käğaz taşıp tinterägän trasportçılar häm alar belän bergä alıpsatarlar da rähmätle bulırga tiyeşlär byurokratlarıbızga.

Annan bezdä kartlar pensiyäläre takı- tokı gına bulu säbäple çit illärgä säyähät yäki turizm belän şögıllänä almıylar. Ä menä şıpıldap tulgan avtobuslarda eteşä – törteşä basıp torular kartlarga nıklıkların tikşerep kararga şäp urın, şulay bit. Ni äytsäñ dä, küñelsez uylarga birelep öydä sızlanıp yatkan işe tügel inde. Bezdä bit nindi uçrecdeniyegä kersäñ dä çirat. Ya näçälnik kayadır çıgıp kitkän bula, ya eşe küp di särkatibe, ya sineñ çiratıñ kilep citkänçe aşıgıç eşem bar dip, bülmäsennän türä çıgıp sıza. Nişliseñ, yöriseñ inde anda – monda, barıber ber kabul itärlär äle dip. Näçälnikkä kiräkmi, siña kiräk bit.

Uylap karagız äle, byurokratlar bulmasa , ministrlıklarda ul meñlägän instruktsiyälär kemnär öçen yazılır, Dumadagı kilde – kitte zakonnar häm bihisap sandagı tözätmälär kemnär öçen çıgarılır? Yarıy, uylap ta tormasagız bula, bu ildä bezneñ öçen uylauçı akıllı başlar bolay da citep aşkan. Bäy, şulay bulgaç nigä ildä byurokratlar küp dip baş katırgan bulabız soñ äle? Artalar ikän, arta birsennär. Kolorado koñgızlarınnan kotılıp bulmagan kebek alardan da tiz genä kotılıp bulmastır. Beräüläre – bäräñge kortları, ikençeläre – käğazneke. Soñgıları bezneñ cämgıyätkä şundıy da yaraklaşkannar ki, hätta agulap ta beterä torgan tügel. Kolorado kortları ämirikäneke, ä boları – çın üzebeznekelär! Şulay bulgaç timik alarga, yäşäsennär alar byurokratlar – üzebezneñ bratlar!

Üzebez dä citkän
(Yumoreska)

Klonlaştırunı, mäytäm, belep din ähelläre kire kagalar. Çınnan da bik kurkınıç närsägä ohşap tora äle ul. Äytik östän röhsät bulıp vraçlar şul eşkä nıklap totındı di. Nilär başlanasın küz aldına kiterep karagız äle. Kemneñ üzeneñ ikençe minen küräse kilmäsen inde. Yarar, küzänäkläreñne caylap priborkaga saldılar da, Gälävetdinneñ tılsımlı çülmägennän cenne çıgargan kebek ikençe mineñne tartıp çıgardılar ,di. Basıp tora ul sineñ aldıñda. Kan da ber, can da ber. Başta ışanır ışanmas ozak kına ber – beregezgä karaşıp torırsız. Annan taç min ikän bu digän söyeneçle uy başıgızdan ütep kitär. Häm ul söyeneçtän mögayın koçaklaşıp ta alırsız. Şul hörmätkä bälki ikäüläp bu ilahi könne bilgeläp tä ütärsez äle. Ğadäteñ buyınça başlap eçärgä sin kıstarsıñ, ul da sinnän kalışmas. Äybät kenä töşerep alırsız. Uyla, tämäke tötenennän, mahmırdan sörsegän baş, bu sineñ igezägeñ genä tügel gorazda yakın keşeñ – ikençe nöshädäge üzeñ bit. Sin ni uylıysıñ ul da şunı uylıy, sin ni eşliseñ ul da şunı eşli. Sineñ ikençe mineñne vraçlar tartıp çıgarıp öyeñä kiterep kuyganda (şaktıy gına summa da tüläü şartı belän älbättä) hatınıñ balalarıñ belän änilärenä kunakka kitkän ide di. Häzerge köçkä oçın – oçka yalgap yäşägän zamanda älbättä alar anda ozak tormayaçaklar. Hatınıñ änekäççäyeñneñ hälen beleşer dä, töyi algan qadär küçtänäçlären töyäp balalarıgıznı iyärtep ikençe könne ük kaytıp kiler. Sez ul vakıtta ikäüläp mahmırdan hatınıñnan yäşerep kaldırgan soñgı akçaga ber yartını bökläp utırasız. Kerde hatınıñ, kerde balalarıgız öygä. Kürenep tora yuldan alcanıp kaytkan hatınıñ, balalarıgıznıñ da yokıları tuymaganga ohşap tora. Ni disäñ dä – yul, arıtkan. Ber – berenä ike tamçı suday ohşaş ike keşe utıra. Citmäsä kılanmışları da ber tösle. Änä häläl cefeteñneñ kulınnan sumkaları şapıldap idängä töşep kitte. Saklap kına alıp kaytkan täm – tomnarıñnıñ bankalarda vatılası vatıldı, tügeläse tügelde. Ä hatınıñ haman huşı alınıp katıp basıp tora. Eçennän genä döres kürmim ahrı golyusinatsiyä başlandı dip säyersenep sezneñ yakka küz taşlavın dävam itä. Ni uylarga da belmi, tämam aptıragan. Balalarda bu säyer tamaşadan şım bulgannar, änilärenä yılışkannar. Ä sezneñ alarda kaygı yuk. Ryumkalarıgıznı çäkeşterep ber – beregezgä isänlek teläp arakı eçüegezne dävam itäsez.İnde sez iserü aldında. Fikerläregez çuala başlagan. Berençe min – sin ni äytäseñ ikençe min – ul kabatlap äytä. Sin ni kılanasıñ, gacäyep tögällek belän ul da şunı kabatlıy. Menä siña hikmäti hoda, açulansañ açulana, kölsäñ kölä. Ä hatınıñ (häyer häzer sineke genä mikän inde ul, beleşergä turı kilmägäye äle) tämam aptıraşta. Alga – sezneñ yanga barırga, idängä berkep kalganday, ayakları atlamıy. Şulay da äkrenläp huşına kilä başladı bugay. Sineñ tege vakıtta bülniskä üz klonıma zakaz birep kayttım digän süzläreñä ışanmıy kıçkırıp kölgän ide bit. Häzer yılasın inde, küz yäşläre belän buılıp. Ähä, ul çak isenä töşte, hälneñ nidä ikänen añlap aldı. Äytäm bit hatın -kızda et sizgerlege bar dip. Höcümgä küçärgä äzerlängän usal et torışın alıp uyında ırıldıy da başladı:- Kara äle klonın iyärtep kaytkan mörtät! İke eştä kön – tön eşläp monsın tuyındırgan citmägän, inde klonın tıgındıru da minem öskä kalamı?!? Äytäm hezmät hakınıñ yartısın da öygä kaytarmadı, bülniskä şuşı tere öräge öçen tüläp bargan ikän. Minnän min-mingä äylängän bit ul, kahär sukkırı! Kür änä, şul hörmätkä öydä päri tuyı yasap utıralar. Bersennän dä tämam garık bulgan idem inde häzer ikäüläp mine cikmäkçelär, can köyekläre! Zähärlänä bargan sayın älbättä hatın huşına da kilä, can da kerä. Änä eh digänçe kuhnya yagınnan üzeneñ yaratkan koralı – tabagaçnı alıp çıgıp baş östegezdä selki başlıy: «Bärep ütergänçe çıgıp ıçkınıgız, cennän tugan nämästälär! Başka bu öydä ezegez dä bulamısın. Öçkä hätle sanıym çıgıp taymasagız üzegezgä üpkälägez, mälgunnär!» Sezne älbättä bu kötelmägän gauga aynıtıp cibärgändäy itä.Öçkä qadär sanagannı kötep tä betermiçä hatınıñ ämerenä buysınıp aşıgıp öydän çıgıp kitärgä genä kala. Sin, kart ahmak, ikençe bu öygä kaytıp kerermen dimä. Küptän açulı hatınıñ sine kuıp çıgarırga cay ezli ide. Menä ul nihayät telägenä ireşte. Öydä biklär, açkıçlar alışınaçak. Sin dä, klonıñ da bomclar häzer. Sizäseñme ildä tagın ike häyerçe artkanın...

İnde tämam añlaşıldı tugan, bezneñ işe köç – häl belän genä kön kürgän gadi halıkka üzeñne dä tuyındıra almaganda klonıñ turında uylap baş vatu püçtäk närsä. Ä menä baylar alay uylamayaçak. Bigräk tä rusiyänekelär. İnde bayıp bettem digändä genä alarnı kandaladay sıtalar. Sıtarlık ta şul küpme keşe hakına kerep kannarın gına tügel cannarın da eçep şartlarga citep kabargannar bit. Eh digänçe urlap – talap millionnarga gına tügel milliardlarga huca buldılar. Menä şul tuymasa tamaklar uylayaçak üzem üterelsäm kırın eşläremne het klonım dävam itär dip. Ülemsez bulu öçen ber klonga gına tügel äytik unga, ohşap kitsä hätta yözgä dä zakaz biräçäklär. Ul çagında, billähi, äkiyättäge yöz başlı acdahaga ävereläçäklär. Rekiter batırlar alarnıñ başların kisep töşerüdän tämam yalkıp tuktayaçaklar. Töşendeñme inde ni öçen Hodayga karşı barıp kayber iblis canlı ğalimnärebez kön – tön klon tudıru eşendä ikänenä. Bolarnı şul baylıkların saklap kalu öçen, baylar kotırtkan, yallagan bulırga tiyeşlär. Akça – baylık öçen hätta gomerlärennän dä yöz çöyergän ul şaytani zatlarga klonnar bik yarap kuyaçak. Ä bezgä isä ikelätelmi, öçlätelmi genä üzebez bulıp yäşi alsak ta citep aşkan. Hoday niçek yaratkan şuña kileşik tä, ällä nilär ömet itmi genä yäşik bulmasa, äyeme tuganım!

Eçke batırlık
(Yumoreska)

Çalbar kayışı gına nıklı bula kürsen, hucalık räise cıyılışta maktanıpmı maktana: «Menä iptäşlär, ayıruça minem tırışlık arkasında, bıyıl börteklelärneñ här gektarınnan ille biş tsentner uñış aldık. Äle bu bezneñ çik tügel, di». Cıyılgan halık anıñ tormışka aşmaslık püçtäk süzlären tıñlamıy da ahrı, kübese märtkä kitkän tösle küzlären ber noktaga töbäp yoklarga äzerlänep utıra. Arada yokımsıragannarı da kürenä. Ä min isä iske ğadätem, eçke batırlıgım kuşuı buyınça uyda gına bulsa da bu şartlatannıñ süzlärenä açuım çıgıp advot birep utıram. Alırsıñ ille biş tsentnernı basuga aşlamada kertmiçä, zapas cirlären küp bulmasa, katnaş azıknı senacga salası urınga suktırıp almasañ, yänädä alarga östäp çista par cirlärenä çäçmäsäñ, igen basuların küp yıllık basuları itep butap otçetka birmäsäñ. Aşık – poşık suktırgannan soñ cirdä kalgan börteklärne soñınnan mük sıman kuyı ucım bulıp şıtıp çıguında isäpkä alsañ predsedatelnıñ yartı süzenä su kuşkanlıgı bala-çagaga da añlaşıla.

Prid süzlärenä ışansañ uzgan yıl äkämät tä şäp eşlägänbez inde. Änä ber sıyırdan urtaça yıllık savımnı altı meñ litrga citkerep küp hucalıklarnıñ borınnarına çirtkänbez, imeş, ä bıyıl isä cide meñ litrga sikereş yasayaçakbız ikän. Ä min isä haman eçtän genä: halıknı bigräklär dä nadanga sanıy inde bu prid dim. Kötüläre – kötüläre belän artık sıyırlar barın, bu kürsätkeçneñ dä şar sıman kabartılıp yasaluın kem belmi soñ! Kara sin anı vät şıttırıp ta tor inde! Prid Huca Nasıyrtdin tösle üz aldavına üze dä ışana başladı bugay. Änä küzendä yommıy turı karap iptäşlär uzgan yıl urtaça ber eşläüçegä aylık hezmät hakı nihayät un meñ sumnan artıp kitte diyügä çak ura kıçkırıp cibärmäde, kürenep tora bik kanäğat ul bu yalganınnan da. Ä minem eçke batırlık moña kisken protest belderä: İ pridkäyem, bu sanıñnı tavıkka söyläsäñ, tavık ta ışanmayaçak bit. Halık üzeneñ küpme alganlıgın sinnän minnän yahşırak belä. Eşläüçelär sanın otçetta yartılaş kimetep kürsätkännän genä tugan häramçı san bit inde bu. Niçek şunı oyalmıyça halık aldına söyläp torgan bulasıñ!

Pridneñ ozak mıgır – mıgır ber törle söylävennän faydalanıp halık yoklap rähätlände dä soñ! Nihayät yalıktırgıç şoma notık tämam. Şaktıy kıçkırıp: «İptäşlär çıgışka karata nindi fikerlär, soraular bulır?» – diyügä küzlär äkrenläp açıla başladı. Uyanmagannarnı uyangannar kabırgalarına törtep uyattılar. -İptäşlär añlayışlı söylädemme digän bula,- prid, gomer bulmagannı, yomşak tavış belän. Astan ber – ike keşe şunda añlaşıldı, añlaşıldı dip kabatlıylar. Añlaşıldı digäne, sizelep tora, hodayım,tagın östäp söyli genä kürmäsen inde, dip häsrät notıkçını tuktatır öçen genä.

Ä min haman eçtän pridne sügäm. Halıknı taç añgıra sarık itep kürä inde bu et can. Küzgä tötenne äybät cibärde. Bötenese bitaraf. Ber min utıram monda eçtän dulap, yarsıp, cannı kıynap. Kara inde kul kütärtä dä töşertä, kul kütärtä dä töşertä. Halıknı äytäm, robot meni, bet cannar belän atakaga barıp kara inde sin! Sizäsezder, ä min yalgızım eçtän genä kanäğatsezlektän tämam yarsıym: Bu prid mälgun alda da bezne käkre kayınga söyäp totaçak bit inde. Üzenä bulsa, monıñ halık yäşäeşendä güpçem game dä yuk. Kıskası, alıştırırga küptän vakıt bu aferistnı!

Ya yegetlär, küñeldägem tışka bärep çıkmasa da, kem mine bitaraflıkta ğayepli alır? Kürmisezmeni, eçke batırlıgım belän sırttagı kandala pridneñ tetmäsen tettem. Üzem kebek eçke batırlıkka iyä bulgan tarafdarlarım bulsın ide dä. Yuk şul, yuk kürenmi andıylar. Tss! Tışka bärep çıkmasın. Änä prid kilä minem yakka. Minem ni uylagannı berük sizä kürmäsen. A to ul yavız eştän alıp atarga da küp soramas. Küzenä çalıngançı lutçı çitkä kitäm. Yara cämäğat, isän çakta ıçkındım, monnan, bigaybä!

Bomc söyeneçe
(Yumoreska)

Min bomc häzer. Ütkänem turında berni dä häterlämim. Kem min, kayan kilgänmen monda – barsı da karañgı. Menä bu şähär çüplegennän aktarınganda üzem kebek bomclar tabıp algannar mine. Tapkanda trusiktan, maykadan gına bulganmın. Tändä ul qadär yaralar kürenmäsä dä baş digäne tişek bulgan. Timer belän tondırgannar ahrı. Bomc duslarım siña berär yaramagan närsä eçertep mahsus hätereñne cuydırmagannar mikän dip şiklänälär. Ya akçañ küp bulgan sineñ, ya berärseneñ yulına arkılı töşkänseñ dä şuña üç algannar dip tä östilär. Yuk, monıñ hatını yavız bulgan, şul mahsus killer yaklap eşlätkän monı. Pistolet tavışı çıgarudan kurkıp başına sallı berär närsä belän tondırgan da çüplekkä kiterep atkan bulırga ohşap tora di kartı, bomclarnıñ. Niçek bulsa da Hoday üze genä belä minem aldagı tormışnı. Bomc halkı miña isem ezläp iza çikmäde. Berençe könnän ük «İsemsez» dip kenä endäştelär. Üzemdä iyäläşep baram inde bu säyer isem –kuşamatıma. İsemsez dip däşülärenä üzem dä sizmästän min dip äytkänemne sizmi dä kalam. Häyer, elekke tanışlarımnıñ berse oçrap çın isemne äytsä dä min mögayın borılıp ta karamas idem. Äytäm bit häter çip – çista itep cuyılgan dip.

Bez bomclar – talımsız halık. Çüplektä kazınıp ni tababız şul bezneke. Ärsezlek tä citärlek – çüplek hucaları kua toralar, ä bez çüplekneñ ber yagınnan ikençe yagına küçenep yäşi biräbez. Pasport bulmagaç bezne berni eşlätä almıylar. Elekke zamandagıça kabilälär bulıp yäşibez. Bar tapkan kabilägä kayta. Şähärnekelär belän çagıştırganda alay naçar yäşibez dimäs idem. İrtä tañnan torıp eşkä barası yuk. Üz vakıtıbızda uyangaç et sıman çüplektä aktarınıp alabız da şunnan üzebezgä bar kiräkne tababız. Elektrga da, kvartir öçen dä tüläsebez yuk. Monda Lenin bababız küzallagança – barsı da buşka, bulganı urtak. Ber süz belän äytkändä – kommunizm! Bez bomclar çınnan da üzebezne kommunizmda yäşägän kebek his itäbez. Küräsezme monda äyberlär mullıgın – tau-tau öyelep tora, şähärdägelärneñ böten artıgı şuşında kilä, yandırıp kına betermäle tügel, irenmä üzeñä kiräkne aktar da al. Canıñ nindiyen teli rizıklarnıñ sasıganın – çerägenenme, bozıla gına başlaganınmı, ya teşläp kenä ırgıtkan sveciy diyärlegenme bötenese bar. Bezneñ aç korsakka barsı da kileşä. Kileşmi torsa çüp – çarnıñ yaraklıların satıp tapkan akçaga alıngan uram arakısın gopıldatsañ – eçtä ber zarazı da isän kalmıy. Bähetle tormışıbız hakında cırlap cibäräse genä kala. Döres aşnı törländerer öçen genä cıynaulaşıp tukmaşıp algan çaklar da bula. Ber yazmış keşeläre bularak, soñınnan tagın tiz duslaşabız. Şähärnekelär anda gomerläre buyı yünle torakka tilmergändä bez monda üz kätticlärebezneñ – taşlandık yortlarnıñ hucaları. Kanalizatsiyä çokırlarındagı iñ şäp urınnar da bezneñ kulda. Şähränekelär kebek utnı, gaznı özmäslär genä yarar ide dip dereldäp yäşämibez. Öşesäk, kaya telibez şunda uçak yagıp cılınabız. Çüplektä yagar äyber citärlek. Kıskası şähärdä yäşärgä yaraksız dip Hoday üze cibärgänder äle mine monda, elekkese küñelsez, yalıktırgıç tormışın iskä töşermäsen dip häteremne dä çistartıp kuygandır. Avıl adäme bulsam da ber dä rähät yäşämägänmender. Hezmät hakın anda häzerge kebek isem öçen genä, tülädekme tülädek dip äyter öçen genä tülägännärder, gärçä at urınına cigep eşlätsälär dä. Yegerme berençe ğasırda yäşäsä dä avılnıñ kolbiläüçelek çorınnan ällä ni yırak kitä alganı yuk ansı. Ä bez monda, allaga şöker, äytkänemçä kommunizm utravında ipläp kenä yäşäp yatabız. Bezgä bomc bulıp yäşärgä iñ kättä şartlar tudırganı öçen hökümätebezgä rähmätebezneñ çige yuk. Hökümätebez belep, söyenep torsın – bezneñ bomc kabiläläre – tuktausız artuga bara. Eşsezlär armiyäse dä san yagınnan bezneñ alda çüp kenä. Alar posobiye belän hökümätneñ yuklı – barlı akçasın kimergändä, bez monda çüplektä üz könebezne üzebez kürep, başına tay tipkäç Hruşev dädäy hıyallanıp algan kommunizm digän fani dönya cännätendä yäşäp yatabız. Çın, brat, ışanmasagız üzegez kilep karagız.

Kötäm sezne, cankisäklärem!
(Sketç)

Avıru. İsänmesez iptäş ekstraseans!

Ekstraseans. İsänmesez! Utırıgız menä bu urındıkka. Söylägez. Min tıñlıym.

Avıru. Söylägez dip çirläp toram äle. Şuña sezgä kiläse ittem.

Ekstraseans. Mine niçek yullap taptıgız soñ?

Avıru. Belderüegezdän iptäş ekstraseans. Avıldan kilep vokzalga kerü belän, rähmät töşkere, sezneñ belderügä yulıktım. Dönyada bulgan barlık çirlärdän dä dävalıy alam digänsez bit.

Ekstraseans. Äye ansı şulay. Tik häzer kayda da bazar mönäsäbäte. Sin miña min siña digändäy... üpkälämä agay – ene, äz – mäz tülärgä turı kiler inde.

Avıru. Äz – mäz digäne küpmeräk bula soñ inde ul?

Ekstraseans. Yuk inde, ul qadär kurkırlık tügel. Çiregez niçekter bit äle, karıysı bar. Ber seans bäyäse ike meñ sumnan başlana inde minem, ciñelräk çir bulsa. Täğaen genä niçä seans kiräklegen çirläregezne açıklagaç äytermen.

Avıru. Ekstraseans äfände, soñ ul ike meñ sum akçanı kalhuzda ber ay eşläp tä alalmıym bit min anı.

Ekstraseans. Ansı bälki şulaydır da. Tik sälamätlekne bernindi akçaga da satıp alıp bulmaganın onıtmagız. Abzar tulı malıgız bula torıp, satulaşmagız. Yugıysä dävalaunıñ näticäse kötelgänçä bulmaska mömkin. Añladıgızmı?

Avıru. Añlavın añladım, kaytarıp kına äytä almıym.

Ekstraseans. Yahşı. Eşkä küçik. Nindi çirlär borçıy üzegezne, ya söylägez!

Avıru. Äfände, belderüegezdä keşelärne rengettän dä äybäträk ütäli küräm digänsez bit. Şulay bulgaç sez açıklagız inde mindä nindi çirlär barın.

Ekstraseans. Yarıy sineñçä bulsın. Küzläreñne yom! Menä şulay. Başıñ tiräli kullarnı yörtäm, berär närsä toyasıñmı?

Avıru. Kayandır cılı bärä. Tän cılına. Yokı da kilä başladı bugay.

Ekstraseans. (Kıçkıruga küçep). Yomşar! Min äytkännärne genä tıñla! Yoklarga, yoklarga, yok-lar-ga!

Buldı bu. Bigräk cebek ikän. Tiz gipnozga bireşte äle bu. Bolay bulgaç üzennän söylätteräm min monıñ çirlären. (Avırunıñ baş tiräsendä häräkätlär yasıy) Äy sin avıru, işetäseñme?

Avıru. (Yokı aralaş) İşetäm tösle, bugay.

Ekstraseans. Kay cirläreñ avırta, sanap çık.

Avıru. Ayaklar, bil sızlıy, kayçagın da yöräk çänçep ala, arakını kübräk eçsäm baş avırtıştıra, bavır – böyerlärneñ dä sıkrap algan vakıtları bula.

Ekstraseans. Yarar citte. Ni söylägännäreñne onıt. Sin berkemgä dä berni dä äytmädeñ, şulaymı?

Avıru. Yuk, äytmädem.

Ekstraseans. Sin kayda häzer? Öyeñdäme?

Avıru. Äye öydä.

Ekstraseans. Yahşı. Kara köngä dip cıyıp kuygan akçalarıgız barmı sineñ? Bulsa küpme äyt!

Avıru. Ügez satkan akça bar, 30 meñ sum. Añlamıym min kem belän söyläşäm soñ äle? Tormanlı barsı da.

Ekstraseans. Küktägelär söyläşä sineñ belän. Ägär isän kalasıñ kilsä, kisätäbez, ekstraseanska akçañnı kızganma, küpme sorıy şunıñ qadär bir, añladıñmı? Ä häzer beraz bäü – bäü itep al. Yokla!

Ekstraseans. (Üz - üzenä). Äybät oyıttımmı üzen! Kara gırlap uk yoklıy, mälgun! ... bula bu mokıtnı dävalap, bula. Akçası bar gına ikän bit. Çiren kurkınıç itep kürsätep seanslarnı kübräk bilgelärgä kiräk. Ügez akçasın tiyengä tiyen alıp betergänçegä qadär. Annan tagın küz kürer, bälki ikençe ügeze üsep citär... häzer inde uyatsañ da buladır, bu yokı biränen. Öyenä kaytkaç yoklap beterer. (Avırunıñ baş östendä kulların yörtä). Uyanırga, uyanırga, işetäseñme uyanırga dim. Menä şulay. Ya açıldımı küzlär? Huşıña kildeñme? Uyandıñmı?

Avıru. Bu ni bu? Äle yaña gına öydä idem bit, niçek kilep çıktım min monda? Ekstraseans äfände sez tügelme soñ bu?

Ekstrasens. Äye min. Çakıruım buldı, oçıp kilep tä cittegez. Işandıgızmı inde minem sihri kuätkä?

Avıru. Niçeklär ışanmıysıñ. Küzläregez bezneñ ala pesineke kebek yılık – yılık kilep tora bit.

Ekstraseans. Käyefegezne töşeräsem kilmägän ide. Şulay da...

Avıru. Närsä şulay da, tuktalıp kalmagız, äytegez tizräk.

Ekstraseans. Agay – ene turısın äytäm, baş kütärmi mılkıngançı eçep, tämäkene paçkalap kına sosıp isergäç teläsä kayda hayvan tösle aunap organizmıñ tämam eştän çıgıp betkän. Ber canıñ gına kalgan. Ayaklarıñ revmatizmnan göbe kebek şeşengännär. Bileñ, az gına bögelergä dä yaramıy, bötenläy, yaraksızga äylängän, yörägeñ çänçi başlagan eçkän çaklarıñ da tuktap ta algalıy ikän. Kan basımıñ ber taba da tügel, başıñnı şul yış avırttıra. Ul bavır, böyerläreñ kisep atıp bärerlek kenä, yararlık cirläre kalmagan diyärgä bula. Şulay da...

Avıru. Şulay dä yäşärgä az gına bulsa da ömet barmı soñ, ekstraseans äfände? Billähi dim akçasınnan kalmam, küpme sorasagız şunı birermen. Tik yäşäügä genä ömet kaldırıgız.

Ekstraseans. Soñgı süzläreñ şul qadär ki ohşadı, canıma may bulıp yattı. Dimäk sineñ yäşiseñ kilä. Dimäk sin küpme bulsa da tülärgä riza! Bel, äfändem , sine tereltü öçen min bar ostalıgımnı cigäçäkmen. Ör – yañadan tuganday itäm min sine. Menä kürerseñ, çirläreñne yuıp töşeräçäkmen. Tagın şul, ber seansnı ike meñnän kileştek. Unbişläp seans ütkärergä turı kiler. Bügen şul seanslarnıñ berse ütte dip isäplärseñ. Sin rizamı minem şartlarga?

Avıru. Bik riza ekstraseanskayım, berük tereltä genä küregez. Üläse ber dä kilmi bit. Menä bügenge öçen ike meñ sum.

Ekstraseans. Yahşı. Şähärdä tugannarıgız bardır bit.

Avıru. Tugannar da, avıldaşlar da citärlek.

Ekstraseans. Kön dä kilep yöregez, yarıymı. Seansnıñ bersen dä özärgä yaramıy. Kitsägez bula.

Avıru. Yarıy min kittem äfändem. (çıgıp kitä)

Ekstraseans. Menä şundy tiz ışana torgan tile, mokıtlar küp ul. Allaga şöker eşsez tormıym, kilep kenä toralar ber mälne gipnoz buyınça çın ekstraseanstan däreslär algan idem. Bügen şunıñ faydasın küräm. Yäşermim, gipnozım bar ansı, yoklata da, uyata da alam. Kayçak ul tintäklärne tereltüemä üzem dä ışana başlıym. Işanmıy bulmıy – cayı bar da kübräk akça eşläp kalırga kiräk. Malosemeykamnı snimat itep kenä toram. Öç danä yalgan pasport satıp aldım, öçesen dä öç törle isem – familiyäm. Täk çto mentlar, koyırıkka basa başlasa başka cirgä kıyaklıym, i vässälam! Ezläsennär cilne kırdan! Mondıy bolgançık zamanda üzeñne şulay tuyındıra algaç naçar tügel inde ul. Allaga şöker, üzemneñ öleşne çitkä cibärgän yuk äle. Kliyentlar balık sıman kabıp kına tora. Akça yaumasa da meñärläp kenä kulga şıgırdap kilep kerä. İrtägäsen kem belsen, bügen tipterep yäşäp kalırga kiräk, şulay bit, cämäğat. Yarıy iskä töşte äle, akçası şıtıp torgan ber bik bay kliyent öyenä çakırgan ide, kitim äle bulmasa şunıñ yanına, ber uñaydan belderülär dä yabıştırıp kaytası bulır. Akçaların kaya kuyarga belmägän berkatlı añgıralarga soñgı süzem şul: Sarık bärännäredäy ällä kayda adaşıp yörmägez, tup – turı üzemä kilegez. Kötäm sezne, cankisäklärem!

Yaşäp bulmıy hıyalsız.
(Yumoreska)

Bäläkäy çakta kinolardan kürep ber üze sekundlar eçendä yözärlägän faşistnı avtomatı belän kırıp salgan, ul gına citmägäç, okopınnan granatalar ırgıtıp, distälägän doşman tanklarınıñ kölen kükkä oçırgan sovet soldatı bulırga hıyallana idek. Üsä töşkäç, ni hikmätter, üterep kosmonavt bulası kilä başladı. Çönki televizor – gäzitlär ul çakta gel şular turında tukıp tordılar bit. Kemneñ buşka gına ğaläm tikle ğalämdä oçıp yörise kilmäs inde. Äle kiçä genä berkem dä tügel ideñ, bügen ğalämdä säyähät itep kayttıñ – inde sine ete dä, bete dä belä. Berkön eçendä Allahı Täğaläneñ söyekle kaşka täkäsenä äylänäseñ dä kuyasıñ. Gensek bulıp Gensek sineñ belän kul birep duslarça küreşä. Sinnän dä şäp keşe yuk. Sineñ isemeñne tuktausız kabatlap dönya şaulıy. Şulay bulgaç niçek hıyallanmıysıñ ul kosmonavt bulu turında. Bez sakallı sabıylar monıñ tormışka aşmaslıgın añladık ta bugay inde. Päri başka cen başka digändäy, bügen hıyallar da ikençeräk. Kem niçekter, menä minem üzemneñ dä deputat bulası kilä başladı äle, cämäğat. Avılda öç tiyengä eşläp häyerçe hälendä müklänep, çerep yatarga tiyeşmeni soñ äle min? Gayfulla, davay alga, cebep torma dip kotırta cennärem – şaytannarım. Belem yagı takır bulsa da nahallık citärlek ul mindä ansı. Süz söylärgä totınsam da telem telgä yokmıy. Matur söyläp (yalganlap dip añlasagız da bula) teläsä kemne oyıta alam. Nişlätim, Hoday birgän sälät. Sin söylägändä aldasañ da tıñlavı rähät dilär duslarım – tanışlarım. Hıyalıylık köçle mindä. Ägär dä min deputatlıkka kandidat itep kürsätelsäm väğdälär küktän kar – yañgır yaugan kebek yavaçak, ansı. Saylauçılarım mine tıñlap huşsız kalaçaklar. Eşläp torgan hökümätne, cirlektäge türälärne et itep süksäm, häzer ük sizep toram, reformalardan tämam kakşangan halık minem sallı notıktan soñ kotkaruçıbız taç şuşı ikän dip şatlıklarınnan ükerep yılayaçaklar i basta mine, bertavıştan saylayaçaklar. Östän het yöz köndäş kuysınnar berençe äyläneştä ük min, fäqat min ciñep çıgaçakmın. Saylaulardan soñ ber ayda ütmäs saylauçı- cankisäklärem başkalarnı onıtkan kebek, mine dä onıtırlar. Alarnıñ uyların televizordagı köçläülär:törle şartlaular, terrorçılık aktları, su basular, cir teträülär alıştıraçak. Alarga minem kirägem dä kalmas. Miña da, kupşı zaldagı yomşak känäfidä kübräk yokımsırap, ara – tirä barlıgımnı belgertü öçen östäge söyläüçegä kinayale replika taşlap utıruçıga, alarnıñ kiräge kalmas. Ägär deputatlarnı kayçak süz belän ciñä almasam, Cirinovskiy kebek sugışıp bulsa da ciñärmen. Yäşli boks belän şögıllängän keşe bit min. Karşı kilgännärne tiz akıllarına kiteräçäkmen. Yäşiseläre kilsä, kurkırlar. Kurıkkaç hörmät itkän kebek kıylanırlar. Kıskası, ni teläsäm şunı eşlärmen, niçek teläsäm şulay yäşärmen. Dönyanıñ artına tipterep yäşärgä küp vakıt kalmadı, cämäğat, çirattagı saylaularga sanaulı aylar gına kalıp bara. Ya yarar, küp takıldadım, notık – platformamnı öygä kaytıp yaza başlıym äle. Saylaular da oçraşkanga qadär, cankisäklärem!

Külmäktän tugan
(Yumoreska)

Billähi dip äytäm, tuganda uk külmäktän vezuşiy keşe bulıp tuganmın. İnäy ber – ber artlı öç kız bala tapkaç ätäy kimsenüennän nişlärgä dä belmägän, biçarakay. İnde tämam ömetsezlekkä birelgän bulgan. Minem dönyaga kilü ay buyı bolıtlı könnärdän soñ balkıp koyaş çıgudan da hätärräk bulgan. Ätäyneñ şatlıgınnan yöräge totıp yıgılgan. Naşatır isnätep, başına çiläk belän su sibep köçkä huşına kitergännär. Huşına kilügä ük äytkän berençe süze hoday birde bulgan. Cannarnı irkälärlek şul süz minem isemgä äverelgän dä kuygan. İrtä dä, soñ da tügel, citeşä genä kürsäm ide digän kebek, ätäy böten bulgan mal – mölkäten hiç tä ikelänmiçä notarius aşa minem isemgä yazdırıp kaytkan. Min bu üzemä kük kapusı açılgan bähetle çagımnı häterlämim dä kebek. Çönki kirägennän artık bäläkäy bulganmın. Zagotovşik, sklad mödire, säüdägär kebek töşemle eşlärdä genä eşlägänlektän ätäyneñ avıl cire öçen mal – mölkäte hättin aşkan sanalgan. Üzemä miras itep ber yök maşinası, ike ciñel maşina, tagılma koralları belän traktor, taştan salıngan bolın kebek irken ike katlı yort birelüen ul çakta küzlärem belän kürä almasam da, mondıy da zur şatlıknı yörägem mögayın toygandır. Menä şunnan ber dä gacäplänäse yuk inde, telem ättä dip tä, ännä dip tä tügel, mä dip tä tügel, bir dip açılgan. Döres, soñgı r härefen baştarak äytälmi azaplanganmın. Anıñ karavı, ätäy ni äytergä telävemne şunduk añlap algan. İkençe könne ük kibettän üzemä uyınçık maşina, pistolet, vertolet kebek uyınçıklarnı kapçıklap töyäp alıp kaytıp aldıma kuygan. Vata torganmın, ätekäyem yañaların taşıy torgan. Mine irkäläüdän (azındırudan dip añlasañ da bula) tuktausız arta baruçı teläk – kaprizlarımnı ütäüdän ul çiksez läzzät tapkan ahrı. Üzemne belä başlaganda min inde barıp çıga yazgan egoist malay idem. Uramga çıksam olı, keçe dip tormadım teläsä kaysı malayga yabıştım. Vezuşiy digännän, töptän yuan çıkkan gäüdäle malay idem. Monsı da minem faydaga bulıp çıktı. Üzemnän kalışrak küp malaylarnı bergäläp yılatıp kertep cibärdem. Zurrakları üzemne kıynıy başlasa şunduk ällä kaydan ätäy kilep çıga, tege malaylar köçkä kaçıp kotılalar ide. Gärçä cilkädä baş bulsa da, mäktäptä az gına da tırışıp ukımadım. Min tügel, ukıtuçılar miña belem biräbez dip cäfalandılar. Gel tärtipsezlänep teñkälärenä tidem, biçaralarnıñ. Kıskası, yäşem citkäç mäktäptä çın mäğnäsendä şatlanıp ozattılar ukıtuçılarım. Tapkırlau tablitsasın uk yattan belmäsäm dä ikene ikegä tapkırlagaç kayçan niçä bulasın çamalap bulsa da belä idem inde. Ukunı tämamlap ber yıl ütkäç ätäy, sak kına yokıdan uyatkanday itep: «Ulım berär cirgä eşkä kerep karamıysıñmı soñ?» – dip avız açarga mataşa gına idem, min,: «Yuk uylama da!» – dip kırt kistem. Ätäy kurkıp kına: «Nigä alay diseñ ulım?» – dip soravına: «İnäy belän sin eşlägän dä miña citkän», - digäç şım buldı. Telen yottı diyärgä bula. Şunnan soñ andıy da mäğnäsez, berkatlı bala – çaga sorauları birüdän tuktadı. Kıskası añladı, ätekäççäyem, berdänber gaziz ulın eşkä ügetläüneñ faydasız şögıl ikänen. Häzer bar kaygısı – inäñ belän bez kayın astına küçkäç niçek yäşärseñ inde ulıkayım, di. Ällä öylänäseñme soñ dip tä östägän bula. Äti – äniläre çerep bayıgan, min ülgänçe ülmäslek bay, eşçän käläş tapsak häm bar bulgan baylıkların sineñ kebek miña miras itep kaldırsalar uylap kararmın dim. Äti häzer kön dä maşinası belän min kuygan taläplärgä turı kilerlek käläş ezläüdä. Tik nigäder taba gına almıy. İnde dürtençe distäne tügäräkläp kilsäm dä ätäy – inäyneñ cılı kanatları astınnan ber dä çıgası kilmi şul. Küñelem izge minem: irtän toruga berençe eş itep şularga isänlek – saulık teläp belgän dogamnı ukıym. Alar yäşäsä miña rähät, can tınıç. Allaga şöker, apalar da hällärennän kilgänçe yärdäm itep toralar. Ni äytsäñ dä yaratkan enekäşläre bit. Avılga kaytkaç böten eşne kiyäüläre, balaları belän şular eşläp kitä. Ätäy – inäygä söyenä - söyenä mallarnı karası gına kala. Ä iñ zur söyeneçläre (döres añladıgız) min inde alarnıñ. Tırışalar meskenkäylärem, bigräk bala canlı keşelär. Hoday aldında savaplı bulasıları kiläder inde. Minem öçen ülep toralar cinkisäklärem. Eçemnän genä gel şulay bulsın ide, ätäy – inäy belän bergä kartayırga yazsın ide dim. Bulır, alla birsä, çönki min tuganda uk külmäktän tugan vezuşiy keşe.

Alabız, Allaga şöker
(yumoreska)

Allaga şöker cämäğat, hezmät hakların ay sayın alıp bara başladık. Dürt meñ sumga citmäsä dä ayına öç meñ sumnan da kalgan yuk ansı. İh monnan ber yegerme yıl elek bulsa ide mondıy akçalar. Ägär dä mägär gazga, elektrga, suga,salımnarga tüläse bulmasa, kiyem – salım alası, yort – ihatanı yañartası – tözekländeräse, balalarnı ukıtası bulmasa, hucalık birgän açlı – tuklı, ülär – ülmäs yäşärgä dä citär ide äle ul. Döres, bez algan hezmät hakı yumart (?) baynıñ häyerçelärgä öläşkän sädakası qadär genä inde ul. Hucalık buyınça urtaça hezmät hakı sigez meñ sumnan artık ikän dip işettem. Kayan çıkkan soñ ul san dip gacäplänep soravıma hisapçılarnıñ berse kolagıma gına pışıldap: «İh abzıy, şunı da añlamıysıñ meni, eşläüçelär sanın yartılaş kimetep kürsättek», - dip min añgıraga serne sak kına çişep birde. Käğazdä genä bulsa da şundıy yugarı hezmät hakı algaç söyenmäs cirdän söyenerseñ. Öç meñ sum biş yöz sum tügel, şulay bit cämäğat. Prsidätel üzeneñ eşne kuştannarı belän hezmät hakın sosa gına, bezgä barmak arasınnan kısıp çıgarganı gına kala dip zarlanuçılarga aptıramıym. Sossın! Küpme keşegä yaraklaşıp (yalagaylanıp, koyırık bolgap dip añla) şunıñ öçen kilgän bit ul vlastka. Ällä bezneñ bolay da köysez, häyerçe tormışıbıznı yahşırtırga kilgän diseñme sin anı. Tot kapçıgıñnı! Rayon üzägenä bolın hätle kättic saluına da, inomarka maşina aluına da, balaların märtäbäle yugarı uku yortlarında ukıtuına da açuları kilmäsen könçel zatlarnıñ. Ayunı açık bal miçkäsen saklarga kuy da, ul anı tuygançı aşamıy kalamı soñ?!? Miçkä (bu oçrakta hucalık dip küz aldına kiter) zur, üzennän kalganı östägelärne dä, tugan – tumaçanı da tuyındırırga citä. Bezdä näçälstvo oçın – oçka köçkä yalgap yäşägän gadi halıktan biş başka da östen bulmasa näçälstvo bulmıy inde ul. Alar üzlärenä ni kirägen yahşı belälär, sinnän, minnän sorap tormıylar. Böten baylık alar kulında – kaya telilär, şunda şudıralar. Totıla kalsalar (Andıy häl cirgä kometa töşep bärelgän kebek siräk bula) Älege dä bayagı kazna baylıgı kotkara – tikşerüçelärgä şunı yumart törtep kotılalar. Yäşerep bulmıy, cayı çıkkanda bez – gadi halık ta urlıybız anısı, vaklap – vaklap bulsa da. Ämma bez ayu mayı sörtkän türälärneke belän çagıştırganda küldäge tamçı gına. Bu urlaşu nisbäten min üzem ğadel dip sanıym. Ni öçen disezme? Yüri genä küz aldına kiteregez huca keşe ber genä, ä bez yözärlägän. Härberebez ul çäldergän qadär çälderergä teläsä ay – hay, ätekäygenäm, ul qadär baylıknı kayan tabıp betermäk kiräk! Çınga aşmas närsä bu. Şuña da bezneñ näfse türälärnekennän küpkä kalışrak bulırga tiyeş! Alarga kişere, bezgä sabagı bulsa da bik citkän. Päri başka, cen başka digändäy, türälär urlavı belän bezneñ urlau ikese ike närsä. Bez citmägänne citkerü öçen, äzräk keşeçä yäşäp bulmasmı digän ömet belän eläktergälibez. Türälär isä, üze tuysa da ubırnıñ küze tuymıy digändäy, äle kem bulasın da, nilär kılasın da täğaen belmägän onıklarınıñ onıkları öçen ber – berse belän yarışıp häram mal tuplıylar. Hoday aldında alar da ,bez dä gönahlı bulıp çıgabız. Ägär nıklap baksañ mal tuplamıybız, ğamällär däftärebezgä kütärä almaslık gönahlar tuplıybız. Şunsı yaman: ul gönahlarnı bu hilaf dönyadagı kebek rişvät törtep kenä yuk itep bulmayaçak. Anda – ahirättä aldakçı sannar kabul itelmi. Monsın urtaça hezmät hakın şar kabartkanday kabartıp utıruçı känsä hisapçılarına törtterü dip kabul itsägez dä bula. Döresen genä äytkändä kisä – kisä peçteki genä kalgan hezmät hakıbıznıñ närsäsen söyläp torasıñ inde anıñ. Äyberlärgä bäyälär yäşen tizlegendä üskändä ul cil tizlegendä dä üsmi bit içmasam. Tukmap ta alga barırga aşıkmagan kart üşän at sıman ul. Şulay da bötenläy ük ömetsezlekkä bireşmik äle tugannar. Öç meñ sum birsälär dä barıber akça inde ul. Bötenläy dä birmägän işe tügel. Bez, kayda naçar yata, şunı yalt itkänçe üzeneke itüçe ata karaklar ilendä yäşägänne onıtıp cibärmik. Dimäk, ğailä byudcetın tulılandıru ber hezmät hakına gına barıp terälmägän. Ni äytergä telägänne sez añladıgız inde, şulaymı. Şulay, gönahlarga batıp – çumıp bulsa da yäşäü öçen köräşergä mäcbür bulabız. Üzebez can – täslim kılgaç bulsa da hezmät haklarıbız aşıgıp älle – mälle tutırılgan yäşäü kärcine belän tigezläşer digän ömettä kalıyk, cämäğat.

Eş sere
(Sketç)

Katnaşalar: Agronom, Ambar mödire

Agronom: Ya yarıy, utırışta ambar mödire itep eşkä alındıñ. Bu eş nidän başlana, ya añlatıp bir äle miña.

Ambar mödire: İptäş agronom, ällä mine bala – çagaga sanıysızmı soñ sez?!? Älbättä eşne kabul itep aludan, soñınnan sırtka kalmaslık itep.

Agronom: Döres tügel. Ambar tikle ambarnı kulıña töşergäç bezneñ işe näçälstvonı sıylaudan başlarga tiyeş sin eşeñne. Bezgä küp kiräkmi. Sineñ hisaptan öç kön tiptersäk şul citä. Täk çto, bügen ük ber yäşik arakıñ zakuskalarıñ belän ambarga kiterep kuyılgan bulsın. Añladıñmı?

Ambar mödire: Añlaşıla, iptäş agronom, añlaşıla.

Agronom: Yarıy, yudırdıñ da, kabul da itep aldıñ di eşeñne. Annan nişliseñ, äyt äle.

Ambar mödire: Annan nişliseñ dip, tärtipkä salamdır inde ambar eçen, eşçelär belän. Teläsä kayda aunap yatkannı üz urınına kuyabızdır.

Agronom: Ambar eçe soñrak. Ansına citeşerseñ. Sin agay – ene ambarnı kabul itep alu belän ülçägeçkä yögerergä tiyeşseñ. Sineñ belän minem biznes şunda ävälänä. Ülçägeçne şundıy itep köylärgä kiräk, basudan kaytkannıñ här yulın öç, dürt tsetnerga bulsa da kim itep, ambardan çitkä kitkänne artık itep kürsätsen. Ülçägändä kullarıñ conglernıkıday citez bulırga tiyeş. Ülçätüçe aldaganın hiç kenä dä sizmäsen. Ülçägeçne köyläüneñ ısulları küp, ansın üzem öyrätermen.

Ambar mödire: İptäş agronom, yäşerep bulmıy, minem belem takı – tokı gına inde. Mäktäpne dä köçkä äveş – täveş kenä tämamladım, ansı da küptännän. İsäp – hisap eşlären alıp bara alırmın mikän dip kurkıbrak toram.

Agronom: Alayga kalsa min üzem dä Minzälä tehnikumınnan yırak kitä almadım. Ällä ukıdık, ällä yuk. Yördek şunda vakıt ütsengä. Borçılma, käğazne niçek tä bergäläp yırıp çıgarbız şunda. Dokumentlardan iñ kiräklese kaysı ikänen beläseñme soñ?

Ambar mödire: Yuk, belmim iptäş agronom.

Agronom: Ber ülçägeç belän genä yırak kitep bulmıy. Härvakıtta üzeñ belän zapas yalgan nakladnoylarıñ bulsın. Yulda tuktata kalsalar, şularnı kürsätep kotılasıñ. Buhgalteriyädän peçat suktırıp alarnı kübräk alıp kuy. Ambar kenägälären dä ikene aç, bersendä çınnı, ikençesendä yalgannı alıp alıp barırga. Şulay itsäñ koyrıgıñnı tiz genä tota almaslar.

Ambar mödire: Ätäyneñ dä bu qadär akıllı kiñäşlär birgäne yuk ide, äle iptäş agronom.

Agronom: (Üz – üzenä genä) Sin añgıraga nigä kiñäş birep cäfalansın soñ ul. Mañgayına törtep kenä añlatkandır äle. Tıñlıysıñmı? İkmäk bulsa da, it, material bulsa da kerem yagına niçek tä kimräk alırga tırış. Şulay itsäñ härçak kürenmägän zapasıñ bulır. Şular belän farçit itärbez. Ul da citmäsä, çüpkä çıktı, bozıldı dip baytak kına zapas eşläp bula. Kübräk farçit itep taşlansa terlekkä aşatıldı dip çıgım yagına utırtırsıñ. Borçılma, min eşlägändä ambarda zapas küp bulır. Közen – kışın şularnı çitkä şudırıp kesälärne kalınaytırbız.

Ambar mödire: Bigräk zihenle keşe bulıp çıktıgız äle sez.

Agronom: Dönya üze öyrätä tugan, ägär min äytkännärne genä tıñlap eş yörtsäñ bu käcä täkäñne tiz arada mineke kebek inomarkaga alıştırırsıñ. Hezmät hakıñ küzeñä kırıp salırlık kına bulganda çumarlarıñnan kilgän akçalardan kesäläreñ şıplap tulır, üzeñne bay keşe itep sizep min minmikän, min kem ikän dip täkäberlänep yöri başlarsıñ. Böten keşeneñ bugazına basıp söyläşkän pred tä sineñ belän dustı belän söyläşkändäy ipläp kenä söyläşer.

Ambar mödire: Şulay gına bula kürsen inde iptäş añgıranom, äy yuk la agronom. Kul – kulnı, ike kul bitne yua digän äytem buyınça eşlärgä yazsın bezgä.

Agronom: Tagın şunı da onıtma bezneñ öçpoçmaknı yomuçı pred bulaçak. Ara – tirä kırın eşlärebezne sizä kalganda aña da öleş çıgarırga kiräk bulır. Gacäplänmä, ul rekiter bezdän genä tügel, başka belgeçlärdän dä, hätta alıp – satar, şabaşniklardan da üz öleşen almıy kalmıy. Tizäkkä tisäñ sasısı çıga dilär. Şuña kürä ul soragan här närsäne tizräk birü yagın kara. Tülke algan äyberlären şıpırt kına kara däftärgä terkäp bar. Dulıy başlasa şunıñ belän akılına utırtırbız.

Ambar mödire: Vallahi dip äytäm, üz eşen bu qadär tiränten belgän keşene berençe oçratam.

Agronom: Maktavıñ belän kileşäm. Üzeñ dä bolay ütker keşegä ohşap torasıñ. Äydä şul hörmätkä berne çäkeşterep kuyıyk äle. Sineñ öçen, minem öçen. İkmäklär kayırılıp uñsın, ambarlar şıplap tulsın, glavnıy bezgä faydası bulsın! Kesälär tulı akça bulsın, prsidätel bezneñ yakta bulsın!

Äydä cırlap ta cibäräbezme? (İkäüläp cırlıylar)

Agay ene ak mıyık

Ber – berebezne kakmıyık.

Kakkan, sukkan keşe bulsa

Ber – berebezne yaklıek...

Akça nizagı
(Sketç)

Östäl. Östäl artında äylänmäle urındıkta hucalık räise utırgan. Erotik curnal aktara. Östäldä – ike telefon häm reklama curnalı.

Katnaşalar: Gabit - hucalık räise, Ändär – ferma eşçese

Ändär (Bülmägä kerä). İptäş prsidätel, ni bit äle, ni... akça kiräk ide. Ber meñ sum gına bulsa da. Çirlädem. Bülniskä salmakçılar, darularga kiräk, didelär.

Räis curnalın aktaruın dävam itä. Üz – üzenä söylänä: Menä monsı aşnı törländerergä yarar ide monıñ. Şäp bu, şäp! Avılda yäşäsä küptän mineke bulır ide dä. Kara sin anı, örep kaşıkka salıp kına yotmalı! Avız suların kiterä başladı, eh malay!.

Ändär: İptäş prsidätel dim. Kara äle, ällä sañgıraulangan inde bu?Ällä sataşa da başlaganmı? Üz - üzenä ällä nilär mıgırdıy. Kıçkırıbrak endäşep karıym äle, işetmäs mikän? (Kükrägenä hava cıyıp) Kikrikük, iptäş prsidätel! Min bu Ändär, tanımıysıñmı? Häyer fermaga küptännän kilgäneñ yuk şul, tanımavıñ da bar. Kiyemeñä sıyır ise señä dip şölliseñder inde... Yuk, işetmi. Çınlap ıçkıngan mällä? (Yanına uk barıp kolagına kıçkıra) Kikrikük! Häyerle irtä iptäş prsidätel!

(Räis urınınnan uk sikerep tora)

Gabit: Sin närsä duñgız malay, kem kertte sine minem kabinetka?!? Uvolyu särkatip kabähätne! Kürsätermen min siña kikrikükne! Kürmiseñ meni (tiz genä erotik curnalın reklamalar curnalına alıştıra) minem eş belän mäşgul ikänne. Menä bu tsenniklarnı belmäsäm hucalıknı niçek alıp baram min? (Şul uk vakıtta ğadäte buyınça telefonga baskalap uynıy başlıy) Ya äyt tizräk, nik kerdeñ minem yanga? Ni kalgan siña monda?!?

Ändär: Ni bit iptäş prsidätel. Kesä yagı takıraydı. Akça kiräk ide, avırıp toram, vraçlar bülniskä kerergä kuşalar. Darularga berär meñ genä bulsa da akça kiräk ide diyüem.

Gabit: (küze akayıp) Küpme?!?

Ändär: Ber meñ sum gına bulsa da citep torır ide. Äle iptäş psi, psi yuk la prsidätelkäyem.

Gabit: Sin närsä, sıyırlar arasında yörep, başıña berär holıksız sıyır tipteme ällä? Kayan kilsen hucalıkka andıy akça? Soñgı akçanı – änkäyneñ pensiyäsen incenerga zapçast alırga birdem, äle sin kergänçe genä. Ul qadär akça bulsa, şunı un sıyır savuçıga yözeşär sumnan öläşsäm, beläseñme niçek ürle – kırlı sikerep şatlanırlar ide. Annan miña iptäş dip endäşep torgan bulasıñ. Beläseñme kem siña iptäş? Tambov urmanındagı açka alcangan bomc büre siña iptäş! Añladıñmı?

Ändär: Prsidätel äfändekäyem, kolakka bik sak min. Buhgalteriyädä bügen genä Sarapul it kombinatınnan ügezlär satkannan ike yöz meñ sum akça kayttı didelär bit. Döres tügelme ällä?

Gabit: Kem äytte, äyt äle, şunduk uvolyu min anı! Bezdä kommerçeskaya tayna, berkemgä bernindi informatsiyä biräse bulmagız dip küpme tukıdım ul añgıra başlarga. Bolay bulgaç kürsätäm inde min alarga kürmägännären!

(Ändärgä karap:) Ä sin – dezertir, kıp – kızu eş östendä, eştän kaçıp bülniskä kerep yatmakçı bulasıñ. Niçek oyat tügel siña. Kerep kenä kara, bülniçniyeñne tülättermäyäçäkmen. Bülniskä kerü öçen iñ başta minnän röhsät sorau kiräk, kabak baş. Ä akçaga kilgändä menä siña akça! (Ändärneñ borın töbendä kukiş kürsätep)

Ändär: Ah minme ul dezertir?!? Üzeñ armiyägä dä barmagan nämä bit sin. Nu häzer kirägeñne biräm inde totsam, pesi täre! İçmasam töygäç äzräk basılırsıñ (Östäl tiräli kuışalar da sähnä artına çıgıp kitälär)

Gabit: (Sähnä artında) Karavıl! Uçastkovıy Ravilne çakırıgız! Bu kotırgannan kotkarıgız . Bu-u-u-ı-ıp ü-üterä kaaaakabäbähääät!

Añlaşu
(Sketç)

Hucalık räise. Kara sin anı, ay eçendä biş terlek ülde dip minem alda söyeneç alganday otçet totıp tora. Buhgalter bit sin, şuşı qadär ülemne kürsätkäç rayonda bezneñ baştan sıyparlar dip uylıysıñmı ällä? Änä şul ülem arkasında niçä tapkır premiyädän kolak kaktık. Ällä bik rähät diseñme sin anı. Üz eşeñä salkın karaganıñ öçen berençe oçrakka şeltä siña. Utır. Baş zootehnik bassın. Yarıy, terlekçelek buhgalterınıñ artı urındıkka berekkän, ä sin soñ kayda ideñ? Rayonda yegerme dürtençe formanı tikşergändä tagın cıyılış buyına basıp torasıñ kiläme? Ya, cavap bir!

Baş zootehnik. Hi iptäş prsidätel, min ğayeplemeni aña. Änä ferma mödirennän soragız, aylar buyı başın kütärmi eçä. Minem kaytıp kitkänne genä kötep tora. Furac da, peçän dä, material da avıl yagına taba oça. Terlekçelär belän bergä talıy fermanı. Sineñ belän miña gına ul bernärsä dä yuk. Rayonga barsañ da şul alkaşlar öçen bezne sügälär.

Hucalık räise. Ferma mödire, işetäseñme, zootehnik döres söyli bit. Kaya şul qadär azınasıñ sin? Ällä alıştırırga keşe tabalmaslar diseñme? Ya äyt äle, nişläp tärtipsezlek fermañda?

Ferma mödire: Tagın miña bäylänäsezmeni inde. Taptılar yuaş keşe. Ul zootehnigıgız dävalanıp eçüdän köçkä tuktadı bit äle. Kara sin anı, böten ğayepna miña audarmakça bula. İrtäle – kiçle fermada kürenep kitä dä annan ay kürde koyaş aldı digändäy öyendä yal itep yata, eşem iyäse. Mal suysañ iñ olı öleşne ul alıp kaytıp kitä. Terlek azıgın da, kaysı sıyfatlırak, şunsın ihatasına kaytarttırıp audara. Min içmasam avılnıñ yarlı – yabagayın tuyındıram, aldagı gomeremä savap eşlim. Ä ul krahobor gel üze turında gına kaygırta. Annan iptäş prsidätel: bişneñ ikese sez suydırtıp kayadır olaktırgan bişär tsentnerlı ügezlär, ülde dip rashodka çıgarırga kuşkan idegez bit, onıtkansız da...

Hucalık räise. Citte dim. Şulay tirängä kerergä kem kuştı äle siña. Utırıp tor. Tınıçlan. Avızıña su kap, añladıñmı?

Tukta äle, fermanıñ mödire genä tügel uçetçısı da bar bit äle anıñ. Şul tözegän bit otçetnı. Bas äle, qaderlekäyem. Menä sinnän sorarga kiräk tä inde na vsyu katuşku. Añlatıp bir nigä şulay artnı sörtergä dä yaraksız otçet tözedeñ? Ällä mine prokaratura yulında yörtäseñ kildeme? Bolay da yuk abruynı töşermäkçe bulasıñmı? Ya, ni uylap tözedeñ ul otçetnı?

Ferma uçetçısı: İptäş prsidätel, vallahi dip äytäm, minem tırnak oçı qadär dä gayıbem yuk, ul otçetnı tözüdä. Baş zootehnik nindi san kuyarga kuştı min şunı gına kuydım. Ülem bu ayda 5 kenä tügel ide dörese. Biş sanı aldına azaplanıp ike sanın kuyıp tormadık. Algan ürçemne kürsätmi yamadık tişekne. Tagın...

Hucalık räise. Tukta teleñne ozınaytma. Çüpne nigä tışka çıgarasıñ. Yarar soñ, sinnän tormagan ikän, kemnän torganın açıklarbız bez anıñ. Tagın kem kala äle bezneñ muşkada? Vetvraçmı? Sin şomartıp kına kaçıp kotıla almassıñ inde agay – ene. Nihayät hakıykat tantana itsen äle. Ya, duskay, äyt, şul qadär terlekneñ ülüe döresme?

Vetvraç: Döres, billähi döres, iptäş prsidätel. Zurraklarınıñ kışın salkın tiyep üpkäläre betkän. Bäläkäyläreneñ bespoşadno eçläre bara. Barsınıñ da zaklyuçeniyeläre mindä bar.

Hucalık räise. Üpkäläre betkän, eçläre bara dip caylı gına kotılmakçı bulasıñ. Barıp çıkmas, yegetkäyem ,prokuror aldında iñ berençe bulıp sin cavap totaçaksıñ, belep tor!

Vetvraç: Soñ iptäş prsidätel min sezgä niçä tapkır bozaular toragı cimerek häldä, östän yañgır ütä, kırıydan cil ütäli yöri, remontlarga kiräk dip äyttem bit, äyttem. Üzegez bit bozau çeben tügel, närsä bulsın alarga salkında çınıktırırga kiräk didegez. Darularga akça soragaç, bar eçne poşırıp yörmä äle dip bülmägezdän niçä tapkır kuıp çıgardıgız. Daruga akça yuk, maşinagıznı yañartırga bar.

Hucalık räise. Endäşmä, citte siña. Küpne kürä başladıñmı? Üsteñ meni?!? Kara sin anı maşina söyläp minem belän bulışıp torgan bula. Et simersä iyäsenä kaba dilär, taç döres ikän.

Ya, yarar utırışnı yomgaklıyk, bulmasa. Yuksa kiräksez, küñelgä yatışsız süzlär küp ıçkına başladı. Bolay itäbez iptäşlär. Prokuror kemgä dä bulsa tülättegezme dip barıber tikşeräçäk. Şuña kürä bolarnı kemgä dä bulsa çäpemi bulmıy, öleşçä genä bulsa da. Minem fiker, iptäşlär, kaysı gruppada terlek ülgän, şularnıñ terlekçelärennän zıyannıñ yartısı külämendä totıp kalına dip utırış kararı çıgarıyk. Çönki ikeneñ berse – terlekçelärdän tülätmäsäk üzebezgä cıynaulaşıp tülärgä kala. Kulda vlast barda üzebezne aldatu hiç tä kileşmäs, iptäşlär. Terlekçelärne äytäm, üzlärenä kilgän peçteki genä zıyannı soramıy alıp kaytkan terlek azıgı belän bişlätep kaytarırlar äle. Ğadättägeçä, kürsäk tä kürmämeşkä salışırbız. Şulay itkändä büre dä tuk, sarık ta tuk bulır. Yarar añlaştık iptäşlär, taralışıyk bulmasa.

Aldarga ikän aldarga!
(Yumoreska)

Hiç añlıy almıym, bezneñ tormış totaş aldaular häm aldanulardan gına torganda berençe aprelne aldau köne itep iğlan itü nigä kiräk buldı ikän? Ägär inde yılnıñ ber genä könen bulsa da aldanmau, hakıykat yäki ğadellek köne itep bilgeläp ütsälär – küpkä yahşırak bulır ide. Yuk şul. Haman da şul aldakçılar tegermänenä su koyabız. İldä bot buyı malaydan alıp däülät irlärenä qadär aldaganda, uylap kara, nindi ğadellek kötmäk kiräk? Kara inde, ikele alıp kaytkan malayıñ (ukıtuçısı üze kaytıp citkänçe kaygı urtaklaşu häbären telefonnan citkerde) küzen dä yommıy bügen bilge kuymadılar köndälekne sorap cäfalanma, ukıtuçı alıp kaldı dip aldap tora. Yözne sıtıp aşıñ kıy toz diyüeñä hatınıñ, belmi şul, toznı ällä sin dä östägän ideñme dip sorauga sorau belän üz östennän ğayepne minem öskä audarırga mataşa. Yuk, ülçäp tormadım, kaşıklap salası urınga uçlap tondırgan idem dip äytmi. Yugıysä kuhnyaga minem aşarga gına kergälägänne yahşı belä. Eşkä alganda biş meñ sum hezmät hakı väğdä itkän näçälniktän öç meñ sum da tülämiseñ dip däğva beldergäç, hi-hi-hi, öç meñ sum gına disäñ sin eşkä kerä ideñ meni. Äle monsı eläkkängä şöker it tä ipläp kenä eşläp yör (cigelep tart diyüe), trudovoyıñnı pıçratasıñ kilmäsä dip avıznı tomalap – bökeläp kuya. Eştän kaytışlıy satuçıga kiçä ber kilogramm dip satkan almañ öydä ülçäp karagaç cide yöz ille gramm gına kilde diyügä tege kükert kebek kabınıp: «Mine – çestnıy keşene böten halık aldında mäshäräläp torasıñ, abzıy äkiyät satma, öyeñdäge ülçägeçeñ döres tügel sineñ. Ülçägändä küzlegeñne kimägänseñder, ya almalarnı aşagannan soñ ülçägänseñder», - dip sinnän çın ahmak yasıy. Bar başka küzemä kürenmä dip kuıp çıgarırga da küp soramıy. Ägär karşı kilep torsañ kibet sakçıları üzeñne buş ärcäne tomırganday çıgarap atuların köt tä tor. İnde añladıgızmı cämäğat, bezneñ ildä aldauga karşı barunıñ ber mäğnäse dä yuklıgın. Billähi dip äytäm, ägär tuktausız aldanıp tormasañ, cay çıkkan sayın üzeñ dä aldamasañ çın keşe tügel sin monda. Cämgıyätneñ näfräten alasıñ kilmäsä, täk çto ahiri, aldap häm aldanıp läzzätlän. Çın süzneñ berkemgä dä kiräge yuk ikänen kolagıña nıklap kirtläp kuy. Ägär dä mägär gäzittä kaysıdır hucalıkta börteklelärneñ uñışı siksän tsetnerdan artıp kitkän dip yazgannar ikän, bulır, bulır, näq beznekeçä bu dip mıyık astınnan gına yılmay da kuy. Hökümätneñ ipoteka belän (tau – tau burıç belän dip añlıy kürmä) tübäse bulmagan bar keşene yortlı, bülmäle itäbez digänenä dä ışangan bulıp kıylan. Ägär inde aldaşasım, ike yözlelänäsem kilmi diseñ ikän ber genä yul siña – rähim itep çit ilgä olak! Anda sine alsalar, älbättä. Kürep torasıñ, Räsäydä aldamagan keşe – berkem önämägän ak karga, bügengese dä, kiläçäge dä ömetsez can iyäse. Aldau bezdä säyäsät, sänğat däräcäsenä kütärelgän olug kazanışıbız. Anı Räsäyneñ här keşese härdaim toyıp, tatıp, kiçerep tora.

Elegräk, mögayın aldakçılar az bulgandır häm alarnı arttıru telägännän patşa färmanı belän nibarı ber genä kön aldau köne dip iğlan itelgänder. Häzer patşa zamanı tügel, aldaçkılar, şöker, citep aşkan. Şulay bulgaç nime cämäğat ällä aldagı yılnı aldau yılı dip iğlan itäbezme? Şäp tä çıgar ide, äye bit. Ä bügen berençe aprel – çın bezneñ kön. Äydägez sınatmıyk. Aldarga ikän, aldarga!

Aldap satar – aldap alır, aldap satar
(Yumoreska)

Aptırıym min zaman avır, akça citkerep bulmıy, tämam häyerçelekkä töştek digän mıcık adämnärgä. Püçtäk süz bu. Menä miña gına karagız – artık batırıp ta eşlämim, akça üze işelep kilä, sanap kına ölger. Nu malay, baş eşlägäç, avıl cirendä eşneñ töşemlesen taptım da inde. Prsidätel inde bu, hucalıknı sıgadır, şuña şıpırına maktançık disezme, yuk şul yalgışasız. İpläp kenä cayı çıkkan sayın ikmäk şudırıp yatuçı ambar mödire dä tügel. Hucalık akçaların çittä añgıra bärännärdäy adaştırıp yörtüçe, soñınnan ezläre tämam yugalgaç sizdermi genä kulga töşerüçe hisapçı da tügel. Ya yarar äytim inde, min, beläsegez kilsä, it cıyuçı abzagız bulam. Mäktäpne koridorlar belän köçkä äveş – täveş kenä tämamlagan ideñ (şır nadan dip ük äytmilär äytüen) niçek şulay akçalı eşkä alınası itteñ dip isläre – akılları kitep aptırauçılar bar barın. Finans mäsälälären tirännän belmäsäm dä, allaga şöker, akça yagı üzemä kilep törtelgändä ber genä dä aldatkanım yuk. Elektän kalhuzda da ansı koyırıknı sırtka salıp yörergä tırıştım. Äz – mäz eşläp kübräk kayıru yagın karıy idem. Çın billähi, minem ul nahallık digän närsä üzennän üze kilep çıga. Häyläkär, şoma, yırtlaç sin dip ällä niçä tapkır yözemä bärep äytkännäre bar. Yuk, min moña ber dä üpkälämim, kiresençä eçtän gorurlanam gına, bik äybät, sez açık avızlarnı peçtemme dim. Naturam şundıy – berär könne berärsen bulsa da peçmäsäm ul könne yoklıy almıy integäm. Satu – alu eşendä yırtlaç, komsız bulmasañ tiz genä bayırmın dimä. Ä bezneñ işelärgä tiz kiräk, küp kiräk akça. Tires arasınnan yırak itälmägän avıl adämen min üz kubızıma biyetäm. Kirelänä ikän, iteñ yaraksız agay - ene dip şöbhäländeräm, kurkıtam. Nişlätsen ul anı, inde suyılgan – sasıtıp betersen meni? Yözen cimerep bulsa da aña rizalaşırga gına kala. Äytsäm äytmim inde, ülçägändä un kiloga da peçmäsäm it cıyuçı bulıp yörmim dä. Cayı çıksa kübräk tä mätäşteräm äle. Annan ayak – çäkännärgä dip tagın biş kilonı kimetergä dä onıtmıym. Eç – başın, tiresen buşka gına alam. Akça sorarga cörät itsälär, it bäyäsenä kergän, alaysa it bäyäsen kimetäm dip yöräklären alam. Ä üzem ipläp kenä inde tämam koralsızlandırılgan satuçıga höcümne dävam itäm: Sıyırıñ minem belän ber yäştä, korı söyäk kenä, diyeta da totkansıñ ahrı. Monı niçek tapşırıym, yuk mondıy çirle närsäneñ iten almıym dip tege meskenkäyne tämam ayaktan yıgam. Satuçı hälsezlänä, tavışı kaltırap çıga: «Ni, agay – ene, küpmegä bulsa da alıp kitä kür inde,- dip yılamsırap soñgı süzen äytä. Ä min: «Yarar inde – digän bulam,- kolbasa tsehına törtergä tırışırmın». Satuçım huşına kilgänçe yartı bäyäsennän äz genä hälräk akçasın tottıram da, tayam bu añgıra yanınnan ikençesenä. Kürep toram ite kibettä dä almaslık tügel. Anda üzemneñ käseptäşlär – ahirälär. Äzräk akça törtsäñ üläksä itne dä yünleräk it belän vaklap – bolgatıp satuga äzer toruçı şullerlar.

Menä şulay tugan. Zarlangannar zarlana birsen, yäşäü avır, akça citmi dip. Ä minem, şaytanga şöker, kesä tulı akça. Maşina artı maşina alıp toram. Avıldaşlar könläşülärennän şartlasınnar – yortnı yañadan öç katlı itep salırga niyätläp toram. İsäbem – planım Napaleonnıkıça – avılnıñ berençe häm berdänber bayı bulıp yäşäü. Tizdän it kebek oçsızga gına cir kişärleklären dä satıp alıp beteräm äle, ul mokıtlarnıñ. Annan älbättä cigep eşlätäçäkmen min ul häyerçelärne. Elekke vakıt bulsa mögayın spekulyant – karak dip ayaknı cirgä dä tigezmi yırakka – tuñ yakka alıp kitärgä dä küp soramaslar ide. Yuk şul, bügen bez şomalar – alıpsatarlar hörmättä. Ni eşläsäñ dä irekle zaman, totmasınnar gına. Totılmagan karak karak tügel dip taç döres äytkännär. Alıpsatarlarnıñ üzem uylap tapkan devizın İlbaşıbızga citkerergä isäpläp toram äle. Ul mondıy: Meñ keşe bayıgançı ber yırtlaç bayısın! Östäp şul gına: yalçılar, hezmätçelär, häyerçelär kübräk bulsın. Alar yäşäsä, inşalla, bez şäp yäşärbez!

Dönya kulasa...
(Sketç)

Yort eçe. Känäfidä Ranis yoklap utıra. Ul töş kürä. Karşında zur tälinkäle ülçägeç. Ülçägeçneñ tälinkälärendä kapçıklar. Zur kapçıkka gönahlar, keçkenä kapçıkka igeleklär dip, ä ülçägeçneñ üzenä ğamällär ülçägeçe dip yazılgan. Zalga kürenep tora.

Kayandır çittän tavış işetelä. Tavış: Bu Ranis digän bändä gel üze öçen genä yäşägän, minem karşıga kiläse turında uylap ta karamagan. Kara sin anı, ber üzenä yöz keşelek gönah cıyıp kilgän, näğlät töşkere! Äy, gazrail, dim, eşeñne ahırgaça citker, häzer ük tämugka ırgıt, monı!

Ranis. (küzläre yomık, töşendä söyläşä). Äy, ilahi zat, färeştäläreñ butagandır. Başka ber keşenekeder bu gönahlar kapçıgı. İgeleklär dä minem bolay gına bulırga tiyeş tügel. Tämugta ber dä yanasım kilmi, tübänçelek belän sorıym, zinhar hälemä keregez, sezneñ kodrättän barsı da kilä bit – yukka çıgarıgız gönahlarımnı, buş itmäm.

(Tavış) sin bik nadan bändä bulıp çıktıñ. Bezdä yalgışu digän närsä bula almıy. Yukka gına tuuıña ike iñeñä ike färeştä bastırıp kuydım mıni. Alar sineñ kılgan ğamälläreñne genä tügel, uylagan uylarıñnı da tuktausız yazıp bardılar. Ä gönahlarga kilgändä alar monda kiçerelmi. Añladıñmı?

Ranis. İlahi zat, fani dönyada ul gönahlardan tıyıp bulmıy ide meni soñ?

Tavış. Minem häm buysınuçılarım tarafınnan bändäneñ yäşäeşenä tıkşınu digän närsä bötenläy yuk. Min bändägä başka can iyälärennän ayırmalı bularak, kamil akıl birdem. Näq şunıñ öçen dä ahirättä cavap tota da inde ul minem karşıda.

Ranis. İnde häzer miña nişlärgä? Betüem şuşı mikänni soñ? Citmäsä tämugta yandırmakçı bula bit äle. İh kire terelsäm, beler idem niçek yäşärgä! Yuk ilahi zatkayım, kızgan, ırgıtma mine tämugka!

(Şul vakıt balkonnan ike bandit kilep kerä. Yözlärenä kara oyık kigännär. Berseneñ kulında pistolet, ikençesenekendä pıçak)

Berençe bandit. Ähä! Bezneñ bähetkä balkonın yabarga da onıtkan. Vatıp keräse bulmadı. Kara sin anı töş kürep azaplana bugay, borgalana, sataşa ahrı. Tüz cankisäk, öneñä kaytırga ozak kalmadı.

İkençe bandit arttan tiz genä muyınınnan eläkterep ala, berençe bandit pistolet belän katı itep kabırgasına törtä. Ranis şunduk küzlären aça.

Ranis (añlaşalmıyça) Monsı närsä tagın? Kaysı dönyada min, tegesendäme, monsındamı?

Berençe bandit. Kabähät can! Töşennän haman aynıp citmi. (Pistolet tözäp) Kürsätäm min siña häzer tege dönyanı. Tiz genä äyt, altın – kömeşlär yäşerelgän seyfıñ kayda? Dömektergänne kötmä!

İkençe bandit. İsän kalasıñ kilsä, açkıçın da çıgarıp sal. Tınıñ da çıkmasın, a to üzeñä naçar bulaçak.

Ranis (kurkıngan mesken tavış belän) Nindi seyf? Sez kemnär?

Berençe bandit. Divanaga sabışma. Bez sineñ gazrailläreñ, añladıñmı? Bişkä hätle sanagançı seyfıñnı, açkıçın kürsätmäsäñ bettem dip uyla. Bez şayartmıybız.

İkençe bandit. Sanıy başlıym. Ber...ike...öç...dürt.

Ranis. Kürsätäm, kürsätäm. Zinhar ütermägez genä. (kesäsennän ber törgäk açkıç çıgara, bersen ayırıp kürsätä) Menä seyf.

Berençe bandit. Muyınınnan buıp tot, cibärmä. Tavış çıgarsa şunduk pıh it.

İkençe bandit. Aşıkma (Seyfnı aça) Anañnı! Kara bu ärlänne ällä böten baylıgın altın – kömeşkä äyländerep betergän inde. Almaz holding kibetenä yış kerä ide şul. Eläkteñme tutıy koş, häzer ıçkına almassıñ inde!

İkençe bandit. Alasın aldık. Äyt nişlätim min monı?

Berençe bandit. Artık muyınınnan kıskansıñ. Kürmiseñ meni agarıp katkan. Bolay da yarım üle. Urındıkka iltep utırt. Buldımı? Häzer bu añgıranıñ zihenen çistartam...

Ürle – kırlı sikerep söyen,, bu oçrakta sine isän kaldırıp torabız, tülke şunı onıtma sine törmädä çereter öçen bez dä kompromatlar citärlek. Menä alar (Kabarıngan kara papka kürsätä). Ägär berär cirgä şakısañ üzeñ genä tügel näseleñne dä korıtaçakbız. Añladıñmı?

Ranis. Añladım...ni...karak äfändelär. Añladım. Minnän süz çıkmayaçak.

(Berençe bandit ikençe banditka) Cibär şul sası közänne. Bezne tege eş kötä (Raniska karap). Ä sin isän kaluıña söyen dä (kölä) yañadan baylık cıya tor. Bezne onıtma! (Banditlar çıgıp kitälär)

Ranis. Vät hayvannar! Gomer buyı kara köngä dip cıygan baylıgımnan kolak kaktırdılar. Yarıy äle ütermädelär. İh bähetsez başkayım, tagın nuldän başlarga turı kiläçäk. (Kayandır arakı tartıp çıgara fucerga sala da eçep kuya). Yuk tamçı da basmıy. Haraplar buldım. Bettem inde, bettem! (Urındıkka utırgan kileş yılamsırap diyärlek cırlıy)

Kemnärneke dip tormadım

Taladım da, urladım.

Eh digänçe ber mizgeldä

Oçtı – kitte şul malım.

Talansam da, söyenämen

Üzem isän, kalganga.

Önemme bu, töşemme bu –

Huşka kilmim haman da.

Mal kalmagaç min ber mesken,

Bettem inde, bettem lä.

Utırıplar yılasam da

Yardäm itmäs berkem dä.

Balıkta
(Sketç)

Kül buyı. İlnar balık tota. Yanına ahiriye Ruzil kilep basa.

Ruzil. Kaptırıp bulamı?

İlnar. Yuk, çirtmi äle, bacay. Yuksa köndä cille tügel. Ällä urınına eläkmädem inde.

Ruzil. Balık eläkmäsä, anıñ karavı, başkasın äybät kaptırasıñ.

İlnar. Närsä turında söyliseñ sin bacay, hiç añlamıym.

Ruzil. Añlıysıñ. Divanaga salışma. Kiçä maymıllangannarıñnı iseñä töşer äle.

İlnar. Ä kiçä...kiçä diseñ inde sin. Kiçäge kön ütkän bit inde ul. Ul yuk häzer, onıtıyk. Yäsin çıgıyk bez aña.

Ruzil. Min onıtsam da hatınıñ onıtmas şul, läh iserep öyeñä dä kaytmaganıñnı.

İlnar. Döresen genä äytkändä kiçäge hällärne özek- özek kenä häterlim. Garacda şofyorlar belän ber yartıdan başlagan idek. Annan kitkän inde. Başta äräm yatmasın dip başta gäryuçiy şudırdık, citmägäç, soñınnan zapçast satıp eçkänbez. Kliyentka da fayda, bezgä dä şäp. Bügen şuña baş tubal kebek, köçkä kütärep toram.

Ruzil. Şul gınamı kılgannarıñ?

İlnar. Menttan da huce sin. Nigä şul qadär töpçenäseñder. Soñ, kızu citkäç näçälnikneñ maşinasın kabızganbız da äzräk säyähät itep alganbız. Berençe oçragan baganaga qadär. Bagana sıngan, maşinanıñ buferı käkräygän. Ural timere öçen kaygırmıym,näçälnik eştän kumasa yarar ide dip borçılam.

Ruzil. Sineñ urında borçılu tügel kıçkırıp yılasañ da az. Ya, dävam it äkiyäteñne!

İlnar. Vallahi dim bacay kalganın tomanlı gına häterlim. İsergäç öyne butıy torgan ğadätem bar bit inde minem, üzeñ beläseñ. Tege sineñ belän mıne bacay itkän çibärkäy Saniyägä kitkänmen. Tön şunda uzgan. Yörägem belän poluçkam da şul siherçedä kalgan. Kergändä akçalı ikänemne belgäç kolaç cäyep karşı algan ide, çıkkanda etep – törtep öyennän kuıp çıgardı. Häzer poluçka oçkaç hatınga da, aña da kiräkmim inde. Şuña öygä dä kaytmıyça turı balıkka kittem.

Ruzil. Balıknı çittän kaptırırga yaratasıñ, ansın beläm. Üzeñneken kararga vakıtıñ kalamı soñ?

İlnar. Nigä alay dip äytäseñ, bacay? Ällä berär närsä bulganmı?

Ruzil. Bulgan gına tügel, bulıp uzgan. Yukka min siña soraular birep toram meni. Kiçä tañ aldınnan saf hava sulap kaytıp kilgändä sezneñ öygä citäräk ber bagana arası kala küräm: öyegezdän şıpırt kına ber ir – at çıktı da,bakça artıgızdan şıldı. Karañgı ide, tanımadım. Hatınıñnıñ tagın kil, kötäm digän süzlären genä işetep kaldım. Gacäplängän idem anı gäüdäse sinekenä ohşamaganga.

İlnar. Citte bacay, başka söylämä. Kosası kilä başladı. Äytkän ide anı ätäy hatın – kızga ışanma, İdelgä tayanma dip. Ä min äybät tä inde minem hatın – könçel tügel dip söyenep yörgän bulam ä ul, kara sin anı, kabähätne, miña mögez kuyıp yata ikän çitlär belän. Yuk, bacay ülsäñ dä kapmıy bu, mä karmaknı. Üzeñ totıp beter. (İlnar kaytıp kitä)

Ruzil. Şul kiräk siña, et can. Minekelär belän küp çualdıñ. Häzer koyırıgıñ kıskarır, kübräk öyeñne, hatınıñnı saklarga turı kiler. Hatınıñ kiräk bulsa tañ tişegennän balıkka yörmi başlarsıñ. Miña da köndäş kimer. Şulay bacaykayım, üz karmagıña üzeñ kilep kaptıñmı? Tıpırçın äydä, tıpırçın! Içkınuıñ gına ikele. Tukta äle, totasın tottım bit inde. Şırtlakaga aldanıp bacay kebek öydäge altın balıknı kuldan ıçkındırmıym. Çitlärgä çirtterep yatmasın. Küñelgä kort töşte bit äle. Ul İlnar et cannı kuıp citärgä kiräk. Sıpırıym min dä, bulmasa. (Aşıgıp cıyına da kaytıp kitä)

Oçraşu
(yumoreska)

Hälim Sälimoviç, kem äytmeşli üzenä buysıngannardan tögäl tärtip taläp itä torgan keşe. İrtänge naryadta kemneñ nindi eş başkarırga tiyeşlegen, aña küpme vakıt citkänlegen tämläp, täfsilläp añlatmıy kalmıy. Huca süzlärennän ciñelçä genä oyıp utırırga künekkän Ramazan, üz isemen işetügä, siskänep kitte.

- Täk, Ramazan, - dip kabatladı huca, - min bügen möhim eş belän

rayon üzägenä baram. Tiz genä kaytıp bulmas. Monda küz – kolak bulıp sin kalasıñ.

Berazdan inde Hälim Sälimoviçnıñ maşinası avıldan çıgıp bara ide. Hucanıñ anı şulay cähät kenä tärtä arasına kertep bastıruı, döresen äytkändä, Ramazanga ber dä oşamadı. Üz planı bar ide anıñ. Häm ul, maşina aldı da, peçängä kitep bardı. Hucalık itü eşlären yärdämçese Galinurga yökläde.

Peçännän kaytkanda anıñ häteren telefonnan irtänge söyläşü kıtıklap aldı. Dustı Ähmät igençelärneñ urıp – cıyu başlanuga bagışlangan mäclesenä çakırgan ide. Barmıyça yaramas. Yökne buşatu belän, şoferga ul şunda iltergä kuştı.

Ramazan kilep töşkändä, tügäräk urman aldına cıyılgan halık şau – gör kilep küñel aça ide inde. Anı şäyläp algan Ähmät, dustın österäp ük diyärlek, tabın yanına alıp kitte. Ramazannıñ kilep utıruı buldı, üzen kadakka utırganday his itte. Tabın türennän aña Hälim Sälimoviçnıñ çäneçkele karaşı töbälgän ide. Menä siña mä! Ul da monda ikän bit. Anıñ utlı karaşınnan başı äylänep kitsä dä, Ramazan sabır bulıp kürenergä tırıştı. Ähmät yögertep kitergän ber ryumka aknı da, şuña faydası timäsme dip, artık kıstatıp tormadı...

Görläp kilep tuktagan maşina tavışı mäclesne alıp baruçılarnıñ iğtibarın cälep itte. Ramazan da şul yakka borıldı. Küzläre Hälim Sälimoviçnıkınnan katırak ut çäçep, ere adımnar belän atlap kilüçe Galinurga törtelde...

İkençe könne irtän yärdämçelärneñ bersenä – kisätü, ikençesenä şeltä beldergän prikaz karşı aldı. «Hezmät vazifaların ütäügä salkın karagannarı öçen» diyelgän ide anda.

Arttırabızmı etlär tokımın?
(Yumoreska)

Ätäç yılında üzebezne beleştermi min min ikän, min kem ikän dip kukırayıp yörgän idek tä, et yılına kergäç nişlärbez ikän soñ bez buş kuıklar, ä ?!? Ätäç holkı nık señgän ide şul küñellärebezgä. Türälärebezdän başlap, püçtäk kenä adämnärebez dä ätäçkä äverelä başlagannar ide bit. Şul ätäç holıklı berär eşem iyäsenä yomışıñ töşep möräcäğat itä kalsañ, kalay küzläre belän siña mıskıllı karaş taşlar da: «Bar, çıgıp tor. Kürmiseñmeni – eşem küp. Başka vakıtta kilerseñ», - dip, sine ay-vayına karamıy işekkä taba österär. İkençe, öçençe kilüeñdä dä şul uk häl kabatlanuın köt tä tor. Çönki ätäç halkı, eçtän kurkak canlı bulsa da, tıştan bik täkäbber halık. Aña sineñ moñ – zarıñ kiräkmi, aldıñda tuktausız tübänsenüeñ, tezlänüeñ, mesken ikänlegeñne kürsätü kiräk. Bezneñ byurokratlarnı äytäm, koyıp kuygan ätäçlär inde üzläre! Allaga şöker, alar bezdä bihisap küp, çalıp kına betererlek tügel üzlären. Ber dokument urınına un dokument sorap başnı tinterätüçe eşem iyäläre. Keşene häldän taydırgançı ber instantsiyädän ikençesenä yörtep şunnan täm tabalar alar, küräseñ. Ul häsrät kapçıkların kıskarta toralar, ällä kayan tagın gömbä şikelle kalkıp çıgalar. Hiç beterä torgan tügel bädbähetlärne.

Sez niçekter – min ätäçne ber dä eşkä atlıgıp toruçı can iyäse dimäs idem. İrtä tañnan can iyälären uyatıp beterä dä, yaktırgaç tavıkları yanında sırpalanıp yörüdän başkanı belmi. Küz aldında gönah eş eşläp taşlarga da oyatsınmıy. Äytäm bit, bozık can ul – berüzenä niçä hatın – söyärkä mälgunnıñ. Kayçak intimda bezneñ türälärne dä uzdırıp cibärä, azgın täre! Uylıymın uylıymın da ätäç kıltıkaynıñ ber dä küñelgä ohşarlık yagın tapmıym. Şulay bulgaç kitsen äydä – bigaybä!

Ätäç yılı äledän – äle bez fäqıyrlärne bäyälär belän çukıp tordı inde. Et yılına kergäç ul bäyälär çukıp kına kalmaslar, bäyädän ıçkınıp kitep teşlärgä dä mömkinnär bit. Ätäç yılınnan tämam garık bulıp Et yılına kerügä şatlangannarıgız da bardır, cämäğat ä min alay yıgılıp kitep şatlanmıym. Nik digändä – etneñ bik tä yalagay, ikeyözle, aumakay can iyäse ikänen yahşı beläm. Et üzeneñ yılında küplärebezgä etleklär eşläp taşlamagayı, dip borçılam. Annan, bik gaugalı da hayvan bit äle ul. Oşatmasa tizräk ırıldarga, örergä genä tora. Ber yarsısa, hiç tuktata torgan tügel. Kiräkkä dä, kiräkmägängä dä örep dönyanıñ tınıçlıgın ala. Çamalıysızmı, iptäşlär, menä şul holıksız hayvani zat bezneñ ällä nilär ömet itkän yılıbıznıñ hucası bulırga tora. İğtibar itsägez, et üze ber dä rähät tormışta yäşämi, cämäğat. Açlı - tuklı, söyäk kimerep yäşärgä mäcbür. Bezgä dä üz yılında änä şul et tormışın alıp kilmägäye dim. Et yılında ettäy yalagay, aumakay keşelärneñ kübäyäçägenä hiç kenä dä şigem yuk. Alar häzer dä citep aşkan inde anısı. Ul käntäylär bolgatıp ta toralar inde dönyanı! «Tüz, yörägem, tüz!» – diyäse genä kala. Üz yılında ätäç – mälgun, kayan eläktergänder, bezgä koş grippı «büläk itkän» ide, inde et – häyerseze kotıru çire taratmasa gına yarır ide.

Arabızda ike ayaklı et cannar, ettän tugannar şaktıy küp kürenä – şular söyensen Et yılına. Ä bezgä nişlärgä soñ? disezme. Urınlı sorau. Et örer, büre yörer, dilär bit, bez dä yörik, töşenkelekkä birelmiçä. Ä bälki, ni dä bulsa kilep çıgar. Soñgı süz şul gına: ücät bulıyk, usal bulıyk, etläşep, teşläşep, soñınnan yalaşıp, duslaşıp, Et yılında çın etlärçä yäşik, cämäğat.

Ätäç hät Et
(Bula yazgan häl)

Katnaşalar: Ätäç, Et.

Ätäç. Kikrikük! Kikrikük! Torıgız dim, torıgız! Uyanırga vakıt. Ki – kri – kük! Tukta äle, nişläp beräü dä tormıy soñ? Närsä bulgan soñ bolarga? Hiç kenä dä añlamıym. Ällä iştetmädelär mikän? Tagın ber suzıbrak kıçkırıym äle. Ki – kri – kük!

Kayandır Et kilep kerä.

Et. (kergän kileşkä) Citte, mälgun! Yıl buyı tüzdek kılanışlarıña. Ätäç yılı digäç tä, kirägennän artık şaşındıñ. Küpme can iyäseneñ yulına arkılı töşteñ ber gönahsızga, buyıñ citmägändä sikerä – sikerä çukıdıñ bit, oyatsız! Yıl buyına, min – min, dip käpräyüdän uza almadıñ. Gel üzeñ öçen genä kukrayıp yäşädeñ. Üzeñä rähät bulsın öçen közne dä yañgırsız, korı itep kiterdeñ bit sin, egoist can! Sin eşlämägängä häzer miña kön – tön kar yaudırıp çilänergä kiräk bulaçak. Yıl tikle yılga huca – eş kürsätergä kiräk ide siña, kaltıravık täre!

Nu añgıra da inde sin, tavıktan tugan nämärsä! Aktıkkı könnäreñ digäç tä, häzer tañ belän kiçne dä butıy. Häzer het säğat niçä ikänne beläseñme soñ sin? Belmiseñ şul, belsäñ, bugazıñnı yırtıp kıçkırmas ideñ. Bel alaysa – säğat häzer kiçke 7 säğat 00 minut, sekundların sin añgıraga äytep tä tormıym, barıber häterendä kaldıra almayaçaksın. Miñgeräülänep karap torma– bez sineñ belän, zihensezkäyem, Yaña yıl bal-maskaradında.Nıklabrak kara äle tamaşa zalına- – küräseñme, menä monda sineñ kebek ätäçlär küp tä inde. Bigräk tä bürek isnäp zämzäm suın eçep algaç, ätäçleklären kürsätergä yaratalar ikän, häyersezlär.

Yarar, Ätäç, et demokratiyäne kıstı dip, ya öskä caloba yazıp cibärerseñ. Äytäsäñ bulsa, ber – ike süz äyt tä, küzemä kürenäse bulma, ıçkın monnan!

Ätäç. Äy, keşelär. Etkä dä, süzenä dä, yılına da berük ışanmagız. Ber ihatada yäşibez, bu yuhanıñ kem ikänen, nilär belän şögıllänüen yattan beläm. Vallahi, dip äytäm, anıñ etleklären küräsegez alda äle. Bigräk ikeyözle, yalagay nämästä bit ul. Citmäsä, şır yalkau da äle. Yalkau bulmasa, tap – taza köyenä hucası kimerep taşlagan söyäkkä kanäğat bulıp, yort saklagan atlı bulıp yatmas ide. Änä at kebek cigelep eşläp üz könen üze kürer ide. Yarıy, yıl dävamında min sezne bäyälär belän az – maz çukıştırıp alganmındır da, anısına tübänçelek belän gafu ütenäm, cämäğat. Buldı şul andıy hällär. Ä bu albastı minem kebek çukıp kına kalmas sezne bäyälär belän teşlär, özgälär äle. Et yılında küpläregezne et tormışında yäşätmägäye äle ul bädbähet can. Tir tügep tapkan älle – mälle hezmät haklarıgıznı törledän – törle salımnar – tülätülär belän yotıp betermäsä genä yarar ide inde. Äytäm bit, ışanmagız bu aferistka, töp başına utırtaçak äle ul sezne, Ätäç abzıy äytkän ide diyärsez.

Et. (Höcümgä äzer pozada Ätäçneñ aldına kilep basa) Ah, sin şulay mıni äle, kalay küz, käkre muyın! Böten keşe aldında mine hurlap torgan bulasıñ. Häzer ük muyınıñnı özep alam, botarlap taşlıym min sine, üläksä!

Et Ätäçkä taşlana. Sähnä tiräli kuışalar. Ätäç kıçkıra. Kotkarıgız, cämäğat, üterälär ! Sähnädän kuışıp çıgıp kitälär.

Büläk saylaganda
(Yumoreska)

Çäşke tun, ya bulmasa kıymmätle yözek – beläzeklär büläk itep bulmas inde asıl zatlar bäyräme uñayınnan hatınga. Miña – biş meñgä eşläp yörgän keşegä küpkä tıynagrak büläk alıp birä alsam da yarar ansı. Çäşke tun, bürek digäneñ başkalarnıñ irläre alıp birgän dip, hatın tuktausız ısıldaganga gına äytep ütüem, yugıysä, avıl cirendä alarnı kiyep kaya barmakçı buladır – gomer-gomergä küfäyke, kurtka modada bulgan cirdä. Anıñ yözek – beläzek sorap tinterätüe dä şul başkalarnıñ köyäz hatınnarınnan könläşü – näfes ğalämäte genä inde. Sandıgınnan kayçan urlarlar mikän, dip kurkıp, borçılıp yäşämäsen äle berdänber häläl cefetem. Almıy torıyk äle ul kıymmätle büläklärne. Anıñ: «Akçañ bulmasa, ägär çınlap yaratasıñ ikän, çäşke tunnı kreditka alıp bir!» – dip, poçmakka teräve ber dä baş miyendä tulısınça şörepläre bulgan akıllı keşe süze tügel, minemçä. Kara sin anı, häyläkär tölke, ciñel genä mine burıçka çumdırmakçı bula. Soñınnan öygä akça alıp kaytmıysıñ, min sine höräsänne tuyındıram dip, şul güzälkäyem (çak albastıkayım diyep ıçkındırmadım) tamak yarıp kıçkıraçak bit. Buılıp kıçkırsa da, bu numerı barıp çıkmayaçak, kötmäsen dä! Äytkänemçä, min küpme birsälär, şuña riza buluçı, tıynak kına hezmät hakı aluçı Hodaynıñ kıyırsıtılgan bändäse.

Şulay bulgaç, minem hatınga satıp alırga tiyeşle büläk tä bäyäse yagınnan tıynak bulırga tiyeş. Şul tıynak büläkneñ ni bulasın uylap başnı katırıp utıram äle menä. Nik digändä, küptän bazarga barırga turı kilmäde, andagı bäyälär minem işelärne çemetälär genäme, ya bulmasa umırıp teşlilärme – hiç kenä dä häbärdar tügelmen. Şulay da gaziz hatınım aldında äsirlekkä töşkän mesken sugışçıday hurlıkka kalmas, näfrät – kargış almas öçen täväkällärgä – kesädäge yuklı – barlı akçama ni dä bulsa alırga kiräk. Ägär uzgan yıldagıça üzenä kileşle genä berär külmäk alıp birsäm, şunduk östän tau töşä inde. Kesä yagı takır uk bulmasa da ällä ni zurdan maktanırlık ta tügel şul. Kesädäge sämän citsä, şul yartı külmäkkä genä citär. Ni öçen digändä, hezmät hakımnıñ ğasır başınnan birle artkanı yuk, ä äyberlärgä bäyälär min bazarga barmıy torgan arada ber urında gına tormagannardır, sikereşle uynagannardır kebek – küñel sizenä. Älege dä bayagı berärsennän burıçka akça alıp torıp hatınnı ber köngä bulsa da söyendersäñ genä inde. Läkin ber säğatkä dä soñarmıyça, näq bügen, kem äle miña akça birergä tora? Häyerçeseneñ üzenä citmi, bayınıñ sineñ vakıtında tüläyäçägenä ışanıçı yuk. Eşlätkäç – eşlätkäç, başnı tagın da eşlätik äle. Hatınnı ber söyenderer öçen genä nigä burıçka kerep büläk almakçı bulam soñ äle min? Külmäk digännän, anıñ eçkese dä bula bit. Anısı küpkä oçsızraktır da äle. Şuña berär huşbuy da östäsäm, uptım – ilahi kotılam tügelme soñ bu söyeneçle (köyeneçle disäm döres añlamaslar, saranga sanarlar) mäşäqattän. Küñel sizä: bu oçrakta büläk alırga akça citärgä tiyeş, ämma artıp kına kalmastır. Hatınıñnı söyenderü ber närsä, üzeñne dä söyenederegä kiräk bit äle. Niçek itep disezme? Soñ, gomergä bulmagannı şul qadär büläk algaç, öygä şır aynık kileş kaytıp bulmas bit inde. Sizgänsez – añlagansızdır, het ber yartılık bulsa da akça zapaska kalırga tiyeş. Huşbuy sibenep, hatın çit irlärne azındırıp yörmäsen äle, şulay itsäm, üzemä dä öleş çıgaçak. Büläk saylaunı äytäm, ber dä ciñel tügel inde. Tukta äle, ägär dä mägär hatınım – cankisägem eçke külmäklärem bolay da küp, dip oşatmasa, ya kire kaksa bülägemne? Ul çagında ni bula? Ällä soñ çäy servizı gına alıp kaytırgamı? Izgışkanda psihlanıp çınayaklarnı ırgıta torgan ğadäte bar. Rähätlänsen, äydä, üz bülägen vatıp! Hatınnıñ ara – tirä tauşalgan nervların tınıçlandırıp alu öçen menä digän büläk bula bu, läbasa!... Şulay da uylap beteräse bar ikän bit äle bu variantnı da. Bazarda serviz algaç, şeşädäş duslarnıñ berärse oçrap kuysa, ä?! Küñel yomşak bit, sıylamıy, sıylanmıy gına kotılıp bulmayaçak. Yahşı gına salınıp ta alınır, citmäsä, kaytası yul taygak ta bulsa, niçek isän kileş alıp kaytmak kiräk ul çınayaklarnı? Görseldäp ber avuıñ citä – serviz belän huşlaştıñ digän süz. Tukta äle, ällä kaydagı bazarga bargançı, başta üzebezneñ kibetkä kerep berär çülti bulsa da alıp çıgıp başnı tözätim, bulmasa. Satuçısı şunda berär satılmıy yatkan tovarın maktıy – maktıy takmıy kalmas. Ul vakıtta üzemä dä bolay integep baş vatası bulmas. Ul yuha yılan akçanı kürsä, aç kandala belän ber, betertkänçe tırışaçak. Barıber büläksez çıgarmayaçak. Yarıy, cämäğat artka çigenü yuk, täväkällädem, kerep kittem kibetkä!

Älternätivä, äy älternätivä!
(Yumoreska)

Biş yıl direktor kreslosında utırıp hucalıknı alga cibärü buyınça biş tiyenlek tä eş başkara almagan Buşbugazovnı yıllık isäp – hisap saylau cıyılışı citärgä öç kön kala bizgäk tota başlada. Totmas ide dä rayonnıñ bıyıl, sine älternätiv yul belän saylayaçakbız, dip küñelenä şom saldılar. Rayon citäkçelären älternätiv yul belän saylaganda bik küñelle ide dä, yugıysä. Ä zamananıñ şul yaman çire üzeñä kilep törtelsä, sagayta, ikeländerä, tämam hafalandıra ikän, zähmät töşkere! Moñarçı açık tavış yulı belän saylanıp kilgän Buşbugazovka älternätivä, yäşeren tavış süzläre tok totkanday täesir itä ide. Ya, hoda, üzeñne çüp itep cilgärep atsalar! Oyat, billähi hurlık bit bu! Yuk, cämäğat, moña yul kuyarga yaramıy! Kiçekmästän berär ämälen tabarga kiräk. Buşbugazov tähetendä kileş kenä selektorga bastı: «Gali Väliyeviç, kerep çık äle, kiñäşäse bar» söyläşü kırt özelde. Gali Väliyeviç digäne zamanında küp kreslolar alıştırgan häzerge profkom räise – ettäy tugrı, kündäm keşe ide. Kerde dä direktor bülmäsendäge bihisap küp urındıklarnıñ bersenä yomılıp utırdı. «Beläseñme, - dip süzen başladı direktor, - bu rayon malay – şalayların äytäm, çistıy azındılar bit, tagın etläşälär. Miña älternätivä kuymakçılar, mörtätlär! Ya, äyt äle, Gali Väliyeviç, bu bäladän niçek kotılıp bula?». Gali Väliyeviç direktor tösle törle yuk – bardan da astına şır cibärä torgannardan tügel ide. Şuñadır, ber dä ikelänmiçä: «Nigä borçılasız şul hätle. Baş yarılıp küz çıkmagan bit. Täk...ni... bolay eşlärgä kiräk: ber dä aptırap tormıyk, ütmästäy älternätiv kandidaturalar kuyıyk. Äytik, bersenä min bulırmın, ikençesenä rev komissiyä räise Ğadelov özgän dä kuygan. Aşıkmagız, häzer añlatam. Ägär mine kürsätsälär, sezne küklärgä çöyep maktayaçakmın da üz kandidaturamnı alaçakmın. Ä ni öçen Ğadelovnı disezme? Çönki eşçelär anı sözgäk ügez tösle kürälär. Berni çälderergä dä irek birmiçä cannarın korıtıp betergän ul alarnıñ. Tribunaga saylanırga mengäç, sızgırtıp kuıp kına töşeräçäklär anı. Dimäk, älernätivä çelpärämä kiläçäk, direktor tähetendä kabattan fäqat sez kalaçaksız. Äye, äye, sez! Nigä ällä ışanmıysızmı?»

Menä ğalämät, eşläsä dä eşli ikän keşeneñ başı! Buşbugazov kük kükräterlek tavışı belän «Ur-ra» dip yarıp saludan çak tıyılıp kaldı. Yuk, kıçkırırga yaramıy, buhgalteriyä hatınnarınıñ işetüe bar.

Başbugazovnıñ şul çagında dahi profkom räisen koçagına alıp, kükkä çöyep maktıysı kilep kitte. Yuk, monısı da yaramıy. Artık üsenep kitüe bar. Buşbugazovnı kinät alıştırıp kuydılarmıni, kıyafäte ävälgeçä citti tös aldı. Bu anıñ öçen ällä ni yañalık tügellegen añlatırga teläp: «Täk, Gali Väleviç, sin şulay diseñ inde alaysa. Ällä uylarımnı küzgä karap ukıysıñ inde, biş minut elek min dä näq şuşı variantnı uylap kuygan idem. Fikerläşergä çakıruım da, ber baş yahşı, ike baş tagın da şäbräk, digännän genä ide. Gali Väliyeviç, siña äytäm, rayonnan kilgännärne bik şäpläp sıylarga turı kiler, sin köylä inde. Yarar, bar, mälceräp torma, eşeñdä bul!»

Profkom räise ğadätençä işekne yomşak kına yabıp çıgıp kitügä, Buşbugazov bik kanäğat yılmaygan häldä: «Nu başta inde üzemdä!» dip kıçkırıp äytkänen sizmi dä kaldı. Kemnän kiñäş sorarga beldem bit äle! Bolay bulgaç, yäşibez inde, tugan!

Ämma şatlanırga irtäräk bulgan ikän şul. Öç könnän soñ ütkän cıyılışta sensatsiyä bulıp aldı. Gali Väliyeviç kandidaturası ciñde dä kuydı. Gali Väliyeviç ayak teräp karşı torıp karadı, tik hikmät çıkmadı. Mine saylamagızsana, dip yalvarıp ta karadı, yuk, zähmätle cannar ber karış ta artka çigenmädelär.

Şulay cämäğat, eşeñ çıpçık tezennän genä bulsa, älternätivä digän ciz iläktän çüp bulıp cilgärelep oçuıñ da yırak tügel ikän bit. Gacäp inde bu tormış digäneñ.

Ügez itenä pretendentlar
(yaki hap ta-hop...ügez yuk!)

(sketç)

Karavılçı:hay rähmät töşkerläre bügen dä suygannar ikän äle. Suysınnar, ferması belän kırıp betersälär dä süzem yuk. Miña eş kimer.Aznı karavıllavı da ciñelräk...(pauza) İten sorasañ da karun ferma mödire birmäs inde. Anıñ karavı eç-başı,üpkä-bavırı mineke bulır.Suyıp betergänçe monnan kitmäskä kiräk.

Ferma mödire:Karavılçını äytäm,yöri inde şakal sıman it tiräli küzen maylandırıp. Bu aynımaska da it kiräk mikän ällä? Aşamıy torsın äle,artık tuyınıp kikerä başlar...(pauza)Täk-täk,suyuçılarga muyının bulsa da birergä turı kiler. Bolar taralışkaç üzemä niçek tä yünleräk öleşen eläkterermen äle.

Buhgalter:Skladka ülçärgä alıp bargaç itneñ kilogrammın kimetep sklad mödirenä dä üzemä dä öleş çıgarmıy bulmas.Ügeze zur kürenä ,kübräk kimetsäñ dä sizelmäs äle.

Zootehnik:İtne tagın rayondagı berär türägä töşerep birergä dip alırga da i vässälam-turı öygä! Cöye dä sizelmäsen alıp kaytıp kitkänneñ. Şuşında fermada butalıp yörep itsez kalsam mine berkem dä añlamas.

İncener: Keremgä alınmagan,käğazdä küptän çıgıp oçkan zapçastlär yartı sklad . Şularnıñ berärsen çittän alıp kayttım digän bulıp, het algı botın bulsada eläkterergä ide bit inde,cay bar çakta.

Agronom:Aşlama söyläşergä kiräk dip bu itneñ berär un kilosın bulsa da zapiska yazdırıp almıyça bulmas. A to bu arada öydä holodilnik ta buşap tora äle.Üzemneñ dä gäüdädä it betep tora.

Peşekçe:Aşka itne barmak oçı qadär genä kalcalarda turap salıp peşersäm, inşalla,kalganın sumka tutırıp alıp kaytıp kitärgä kiräk bulır . Öydäge holodilnik tulı bugay äle ul.Urın tabıp bulmasa berärsenä şıpırt kına satırmın.

Hucalık räise:Ügez ite şäp inde ul.Şoferga äytep artkı sanın öygä kaytarttırıp kuyarga kiräk.Kunaklar da kilep çıguı bar.

Revizor:Bu ni bu?Añlat !(Sklad mödirenä möräcägät itä) nişläp ügez ite 1 tsentner gına itep keremgä alıngan ?Kaya kalganı?

Sklad mödire:Tss.Şaulama!Änä siña digäne-käğaz kapka salınıp kuyılgan.Keşe kürgänçe alda şıl monnan!

Satabızmı?... Satabız!
(Yumoreska)

İrtägäge kön turında çit illärdäge añgıra kapitalistlar baş vatsın.Hökemätebezdäge akıllı başlar bügenge tormışıbız turında gına kaygırtıp döres eşlilär. Satırga kiräk yegetlär neften dä,gazın da , taşkümeren dä, agaçın da çit illär alabız dip torganda . Küzgä ni bärelep tora , şunı çimal kileş satarga kiräk. Zavod tözibez ,eşkärtäbez dip kapitalistlarnıñ çiye çıksın,banktagı kotçıkmalı akçalarınnan kolak kaksınnar .Uylap karagız, ni pıçagıma bezgä zavodlar, halık sanı tuktausız kimep torganda. Kemnär eşlär disez anda?Afrikadan maymıllarnı kötüläre belän kuıp kiterep eşlätep bulmas bit.Alar tua tumıştan eşlärgä öyränmägän. Negrları da akıllılandı häzer, zavodka kara eşkä kilergä atlıgıp tormaslar.

Kiler ber kön,faydalı kazılmalarnı satıp betergäç Räsäydä cılıtu digän problema üzennän üze kön kadagınnan töşep kalaçak. Räsäydä ul vakıtta (ägär üz halkı kalgan bulsa inde) salkınnı bar dip tä belmägän çınıkkan keşelär genä yäşäyaçäk.Äytik tönyak halıkları häm alarga östäp bomclar .Mondıy şartlarda yäşise kilmägänär yevreylar kebek çit illärgä çıgıp kaçaçaklar ,täpiläp bulsa da. Bu çınıkkan keşelärgä şähärlärneñ,avıllarnıñ da kiräge bulmayaçak. Cir astında zemlyanka kazıp kabilä-kabilä bulıp yäşäü modaga keräçäk.Tarih kabatlanıp tora dilär bit.Näq şulay bulaçak. Tsivilizaiyädän (debilizatsiyädän dip añlasañ da bula) añnarı tämam tomalangan keşelär ütkännärennän üzläre dä sizmästän vaz kiçäçäklär . Darvin äytep kaldırgan tabigıy saylanış tizlätelgän şartlarda baraçak.Çüpräk-kiyemnärgä kat-kat törengän, cılı öylärennän tışka çıgarga da kurıkkan irkä zatlar tabigıy saylanışta berençelärdän bulıp yukka çıgaçaklar. Anıñ karavı yuka, sälämä kiyemnärdän açlı-tuklı yäşärgä künekkän häyerçe keşelär (bomclar) soñgı tabigıy saylanışta Räsäy cirlegendä yäşärgä yaraklı berdänber östen zatlar bulıp kalaçaklar . Cämgıyättän berni dä taläp itmi, bar bulganga şöker itep yäşäüçe bu bändälärgä, Hoday märhämätle bulırga ohşap tora.Alarga cir östendä elekke zamannardagıça kabilälär bulıp tatu gına yäşärgä mömkinlek tuaçak. Keşelär az sanlı bulganlıktan här cirdä irkenlek hökem söräçäk . Räsäy şähärläre häm avıllarınıñ keşelärsez üle ikännären samoletta oçıp barganda gına kürgän çit il keşeläre cirgä töşärgä kıymayaçaklar. Alarnıñ küñellärendä monda nindider dähşätle sınau ütkärelgän, şuña bu cirlärdä yörü kurkınıç digän şöhbäle uy nıgıyaçak. Ä inde ara-tirä kabilä-kabilä bulıp yäşäüçe bomc tokımnarın östän kürgäç bolar keşe aşıy torgan kırgıy zatlar bulırga tiyeş dip kotları alınıp kire tiz genä kilgän yullarınnan üz illärenä sıpırtaçaklar. Räsäy ul vakıtta dönya kartasınnan sızılıp atılıp urını şomlı ber kara tap kına bulıp kalaçak. Elektän Räsäyneñ kazılma baylıkları isäbenä kön kürgän küp illär tämam häyerçelänäçäklär. Barı tik çitlär neften üzeneñ cir astına dıñgıçlap tutırırga ölgergän häm üzeneken kara köngä dip saklagan Amerika gına artık cäfa çikmi yäşäyaçäk. Koralın saklap kalgan illär bayırak illärgä sugış açaçak.Cir östendä küp illär yukka çıgaçak. Kalgannarı da tiz genä mantımayaçak. Kıskası fani dönyada uk mähşärle kıyamät köne başlanuı mömkin. Tabiğatne rähimsez räveştä yukka çıgarıp üzeneñ şundıy mesken häldä kaluın keşe añlaganda inde soñ bulaçak.

Ya, yarıy, bolarnı kiläçäktä tomanlı farazlar gına dip kabul itik. Çınga aşarmı, yukmı ansın Hodayıbız üze genä belä. Ä bügen bez tuñ başlar,betkän baş betkän dip ildä närsä kalgan şunı satunı dävam itik. Şunsın da onıtmıyk, faydalı kazılmalarnı satıp betergäç cir-balçıknı satıp kına yäşäsäk tä tagın ber ille yılga tartıp-suzıp bulaçak. Kapitalistlar Räsäydän eşelonlap balçık taşıp tämam yonçısınnar. Şul kiräk ul tuymas birän tamaklarga, aç küzlärgä! Ä bez isä cir öçen almaşka alar cibärgän täm-tomnarnı korsaklarıbızga tutıra algan qadär tutırıp ahırgı zamanabızga qadär kinänep yäşävebezne dävam itik. Cir tiñenten cirne satsak ta, tik ber närsäne-ul da bulsa sugış korallarıbıznı satmıyk. Kapitalistlar çerep bayıdı digänneñ ikençe könendä alarga kinättän sugış açarbız da, keşelären kırıp beterep eh digänçe baylıklarına huca bulırbız. Monsı inde başta farazlagannan küpkä küñelleräk, şulay bit cämäğat! Yuragannarıbız yuş kilsen ide dip kat-kat teläklär telärgä genä kala bezgä-Räsäy sugış çukmaklarına.

Bädräf märäkäse
1 yençe kön.

Nik bädräf eşlänmäde?

Piloram vatıldı. Takta bulmadı.

2 yençe kön.

Piloram tözäteldeme?

Tözätelde. Büränälärne tarttırıp kiterergä traktor kuyılmadı.

3 yençe kön.

Traktor kuyıldımı ?

Kuyıldı. Eşlätergä dizel yagulıgı bulmadı.

4 yençe kön.

Dizel yagulıgı buldımı ?

Buldı. Traktor vatık bulıp çıktı.

5 yençe kön.

Traktor tözäteldeme ?

Tözätelde. Traktorçı iserek-eşlärlek häldä tügel ide.

6 ınçı kön.

Traktorçı aynıdımı ?

Aynıdı . Yal köne dip tözüçelär dä,piloramçı da eşkä çıkmadı.

Alay bulgaç nişlibez ?

Sabır gına ikençe atna başın kötäbez.

Aldagıça kabatlanmasmı soñ ?

Garantiyä birep bulmıy.

Alay bulgaç mine bädräf yuk dip yödätmägez, yäme.

Kıstalsaktamı ?

Äye.

Yara huca , alay bulgaç masterskoy artınnan kontora artına küçeräbez.

Ul yagın uylap beteräse bar ikän şul. Küpme suzılsa da bädräfne yasamıy bulmas.

Avır patsiyent
Vraç yeget : Kaysı töşegez avırta ?

Uram kızı: Eç.

Vraç yeget : Çişenegez dä menä bu yatakka suzılıp yatıgız.

Uram kızı (serle yılmaep) : Böten kileşme,ällä...

Vraç yeget (şayartırga teläp) : Anadan tuma kalsagız çiregezne tabuı ciñelräk bulaçak.

Uram kızı: Ä sez nişlärgä cıyınasız ?

Vraç yeget : Miña kapşap tabası.

Uram kızı : Ällä ber dä täcribägez yukmı?

Vraç yeget : Sez närsä turında?

Uram kızı : Kapşamasañ da ällä kaya kaçkan tügel bit.

Vraç yeget : Eçtä bulgaç avırtkan urın kapşap kına kına tabıla inde ul.

Uram kızı (kölep) : Ä minem avırtmıy da, kıçıtmıy da äle.

Vraç yeget (açulanıp): Alay bulgaç nigä monda kerdeñ soñ ?

Uram kızı : Belep torırga kem belän eş yörtäçäkne.İrtäme-soñmı barıber monda kilergä turı kiler bit.

Vraç yeget : Alay ikän.

Uram kızı : Şulay şul.

Vraç yeget : Tiz genä oçraşmavıbız häyerleräk bulır,kızıkay.Bar,yulıñda bul!

Uram kızı :Billähi,impotenttır sin! Mine bolay berkemneñ dä kire kakkanı yuk ide äle . Akça da soramas barın işekkä kürsätkän bula,bozık can!

Vraç yeget : Bar inde,bar uram seberkese. Sinsez dä monda küñelle...Uf alla köçkä kotıldım.Mondıy da avır patsiyentnıñ bulganı yuk ide äle. Berük berençese Häm soñgısı gına bula kürsen ,Hodayım!

Batırlık därese
Batır bulasıñ kiläme ?

Kilä.

Äzerme sin aña ?

Äzer.

Yahşı, tik şunı añla: häzerge zamanda ambrazura kaplap kına batır bulıp bulmıy.

Anıñ öçen nişlärgä soñ ?

Aşıkma . Vakıtı citkäç añlarsıñ . Het meñ sum bulsa da yanıñda akçañ barmı ?

Bar.

Bik äybät. Yöger kibetkä ! Äz – mäz kabımlık, kübräk arakı alıp kil añladıñmı ?

Añladım.

Täk,buldımı ?

Buldı. Altı şeşä arakı, isnärgä ber telem ipi.

Başladıkmı ?

Başladık !

Äydä stakannı tutırıp sineñ isänlekkä !

Başladıkmı ?

Buldı .

Äydä häzer minem isänläkkä !

Monsın da qadär yaltıratıp eçäbez, tostsız gına.

Uramnan bargan änä tege bändäne küräseñme ?

Küräm şikelle , toman eçenä kerep bara.

Şulay toyıla gına siña. Min dä äz mäz genä şäylim.

Miña irtän baş cözätergä akça birmäde ul.

Äydä şunıñ artınnan .

Küzdän yugaldı, ällä kaya kitte.

Minem dä.

Bu kem karşıda tora. Sugıp yık üzen!

Mentka da, ügezgä dä ohşagan. Tondır !

Yuk minnän bulmıy, üzemne sugıp yıktı .

Sin kayda ?... Ment , dim, ul qadär tipmä !...

Menä dus üzeñ telägän ideñ batır bulırga.

Telägeñä ireşteñ...Bette,berni dä kürenmi başladı...Gır-gır-gır !...

İnstinkt kolları
- Eş beterep irtäräk öygä kaytkan idem dä sineñ malay belän mineke videodan selägäylären agızıp porno karap utıralar. Kayan aldıgız digän idem dä, etika däreslären ütkärüçe ukıtuçınıñ kesäsennän çälderdek dilär.

- Kit inde, bulmasnı! Tegelärne nişlätteñ soñ?

- Berni dä eşlätmädem. Azart barlı yuklı tärbiyäne ciñde dä, bergäläp karadık. Vallahi dip äytäm, eştäge internetta da andıy şäpne kürgän yuk ide.

- Kit inde bulmasnı! Oyaltırga kiräk ide alarnı. Başka karamaslık itep. Ä sin...

- Alay tügel şul. Häzer balalarnı censi mönäsäbätlärgä mäktäptän ük äkerenläp tärbiyälärgä kuşalar. Niçek irtäräk öyränä, şulay yahşırak bula dip tukıylar.

- Kit inde bulmasnı! Kapşarga-karmalarga, sıyparga, yalarga öyränäse barmıni! Hayvani instinkt belän eşlänä bit ul! Añgıraga sanama inde sin mine, kürşe.

- Küpmegä aldım, şuña satam. Televizordan şulay işettem. Min üzem dä bik ük razıy tügel ul mañka malaylarnıñ video karaularına. Şuña da karap betergäç yılatıp tartıp aldım min ul disketnı alardan.

- Menä monsı yegetlärçä kürşe. Çäyläp kenä alam da min dä kerep citäm sezgä. Öydä bulsalar tege şpingalitlarnı häyläläp uramga ozata tor. Tıñlamasalar minem belän kurkıt, yarıymı.

- Malaylar çıgıp şıldı. Hatın eştän kaytkançı ozaklama,ker. Añladıñmı,äydä tiz bul!

Ozak kalmagandır
Çınlap äytäm, gonorar öçen yazmıym. Yazar idem dä tülämilär anı. Sorasañ nigäder tege baş hisapçı barmakların bökläp kükiş kürsäter sıman. Bülmäsen bizäp abıstayga ohşap utıruın gına kara inde sin anıñ! Möhärrire dä mulla abzıy kebek bir digänne yaratmıy, mä digänne genä yarata şul. Şuña da rayon gäcite törle belderülär, kotlaular, kaygınamälär belän şıplap tulgan bit inde. Äye,äye töşengänsezder, boları mä bula inde anıñ. Nepel sisteması buyınça eş yörtälär: örsäñ kire çıkmıy, yağni yazasıñ – tülämilär. Häyer, bulgan belän büleşäse kilmäü bezgä yırtkıç hayvannardan küçkän instinkt disäm hiç tä yalgışmamdır. Alar da bit üz tamakların gına kaygırta. Ul instinkt östenlek alganga beräülär ( kemnär ikänen yahşı beläsez) ällä kaydagı dönya çitendäge Mayami, Kanar işe utraularda yıl da yal itep cäfa çigä, ä kalgannarı, akçaları bulmagaç, kırık graduslı çellä koyaşı astında bäräñge çübe utap rähät çigä. Möhämmät Mähdiyev äytmeşli, süz başım bit şüräle turında ide digändäy, çitkäräk taypıldım bugay. Bolay barsa ozak kalmagandır, närsä soñ ul gonorar, anı kızdırıp aşıylarmı, ällä suga salıp peşerälärme dip cilkä sikertep äytergä. Äye ozak kalmagandır gäcitlärenä üzläre sizmästän, yäsin çıgarga äzerlängän möhärrir-mulla, baş hisapçı-abıstaylar bulganda.

Sınau
Kurıkma,äydä alga. İğtibarlı bul. Min äytkännärne genä tıñla. Rulne menä bolay tot. Kara, nindi näfis, yomşak kullar! Kauşama, kauşama. Alga baruıñnı bel. Komaçaulamıym. Sine öyrätäm genä. Kızıkay, sin yulda, instruktorga karşı kilmä, añladıñmı? Ä bu şärä botlarıñ Madonnanıkınnan hiç kenä dä kim tügel. Kıbırsınma, sıypıym gına bit min alarnı. Sizep toram siña da rähät, äyeme çibärem. Borıl äydä, stadion buylap kat-kat urarbız, sin öyrängänçegä qadär. Ozak bulsa bula inde. Yuu, yuk tuktama, alaysa sınaunı ütmägän bulıp torasıñ. Yörtü tanıklıgı alasıñ kiläme soñ? Kilgäç äydä min tuktarga kuşkançı bar da bar...

İ çibärem, bu siherle karurmanday çäç tolımnarıña kerep adaşasım kilä minem. Ya, kızma inde, bit oçıñnan päp itep alganga gına. İrennäreñä ansı soñrak, tuktagaç. Oyatsız dip, nişlim soñ, mondıy tatlı cimeştän avız itmi bulamıni. Yuk minem hatın, kurıkma. Çınlap äytäm. Kara, kara avızı yırılıp kitte. Tuktama, äylänüeñne bel. Närsä inde, koçaklap kına baram bit. Totmagan cirne kaldırmadıñ dip... Min dä söyendermäsäm kem söyenderer üzeñne. Küzläreñnän kürep toram üzeñä dä oşıy başladı. Täqateñ betügä taba bara... Tuktat inde alaysa, änä tege aulak keşe kürmi torgan urınga. Menä şulay. Sınaunıñ yartı öleşen üttem dip uyla. Beläseñ, iñ küñelle öleşe kaldı. Aşıkma üzem, üzem... Äy tämlekäyem, äydä süzsez genä çupıldaşıyk...

Tugız ay BTİ dä...
Ällü BTİ me ?

Yuk inde ö härefen östäp äytmädem lä. Kiregä alırga tormagız ! Nu östäsäm ni bulgan, dogalık dip tä añlarga bula bit. Ä sez şunduk...Erotikaga kerep kitäsez dim. Şunı da añlagız ,berençe häreftän soñ üzennän üze tege suzık avazlı häref kilep yalgana . Yuk,yuk oyışmagıznıñ isemen mıskıl itmim. Äydägez soñ alaysa üzegez äytep karagız.Menä-menä kaptıgızmı! Härefkä häref näq minemçä äyttegez bit. Oyatsız kemder äle monda. Karale,kara min kuştımmı ällä oyışmagızga andıy intim isemne? Soñ şulay bulgaç, kem kuşkan şunı ğayeplägez. Uylap karagız äle Sezgä iyärep başkalarda şundıy erotik isemnär kuşa başlasa ul gönahalarnı kaya kuyıp beterersez? Şul şul.İntimnı halıknıñ täm-tomday yaratkanın beläsez bit. Bülmägez işegenä öç häref belän genä yazılu belän meni ul. Halık barıber dürtençesen östäp äytä. Karagız äle, işegegezgä oyışmagıznıñ isemen tulı itep yazsagız añlayışlırak bulmıymı diyüem. Äytik «Byurokratlar tintäklärne intekterä» oyışması dip. Çınlap torıp halıknı intekteräsez bit.Änä kürşem avızın böreşterep tugız ayım BTİ dä ütte di. Äye tatarçalatıp tutırıp äytä. Fälän itim inde ul BTİ lären dip bar cıyılgan açuın çıgara. Et etkä , et koyırıkka ikän anda, ber atnalık eşne rezina suzganday tugız ayga suzalar di.

Hörmätle BTİ hezmätkäre, kürşemneke genä tügel, minem üzemneke dä tugız ayga yakınlaşıp kilä inde. Sezneñ ul tanıklık tudıru buyınça täğaenlängän vakıt bugay. Şuña onıtmasınnar ide dip şaltıratuım. Yä yarıy, uñışlar telim sezneñ BTİgä. Ürçemle bulsın, kübräk tudırsın! Närsäne dip-cir, yort tanıklıkların inde...

Täfsilläp añlatu
Närsä Galiyev min sineñ hezmät hakıñnı arttırım dip väğdä birergä şarlatan deputatmı ällä? Niçek yäşim dip, moñarçı yäşädeñ bit äle, yäşärseñ monnan soñ da. Şunsın añla, sineñ yäşäveñ yäşämäveñ minnän tügel, küktäge Hodaydan tora. Akça sorap nik mine tuktausız yödätäseñ sin,ä? Min siña savım sıyırımıni? Üzeñä tabasıñ bit dip... Tapsa soñ, anda sineñ ni eşeñ bar. İnde minedä üzeñneñ hälgä töşsen dip teliseñme, ällä? Onıtma, sin eşläüçe genä. Bülüçe min. Hayvannar qadär dä akılıñ yuk ikän. Ata arıslannıñ kayçan auga çıgıp närsä dä bulsa totıp kaytkanın kürgäneñ bar? Anaları totıp kaytkannı iñ berençe bulıp ul aşıy. Çönki ul minem kebek huca. Annan kalsa gına başkaları aşıy. Kalmasa bigaybä, yuk. Miña rähmät äytergä tiyeş äle sin. Nigä dip, açka ülmäslek bulsa da sin häçtrüşkä hezmät hakı tüläp barganga. Äydä bar, üz yulıñda bul, minem başka sineñ belän söyläşer süzem yuk. Kürmiseñmeni zanitıy. Başka akça sorap ayak astında butalıp yörise bulma, monda eşliseñ kilsä. Atu açuım kilep sine eştän kuıp çıgaruım bar. Holıknı äybät beläseñ. Bulır, bulır hezmät hakı. Ay ütkäçme, yıl ütkäçme, kayçan biräse älegä bilgele tügel. Yarar inde bala-çaga bulma, añlaştık bit. Barmak arasınnan sıgılıp çıkkanı barsı da sineke. Bar eşlä sin, monda ällä nilär sorap teleñä betep yörmä. Üz cayıñ belän işekkä taba atla, mine beläseñ, küteñä tibep çıgargannı kötep torma. Menä şulay. İşekne äybätläp yap tege yaktan. Başkalar bulsa äyt anda, mine zanyatıy digen. Kerep borçıp yörmäsennär...

Ömetlän äbekäy!
Soñ bit min siña äbekäy aşar aldınnan ber genä sädäf kap digän idem. Ä sin ikene ber yulı. Tege yulı darunıkın dip kat-kat çäynägän idem bit inde, ä sin külmäk sädäfläreñne yotkansıñ. Bu qadär añgıra bulsañ da bulırsıñ ikän ! Yuk inde tizräk üpkälärgä torma, siña tügel uramdagı kart tavıkka gına äytüem añgıra dip. Sin äbekäy añgıra tügel,añlamıysıñ gına, sañgırau gına tügel, işetep kenä betermiseñ. İşetkäneñ dä tiz genä başıña barıp citmi bugay şul kart ni... Arttırma inde äbekäy işäk digän süz çıgıp betmäde bit äle minem avızdan. Äytmäs borın üz isemeñne atarga aşıkma.Soñ äbekäççäyem daru töymäse belän külmäk töymäsen ayıra almagaç min sine tagın kem dip atarga tiyeş soñ !?! Äptikägä barıp tormadım, min vraçka söylämä , hökümättägelärgä söylä inde sin anı.

Karale äbekäy ul sädäfläreñne yotkaç aşkazanıña zıyanı sizelmädeme soñ ? Yuk diseñ inde.Alaysa çıgıp oçkannardır. Allaga şöker! Närsä,siräk-miräk bulsa da,kübräk tıgınıp taşlaganda, eç sizdergäli- çişenäm, karıysıñmı diseñme? Yuk,yuk äbekäy, hoday hakı öçen alay itä kürmä . Çişenmäsäñ dä kürep toram, sindä kartlık çire genä.

Nime äbekäy, öydä sädäflärem küp diseñ inde,ä? Barıber siña añlatıp bulmas . Teläsäñ nişlä . Üzeñne üzeñ kara inde. Ömetlän äbekäy, ömetlän ! Küp kalmagandır. Yuk inde, sin närsä,ülergä dimim,sädäfläreñ betergä genä diyüem. Yarar äbekäy çıgıp tor. Äy kem anda?Keregez!

Keşene närsä bizi?
Häbärçe iptäş, keşene hezmät bizi dip niklär şıttırıp yazasıñ sin ? Kem şuña ışanır diseñ,ä ?! ? Änä kil dä, gomere buyı fermada eşläp yalga çıkkan Naciyä apaga kara, aldakçı. Zämhärir salkınnarda yuka halattan , yalan kul sıyır savıp kulları käkeräygän, rezin itek belän yörep tez buınnarı katkan, iyelep eşläp bökerese çıkkan. Yöreşe äükän-täükän ürdäkneke tösle. Bizägänme soñ hezmät, ä ?! ?

Ägärdä ki keşene (ansı da üz maturlıgı bulmaganda gına) tege käsmitik salunnar bizi disäñ, ışana yazır idem. Yukka gına tabigıy maturlıktan mährüm kılançık bändälär ul köfer poçmagına atlıgıp tormıylar bit. Tik anıñ öçen närsä kiräk ? Döres çamalıysıñdır - akça, bik küp akça ! Sämäneñne kaya kuyarga belmiseñ ikän, käsmitik salunnarga rähim it ! Anda sin karaçkıdan kisäse cireñne kisep, östäsen östäp,tarttırasın tarttırıp matur gına kıyafätle kurçak-keşe yasarga mömkinnär, çitlär tügel tudırgan anañ da tanımaslık itep. Şulay uk bar bulgan şıksız kıyafäteñnän dä kolak kaktırıp, urıslar äytmeşli , urod yasauları da bik ihtimal....

Häbärçe iptäş, keşene närsä bizägänen dä belmägän kileş kulıña kaläm alırga aşıkmasañ ide.Çın tormışnı tiränräk añlıym disäñ, fermaga kil dä (bezdä härçak eşçegä kıtlık) sänäk, köräk totıp eşläp kara. Kiyemeñä çıkkan tireñ belän bergä yat ferma ise señgäç keşene närsä bizägänenä, kabak baş kına bulmasañ, tiz töşenerseñ.Eş koralları minnän bulır. Tüzemsezlek belän kötep kalam sine duskay üzebezneñ fermada.

Küptin - küp, çuktin - çuk sälamnär belän Mantımas ferması terlekçese Rähimcan abzañ bulam.

Cinayätne kaynar ezdän
Yartı kapçık furac belän totıluıñ döresme abzıy? Niçek ber genä çiläk? Uçastkovıy arttırıp yazgan? Abzıy siña ışanıymmı, uçastkovıygamı? Nigä soñ añlatma astına imzañnı kuydıñ alaysa? Şıttırma inde, bezdä mäcbür itü yuk. Kuyganda uylıylar anı. Kem närsä yazmas. Uçastkovıy da sineñ kebek keşe bit. Yalgışuı bar. Menä kartlık köneñdä üzeñ dä yalgışkansıñ bit äle. Kalhuz atın kaytkaç aşatırga algan idem dip... Yaramıy abzıy, yaramıy. Ni söyliseñ, yomıp bulmıy. Cinayät yasalgan bez ahırına qadär açarga tiyeş. Suzmıy gayıbeñne tanısañ häyerleräk bulır. Anda direktorıgız niçek tärtip urnaştırırga belmi yöri, ä sin azık kıtlıgında hilaf eş belän şögıllänäseñ. Direktor üze maşinalap kına urlıy dip. Tottıñmı soñ? Şul şul. Totılmagan karak karak tügel. Bezgä sin kapkan da citkän, eşne kürsätergä. Kaygırma abzıy ällä ni bulmas. Ştraf tüläterbez dä. Sudtan soñ inde. Uçetta torırsıñ. Ayga ber tapkır kilgäläläp yörerseñ. Kıymmätkä töşä dip, urlaganda ni uyladıñ soñ? Kaynar ezdän totıldıñ bit. Ezläp tä torası bulmadı. Uçastkovıynıñ yulına oçramıylar anı. Abzıy äydä bähäsläşmä. Kayda utırganıñnı çamala. Menä bu dokumentlarga kulıñnı kuy da ıçkın... Kuyıp beterdeñme? Bulgan bu. Bez çakırgan sayın kil,yame. Niçek kilsäñ dä kil, atıñnı cigepme, täpiläpme, ansı sineñ eş. Ştrafıñnı da ozaklatmassıñ. Äydä, buldı sineñ belän. Änä işek...

Bu avıl mucikların äytäm, bigräk añgıralar inde. Keşe maşinalap kına urlıy, eze dä kalmıy. Ä bolar ber çiläk onnı da tiyeşençä yäşerä belmilär. Şuña kabalar da. Ya yarar, östän tagın ber yök töşte. Eş vakıtında açıldı. Mondıy vak-töyäklär bu ayda küpkä cıyıldı. Alla birsä, premiyä dä bulmıy kalmas. Näçälnikne söyenderep çıgıym äle. Kürsen minem niçek tiz cinayätneñ ezenä töşkänne.

Vaşington kayda?
Ätise : Ya äyt,mörtät,ukıtuçıñ tagın nigä ikele kuydı ?

Ulı : Üze belmägängä.

Ätise : Närsä ???

Ulı : Ukıtuçı Vaşington kayda urnaşkan dip soragan ide dä,min çatnatıp Afrikada di cavap birdem.Artta utıruçılarnıñ berse pışıldap şulay dide.Min kabatladım gına. Çın añgıra ikän ul. Şulay bulmasa ukuçılarnı gel sorap yödätmäs,bezneñ kebek cavap birer ide. Citmäsä ul tilemsä geografik klasstaşlar aldında minem däräcäne töşerep Vaşington,mokıt,ul Amerikada dip çäpeldägän bula.

Ätise : İkegez dä añgıralar sez.Beläseñ kilsä ul Vaşington digännäre Avstraliyädä bulırga tiyeş.Monı miña eçke sizemläven äytep tora.Min kırık yıl elek ukutuçıga şulay dip cavap birep berle algan idem inde.Ul ukıtuçılar elek niçek häzer dä şulay añgıralar ikän.İh şul alay tügel bulay ul dip süzne yukka çıgarıp utıruçı geografiknı bezneñ näçälnik belän het ber genä kön bulsa da eşlätep kararga!Eşennän niçek oçkanın da sizmi kalır ide ul kirebetkän tintäk!Bähete-mäktäpkä eläkkän.

Ulı : Äti,min Amerikanı Afrika dip tä äyterlek bulmasam balaçaga isemen yörtämme soñ inde?!?Üzläre hıyalıy can bulırga gel öndägän bulalar tagın.

Ätise: Vaşington kayda bulsa da barıber.Bezgä anda barası yuk.Niçu baş katırırga!

Ulı : Şulay,şulay äti.İkele kuyıp balalarnı cäberlägäne öçen art sabagın ukıtırga kiräk ul gazrailneñ!Äti min tugızınçı klassta ukısam da hatasız ber süzne dä yaza belmim.Alay-bolay sin dä bulışsañ moral yaktan zıyan kiterde dip ,bulmasa bulsın,sudka birik bez anı!

Ätise : Kileştek ,bir bişne!Sudya üzebezneke-niçek tä ciñerbez.Küptän berär kemgä nindi dä bulsa däğvañ yukmı dip soraştıra ide.Ukıganda üzemä dä kön kürsätmädelär ul ukıtuçı digän nämästälär .Berdänber ulımnı da yaklamasam kem bulam soñ min ?

Ulı : Urra !!! Ukıtuçı kaput!Miña başka ikele kuyuçı bulmayaçak !

Balam-bagalmam
Ni genä äytsälär dä, allaga şöker, tärtiple balakayım. İnde undürt yäşe tulıp kilsä dä küzgä töten örep tämäke pıskıtkanı, küz aldında ätise belän çäkeşterep arakı çömergäne yuk .Ätiseneñ işek şürlegennän paçkası belän tämäkese yugala digän süzenä dä ışana almıym. Ul kütänsez üze kürşelärgä, ya bulmasa soragan dus-işlärenä öläşäder äle. Öydä arakı şeşäläre tulı kileş yugalıştıra ansı. Monsı da şul ätise mälgunneñ eşe genä. Üzen ärlätmäs öçen berdänber gaziz malayına ğayep öymäkçe , kabähät can. Citmäsä ukıtuçısı da , apa malayıñnıñ tärtibe könän-kön naçarlana, bik astırtın, küz-kolak bulmasañ gel etlek eşlärgä genä tora, soñga arada ukuı da hörtilände dip tora äle, oyatsız. Şul Salam Torhanga gına bireşep torammı soñ, min dä äyttem: «Mäktäp ni öçen soñ şul balalarnı da kulda totalmagaç. Eşegez şul bit, şuña akça alasız. Karagız, tärbiyälägez, keşe itegez eşem iyäläre!» – didem. Şunnan sıynıf citäkçese nik äyttem inde moña dipme, şım buldı. Ber agardı, ber kügärde. Tele bötenläy äylänmäslek şok hälenä kilde häsrät kapçıgınıñ. Şäp buldı äle ul aña. İkençe şul bala belän avızın çaykap kına karasın ozaklap bülnistä yatarlık itäm äle min ul käntäyne! Borın astı da kibep citmägän malayga yala yagarga kem ul qadär! Üzen belsen dä tege töşen kıssın , içmasam. Malayıñnıñ kütenä kerep tämam bozıp beterdeñ dip açuımnı kitergän bula äle anıñ direktorı da. Ul yırtkıçlar iregenä kuysañmı , cıynaulaşıp talap üteräçäklär balam-bagalmamnı. Böten käprizlären ütäp bargaç ber dä tärtipsezlänmi bit öydä. Alar anda şunı eşli almıymıni ?!? Närsä, närsä, min balamnı niçek tärbiyälärgä beläm ansı. Ul mokıtlarnıñ kire baştan tugan cirlärenä kertep çıgarıp üzlären tärbiyälise bar äle. Soñgı süzem şul: isän yäşäseläre kilsä, ne smet, timäsennär minem balama !

Tökle ayagıñ belän, çibärkäyem!
Äytsäm äytim, ul internettagı fotoñnı kürep ber kürüdä ğaşıyq buldım üzeñä, çibärkäyem. Niçek inde sineke tügel! Kemneke ide soñ ul? Kürşe kızınıkı? Ä añladım, şayartırga uyladıñ, äyeme? Tapkır kız ikänseñ şul. Küptän kız tügel diseñme. Närsä köçlägännär idemeni? Üzeñ teläp. Tagın nindi mählukka, ul maturlıklarıñ belän. Maturlıgımnı kilgäç kürerseñ diseñ inde alaysa. Yä ul qadär kurkıtma äle. Äz genä bulsa da ömet kaldır. Kurıkma, min küptän kolyaskada, tiz genä artka yıgılıp kitä torgannardan tügel. Äzräk bar inde şunda. Yäş çakta maşina astında kalgan idem. Hirurglar kayber urınnarnı döres yalgamagannar bulıp çıktı. Ansın soñınnan gına beldem, däğva belderü vakıtı ütkäç. Rähmät kızıksınuıña, gariplek öçen pensiyäm kısıp totkanda üzemä citärlek. Borçılma maturım, tagın da kısılırmın, ul çakta siña da öleş çıgar, kil genä. Sin kilmäsäñ niçek tä üzem barırga tırışırmın. Adresıñnı beläm bit. Närsä kauşap kaldıñmıni? Moñarçı beräüneñ dä çakırganı bulmadımı? Ber bülmäm bar. Üzemneke. Nigä işekne sorıysıñ? Sıyalmasmın dip kurkasıñmı ällä? Tırışsam utermen diseñme. Yöri alasıñdır bit. Şulay bulgaç. Bügen ük kiläm diseñme. Miña barıber. Tuygan bu yalgızlıktan. Et, pesi zatların cenem söymi. Asramıym. Närsä, sinekelär küpmeni? Kürşeläreñä büläk it. Almasalar işegeñne aç ta uramga çıgarıp cibär. Buş kulıñnı seltäp kilsäñ kil,yuk, monda andıy birnäläreñ belän kilä kürmä. Bülmä bolay ikegä öç metr gına. Kaygırma, küñeleñ kiñ bulsa sıyarbız. Yuk şul çibärkäyem, tuylık cıyıp bulmıy, pensiyä akçası betep bara. Pasportka alay bik telägeñ bulsa çäpeterbez ştampını. Yuk, şöllämim. Miña barıber. Het ubırlı karçık bulsañ da. Şayartıp kına äyttem, üpkälämä tagın. Närsä häyläkärem, taksi çakırtkan ideñmeni? Kilep cittek yortıgızga diseñme. Äybät bulgan. Telefonnı özäm. Kergäç söyläşerbez... Menä bit, keräse rizık teşeñne sındırıp kerä. Bäräqalla, kıñgırau şaltırıy da. Avır sulaganı eçkä ük işetelä. Urlap alıp kiterlär dide mikän, aşıkkan inde bu. Häzer, häzer açam işekne... Tökle ayagıñ belän, çibärkäyem!

Yaña yılnı-yañaça!
Bıyıl eşläüçe halıknıñ mänfäğatlären isäpkä alıp oyışmanıñ Yaña yıl çırşısın yañaça bizärgä buldık. Botaklarga yaltravık tätilär elü bette. Alar urınına törledän törle kabımlıklar (hatınnar öylärennän peşerep alıp kilgän häm eçemleklär (irlär kibettän kıstırıp alıp kergän). Berkemneñ dä hur bulası kilmäs ,kemneke ikäne yazılıp kuyılaçak.Kabımlıklar bülgälänep yaltravık keçkenä törgäklärdä çırşı botakları oçınarak, ä eçemleklär cep belän botaklarnıñ nıklırak urınnarına elenäçäk. Şunsı da bar,kabımlık-eçemlekläre çırşıga elengän keşelär genä bäyräm tantanasında katnaşa ala. Sarannar öylärendä ütkäräçäk.

Bäyräm ütkärü tärtibe dä ütkän yıllardagıdan üzgäräçäk. Teläüçelär balalar şikelle kulga-kul totınışıp cır cırlap çırşı tiräli äylänälär dä annan halık zarıgıp kötkän çın tamaşa başlana. Sabantuydagı çülmäk vatkandagı küzlären bäyläp eçärgä aşarga teläüçelärne (Telämäüçelär bulmas dip uylıyk. Çönki bäyrämneñ ahrı barıber eçep iserügä kaytıp kala) artka karatıp bastıralar da, annan härkem üze borılıp çırşıdan üzenä kirägen karmalap tabarga tiyeş bula, yartı minut eçendä. Vakıt çıgıp taba almasa (belmim, bezdä andıy keşe bulır mikän) küñel açudan kolak kaga digän süz.Şartı şundıy här uynagan keşe ber kabımlık häm ber şeşä eçemlek kenä eläkterergä tiyeş. Başkaçı bulsa citmäyäçäk –näfselelär küp. Kabımlık häm eçemlekne kisep algan keşe kaçmıy-,yandagı öställärneñ berse artına barıp utıra häm şunda bäyräm itä.Kıskası härkem üzenä eläkängä huca. Artık bula dip uylasa (belmim, andıylar tabılır mikän) yanındagı iptäşlären sıylıy. Basıp süz söyläü, tost äytü, çırşı yanına çıgıp cırlap –biyep alu yağni buşka kämit kuyular tamada huplavı-röhsäte belän genä başkarıla. Küñel açuçılarnıñ iminlegen rayonnan mahsus çakırılgan militsionerlar törkeme saklıy.Añlasañ añlarlık, alar furgonlı KamAZ maşinası belän tışta üz kliyentların tüzemsezlek belän kötep taraçaklar.

Sizäsezder, ber oçtan oyışmanıñ da şaktıy akçası yanga kalaçak. Häyer, monsı iñ möhime tügel. İñ möhime –halık bäyräm könendä cırlap-biyep,uynap-kölep,aşap-eçep rähätlänep küñel açaçak.

Başnı muyın bora
Öylängänçe,gäüdäm şıplap-dıñgıçlap tutırılgan kapçık sıman çakta , niçek tä yabıgırga belmi idem. Öylängäç hatınım yärdämendä ike atna eçendä keşe sürätenä kerdem dä kuydım. Diyeta-miyeta da kiräk bulmadı. Sere bik gadi-hatın aşarga peşerergä yaratmıy. Bäläkäydän öyränmägäç üzemneñ dä aña ostalık yuk. Hatınnıñ gönahasına kermim ansı ,atnaga ber tapkır aştan,köngä ber tapkır çäydän kalgan yuk. Häläl cefetem avırsınıp bulsa da boların başkara.Ämma dä läkin ipine salmavı ansı hak. Salmagaç peşmi inde ul,ansın gına beläsezder.Hatın tapkır:kapçıgı belän sohari alıp kaytıp kuydı da:»Çamasın belep kenä kimer şunı canıkayım.Alıp kaytkan hezmät hakına bik taman inde bu sineñ»,-di. Soñgı arada ul soharinı da alıp kaytmıy başladı. Nigä disäñ anı kimerep-vatıp aşarlık teşlär avızda kalmadı.Teşlär kalmagaç,üzegez beläsez,artık aşası da, teşlär sızlap ürle-kırlı sikeräse dä yuk.Häzer,inşalla, tıçkan tösle keter-keter kıylanmıym, katı rizıknı suga salıp cebetäm dä balık tösle yotam gına. Yotarlık rizık bulganda. Citmäsä hatın: «Min sine ozak tartalmassıñ dip uylagan idem. Et canı ikän üzeñdä,-dip üsendergän bula äle min yülärne. Annan yegetlär, kayçan aşarmın ikän dip avız suın yotıp kaygırıp yörergä vakıtı da yuk anıñ. Älege dä bayagı hatın yärdäme-tanışlıgı belän ike urında karavılda toram. Berse betep ozak ütmi ikençese başlana. Öydä kürengäläp kenä kitkälim, kalgan gomer eştä ütä. İke eş urınım da tınıç, aulak urında-et olakkan cirdä dip äytsäm dä hiç arttıru bulmas. Alarda aşatmıylar, saklatalar gına. Hatın da öydä eşsez yatmıy ansı: yartı köne bizänep, kalganı televizor karap ütä. Ber üzenä öydä yatu ber dä ciñel tügelder dä, nişliseñ tüzä inde. Baştarak berär ciñelräk eşkä bulsa da kerergä täväkällämiseñme soñ dip caylap kına äytep karagan idem dä; «Eşkä kererlek bulsam kiyäügä çıga idemmeni min şuşı güzällegem belän,-dip tiz avıznı yaptırdı. İ çukınçık, güzälektä şul begemot digän kotsız närsä belän yarışsa gına inde! Hatınnı äytäm, havalırak şul. Menä min kapçıktan täpäçkä kalıp ta üzemne maturga sanarga cörät itmim. Elek ayu kebek lap-lop atlap köç häl belän österälep kenä yöri idem, häzer cil üz uñayına oçırtıp kına yörtä. İñ möhime şundıy buluıma hatın kanäğat. Ul kanäğat, dimäk alda da tatu ğailä bulıp yäşäügä isäp totıp bula digän süz. Belmi genä äytmägännär bit ir baş, hatın muyın dip. Teläsäñ dä, telämäsäñ dä anıñ köyenä borılıp yäşärgä turı kilä. Kıskası , cämağat baş iseme kütärep borıludan başkanı belmägän minem kebek irlär küp bit, äyeme? Äydägez şularga isänlek-saulık, tüzemlek-sabırlık telik. Bireşmäsennär betereşmäsennär!

Eç buşatu!
Tfü! Tagın kıştır-mıştır kilä bu nämärsä! Älü,ällü Mäçtürä sinme? Moskva dimim Mäçtürä dim. Tavışıñ sineke sineke bit canıkayım,işetmiseñme soñ ? Karale, köçkä tanıdı yäşlek ahireñ-min-Mäğfiyä bulam.Äz-mäz bulsada işetäseñme dim.Häyer,min dä özek-özek kenä işetäm.Nilär bar anda sineñ? Kattı ?!? Tege Doncuanıñ kattımınti? Şayartıp kına äytäm Dconıñ inde. Katkaç äybät bulgan dim. İkençegä çıgarsıñ .Altmışka citsäñ dä komıñ koyılıp betmägänder äle.Ul österälçegeñ ber dä rähät kürsätmäde inde siña.Täki kotılgansıñ ikän ul zähmättän. Närsä,närsä? Katmadı, Dconkayım kire kayttı diseñme? Çınlapmı? Yäş söyärkäsennänme? Fu kotnı ala yazdıñ bit. Dconıñnı ällä ülgänme dip toram.Äybät bulgan inde katmagaç, kaytkaç. Öydäme soñ äle ul ? Alay bolay yakında tıñlap tormıymı? Çıgıp kitte diseñme? Sineñ ul şaytan tökergän teleñä ozak çıdıy almas şul. Kayta- kitä gömere ütä inde biçarakaynıñ. Ya yara, bäheteñä kire kaytıp kersä,minnän dä säläm äyt ul mählugıña. Könläşmä. Çakırmıym bit,säläm genä äytäm. Kiräk bulsa sinnän sorap tormas,yulnı belä,üze kilep çıgar äle.

Fu! Tagın şıgırdıy ällä nindi yat tavışlar çıga. Mäçträ dim, işetäseñme? Miña bernärsä dä işetelmi. Alay bulsa,işetsäñ,min genä söylim yäme, sin tıñlap kına tor. Minem häl üzgäreşsez. Ber üzem tıpırçınam şunda.Öçençe iremnän dä rähät kürep bulmadı. Kön sayın akça sorap, ipläp kenä yakasınnan totıp cilderätä başlagan idem ber könne uramga saf hava sularga dip çıgıp kitkän ,cirennän eze dä,üzedä yuk kabähät cannıñ! Anıñ karavı ikençe irem illä dä äybät keşe ide. Närsä kuşsam şunı eşläde. İke genä citmägäç öç urınga eşkä urnaştı, bahırım. Akçasın tiyengä tiyen öygä taşıdı. Dürtençe eşkä urnaşırga yörgändä genä yöräge tüzmi can täslim kıldı şul ul, altın baganam. Berençesen üzeñ dä beläseñ,siña söyläp torası yuk. Mmine cigep rähättä yäşämäkçe ide dä,planı kilep çıkmadı.Tiz teşläp aldım min anı. Ber kazanga ike täkä başı sıymagan kük ber yortka ike ärämtamak sıymaganın añlauga uk başka küzemä kürenmäde. Menä şulay etkä ırgıtkan söyäk kebek yäşäp yatam ber üzem dönyasın da.

Mäçtürä,Mäçtürä dim tıñlıysıñmı? Fu süz belän magıgıp telefonnıñ özelgänen dä abaylamıy kalganmın.Küptän özelgän buldımı ikän? İşetmäsä işetmäs inde Mäçtürä. Anıñ karavı eçem buşap kalganday buldı. Yarıy äle kıştır-mıştır bulsada telefon bar. Yugıysä kemgä söylär ideñ küñel serläreñne. Mäçtürä tıñlar da yalıkır. Ä bu çıbıklı dustım küpme söyläsäñ dä tüzä. Şuña da yaratam bit min anı. Bulgaç bulsın päp itep ber übep tä kuyııym äle üzen, cankisägemne!

Yaña yılga farazlar
1. Yaña yılda başta elektr belän gazga annan başka äyberlärgä bäyälär kütäreläçäk.

2. Kış salkın , yaz ciläz,cäy esse, köz sürän bulaçak.

3. Bu yılda dönyaga kilgännär 2011 yençä yılda tugan balalar bulıp tarihka kerep kalaçaklar.

4. Kaydadır vulkan uyanaçak, kaydadır su basaçak, kaydadır tayfun kotıraçak.

5. Millätara ızgışlar köçäygän cirlärdä terrorçılık tagın da köçäyäçäk.

6. Kemnärder tuaçak,kemnärder üläçäk,kemnärder häbärsez yugalaçak.

7. Koyaş elekkeçä könçıgıştan çıgıp könbatışta bayıyaçak.

8. Cir üz küçäre tiräsendä äylänüen dävam itäçäk.

9. Yöräk,kan basımı, yaman şeş belän avıruçılar artaçak.

10. Bu yıl betkännän soñ 2012 yıl kiläçäk.

Akçam küp bulsa
Akçam küp bulsa, yuha yılankayım, beler idem ansı nişlärgä. Bay türälär kük ay eçendä zinnätle kottedc öyderep kuyar idem. İşegaldına fontan, öyneñ askı katına basseyn yasatır idem. İñ yahşı çit il maşinalarında gına cilderter idem. Yıl sayın dönyanıñ iñ şäp kurortlarında yal iter idem. Tönnären kazinolarda, yabulmasa restorannarda käyef-safa korıp ütkärer idem...

Akçam küp bulsa, yuha yılankayım, min sin acdahanı küptän ayırıp, yäş sılu kızlarnıñ kaynar koçaklarında kön dä cir cännäten toyıp yäşär idem. Şulay bulgaç, üz tiñeñ itep yanıñda küräseñ kilsä, üzeñ tasvirlagança minem härçak iserek, yalkau, häyerçe, buldıksız, kart, yülär buluımnı kat-kat Hodaydan telä. İskärtergä mäcbürmen, ägär dä mägär başkaça bulsa üpkälämä, tü-tü, bigaybä - min sineke tügel, canım.

Bezdä gel şulay
- Kiçä genä cimertkän idegez. Bügen şunı uk tözetäsez.

- Östän ämer şundıy.

- Cimertmäsägez tagın yöz yıl torırlık ide bit.

- Hucaga oşamadı.

- Alay bulgaç nigä kabat tözetäsez?

- Kabat kiräge çıkkan. Östän akça bülep birgännär.

- Cimertmiçä, tözelgänne yañadan tözedek dip alıp bulmıydır idemeni soñ anı?

- Bular ide dä, cimertkäç kenä akça ise sizelde.

- Ul akça şul tözeleşkä kerep betmime, faydası kalamı diyüem.

- Niçek kalmasın, cimerekneñ materialları yartılaş isän bit äle.

- Añlaşıldı kebek. Alaysa çınlap torıp bügennän ük eşkä totınabız inde.

- Äye.

Menä bit rähmät töşkere, östägelärgä dip äytimme, eşsez ber minut ta tik torgızmıylar. Ber cimertälär, ber tözetälär. Annan tagın... Häyer, ansı möhim tügel. İñ möhime – bezgä eş bulsın.

«Rusiyä aynısamı» konkursına
Rusiyä aynısa il başı bulıp hiçşiksez naçar ğadätläre bulmagan aynık keşe saylanaçak.

İldä Aynıklar cämgıyätläre Berdäm Rusiyä partiyäsen san buyınça da, populyarlık buyınça da şunduk yıgıp salaçak . Kümep kuyuı da ihtimal.

İsertkeç eçemleklär satudan çerep bayıgannarnıñ koyırıkları kısılaçak. Täüfıylı pesigä ävereläçäklär.

Aynıgan ildä häzerge mähşär tormış erep yukka çıgaçak. Keşe keşene tanıy, hörmät itä başlayaçak.

Küplär «Arakı arış mayı, eç äle karışmayı» – dip cırlaudan «Yäşise kilä , yäşise kilä, yäşise kilä duslar»!-dip cırlauga küçäçäklär.

Diñgez tubıktan buludan tuktayaçak. «Hodayga şöker aynıgaç küz açıldı «-dip yäşäülär östenlek alaçak.

Keşelär oçraşkanda ber-berse belän sälamläşep uzu ğadätkä keräçäk. Çönki iserekkä sälam birmä,ul birsä dä sin alma digän äytem aktuällegen yugaltıp ütkändä kalaçak.

Uramnarda (etlärne isäpkä almaganda) oyatsız räveştä pes itülär , katlı-katlı sügenülär, kul kıçıtıp tukmaşular betäçäk.

Uramnarda üzlären bar keşedän dä aynıgrak dip sanauçı isereklär bulmayaçak.

Elek öydä iserek irne hatını kuırgan bulsa häzer aynık ir yalkau hatının cigep eşlätäçäk.

İrlärgä iserek bulganga kattı digän kläymäne sugıp bulmayaçak.

Cirdän köçkä mükäyläüçe yäisä pıçrakta aunap rähät çigüçe şeşenke yözle, kısık kızargan küzle şaytani zatlar yukka çıgaçaklar.

Yalgan arakı satuçılar şımıtırların totıp kalaçaklar.

Mut küzle satuçılar isereklärne sava almayaçaklar.

Eçep mılkınır öçen yuktan da säbäp tabıp köndä-köndä mäceles yasaular betäçäk.

İsertkeç eçemleklär satu tuktatılganlıktan hökümät artkı yagı belän uylaudan tuktap başın çıp-çınlap eşlätügä küçäçäk. Akça kertüneñ başka yulların ezläp tabarga mäcbür bulaçak.

İsereklär bulmagaç un urınına ber miliyätsiyä kalsa da artıgı belän citäçäk. Şulay uk törmälär dä buşap kaluı kötelä.

Bülnislär häzerge kük kiyerenke eşlämäyäçäk.

Aynıklarnı isereklär sıman eştän kuu belän yanap can asrarlık kına hezmät hakına eşlätep bulmayaçak.

Şaytan suı belän araların özgänärneñ kübeseneñ din yulına basu ihtimalı arta.

Arakı citeştermäüdän yanga kalgan azık-tölek üzebezne genä tügel çit illärne tıgındırırga da citäçäk.

Rusiyä aynısa ildä tiz arada tärtip kerep baylıgın kaya kuyarga belmäyäçäk.

Dönnıñ astı öskä kilmäsä dä küklär tarafınnan kıyamät köne kiçekterelep toraçak.

Yazgan şähärdä yäşärgä
«Närsä buldı?» – diseñme. Matay belän oçkanmın.Tötenlängänçe eçkän idem şul. Yörtü turında tanıklık ta yuk. Kem ğayeple bulsın, traktorçı inde. Min üzäk yulda bulganmın, ul kırıydan – basu yulınnan kilep çıkkan. Ul da salmış. Traktorçılarnıñ aynık kileş ruldä yörgännäre barmıni?!? Yörtü turında tanıklıkları da sanga siräk kenä bula. Monıkı yuk ta yuk inde. Aña närsä bulsın – traktor eçendä bit. Yuk ğayeplämädelär dä. GİBDD näçälnigeneñ kürşese ikän. Böten ğayepne miña audarıp kaldırdılar. Yänäse ul yul çitendä tuktap torgan bulgan. Mototsikl tege vakıt çelpärämä kilgän. Üzemne dä braçlar kisäsen kisep yalgasın yalgap biş operatsiyä aşa köç-häl belän cıydılar. Kisü belän artıgrak mavıkkannarmı, ällä zapçast tabıp betermägännärme – kürep torasıñ, ike ayak ta tubıktan yuk. Elek – matayda, häzer – kolyaskada. Pensiyä bar. 1 yençe gruppa. Qader genä yuk. Gariplängäç avılga äybät maşinada tekä yegetlär kilgän ide. Kürügä ük oşattılar. «Äydä agay-ene, monda äräm bulıp yatma, garip bulsañ da eş tä, torır urın da tabarbız siña-, dip alıp kittelär şähärlärenä. Pasportnı şunduk alıp kuydılar. Süzlärendä tordılar – eşle dä, urınlı da ittelär ansı. Kön sayın menä şuşında – halık küp yöri torgan urınga kiterep kuyalar. Telänergä kuşalar.Öyrändem inde. Süzlärne sipteräm genä. Bu orden-medallärne tege tekä yegetlär taktı. Min Çeçnyadan gariplänep kaytkan sugışçı häzer. Kızgana halık. Kiçkä kepka akça belän tula. Toru urınım ber kättic podvalında. Anda mindäylär küp. Yäşeren. Açtan ülmäslek kenä aşatalar. Tuk bulsañ şat kürenäseñ dilär. Saylap torış yuk – etneke dä, mäçeneke dä elägä. Yuk inde, sin närsä, avıldan kitkängä kaygıruçı bulmadı. Üzem genä yäşädem bit. Kaygıdan öydäge bar bulgannı satıp eçep betergän idem. Minem kitkängä bigräk tä avıl sävitendägelär şatlandı, qaderen bel şähärdä yäşäüneñ, monda başka avılga kaytma dip ozatıp kaldılar. Pensiyämne mine karıybız dip tekälär (äye,äye täkälär inde) alıp bara. Kaygırma, ütermäyäçäklär, ul ubırlar niçek tä mine ozagrak yäşätü öçen tırışaçaklar, kırgıy şartlarda. Min alarnıñ canlı valyutası bit. Kemnärgäder bu tormışta fayda kiterä alsañ sin äybät keşe dip tukıdılar iç mäktäp tä dä. Citmäsä ber ataklı şağıyr dä uzeñ turında uylamaska kuşkan. Ägär dä ki ileñ turında ( şiğır kalıbın bozmas öçen genä başkalar dimägän) uylasañ gomereñ ozın bula dip tä östägän äle. Kürep torasıñ minem dä gomer ozın bulırga ohşap tora. Ya yarar, berär 100 sum bulsa da kepkaga ırgıt ta, huşlaşıyk bulmasa. Tanış-beleşlärgä minnän sälam äyt. Şähärdä podvalda tügel, üz kätticendä yäşi, çerep bayıgan , avılınnan kitkänenä söyenep betä almıy digen. Huş tugan!

Teläk
- Min telim bäğrem, inde küptän... Kara,küz yomılmakçı bula.

- Äytep betermä, añladım ni telägäneñne. Az gına sabır bul.

- Çınlap äytäm, tüzärlegem kalmadı.

- Nindi tüzemsez sin, ä?! Aña şunduk tiz kiräk.

- Soñ nişlim... Ällä min ğayepleme...

- Tüz didem bit inde. Ber süzne kabatlattırma. Çişenep tä betmägän kileş sineñ köyeñne köylimme?

- Yuk ansı. Sin artıñnı kuy da borılıp kına yat.

- Niçek?!?

- Menä şulay. Ni telägänemne haman da añlamıysıñ. Minem üterep yokım kilä.

- Ah şulaymıni, yokı çülmäge! Kıbırsıtuına aptıragan idem anıñ. Mäñge bulmagannı. Hikmätsez, impotent!

- Ni söyläsäñ dä söylä, tik yokını gına bülmä. Min... Ni... Min... Gır-gır-gır.

- Äzräk yalındırırmın digän idem dä, bulmadı bu ata arıslan belän. Mendärgä başı tiyü belän küze yomılırga tora höräsänneñ. Citmäsä gırıldap teñkägä tiyä, avızına sigere. Keşene yukka ımsındırgan bulıp, i häçterüş!...

Barıp çıkkan
- Tapkırlau tablitsasın beläseñme?

- Yuk.

- Ä kompyuternı?

- Biş bıltır öyrängänemä.

- Akça sanau yagı niçegräk?

- Kire almau şartı belän birsäñ sanap kürsätäm.

- Niçä yäştä soñ sin?

- İrtän sigezdä idem.

- Zur ikänseñ şul.

- Ehe.

- Häref tanıysıñmı?

- Tanıym.

- Kitap ukıysıñmı?

- Aña vakıt yuk.

- Närsägä genä bar soñ?

- Komyuterda uynarga.

- Kızıkmı?

- Üleş. Ber uynıy başlasañ tuktap bulmıy.

- Tagın nilär belän şögıllänäseñ soñ?

- Äyttem bit inde başka şögılğä vakıt kalmıy dip.

- Uramda da uynamıysıñmıni?

- Siräk kenä çıkkalıym. Ansı da äni kuıp çıgarganda gına.

- Duslarıñ barmı soñ?

- Kompyuter minem dustım.

- Tagın?

- Başka yuk.

- Küzläreñ piçek kürä?

- Yarıysı. Küzlekne äle yañarak kına dürtledän bişlegä alıştırdılar.

- Arıtmıymı?

- Äye arıta inde. Baş ta avırtıştıra.

- Alay. Barıp çıkkansıñ ikän alaysa.

- Kayda?

- Ansın äniyeñä äytermen. Sin çıgıp tor.

- İsän bulıgız!

- Sau bul!..

Kompyuter cene kagılgan moña. Zombiga äylänep bara. Äräm itkännär balakaynı!

Añlaşu
- Taşladıñmı?

- Taşladım.

- Kire başlamıysıñmı?

- Uylamıym da.

- Töşeñä dä kergälämime?

- Yuk inde, yuk.

- Kürgändä nişliseñ?

- Kürmämeşkä salışam.

- Siräk-miräk bulsa da kabat tatıp karau teläge tumıymı soñ?

- Kiräge yuk, läğnätneñ.

- Soraganga açulanma üz ihtıyarıñ belänme, ällä...

- Buldı inde artık töpçenmä.

- Ükenmiseñme soñ?

- Kiresençä şatlanam gına.

- Sin bähetle inde alaysa?

- Sıyır ikänseñ östenä bastıñ.

- Ser bulmasa äyt äle: Nigä taşlarga buldıñ?

- İskergän bulıp çıktı.

- Añlamadım, niçek iskergän?

- Suıtkıç vatılıp torgan ide.

- Närsä suıtkıçta tottıñmıni?

- Äye, näq şulay.

- Aldama, kaya sıysın ul anda?

- Sin närsäne äytäseñ?

- Min hatınıñ turında äytäm.

- Ä min kolbasa turında.

- Añladım... Tämäke dä, arakı da elekeçäme soñ?

- Bulsa kire kakkan yuk.

- Minem monda bar. Añlaşu hörmätenä berne kägep kuyabızmı?

- Äydä!

Bäyälär
Bäyälär bäydän ıçkındı, bäyälär kotırına , bäyälär teşli , bäyälär üsä . Bäyälärne kürep kısık küzlär şarlana , şar küzlär şakmaklana , ıspay yatkan çäçlär ürä tora , akçaga suzılgan kullar der-der kaltırıy başlıy , ayak buınnarı hälsezlänä , baş äylänä , añ tomalana , yöräk döp-döp kaga , küñeldä ömetsezlek öyänäge kuzgala , süz äytergä tel äylänmi . Bäyälär kesägä suga , başnı butıy , yokını kaçıra , tiyenläp cıygan akçadan kolak kaktıra , kredit – burıçlarnı arttıra , alası äybereñne aldırmıy , barası cireñä bardırmıy , başlagan eşeñne tuktattıra , ızgıştıra , tukmattıra , tınıçlıknı ala, borçuga sala, ugrı baylardan kölderä, ıştanıñnı saldırgançı bölderä. Bäyälär pıçaksız tunıy, halıknıñ aktık tüzemlelegen sınıy...

Buldı, citep torsın, üzemneñ dä bäyälärgä küptän allergiyä. Alarnı kürügä mahmırdagı keşe sıman şunduk ukşıy başlıym. Kan basımı sikerep uynıy. Kemnärgäder nık kına açuım çıga. Üzemne kıynalıp taşlanganday his itäm. Ägär bu vakıtta kinät can-täslim kılsam da ükeneç bulmas tösle toyıla.

Tukta äle, bäyälär kük ällä üzem dä ıçkına başladım inde. Can-täslim kılunı kiçekterep torırga turı kiler ahrı. Çın bulsa soñgı yulga ozatu bäyäläre dä sikerergä tora di . Bäyä kütärep uynaular ber bügen genä tügel . Şuña kürä teşne kısıp bulsa da tüzergä turı kiler, cämäğat. Ozakka tügel-kibet kiştälärendäge tovarlar satıp ala almaslık däräcägä kilep muzey eksponatlarına äylängängä qadär.

Yasin çıgıyk, bulmasa
Rayon gäciten çıgaruçılarnı äytäm, üz ostalıkların kürsätep billähi tañ kaldıralar. Tege buldı, bu buldı dip berençe bitkä yäsin çıguga uk ikençe bitne yübilyarlarga mädhiyä belän tämamlıylar da, öçençe bitne kotlaular häm dä mäktäp ukuçılarınıñ minem ätiyem, äniyem, babam, äbiyem, etem, pesiyem, bätiyem digen eçkersez yazmaları belän tügäräklilär dä dürtençe bittä urnaşkan belderülär, kaygınamälär belän şıp beterep tä kuyalar. Küñeldän kat-kat ütkärep ukıp integäseñ dä yuk yazmaların. Kıstalgançı küz yörtep kenä çıgası. Annan üzegez çamalıysız – turı bädräfkä. Minem kebek eşem iyäläreneñ küpme vakıtı yanga kala.Eçenä kerep börtekläp ukımagaç älle-mälle küzlär dä betmi., artık täesirlänmägäç nervılar da saklana. Bolar barısı da sineñ sälamätlegeñ öçen eşlänä, ukuçım! Äbünäçelärneñ soñgı öç yılda yartılaş kimüenä söyenergä genä kiräkter. Bötenläy betsä bigräk tä şäp bulır. Çönki bolay da yuk vakıtın ukıp ütkärmäsen, eş eşläsen avıl keşese. Annan nadannar belän idarä ituyı küpkä ciñel ikänen yahşı belä türälärebez. Bäs, şulay ikän, ber rayon gäciten genä korban itüden ällä ni bulmas, optimizatsiyä zamanında. Tege tañ kaldırırlık gäcit çıgaruçılarga başka cirdän eş tabılmıy kalmastır, hoday kuşsa. Kübese gäcit eşenä oçraklı gına eläkkän blatnoylar bit. Administratsiyä alarnı kakmas-sukmas digän ömettä kalıyk ta äydägez aldan uk gäcitlärenä yäsin çıgıp kuyııyk, cämäğat

Süz belän tartışu
Hoday birgän suga da apayım akça tülätäsez. Kodrätegezdän kilsä havanı da litrlap satıp birer idegez.

Sunı Hoday birsä dä totılgan elektrına, tülängän hezmät hakına kük känsäläriyäse bezgä ber tiyen dä akça küçermi bit apa.

Cäy buyına korılık dip kabızıp-kabızıp kına aldıgız da ul maturlarıgıznı, küp urında su bötenläy bulmadı. Ä akçanı bar aylarga da umırıp tülättegez. Küzgä karap talıysız bit.

Menäterä apa, kızık kına söyläp kuyasız, su bulmagaç, bez kudırmagaç niçek yäşädegez soñ?!?

İ apayım kantur türendä utırıp şunı da belmiseñmeni? Çiläkläp, bitunlap, täpi-täpi ike çakırımdagı yılgadan taşıdık.

Bezneñ su nasosı eşläp tordı. Askı uramga bulsa da su kilgäläde. Şunnan töşep alırga bulır ide. Min sezgä yılgadan su taşırga kuştımmı ällä?

İ apayım, uram oçındagı iñ askı kolonkaga gına kilgäläde bit ul su. Ul kolonkaga cıyılgan kük häzer sabantuyga da halık cıyılmıy. Suga çakırım buyı çirat ide bit. Şuña bezneñ kebek tüzemsezlär sunı yılgadan integep taşıdı da inde.

He alay ikän. Kürep nişlätkän bulır idem inde min anı apakaççayım, dönyası belän korılık bulgaç. Gomer kipmägän sazlar da kipte bit. Citmäsä bolında kön sayın yangın çıgıp tordı. Anda yangın sünderü maşinası belän küpme su kitte. Kabatlap äytäm, bezneñ su nasosı eşläp tordı dim.

Östän yärdäm itmädelärmeni soñ beraz da?

Yuk inde apa, kemgä kiräk sin krizis vakıtında.

Alay ikän.

Şulay şul.

Ömet yuk inde alaysa...

Kötmägezdä.

Şulaydır inde apayım, ya çıgıym bulmasa...Kaya kiräk Hoday yärdämennän taşlamasın. Cirdägelärgä ışanıç bäläkäy. Kolhualla, lähualla, bäräkätu... Rähät yäşä, sau bulıp tor, apayım!

Yaratam bökelärne
Küplärgä ohşamasa da yaratam şul bökelärne.Şeşäneken tügel inde, uramnıkın. Eçemnän genä bökelär kubräk, yışrak bulsın ide dip telim. Monarçı telägänem yuş kilep tora, bökelär kimemi, arta gına. Kar işep yaugaç, burannar da kotırınıp algaç bökesez uram yuk häzer şähärdä.Hodaynıñ hikmäte, kem kayçan bökegä elägäsen häm annan kayçan niçek çıgasın belmi. Min üzem şoma bulgaç bökene üz yagıma eşlätü yagın tiz taptım. Böke bulsa da, bulmasa da eşkä ike-öç säğat soñarıp baram. Gel üzebezneñ näçälnik kebek inde. Ul bülmäsenä kerep kitä, min anıñ artınan poşkırıp atlıym. Baştarak nişläp soñardıñ dip sorasa avızın şunduk bökedä buldım dip tıgızlap bökeläp kaplıy idem.Üze dä bökelärne yaratkanlıktan häzer sorap ta azaplanmıy, kırık berençe yılgı kuzläre belän borulap karap kına ala. Eştä dä böke teması türälärneñ kabähätlegennän kala könnär buyı sagız sıman çäynälä torgan kuñelgä yatışlı can azıgı sanala. Rähmät yausın ul bökegä, eşkä soñga kalıp kilüçelärne ışıklıy, kaplıy. Kayda buldıñ – bökedä digän sorau-cavap reytingı buyınça kaya buldıñ – avırdımnı küptän uzıp kitte. Yäşeren -batırın tügel, çit ucımda bulıp eştän soñarıp kaytkanda da hatın sorau ala başlasa älege dä bayagı şul böke kotkara. Şiklänüen şiklänä yuha yılan. Ämma ul da böke aldında köçsez. Çitlektege yırtkıç tösle ärle-birle bärgälänsä dä üzeneñ ciñelüen tanırga gına kala.

Kemnärneñ niçekter, anısın belmim, ämma minem bökelärne härçak tudırıp toruçı yul çistalıgı öçen cavap birüçe oyışmalarga da, saksız yulçılarga da rähmättän başka süzem yuk.

Şuña da bügen bökelär isänlegenä, sezneñ isänlekkä - alarnı tudıruçılar bu tostım, tugannar. Kütärep kuyııyk bulmasa, yaña yılga atlap kergändä.

Seminar
Äydä, kurator bularak, Mantımas fermasında respublika seminarına äzerlek turında tanıştırıp üt äle.

İñ berençe elmä taktadan başladım. Mantımasnı «Şäpyäşi» ferması dip üzgärtep yazdırdım.

Halık karşı kilmädeme soñ ?

Yuk. Söyendelär genä. Nik başta uk üzebez şulay kuşmadık mikän dip gacäpländelär äle.

Anda mallar bötenläy betkän ide tügelme soñ. Bu yünäleştä ni maytardıgız?

«Uñış»tan bozaular, «Mayak»tan savım sıyırları, «Alga» dan simertü terlekläre alıp kaytıp tutırdık, seminar ütkäç kire iltep birü şartı belän. Respublika seminarına kem karşı kilä alsın inde, öç könlek azık zapasın agrofirmalardan kitertterdek, kiläse yıl uñışınnan tüläü şartı belän.Terlek azıgı bar yaklap ta balanslangan, mallar sıdırtıp aşıylar.

Ferma tehnikası belän hällär niçegeräk?

Üzläreneke talangan, vatık bulıp çıktı. Kürşe hucalıklardan ıcgırıp eşläp torgan dürt traktor kiterttek, şunıñ berse buldozerlı.

Fermaga kerü-çıgu yulları niçek son?

Rayonnıñ yul tözü oyışmasına sezneñ isemnän äytkän idem, ferma tiräsendäge yullar kükäy tägärätep yörterlek şomaga äverelde.

Niçek anda TSNnar eşlime, savu apparatları buldımı?

Rayon oyışmaları hisabınnan barısın da cayladık. Yañalar, yaltırap toralar.

Eşçelär dä barmı?

Eye, alarına hucalık üzägendäge kultura, sävit, bülnis hezmätkärlären häm kibetçelärne cälep ittek.

Ul eşem iyäläre zarlanmadılarmı soñ?

Sez närsä,avılda eş urını qaderle. Teşlären şıgırdatıp, küzlären akaytıp tıñladılar söyeneçle yañalıknı, lämim süz äytüçe bulmadı.

Kunaklarnı aşatu-eçertü mäsäläläre köylängänme ?

Anısı da tärtiptä. Restoranga vakıtın äytep kuşılgan.

Yarar, bulgan kebek inde bu. İrtägä inde alaysa. Ya bar sin, kit Mantımaska , ä yuk Şäpyäşigä. Min banktan seminar akçasın beleşermen. Uç töbe kıçıtıp tora äle monda...

Kuyan küçtänäçe
- Äti kayda buldıñ?

- Urmanda ulım.

- Şürälene kürdeñme soñ?

- Urmanga barıp ta, niçek inde kürmim?!

-Nişli ide?

- Botaktagı yarıkka barmakların kıstırgan da bıltır kıstı dip yılamsırap tora ide.

- Alaysa Tukay äkiyätendäge kebek inde.

- Äye, näq şulay, ulım.

- Kızganıç bit, nik barmakların ıçkındırmadıñ?

- Tärtipsez ul ulım. Içkındırsañ eşlärgä irek birmi. Yanıña kilä dä kıtıklarga totına.

- Alay bulgaç Bıltır abıy şuña barmakların kısıp kuygan inde anıñ.

- Äye, şuña ulım.

- Äti, kuyannı kürdeñme?

- Kürdem, siña sälam äytte. Onıtıp ta toram ikän äle, siña küçtänäç tä cibärde. Änä töyençektä.

- Äti, ipi lä bu! Citmäsä tuñgan da bugay.

- Kuyan abıyıñnıñ urmanda miçe yuk. Salkında gına peşergän. Üze bik tämläp kimerep kaldı. Äydä sin dä aşap kara äle ulım.

- Äy tämle ikän lä bu kar belän kuşıp çäynägäç.

-Üzem dä aşap karamakçı idem dä siña kalmas dip kurıktım ulım.

- Citär äle. Mä, ber kabıp karıysıñmı?

- Menäterä,avız suların kitererlek tämle ikän şul!

- Kara anı, aşaganda onıtılıp teleñne yota kürmä ulım.

-Kara, äni çıktı!...Älläli, älläli kuyan miña küçtänäç cibärgän!

- Aşa ulım,aşa! Kuyan küçtänäçe aşasañ zur, köçle bulıp üsärseñ

- Min bolay da üskän inde.

- Kayan beläseñ?

- Üzeñ äytäseñ bit sin häzer zur malay diseñ.

- Äye şul ulım. İ bu häterne,onıtıp ta cibärgänmen.

- Uramga çıkkaç malaylarga da avız itterermen digän idem dä, üzemä dä citmäde, betep kitte kuyan küçtänäçe.

- Kaygırma ulım ikençesendä kübräk alıp kaytırmın. Urman kaçkan cirdä tügel. Kileştekme?

-Kileştek äti. Mä bişne, un bulsın!

Mışkıldık ir zarı
Hörmät bette irlärgä - çın matriarhat çorında yäşibez. Elek tä bulgalaştırgan dilär andıy çorlar. Barıp karamagaç ansın äytä almıym. Ämma bügengese küz aldındagı fakt. Misallarmı? Pcalusta. Hatın-kız bala tudırıp ata da şunduk bala karaunı kemgä yökli? Älbättä öydä eşsez yatkan irenä. Mesken ire bala karap çilänä. Ä hatını tözänä-bizänä dä kabat eş urınına – ofiska aşıga. Hezmät urının yugaltunı sıltau itep. Ä ofista därtläre taşıp torgan yäş ir-atlar küp inde ansı. Monda macaralı mähäbbät romannarı kön sayın yazılıp tora. Yäş hatın üze dä sizmästän şul roman geroylarınıñ bersenä äverelä. Tagın cidençe buındagılarnıñ berärsenä tartımrak can iyäsenä nigez salına. Äti keşegä soñrak mineke dip tanırga gına kala. Ohşaşlık bulsa da, bulmasa da. Äti keşe bala selketüdän yüeşlängän çüpräk yuudan, aşatu-eçertü, yoklatudan arına almıy. Eşe tavık çüpläp tä betmäslek. Hatınına zarlanırga teläsä tegese: «Posobiyene sin alasıñ. Min sine eşle ittem, häçterüş. Şulay bulgaç kara balanı», dip tiz urınına utırta irkäççäyen.

Ul hatınnarnı äytäm başta bürekkä, annan çalbarga huca buldılar. Häzer karap torgan ber maşina da alarnıkı. Bez irlärne böten yaklap kısıp beterdelär. Kaya barsañ şunda eş urınnarı şul yavızlar belän tulgan. Bazar da, känsä dä, ferma da alarnıkı! Alar bezne üz kubızlarına biyetälär. Çın-çınlap muyınnan başka ävereldelär...

Hökümät tä alarga satılgan. Çıgargan zakonnarı gel alar yaklı. Tulı tigezsezlek ana kapitalınıñ çıkkanına biş bıltır. Ä atanıkınıñ ise dä çıkmıy, eze dä kürenmi. Het tırnak oçıñ belän genä sükälep kara sin häzerge hatın-kızga. Militsiyägä şaltıratıp kürmägäneñne kürsätä. Kızıp kitep andıy häl kabatlansa yortıñnan tü-tü bulasıñnı köt tä tor. Taş kapçıkta cılı urın siña äzer. Yarar süzen gel kabatlap, ciñelgäneñne sizderep, başıñnı iyep, teleñne teşläp yäşäsäñ genä inde...

Hatınnı äytäm
Hatınnı äytäm, akça algannı sizdeme şunduk acdahadan färeştägä äverelä. Aşarga da peşkän, kiyem dä ütüklängän, yoklarga urın da cäyelgän. Yözenä çıkkan närsägä ömetlängäne. Akçanı tüş kesäsennän tartıp çıgarıp salgaç i anıñ söyenüläre. Koş totkanmeni! Başta törgäkne eçennän nider ukıp sak kına sıypap ala, mäçene irkälägägn kebek. Annan çınlap sagındırgan idegez , tagın da kübräk kilegez minem canıkaylarım dip übep ala da ritualın tämamlıy. Akçanı sanagan çagında kul barmaklarınıñ häräkätenä küz dä iyärmi, eşläp şomargan çın kassir inde menä. Sanap betergäç, yalgan detektorımıni, miña sınap karagan bula, yänäse alıp kalmaganmı. Yugıysä sizep toram, alası akçanı hisaphanägä şaltıratıp beleşep kuygan bit inde. Yäşerer çamanı kaldırmagan. İnde tämam açıklangaç çüpräk-çaprak tulı ikençe bülmägä çıgıp kitä. Miña häzer nol iğtibar. Bu minutta hem anan soñ da (kabat akça alganga qadär) yuk min anıñ öçen. İkençe bülmädän tiz genä çıgır dimä. Yäşerä akçaların, bilgele, tapmasın dip kurka inde. Çüpräk-çaprakta kazınırga bomcmı ällä min??? Allam saklasın, ul köngä kalmagan. Hodayga şöker, yartı yılga ber bulsa da hezmät hakı birä torgan ışanıçlı eş urınım bar. İrkenläp yäşärgä citmäsä dä aşarga, gazga, elektrga tülärgä citep bara. Zarlanmıym. Hökümätkä dä rähmät, tiyeşle hezmät hakın tülättermäsä dä, ülgänçe citärlek kredit belän täemin itkäne öçen. Şunı tüläp başta çäçlär agara häzer...

Hatınnı äytäm, täki çıkmıy tege bülmäsennän. Yartı yılga ber kilgän bähettän kinänep tuya almıy bulsa kiräk. Ällä soñ kabattan färeştädän acdahaga äverelergä äzerlänäme? Belmässeñ. Ozak toruı yünlelekkä tügel şunısı hak. Aña da, üzenä dä Hodaydan tüzemlelek sorap, ni bulsa şul bulır dip, sabır bulırga gına kala.

Yöz siksän graduska
Küzeñ çıkkanmı ällä, yalan ayakka bastıñ bit , kırık bişençe kirza itegeñ belän, mälgun !

Ayagıñnı urındıktan sukmakka qadär suzıp utırmassıñ. Sineñ kaygı barmıni äle monda. Kürmiseñmeni eşkä aşıgam.

Ayaknı küräseñme şeşep çıktı, sıngan bulsa sudka biräm min sine!

Şahitıñ barmı ällä göberle baka? Yarıy äle çalınıp yıgılmadım. Yuksa imanıñnı ukıta idem, başka ber süz dä däşmäslek itep.

Ha, kurkıttı! Sineñ işe kalay ätäçne kürgännän ber börtek yonım da selkenmi. Kulıñnı uynatıp kına kara, mentka äytep äpipägä biyetermen üzeñne, korçañgılı tay! Furac urlap äle yaña gına eläkteñ bit. Kaz muyınıñnan totıp taş kapçıkka tıkkannarın teliseñme ällä?

Teleñ bulmasa küptän karga kütärep alıp kitär ide sine, aşka töşkän tarakan. Uram sagalaudan köneñ uzmıy, höräsän. Eşem iyäse, niçek söyläşkän bula bit.

Sin dä ul fermaña eşlärgä tügel, ni dä bulsa çälderep kaytırga barasıñ, ata karak! Köndä töyänep kaytkanıñnı kürmilär diseñme ällä?

Sineñ belän söyläşer süzem bette, bäylänçek. İke kapçık furacnı bügen üzeñä alıp kaytırmın digän idem dä. Bolay teleñä salıngaç kötmä, işäktän tugan närsä.

Tukta, kızma äle. Min äüliyä tügel bit, kayan belgän anı. Az-maz kızıp kitkän bulsam, holkım şundıy, ğayep iteştän bulmasın.

Ya yarar, suz kuyırtmıyk. Kiçkä taba kiterep ırgıtırmın. Yartılarıñnı äzerläp kuy.

Eget ikänseñ. Kileştek. Menä bit rähmät yaugırı ayakka baskanda kıyın bulgan ide dä, on kiteräm digäç rähät bulıp kitte. Yukka bimazalaganmın üzen. Ayak niçek, 180 gradus yasap borılıp karıym äle. Niçava tüzärlek. Sınmagan şikelle. Atlap bula. Ni disäñ dä, bergäläp yäşim disäñ menä şundıy yärdämçel yegetlär kiräk inde ul dönyada, üzen genä kaygırtmıy bar bulganı belän büleşä torgan .

Bezdä häm alarda
Bezdä uramda käkäy itsäñ dä, şıbırdatıp pes itsäñ dä süz äytüçe yuk.

Alarda yalgış kına tökersäñ dä şunduk ştraf çäpilär.

Bezdä restoranga kerep şartlagançı tıgın, mılkıngançı eç, täneñ yodrık toymas bulgançı rähätlänep tukmaş, soragan akçanı tüläsäñ, ğadäti hälgä sanap ipläp kenä küteñä tibep ozatıp kalalar.

Alarda aşap tuygannan soñ kikerep alsañ da sine ädäpsezgä sanap yözlären sıtarga toralar.

Bezdä ipsez yatkan här närsäne cayın belep üz yagıña şudırıp bula. Kürgännär dä kürmämeşkä salışa. Kıskası, sorap torış yuk, kem kayda eşli şunan çälderä.

Alarda urlaşsañ başta ber barmagıñnı kisep atalar, kabatlasañ kulıñ belän huşlaşırga turı kilä. Bezdäge karaklar alarda bulsa mögayın başnı kisep taşlaunı da ğamälgä kerterlär ide.

Bezdä eşkä çıgasıñ kilsä çıgasıñ, çıgasıñ kilmäsä yuk – akça törtep bolniçnıy gına alasıñ. Bügen eşlänmägän eş irtägä kala dip borçılası da yuk. Nik eşlämägäneñä säbäplär tabasıñ da kotılasıñ.

Alarda eş vakıtında ber minut ta tik torış yuk, soñgı tireñne tamçılap sıgıp eşlätälär. Artıñda biş keşe eş sorap torganda bezdäge kebek ya çıgam, ya yuk dip yalındıra almıysıñ.

Bezdä blatıñ häm akçañ bulsa hirurgmı, oçuçımı, ukıtuçımı – canıñ telägän hönärne saylap bula. Yalgışa kalsañ sudka barıp citmiseñ – şul uk akçañ häm blatıñ kotkara.

Alarda il başlıgı bulıp il başlıgına da, azrak kıyık baskanın sizsälär, ğayep atarga tayçınıp tormıylar. Zakunnı bozıp kına kara, başıñ törmädä çeresen köt tä tor...

Şunan borgalanmıy gına äyt inde sin miña – irekle mähluk bulıp ni kılansañ şul kileşä torgan käkäy ildä yäşiseñ kiläme, ällä inde bay totkın bulıp pes itkängä dä ezärleklängän tätäy ildäme? Barıp citteme? Şulay bulgaç çit il, anda tormış şäp dip başka avızıñnı da açası bulma, kabak baş !

Küñel açu
Min Karga Tartay belän Acdahadan ber yartı arakı alıp uramga çıkkan idek Çıpçık oçradı. Şunı öçkä böklägäç bez mahmır başlarga zähär äybät bulıp kitte. Şunda tinteräp yörüçe Bakanı kürdek. Akça bar ikänne sizenep anı ber litrga kıstık. Eçep betergändä bezdän dä bähetle keşe yuk ide. Biräm digän kolına çıgarıp kuyır yulına digändäy şabaşkadan bayıp kaytkan Tornanıñ kibettän tulı setka belän çıkkanın kürep ölgerdek. Ul dusnıñ da yulın bülergä turı kilde. Öç tulı şeşäsenä köç kiterdek. Şunnan mäzäklänä başladık. Bersen berse bülderep söyläüçe küp, tıñlauçı yuk. Ürtäşäbez, keşnäp köläbez, katlı-katlı itep sügenäbez. Diñgez tubıktan kalgaç üzebezne çın aynık itep sizä başladık. Min Karga kargıldıym, Tartay tar-tar kilä, çıpçık çırkıldıy, Baka bakıldıy, Torna äle avıp betmäsäk tä torıyk-torıyk dip avaz salırga totındı. Tavışlar tämam butalıp bette, mondıy çakta, beläsez, härkemneñ üz tavışın gına işetäse kilä. Eçtäge şaytannar därräü kuzgaldılar da kitte avızga yamaş, kolakka tondırış, borın cimereş, yıgılgannarga tibeş. Kıskası, hayvan kuşamatlarına iyä bulgan moñarçı tatau bişlek ber-bersen özgäläp taşlar yırtkıç hälgä kerde. Soñrak kaysınıñdır başka arttan katı gına tondırganı, küzlärdän költä utlar çäçrägäne, yatkan kileş toman eçendä yözgänne tomanlı gına häterlim. Cirdä küpme yatkan istä tügel. Äz-mäz huşka kilgändä cir östendä büränälärgä ohşap arkılı-torkılı gäüdälärebez yata ide. Gırıldagan, ıñgıraşkan avazlarnıñ ara-tirä işetelep aluı älegä isänlekkä ömet kaldırgangamı kıymıldası da kilmi. Başnıñ yarılıp avırtuın, avızda telneñ teşlärgä timi irkenläp yörüen, irennärneñ kabarıp büselüen, küzlärneñ tarayıp yarıkka kaluın, kolaklarnıñ şaulap toruın, kabırgalarnıñ sulagan sayın çänçüen isäpkä almaganda bar da tärtiptä kebek. Bez moña künekkän. Häl kerä başlauga canlanırbız, alla birsä. Älegä bez tere mäyetlär. Küñel açkan öçen tülämi bulmıy şul. Tfü, avızga östän kaysıdır närsäder salıp kitte. Şul gına citmägän ide. Yä, yarar beteräm süzne. Bigaybä, cämäğat!

Kunak
Un kön aldan dustınnan kunakka çakıru algaç şatlıgınnan nişlärgä belmiçä ürle-kırlı sikerende. Anı da onıtıp betermäüçelär bar ikän bit äle bu dönyada. Üze bik çakırır ide dä saranlıgı köçle. Şuña oşbu häbär küñelenä sarı may bulıp yattı. Un könneñ cidesen organizmdagı äğzalarnı çistartam digän sıltau astında su eçkäläp kenä ütkärde. Eçendä bürelär tuktausız ulap torsa da nişläsen tüzde, meskenkäy. Kipkän balıkka oşap tayakka kalsa kaldı, tüzde bahır, alda kunakka barası hakına. Sınatırga yaramıy bit inde. Bähetenä çakıru vakıtı soñ kuyılganlıktan, şul säbäple kibetlär yabık bulganlıktan turı barıp citep liftta kütärelügä soñgı köçen cıyıp knopkaga bastı häm kaurıyday ciñeläyep kalgan gäüdäse belän artık tavış çıgarmıy koridor idänenä audı. Şunduk işek açıldı. Canı sizelmägän gäüdä yal itü bülmäsendäge divanga cay gına kertep salındı. Yöräk tibeşen dustı ozaklap kolagın kükrägenä kuyıp tıñlap karagaç anıñ isänlegenä söyenüeneñ çige bulmadı. Ciñelçä genä çäbäkläp algaç tanış küzlär açılıp kitte. Nihayät kunagıbız añına kilde. Öç kön, öç tön sıylandı ul dustı niğmätlärennän. Başta zıyan kilmägäye dip saklanıp, kıstatkan atlı bulıp azlap kına totıngan ide sıylanırga. Annan dustınıñ yumartlıgın belgängä (yumart bulmıyni, azık-tölek skladı mödire iç, öygä kön sayın sumkalap kına kayta) irkenläp tuygançı tıgındı. Tıgıngan çagında üze tuktausız dustın kükkä çöyep maktadı. Kumak, üzenä genä bötenesen taşıy digännän gayrene işetmägän tegeseneñ söyeneçennän başı tüşämgä tiyä yazdı. Kıskası , tulısı belän aşau eçügä, maktauga köylängän mäcles ikese öçen dä hätär dä küñelle ütte.

Rähmätlär yaudırıp kaytıp barganda kunagıbıznıñ ike kulında şıplap tutırılgan sumkalar ide. Gäüdäsenä dä it kunıp ölgergän, yözenä çın baylar kıyafäte kergän bulıp çıktı. Kara sin aña, adımnarı da çaykalusız nık kürenä, kahärneñ! Citmäsä eçennän genä nider mıgırdap-köyläp tä kayta bugay äle. Äydä, komaçaulamıyk bez aña, öyenä yulın dävam itsen. Käyefe şäplekkä söyenik tä, anıñ belän huşlaşıyk, bulmasa ...

Bökedä
Sin kayda dip, kayda bulsın bökedä inde. Añlamadıñmıni ? Bäkedä dä tügel , säkedä dä tügel, bö-ke-dä ! İşetmiseñ bit , şuña az gına kolagıñnı tikşerep aldım. Yuk ällä närsä bulmagan. KamAZ belän avtobus çäkeşkännär dä yulnı bülep kuygannar şunda . Yuk ütärlek tügel . Tugarılıp arkılı yatalar yulda. Kabinaları, tägärmäçläre, kuzovları ayırım. Keşelären cıyıştırgannar. Çeben sıman GİBDD , militsiyä maşinaları sırıp algannar . berkemne dä yakın cibärmilär. Yulçılar nişläsennär, mobilnıyga töşerep rähätlänälär. Min dä şul isäptän. Närsä eşlärgä kala soñ başka ? Barıber kön buşka uza bit . Säğate – minutı belän terkäp baram. Şef aldında aklanası bar bit, eşkä bargaç. Äyttem bit inde uramnan ütä torgan tugel , yulda barikada dip. Çigenerseñ. Artta şähär çitenä qadär suzılgan böke. Haman arta gına tora. Äle monda yulnı açırga cıyınuçı yuk. Böke Kazannan Çallıga qadär suzılmagayı. Kurkıtmıym. Çını şulay. Bügen kaytalırsıñmı dip , kayan belim min, eşkä dä barmagan bit äle . Kürmiseñmeni, işep kar yava, buran kotıra başladı . Täräzäñnän ürel dä kara. Bügen töngä öygä kaytıp citä alsam, söyenerseñ. Belgännäreñne kat – kat ukıy tor . Yärdäme timi kalmas . Eşkä şaltırartıp, äytep kuydım bökedä ikänlekne. Närsä disennär. Ya ofiska karavılçılar bülmäsenä küçenep yäşä , ya üzeñ teläp eştän kitü turında bügennän ük gariza yaz didelär. Alarga sineñ bökeñ kiräkmi , eşeñ kiräk. Menä nişlärgä ikän dip uylanam äle. Vakıt citärlek . aşıgası yuk . Başkalar nişläsen , videoga töşerep yalıktılar , sügenälär , türälärne kahärlilär , uramnarnıñ pesineñ artkı yagıday tar bulganına, çistartılmaganına . Söyençe alam , alda tagın ällä niçä böke barlıkka kilgän dilär . Äye canıkayım , döres äytäseñ ,çın mähşär monda . Yarıy äle sin bar köç birep , yuatıp torırga . Belmim , alda berni dä kürenmi . Maşinanı küptän kar kümep kitte . Eçtä inde , kayda bulsın . Yagulık ta betep bara . Nindider motor ıñgıraşıp gülägän , timer şakıldap bärelgän tavışlar işetelä işetelüen . Ya yarar canım mobilnıynıñ da niye dä betep bara bugay . Oçraşkanga qadär , Andıy bähet tätesä ...

Yuk, cıyınmıym eştän kitärgä
Nigä pensiyägä çıkkaçtın da eşlägän kıyafät yasap selkenep yöriseñ, citmägänmeni inde siña, yäşlär eş tabalmıy, sin kaz oyasında bäbkälären saklagan kazday bülmä tutırıp büselep utırasıñ dip bäylänepme bäylänälär kanturga kilgän cıyın höräsän-häçterüşlär. Äytep bulmıy bit inde ul añgıralarga kesäm – akçalı, eşem- töşemle, kuıp kına çıgarmasalar eşemnän kitergä isemdä dä yuk dip. Öygä kaytıp hucalık eşenä çumarga başka tay tipmägän bit äle. Monda içmasam bar da üzebezneke. Akçanı äytäm. Tegendä-monda äveş-täveş kiteräse dä sizdermi genä kesägä salası. Hucalıkta ber yıl eşläp tapkannı, açuım da kilmägäye, monda ber köndä şalt kertep bula. Köldermä äle, kem tikşersen dä, kem totsın, andıy zaman tügel bit häzer. Utız yıldan artık hisapçı bulıp eşläp koyrıgımnı tottırıp toram di, menäträ, bulmagannı! Ezne tügel cöyen dä kaldırmıybız. Tegesen-monsın birep, sıylap-nitep tikşerüçelärneñ aldan uk avızların yomdırıp kuyabız. Üzeñ beläseñ bit inde, kul kulnı, ike kul bitne yua. Rişvätsez bulmıy. Alalarmı dip. Birmi genä kara, sorap tügel caylap talap alalar. Citä, allaga şöker, alarga birgännän soñ da.Etne kalca belän sıylagaç kayçan örgänen kürgäneñ bar. Karga küzen karga çukımıy dip yukka gına äytmilär, canıyım. Döres äytäseñ, könläşälär şul, akça sorap kantur yulın biş tapkır taptagan tege ärsez cannar.Üzebezgä dä citmägän akçanı ällä yumartlanıp alarga da öläşep utırıymmı?! Totsınnar kapçıkların! Menä kukiş alarga! Akça kemneñ kulına kerä - şunıkı – niçu bülergä! Tegeläy dä, bolay da citmi. Äz-mäz genä, açtan yıgılıp ülmäslek kenä birgälibez inde hezmät hakların. Rizasızlık belderüçelär siräk. Andıylar gariza yazıp üzläre teläp eştän kitä. Eş yuk bit häzer, ber cirdä dä kötmilär. Kitkännär küzlären tondırıp kabat kilep citälär.

Könläşmägäye nigä şartlamıylar şunda. Alar mırıldaganga gına eşemnän kitäsem yuk. Öydä tügel, monda çın rähät miña. Selkensäm dä, selkenmäsäm dä akça barıp tora. Canga yakın, künegelgän eş. Yazamın da, çutlıymın, kaytamın da yoklıymın. Zarlanırlık tügel ber dä. Menä şul canıyım!

Tayaklı karaçkı
Gaişniknı äytäm, kara inde anıñ kıyafäten, Berlinnı algan diyärseñ, ätäç kebek, kukırayıp basıp torgan bula. Kulında tayak citmäsä. Şul şoma küsäksez genä bulmıy mikän ? Eş koralı dip. Koral kaysı irdä yuk soñ ul ? Bu maktançık gaişnik sıman kürsätep kenä yörmilär. Kemne tuktatırga belä tagın, tayaklı karaçkı. Ber dä tekälärneñ, häsrät türälärneñ yulın bülmi. İkençe könne ük eşennän çöyärlär dip kurka bet yöräk. Kemnärne bulsın, maşinaları yänçelgän, tägärmäçläre şomarıp peläşlänep betkän mesken avılnıkılarnı da, çittän isängeräp monda kilep çıkkannarnı. Bäylänergä barıber säbäp taba. Aşıkkannı şunduk çamalıy. Buş beräüne dä cibärmi. Üzeneñ genä köçe citmäsä änä tege yul çitendäge maşinalarına alıp kerep eşkärtälär. Küz aldında tügel. Anda akça törtergä uñaylı. Monda kerep kapkaç üzeñneñ döyä tügellegeñne isbatlap kara inde sin. Yünle keşe gaişnik belän bähäsläşmi, küreşkändä kulına akça gına tamıza. Fokusçıga äylänep betkän bit inde ul. Akçanı tiz genä ciñenä şudıra da, siña tuganıday eçkersez yılmaep, çest birep, häyerle yul teläp ozatıp cibärä. Siña da küñelle, aña da. Akçañnı dokument arasına kıstırıp birsäñ dä ber dä karşı tügel. Äytäm bit fokusnik dip. Yörtü tanıklıgıñnı ber genä cilpep kuya, akçañ şunduk erep yugala. Menä bit ul tsirkta eşläp üzeneñ küz buuları belän tamaşaçısın şatlandırası keşe monda üzen genä şatlandırıp kanäğatlek ala.

Cämäğat, böten ildä keremnärne açıp salu turında süz kuyırtıla tügelme soñ? Fahişälär bulıp fahişälär şul yassılıkka äkerenlän küçep baralar dilär. Ä nigä bezneñ gaişniklar alardan kimmeni?! Bäs, şulay bulgaç nigä alarnı tayaklı karaçkı itep yulga bastırıp kuyu kiräk. Yullarda küzätü kameraları elep çıgarga da, postlarda bank kassaların açıp akça cıyıp tik utır. Gaşnik tuktata, yuk bar säbäp tabıp bäylänä, üzeneken almıy kalmıy. Ällä soñ mäytäm här yörtüçe üze tuktap şul kassaga tiyeşle ştraf-sädäqanı salıp kitsä, dini yortlardagı kebek, häm tüläü kvitantsiyälären täräzälärenä yabıştırsalar yahşırak bulmasmı diyüem. Şulay cämäğat, bolay da akçası yuk häyerçe halıknı talap tayaklı karaçkı gına bayımasın. Citte alarga, tuyıp sikerä başladılar eşem iyäläre!

Işan sin irlärgä
Äy ätise dim, nik şul qadär tavış kuptarasın, kuhnyada ul savıt-sabanı şaltıratmıy gına yuıp bulmıymıni son ? Vagonga ırgıtıp timer-tomır toyagändäy kıylanasıñ. Min kıçkırmıym, kisätäm genä, bäläkäçebez uyansa uzeñ kararsıñ. Eşkä aşıgam dip keşe yokısın kaçırıp ul qadär döber-şatır kilmäsäñ de bula bit inde, arbalı. Niçek yörim dip, balakayıñ qaderle bulsa, ayak oçıña basıp kına yör. Aldan torgansıñ ikän keşe tınıçlıgın bozma, yäme. Öydä çeben oçkan tavış ta işetelmäsen. Yüri yöriseñ sin döp-döp basıp , üzeñ yoklamagaç başkalar da yoklamasın dip . Balanı gına uyatıp kara, kürmägäneñne kürsätäm äle min sineñ !

Närsä çıcıldatıp peşeräseñ anda tabada. Fu, ise böten öyne tutırdı! Maynı paçkalap kına salgan inde ällä? Äy açık avız , yomırkañ köyä tügelme soñ? Üzeñä genä peşermä birän, miña da kalırlık bulsın. Tormıym, küräseñ bit min bala belän.Rähät bulsa üzeñ kararsıñ, yäme.

Anda aşap tıgındıñ bugay inde.Şartlıy kürmä. Kikergäneñ bu yakka işetelep tora. Çiläktäge çüpne tışka çıgarıp ker dä, tazdagı bala çüpräklären yuarga onıtma. Äye, idänne dä sebererseñ inde, köndägeçä. Citeşäseñ, citeşäseñ. Äle eşeñ başlanırga ber säğattän artık vakıt bar. Täpiläp atlasañ da barıp citärlek.Öylänsäm sinnän dä bähetle keşe bulmas dip üzeñ äytteñ bit, avızıña sugıp äyttermädem. Şul süzeñä ışanıp çıktım da inde min siña kiyäügä. Yuk ütüklämim. Üzeñ ütüklä külmäk-çalbarlarıñnı. Min sineñ hezmätçeñ tügel. Balañnı karıym. Häzer üzeñne dä karatmakçı bulasıñmı inde. Vät bozık can! Nindi keşe sin, ä?! Gel tegene eşlä, monı eşlä dip törtep kürsätep torırga kiräk. Yokımnı kaçırganı citmägän, äle rizasızlık belderep telläşep torgan bula, ucım bozavı! Açuımnı kitermä dim, balañnı muyınıña asıp kayttım kittem änkäylärgä. Şulay bulgaç, kuşkannarnı tiz genä ütä dä sıpır eşeñä! İnde beterdeñ dä meni? Närsä, närsä? Başka kaytmıym? Sin akılıñdamı? Kemgä taşlamakçı bulasıñ bezne? Balañnı kem karar dip beläseñ, tintäk. Ah, sin şulaymı, aliment tülätterep bökereñne çıgaram äle min sineñ. Ällä sin yuk dip bala tabalmas diseñ...

Kitte yavız. Bala da, hatın da kiräk tügel moña. Täki cimerde tormışnı. Bähetle itäm dip, bähetsez itte, aldakçı. Menä şunnan soñ, malaykayım, ışan inde sin ul kabähät irlärgä!

Süz belän dävalau
Ciñelçäräk atlap kerep bulmıymı? İdänneñ saygakların sındırasıñ bit , albastı! Kayan bu qadär may cıydıñ - korsagıñ tugız aylık kömänle hatınnıkıday tau qadär bulgan. Mıskıl itmim, az gına da kölmim dä. Işanmasañ änä yandagı közgegä kara. Yuk zuraytıp kürsätmi. Çuçkanı küptän uzdırgansıñ, begemotnı kuıp barasıñ. Arttırmıym da, şıttırmıym da. Kürmiseñmeni gäüdäñ közgegä sıymıy. İşektän dä sanitarlar törtep kenä kerttelär bit üzeñne. Niçek çıgarsıñ, ansın belmim. Minem kul avırta, etep çıgarır dip ömetlänmä dä. Ya yarar, artık kaygırma, niçek tä cayın tabarmın. Menä bu kırık altınçı ülçämle botinka sineñ belän bergä tumagan. İşek yanına barıp äzräk küteñne tuñkaytsañ niçek çıgıp oçkanıñnı sizmi dä kalırsıñ. Avırtsa soñ, ülmässeñ äle. Närsä ällä turaklap çıgargannı kötäseñme?! Monda bezneñ pıçaklar küp, kürşedä genä kemne turarga mikän dip tilmergän hirurglar. Kurık, kurık, siña faydalı ul. Yabıgunı şunnan başlıybız da inde. Işan, sin menä digän donor bulaçaksıñ. Yözeñä çirtsäñ kanıñ çäçräp çıgarga tora bit. İñ äväl kanıñnı suırttırırga kiräk bulır, ülmäslek kenä kaldırırbız ansı. Nik kaltırana başladıñ? Monsı iñ rähäte bulıp toyılır äle sinñ öçen. Gafu duskay, bu tau korsagıñnı bolay kaldırıp bulmıy. Narkozsız gına may katlamın alıp taşlayaçakbız. Ber dä borçılma, monda pıçaknı kayçıdan ayıra almagan, blat belän eläkkän praktikantlar citärlek. Kiräk bulsa üzem dä bulışırmın. Kara äle duskay, kurkudan şıbır tirgä battıñ bit. Küräm kiyemeñneñ manma su bulganın. Äybät bu. Astıña gına cibärä kürmä. Tüz, eş urının sasıtma. Yot menä monı. Daru tügel, keçkenä videokamera bu. Mondagı ekranda sineñ aşkazanıñnı kürsätep toraçak. Yabıgasıñ kilsä ber atna su gına kapkalap toraçaksıñ. Annan kararbız, aç toru protsedurasın ozınaytırgamı, yukmı ikänen. Öygä kaytu yuk, urın äzer siña bülnistä. Äytelgän, bernindi aşatu da kertmäskä dip. Niyeñ tügel, tüzärseñ. Tüzmäsäñ, tavışlansañ şunduk pıçak astına inde,bigaybä. Tege praktikantlarga sineñ östeñdä täcribä ütkärü, beläseñme, niçek küñelle bulaçak. Tagın şıbır tirgä töşteñ, savıguga inde bu. Min döres yünäleştä bulıp çıgam. Tuktatırga vakıttır dävalaunı. Äy sanitarlar dim, alıp çıgıp bu avırunı bülmäsenä urnaştırıgız äle! Artınnan etep çıgarıgız, kertkändäge kebek. Niçek inde bulmıy?! Ah anasın... Äle kıltayıp torgan bulamen? Häzer botinka belän min anı! Ha-ha-ha! Bökedäy atıldı, buldı bu!

Kil irkäm, kil inde
Ällü! İşetäseñme, kitte tege şabaşkaga. Borçılma, tiz genä kaytmıy. Yartı yılga. Seberneñ dä iñ çitenä. Äye , üz teläge belän. Anda sineñ belän yäşägängä karaganda rähäträk digän bula. Akça sorap yödätkängä inde, şulay kıbırsına.Betmäde, elekkese bankta saklana. Küpme ikäne ansı sineñ eşeñ tügel. Billähi , öylänäm siña diseñme? Aşıkma, anı kaya kuyasıñ? Ul yukta böten käprizläreñne ütim, şul citmägänmeni inde siña! Ul alıp kaytkan akçanıñ yartısı bolay da siña kitep bara, haman kanäğat tügelseñ, cankisägem. Ya yarar, üpkälämä inde. Bolay gına äytüem. Sine yaratmasam ul kitügä ük şaltıratır idemme soñ? Yarar ant ittermä inde. Anıñ akçasın gına yaratam min, üzen tügel. Onıtma – ul bulmasa bezneñ fortuna kitä. Akçasız sin dä, min dä yäşi torgan keşelär tügel. Alıp kaytıp tora bit äle. Ul eşlägängä bez rähät çigäbez. Yuk inde, süz belän genä sıylarga uylamıym. Tizräk kil, anıñ kitüe hörmätenä östäl äzerlängän. Sin yaratkannıñ barsı da bar. Küptän cäyelgän. Çumasıñ gına kala. Minem dä kan kıza başladı. Tagın närsä äzerlä diseñ? Ä, akça? Tagın uynap ottırdıñmıni ? Öydä un meñ sum tiräse bar, birermen. Ästägefirulla! Kabatla äle, küpme kiräk diseñ? Yöz meñ??? Akılıñnan şaştıñmı ällä? Kayan tabıym min siña ul qadär akçanı? Bankta da ul qadär ük yuk. Aldaşmıym. Çınlap äytäm. Närsä tagın? Elek ikebez tüşäktä yatkannarnı videoga töşergän idem, şunı satarga turı kiler diseñme? Nindi oyatsız sin! Niçek, irgä dä kürsätäseñ? İ min sine çınlap yarata dip yörgän bulam tagın. Işan bu irlärgä! Tukta äle baş eşlämi tora. Sin nitmä, ul videonı berkemgä dä kürsätmä. Alıp kil monda. İrtägä banktan akçanı alıp kaytırmın. Pıçaksız suydıñ bit! Sin äytkänçä, yözgä tutırırmın. Ah, telefonnı özde kabähät can! Vät ötte bu! Min häzer moña mäñgelekkä karmakta. Äytäm anı, utnı sündermi ide. Menä närsägä bulgan ikän! İrem belsä şunduk bärep üteräçäk. İñ yahşı oçrakta da uramda kalaçakmın. Äytä ide anı inäkäy irlärgä ışanma dip. Hak bulgan ikän. Moña qadär ber söyärkämneñ dä bu qadär töp başına utırtkanı yuk ide. Berkatlılıgım, sukırlarça yaratuım harap itte... Ya yara, kiläm dide bit äle. Käyefne bozsa da sagındırdı yavız. Ni bulsa şul bulır. Cırlap küñelne tınıçlandırıym bulmasa:

Kil, kil,kil,

Kil, irkäm,kil inde.

Kil, irkäm,kil inde.

Elmayıp köl inde,

Sagındım bäğrem sine!

Kotılu cayı
Etenmiçä genä äyt äle, siña minnän ni kiräk? Akça? Aldan birep kuygan ideñ mällä? Birmägäç soñ nik sorıysıñ? Başka cirdän ezlä! Ezlädem soramagan keşem kalmadı, birüçe genä yuk diseñme. Alay... Kiräkle keşe tügel inde sin berkemgä dä, şuña birmägännär. Üzeñneke bötenläy dä yukmıni soñ? Bar? Küpme? İlle sum. Siña ber şeşälek kiräkme? Tagın ille sum inde alaysa. Yuk şul duskay, yuk. Menä minem üzemä utız sum gına kiräk tä, yugıysä. Närsägä dip, alası äyber bar inde. Ällä tege ille sumıñnı birep torasıñmı dim. İçmasam mineke bulsa da häl iteler. Ul qadär kısıp totma inde ul akçañnı, kurıkma tartıp almam. Üzeñ dus itep birsäñ genä... Tukta inde, tukta, kaya aşıgasıñ?!? Ah, şaytan, şölläde ahrı, akçasın alır dip. Kür, niçek eldertä! Pohmeldän dip uylamassıñ da. Äybät buldı äle. Bu miña baş tözätergä akça sorap vryad li kiler. Yülär tügel, añladı – sorauga karaganda birüneñ nikadär avır ikänen. Utırttım särhüşne töp başına, äy utırttım!

Click or select a word or words to search the definition