Yäşäü köçe

(Tormışıbızdan ber faciga)

Kaderle ukuçım! Uttay eş östendä mondıy ozın yazma belän vakıtıñnı alganım öçen gafu it. Läkin anı:«Fälän kolhozda gektarınnan fälän tsentner uñış aldılar» digändäy kıska gına häbär itep birergä telämädem. Häyer ütereşlär hakında da şulayrak yazabız häzer. Künegelä... Künekmäskä ide şul!.. Şuña da älege facigane böten neçkälekläre belän, tulısınça küz aldına bastırırga tırışım. Ukıp kara äle sin anı, yäme...

... Soñgı çiktä alar işekne vatıp kerergä buldılar. Fatir eçenä uzgançı uk tikşerüçe borının cıyırıp kuydı. Borının gına tügel, yörägen dä närsäder telep ütte bugay, bu is aña şundıy tanış ide — bozıla başlagan mäyet ise.

— Narkoman, ahrı... Küp dozadan ülgän... —dide kemder zaldagı känäfigä suzılıp töşkän hatın-kız mäyete yanındagı şpritska kürsätep, häm süzlären raslarga telägändäy, şunda uk yatkan flakonga iyelde, — Anestetik sıyıkça...

Tikşerüçe anıñ süzlären iğtibarsız kaldırdı. Tik älegä ber närsägä dä kagılırga yaramavın añlatıp işarä yasadı da fatir eçenä küz yögertte. Öy cihazlarına karaganda, monda oçın oçka yalgap gomer sörgän bik küplärneñ berse yäşi ide. Läkin tikşerüçe öçen bu küptän bilgele ide inde,älege yortka kilgän afät moña qadär ük öç keşeneñ gomeren alıp kitkän ide. Başta älege hatınnıñ bianası ülde, annan soñ biatası, berazdan ire... Häzer menä üze känäfidä islänep yata. Başkalarındagı kebek ük bu yulı da bernindi köçläü, mäcbür itü eze kürenmi, fatir eçendä pöhtälek hökem sörä.

Tikşerüçe curnal östendä yatkan däftärgä iğtibar itte. Anı kulına alıp täüge yullarına küz yögertte dä aşıgıp-aşıgıp aktarırga kereşte häm tizdän yazmanıñ azagına citep tuktap,

döresräge, anıñ soñgı yullarınnan ayırıla almıyça, katıp kaldı. Berazdan yarım pışıldap yazmanıñ soñgı süzlären kabatladı: — İnde yäşäü köçem bette...

HHH

Läylä avılda, gadi kolhozçı ğailäsendä üste. Äti-äniseneñ ber karañgıdan ber karañgıga çabıp ta rähät tormışka çıga almauların bäläkäydän kürep-belep üste. Häyer, alar gına tügel: böten avıldaşları da diyärlek şul uk häldä ide, kaysı — timer-tomır, kaysı mal arasında tir tügä, eştän kaytkaç yort-kurasın, mal-tuarın karap gomer ütkärä. Häm yıl äylänäsenä şulay. Avıl keşese eştän başkanı belmi, eş belän tua, eş belän kartaya. Ä bit dönyada gel tir tügü genä tügel, adäm balasına bit yal da kiräk — kinosı, teatrı, keşeçä küñel açular da kiräk, läbasa. Adäm balası bit yoldızlarga da karıy belergä tiyeş. Yoldızga, anısı, et tä karap ulıy: läkin bit keşe anıñ maturlıgın kürä belergä, hıyalga birelergä häm şul yoldızlı hıyalların çınlıkka yakınaytu öçen nider eşlärgä dä tiyeş. Ä avıl halkınıñ sänğatkä mähäbbäte televizor aldınnan yırak kitmi, küñel açuı — çuçka bulgançı eçüdän uzmıy. Cäyge hıyalı küp itep peçän äzerläü dä, kışkısı kıybatrakka it satu. Şul da buldımı tormış??

Şulay uyladı kız. Häm tuıp-üskän avılında üzen vokzaldagı sıman sizde. Monda ul vakıtlıça gına tuktalgan yulçı ide. Tizdän poyızd, anıñ poyızdı kilergä tiyeş!

Änise sırhaurak keşe ide Läyläneñ. Läkin niçek kenä nık çirlämäsen, urında tınıçlanıp yatıp dävalanganı bulmadı. Töne buyı idändä tägäräp, ürsälänep, ıñgıraşıp çıgar da irtän torıp fermaga, sıyır savarga kitär ide. Bälki kıznıñ avıl tormışınnan kanäğatsezlege dä şunnan kilgänder. Andıy çaklarda Läylä: «İh, nigä min zur tügelmen ikän, nigä vraç tügelmen ikän, äniyemneñ ber çiren dä kaldırmıy dävalar idem», — dip özgälänä ide. Şuña da mäktäpne tämamlagaç, ike dä uylamıyça meditsina institutına

yullandı. Tik şähärgä kilep töşü belän üzeneñ bik bäläkäy keşe buluın añladı. Arzanlı gadi kiyemnäre belän genä tügel, ä üz-üzen totışı belän dä başkalardan ayırılıp tora ide ul. Keşelärdän soraşıp meditsina institutın ezläp taptı da mähabät bina aldına basıp uyga kaldı: «Miña, kürşelärdän burıçka alıngan akça belän kalaga kilgän gadi avıl balasına, şuşındıy yortlarda uku bähete täter mikän?! Ay-hay!! Eçkä uzgaç, şige tagı da köçäyde. Yalgızı gına kilgän ber genä abituriyent ta yuk ide. Barsı da äti-änise belän, barsı da zatlı kiyemnän... Şulay da bähetne sınap kararga kiräk ide. Kabul itü komissiyäsenä çirat torganda ber hanım Läyläneñ tersägenä kagıldı:

— Gafu itegez, señlem, — dide ul pışıldap kına. — Hatın-kızlar tualetı kayda sezneñ?

— Belmim...

Hatın küzen tügäräkländerde:

— Bäy, sez cıyıştıruçı tügel meni?!. Gafu itegez...

Läylä yıgılıp kitmäs öçen stenaga söyälde. Küz aldında yäşelle-zäñgärle düñgäläklär öyerelde, koridordagı şau-şu üzen yotarga tiyeşle upkın ükerüe bulıp işetelde. Anı cıyıştıruçı dip beldelär! Adäm ğarlege... Eh, bähetle ata-analarnıñ bähetle balası bulıp tusañ ikän dä bit...Kız küñelen ärnü yarıp ütte, tik şunda uk ikençe uy kütärelep çıktı. Ä närsäse ğarlek?! Cıyıştıruçı da keşe, läbasa. Ugrı tügel, cinayätçe tügel, ä namuslı hezmät belän yäşäüçe keşe. Annan soñ, kiyemdämeni hikmät?! Bälki, Läylä tege hatınnıñ balasına karaganda da belemleräkter? Bälki, Läylä ukırga kerer, ä anıñ balası kerälmi kalır. Student bulu bähetenä ireşkäç, älege hanımga karap mäshäräle yılmayu teläge niçek kenä tatlı toyılmasın, ayık akıl ciñde. Kız meditsina uçilişesına kitte. Tuktalışka citäräk institutnıñ mähabät binasına tagı ber borılıp karadı. «Min, barıber, siña kaytaçakmın!» - - dip uyladı ul. — Ä älegä...»

Läkin uçilişenı tämamlauga däverlär üzgärep kitte. Yugarı belemlelärneñ başı arzan bulsa da, diplom alu, ukırga kerü kıymmättän kıymmät ide. Häzer inde Läylä anı-monı añlıy ide, azmı-küpme rişvät birerlek räteñ bulmasa, yugarı uku yortı dip hıyallanmavıñ häyerle. Ul ber dävahanägä urnaştı. Şäfkat tutaşınıñ akçası çamalı bulsa da bik söyende kız, çönki tulay toraktan urın birdelär. Baş isän bulgaç, häm şul baş östendä kıyık ta bulgaç, kalganına hoday yün birer äle, dip uyladı. Şunıñ östenä, eşen dä yarattı. Avırularga yärdäm itä aludan täm taptı, keşelärneñ sızlanuın ciñeläytü tora-bara yäşäü mäğnäsen sımanrak närsägä äylände. Eşe belän mavıgıp, yäşlege yalgız ütep baruın da artık avır kiçermäde hätta.

Avıldan kilep şähärdäge şau-şulı tormıştan, irektän başı äylängän bik küp berkatlı kızlar kebek ük Läylä yaktı hıyallar belän mähäbbät diñgezenä çumarga häm anıñ läzzätle mizgellären, açı davılların kiçerergä ölgergän ide inde. Ul saflıgın da, mähäbbätkä bulgan ışanıçın da yugaltkan ide. Şuña da äkiyättän kiläçäk hıyal-eget belän sataşmadı. Tik küñel bit... Kız küñele kötte. Gadi genä tormışta adämçä yäşärlek gadi genä yegetne kötte...

HH

Üz-üzeñne üterüneñ iñ ışanıçlı yulı zur uñışka ireşü. Şunda gına sine köndäşläreñ, yakın duslarıñ, tugannarıñ häm hatını ber bulıp yuk itäçäk.

Läkin, Sergey bu hakta uylamadı. Anıñ üz kaygısı köçle ide. Yegerme biş belän bara, ä haman «malay» kileş. Töskä-başka da yarıysı, tik menä hatın-kızlar belän genä ber närsä dä kilep çıkmıy. Soñgı uñışsızlıktan soñ cirän çäçle güzäl can öşetkeç yılmayuın yegetneñ yözenä bärep: «Garip? İmpotent!» — dip çıgıp kitte. Sergey mondıy ğarlekkä bütänçä tüzälmäde. Pıçak aldı da üz eçen aykadı. Läkin vraçlar anı kabat yaktı dönyaga kaytardı.

...Sanitar bülmäsendä Läylä aña klizma yasıy ide. Ällä protseduradan, ällä nazlı kız kulları kagıludan yeget çın

mäğnäsendä yegetkä äverelde. Sergey kızganıç ide Läylägä. Ul böten yöräge belän aña yärdäm itärgä teli ide...

— Sin üzeñne yukka çıgarırga aşıkma äle, — dip nazlı yılmaydı ul. — Häzer barsı da menä digän bulaçak...

Barsı da şuşında, sanitar bülmäsendäge kuşetkada buldı. Çiksez bähetkä çumıp: «Eh, sin... Sin!..» — dip kabatlagan yegetneñ küzlärendä tormış nurı kabat kaytuın kürep Läyläneñ tübäse kükkä tide. Keşelärgä kiräkle buluıñnı, alarga yärdäm itä alır däräcädä yugarı buluıñnı toyu da köç östider, läzzät biräder, küräseñ.

— Menä molodets! -- dide Läylä,elmayuın tıya almıyça. — Häzer böten kızlar da sineke bulaçak inde.

- Ä sin?

— Ä sin minem kem ikänemne beläseñme?

— Dönyadagı iñ asıl zat!

— Bu hakta uylarga vakıtıñ bar äle, - - dide Läylä citdi tös alıp. — Ä häzer marş palataña.

Sergeynıñ küzlärendä vakıtı-vakıtı belän köçle teläk çagılıp kitsä dä mondıy häl başkaça kabatlanmadı. Aña karata Läylä zur hislär kiçermi ide häm älege matavıgı da yegetne tulı kanlı tormışka kaytarırga teläüdän genä buldı.

Läkin Sergey törle yullar belän kız küñelen yaularga tırıştı. Alama yeget tügel şikelle, tora-bara, bälki, iyäläşep kitärbez, dip uyladı Läylä. Ni disäñ dä,gomer ütep bara, ğailä korıp adämçä yäşi başlarga vakıt. Şuña kürä, Sergeynıñ hislärenä kolaçın cäymäsä dä, katgıy kire kagarga da aşıkmadı.

Dävahanädän çıgu belän Sergey kıznı kunakka çakırdı:

— Äniyem belän tanıştırırmın, — dide ul mäğnäle yılmaep. Läylä riza buldı.

Tik Sergeynıñ änise öydä yuk ide.

— Lelya! Leleçka moya, spasitelnitsa... Ya tak tebya lyublyu... — Sergey anı şaşıp irkälärgä totındı häm kütärep divanga yünälde,— Ya tak tebya lyublyu! Bud moyıy cenoy!

— Tukta! Kiräkmi... Äle tügel... Läylä hälsez genä karışıp mataştı.

Näq şul çakta işektä açkıç tavışı işetelde.

— Kem bu?! dip cikerde Sergeynıñ änise, üzen tärtipkä kiterep tä ölgermägän kızga karap.

— Äni, bu Läylä... Ul minem hatınım bulaçak.

Läylä näq şuşı mizgeldä ber doşmanı artuın toydı. Bu doşman Sergeynıñ änise ide.

HHH

Gailä bähet kitermäde. Sergeynıñ hatın-kızlar belän ni öçen borçagı peşmägänen Läylä tiz töşende: änise çın mäğnäsendä tiran ide. Tik Läylä bötenläye belän kemgäder buysınır däräcädä mesken hatın tügel inde, şuña da bianası belän bäreleşlär bik yış kabatlandı. Läyläne ul kürälmäde, äle avıldan buluın, äle milläten iskä alıp, äle başka säbäplär tabıp cayı çıksa-çıkmasa da törleçä kimsetep tordı. Läkin boları gına tüzärlek ide äle. Sergeynıñ äti-änise eçärgä bik äväs bändälär bulıp, adım sayın ya «yartılık» akça taptırdılar, ya eştän spirt alıp kaytırga kuştılar. Bu häl teñkäsenä tiyep betsä dä Läylä çıdadı, çönki «tamak çılatır» närsä bulmau kotoçkıç cäncalga kiterä ide. Şunıñ östenä, ire Sergeynıñ «travka» belän mavıguı açıklandı. Hatın dävahanädä narkomannarnıñ niçek cäzalanıp ülüläre hakında can ärnetkeç hällärne söyläp torsa da, Sergey anı añlamadı. Mavıgu — ğadätkä, ğadät çirgä äverelä bardı.

Tüzärlek ämäle kalmagan çaklarda irenä: «Kitik monnan Sergey. Başka urınga küçik. Tulay torakta yäşäsäk tä ülmäbez», dip küz yäşläre belän yalvarsa da äniseneñ taban astında üskän ir üz süzen süz itärlek köç tapmadı. Häyer, kem belä, tormış çınbarlıgı belän könnän-kön arasın özä bargan adäm öçen, bälki, näq şuşılay

gomer itü kulay bulgandır da. Narkotiklardan añı tomalangan bändä hatınınıñ kiçereşlären, küñel gazapların añlagandır diseñmeni... Ozaklamıy Läylä üzeneñ buyga uzuın belde.Bu anıñ öçen küptän kötelgän bähet ide. Balasınıñ sälamätlege hakına ul ğailädäge ızgış-gaugalarnı urap ütärgä omtıldı. Akçası bulganda — arakı, bulmaganda spirt alıp kayttı, kimsetü süzlärenä cavapsız kalırga tırıştı. Läkin monıñ da yärdäme timäde, «papa-mama»nıñ taläbe torgan sayın arttı, kilennäreneñ bireşä başlavın toyıp, alar yaña köç belän höcümgä taşlandılar. Ahır çiktä Läylä tüzmäde, alar belän adämçä itep, açıktan-açık söyläşep kararga buldı.

— Mam, — dide ul könnärneñ berendä, ğadättägedän kübräk spirt alıp kaytkaç, — Sezgä avır ikänen añlap toram inde. Sez miña da alay bik katı bärelmägez äle. Ni bit... Avırlı bit min... Karınımda sezneñ onıgıgıznı yörtäm bit.

Bianay keşe yalgış işetmädemme digändäy katıp kaldı. Häm yılmaya birebräk kabatlap soradı:

— Närsä dideñ?..

Läyläneñ yöze yaktırıp kitte. Biananıñ yılmayuın ul şatlıkka yuradı.Soñ şulay bulmıyni, bala balası baldan da tatlı, dip ber dä yuktan äytmägännär bit inde. Ğailädäge hällärne kinät kenä yahşıga üzgärtep cibäräçäk sabıyı aña tagı da qaderleräk, tagı da gazizräk bulıp toyıldı. Häm ul şatlıklı uylarınnan avızın cıyalmıyça balkıp kabatladı:

— Sezneñ onıgıgız bulaçak!!!

Läkin kinät bianaynıñ çırayın, güyä, közän cıyırdı, ul kotoçkıç garip kıyafätkä kerde, yaman sügenü süze işetelde. Läylä ni bulganın da añlap ölgermäde, nık itep yözenä suktılar. Sugu berniçä tapkır kabatlandı, hatınnıñ avızı kanga battı. Ber mizgelgä dönya tomanga törenep kaydadır yukka çıktı...

— Üzeñ dä kiräkmi, balañ da, — dip akırdı bianay keşe. — Kem siña röhsät itte, kemnän soradıñ?! Häyerçe ürçetmäkçe bulasıñmı?! Allayar ürçetäseñme?! Abort yasa!? İrtägä ük abort! İşetteñme!

- Balamnı birmim min sezgä! Biomim, kabähatlär... – dip ıñgıraştı eçenä tiptermäskä tırışıp bögärlänep yatkan Läylä.- Citte sezgä! Citte! Küpme tüzärgä bula!..

h h h

UL TÖNNE Läylä yokıga kitälmiçä ozak bärgälände. İre eş buyınça berniçä könlek komandirovkaga kitkän ide, kükrägenä başın salıp yılarlık ta keşe bulmadı. Häyer, yanında bulsa da yakın cibärer ide mikän, Sergeyga näfräte zur ide anıñ. Üzen yaktı dönyaga kaytarırga yärdäm itkän hatınnı menä şundıy yırtkıçlar oyasında yäşätkäne öçen dä, ğailäsen, tuaçak balasın onıtıp enä oçına küçep baruına da... Barsına, barsına da yöräge ärnede. Üz-üzenä kul saluçılarnı kabat tormışka kaytaru hatadır, bälki? Alar-nıñ kübese bit, irtäme-soñmı, barıber, törle yullar belän äcäl kuyınına atlıy. Kem hämergä birelä, kem narkotiklarga, kem yavız cinayätçegä äverelä... Yäşäü belän ülem çiklären sanga sukmagan bändä tormış kanunnarın bar dip tä belmi inde ul. Ülärgä uylagan, annan da bigräk, täväkkällägän ikän, dimäk, nıklı ber kararga kilgän bit inde ul. Dimäk, kotkarıp mataşunıñ faydası yuk, kabat terelgäç tä ul añsız räveştä änä şul kararın tormışka aşırırga omtılaçak. Tik anıñçı äle bik küplärneñ yazmışın cimerergä ölgeräçäk. Sergey kebek... Ber karasañ, Sergeynı ülemnän alıp kalu izge eş bit inde. Eh, nigä izge niyät belän başkarılgan ğamällär gel yavızlık bulıp kire kayta ikän?!. Yugıysä, bit Läylä kemnärgä genä yahşılık kılmadı. Ä üzenä... Änä, berkönne operatsiyädän soñ köç-häl belän ayakka baskan hatın avtobusta urın täqdim itmägäne öçen Läyläne et itep sügep kitte. Dävahanädän çıkkanda: «Mäñge onıtmam!»- diyä-diyä rähmätlär yaudırgan ide. Häzer tanımadı. Dönyada rähmät hisennän dä kıska gomerle närsä yuk şul. Şulay bulgaç, nigä keşelärgä yahşılık itärgä? Sineñ yärdämeñ başkalar küñelendä az gına da izgelek uyatmıy ikän, anıñ ni mäğnäse?!

İrtän Läyläneñ böten täne sızladı. Ul yözendäge zäñgärsu ezlärne bizängeçlär belän yäşersä dä bürtengän irennären kürsätmäslek çara tabalmadı.

-İşetsen kolagıñ, abort yasatmıyça kaytıp keräse bulma!

Bianay keşe mahmırlan şeşengän küzlären alartıp tatıp kaldı. Läylä däşmäde, rizalıgın belderep baş kına kaktı.

Läkin anıñ uyı başkada ide. Bianasınıñ bu süzläre tän sızlanuın, can ärnülären tıyılgısız açı näfrätkä äyländerde. Ul näfrät şundıy köçle ide, hätta avırularnıñ avır hälen kürü dä hatınnıñ küñelen yomşarta almadı. Kiresençä, ğadättä, küñelendä yärdämçellek toygısı uyata torgan çirlelär bügen aña meskenlekkä töşkän yavızlar bulıp kürende. Bügen nikadär gönahsız çıray belän yatsalar da, terelep çıkkaç, üzläreneñ şuşı haläten onıtıp, yavız, mäkerle, komsız ber yırtkıçka ävereläçäk bändälär bit inde bolar, Läylä mondıy yämsez uyların kuarga tırıştı, äniseneñ avırıp yatkan çakların häterläde. Tizdän ul ğadäti halätenä kayttı, çir-lelärneñ här kaysı avıru änisedäy gaziz bulıp toyıldı. Läkin bianasına bulgan näfrät kenä näfrät köye kaldı...

* * •

.. İşektän kerü belän bianay täüdä Läyläneñ sumkasına, azak eçenä küz yögertte.

«Revizor, — dip uyladı hatın. — Bala üterüçe!..Citte siña vakıt». Üzeneñ tınıç buluına ul üze dä gacäplänep kuydı.

Eştän alıp kaytkan spirtka köçle yokı daruı kuştı da çit-yat täm sizelmäsen öçen sok poro­şogı östäde.. Aşap-eçkäç tegelär suzılıp yatıp televizor kararga totındılar häm tizdän gırıldap yoklap ta kittelär. Berazdan Läylä alarnıñ yokı bülmäsenä kerde häm dävahanädä öyränelgän häräkät belän bianasın yöztübän äyländerde. Bite belän mendärgä kaplangan iserek bianay berni dä sizmäde...

İkençe könne tonçıgıp ülgän hatınnı cirlädelär. Ğailädä berkem dä artık kaygırmadı. Canga tigän holkı belän ul barsınıñ da üzägenä ütkän ide. Läylä, berkadär küñel gazabı kiçersä dä, nihayät, adämçä yäşi başlayaçakların uylap, üz-üzen aklarga tırıştı. Läkin ul nık hatalana ide...

Biatay keşe hatın süzennän çıkmıy torgan ber bozau ide. Läkin biçäseneñ üleme anı bötenläy üzgärtep cibärde. Läylä elek tä anıñ azgın karaşın toya ide. Ä häzer ul bötenläy ıçkındı.

Ber mälne Läylä tönge kizüdän soñ yal itep yata ide. Sergey eştä. Biatay bülmägä kilep kerde dä yurgannı kütärde häm anı-monı uylamıyça yoklagan hatınga taşlandı. Läylä küpme genä karışmasın, köçe citmäde, biatay anıñ kulın kayırıp karavatka arkılı saldı.

— Käntäy! — dip ısıldadı ul.— Kiräkmi, diseñme!? Hatınnı bit sin üterdeñ, menä häzer mine hezmätländer!

Läylädän şikläner öçen bernindi dä säbäp yuk ide. Läkin hatınnı kurku aldı. Ul karşılık kürsätmäslek hälgä kilde. Ber süzsez, ber häräkätsez kalıp kaltırandı gına. Yañakların açı küz yäşe köyderde...

Läylä öçen tämug başlandı. Ul üzen dönyanıñ iñ pıçrak sazlıgına batkan duñgız itep sizde. Köne — kön, töne — tön bulmadı. Bu hakta irenä äytergä ukta-lıp karadı, tik Sergeyda hatın kaygısı tügel ide... Läyläneñ cirdä gäüdäse genä yörde, canı tuñgan ide inde.

Ä biatay därtle bulıp çıktı. Läyläneñ yalgız kalgan çagın kuldan ıçındırmadı ul, döres, hatınnıñ tüşägenä başkaça yakın kilälmäde. Läkin kıs kala-ular, bäylänülär belän cilegenä ütte. Läyläneñ tormışı censi höcüm kötep yäşäügä äverelde. Bolay itep tüzü mömkin tügel ide. häm hatın täväkkälläde...

Çirattagı bäylänüennän soñ buldı ul. Biatay keşe iserek ide inde.

Tuktale, bolay bulmıy,— dide hatın biatasına yagımlı yılmaep. — Beraz «töşerik» äle. Kıyulık öçen.

— Karışıp mataşkan bula, — dide biatay, älege täqdimnän kanäğat kalıp.— Tege çakta siña oşaganımnı sizep toram bit. Minem malakasos mäñge alay buldıralmıy.

Süzgä äüräpme, Läyläneñ yılmayuına aldanıpmı, biatay keşe kileneneñ ber yotım da arakı eçmäven sizmäde da Tizdän ul äzer ide inde. Hatın iserep yıgılgan biatasınıñ ciñnären sızgandı da ukol kadadı, häm berni bulmaganday, cinayät ezlären cıyıştırıp eşkä itte. Üzeneñ öydän çıgu vakıtın irtäräk kürsätep, Sergeyga suıtkıçtan aş alıp aşarga kuşılgan yazu kaldırırga da onıtmadı.

Äti-äniseneñ ülemennän soñ Sergey hatınına iğtibarlırak, yagımlırak karıy başladı. Şuña da Läylä üzeneñ döres eşlävenä şiklänep to karamadı. Yırtkıçlar arasında izelep üzeñ dä yırtkıçka äverelg.şçe, alarmı yuk itep, başkalarga izgelek kılıp yäşäveñ artıgrak. Bu uyınıñ haklıgına ul torgan sayın nıgrak ışandı. Häzor anıñ küñelendä ber tamçı da näfrät yuk ide. Avırularga ul elekkegä karaganda da şäfkatleräk, imamlırak buldı. Sergeyga da mähäbbäte arta töşte, häzer ul anı ir itep kenä tügel, ä tuaçak balanıñ atası itep tä yarattı Tormışnıñ şulay köylänä baruına söyenep tuyalmadı, kiläçäkne uylap, tatu ğailä, söykemle balalar hakında yaktı hıyallar kordı. Ul bähetle ide.

Üz kuanıçları, tatlı hıyalları belän mavıgıp, Läylä irendäge üzgäreşne sizmäde da Sergey ak agunıñ kara sazlıgına kerep batkan ide inde. Ul ba­şta şayaru katış kına, ä soñınnan çınlap torıp, tukmau-kıy-naular belän kurkıtıp dävahanädän şpritslar häm narkotiklar alıp kaytuın taläp itte. Mondıy darular katgıy isäptä tora ide. Läylä täüdä baş tartıp kilde, ä azak ireneñ yodrıklarına çıdamıyça, urlaşırga mäcbür buldı. Sergey yänä yagımlanıp kitte. Balasın kürgäç, akıl utırır äle. Narkotiklar belän mavıguın da taşlar. Üze genä buldıra almasa, vraç yärdämenä mproceğat itärbez, dip ömetlände hatın

• * •

Ul könne Läylä üzeneñ malay kötkänen belde. Sergey bala bulsa, anıñ motlak malay buluın teli ide. Hatınnıñ tübäse kükkä tide. Menä söyenäçäk ätise, dip uyladı ul. Şatlıgı eçenä sıymadı, bu häbärne irenä citkermiçä tüzep torırlık täqate kalmadı, häm ul säbäp tabıp öyenä kaytıp kilergä buldı. Häzer inde ireneñ tärtipsez tormıştan tämam bizep, keşeçä yäşi başlayaçagına şige yuk ide. Nihayät, kilde ul bähetle kön.

Artık şau-şusız gına fatirnı açıp kerde dä yokı bülmäseneñ açık işegennän kürengän häyran tamaşaga ışana almıyça katıp kaldı. Divanda anadan tuma ikäü dönyaların onıtıp läzzät ezli, şul ikäüneñ berse Sergey ide. Ber mizgeldä Läyläneñ küz aldınnan böten tormışı ütte. Böten yaktı hıyal­ları, ömet-ışanıçları ber mizgeldä çelpärämä kilde. Anıñ gauga kütärerlek kenä tügel, telen äyländerep süz äyterlek tä çaması yuk ide, niçek şım gına kergän bulsa, şulay çıgıp kitte.

Läyläneñ küñelendä ärnüle buşlık ide. Ul üz bähetenä omtıldı, şunıñ hakına hätta üterü işe kurkınıç adımnarga bardı, häm näticäse... Ber närsägä dä kiräkmägän ikän bit anıñ bu tırışlıgı. Ul üzen avırunı ayakka bastırır öçen iñ zatlı, iñ kıymmätle ukollar yasagannan soñ, şprits enäseneñ kurkınıç infektsiyäle ikänen belgän tabib kebek toydı. İnfektsiyäle ena. Kötelmägän uydan Läyläneñ yöräge cu itep kuydı. İreneñ irtänge yakta: «Şpritslar alıp kayt!» — dip kaluın häterläde. «Alıp kaytırmın, -- dip pışıldadı hatın, ärnügä tonçıgıp. — Soñgı tapkır...»

Sergey anı ğadättägeçä yagımlı karşıladı. Elek mondıy cılılık küñelen iläsländerä ide, häzer ciränüdän başka toygı uyatmadı. Şulay da Läylä aña avır süzlär belän taşlanırga aşıkmadı, ömete sünep betmägän ide äle.

— Sergey, — dide ul yahşılap añlaşırga teläp. — Bezneñ ulıbız bulaçak.

İr ber mälgä tınıp kaldı da, şatlanırga kiräklegen iskä töşergändäy, kiñ yılmaydı:

— Äybät, canım, äybät...

- Malay bulgaç, äti tärbiyäse nık kiräk bit inde aña, — dip dävam itte hatın. — Sin, Sergey, äti bulırga äzerlän inde. Narkotiklarnıñ yünlegä ilt­mäven beläseñ... adämçä yäşise kilä, Sergey... Mährüm itmä bezne şul bähettän.

İr däşmäde. Ul ni äytergä belmi ide bugay.

— Sergey... Sergey, äybät itep yäşik inde... Bez bähetkä haklı-bız bit, Sergey... Min... Min barsın da gafu itärgä äzermen... Narkotiklar kullanmasañ, yahşı keşe bit sin...

Ber mälgä avır tınlık urnaştı. Sergeynıñ küzlärendä mizgelneñ ber öleşendä genä mäshärä katış näfrät yaltlal kaldı da anı kaygırtuçanlık pordäse alıştırdı.

- Taşlarmın, — dide ul gayıben tanırga mäcbür cinayätçe sıman. - - Bütänçä ber tapkır da... Üze yalt itep Läyläneñ portfelenä karap aldı.

- Bälki, vraçka barırbız? İrtägä ük.

- Yuk... Üzem...

Bu söyläşü nikadär avır bulmasın, Läylä üzennän kanäğat ide. Ul irennän uç alırga teläde, läkin anda da yavızlıkka birelmäde, Sergeyga saylau hokukı kaldırdı. Ya bu azgınlıgın-bozıklıgıp taşlap, keşeçä yäşi başlıy, ya infektsiyäle şpritslardan äcälen taba — häzer barsı da fäqat irneñ üzennän tora ide. Läkin canınıñ ärnüläre, barıber, basılmadı. Nikadär genä akıllı bulırga tırışsañ da, hıyanät — hıyanät inde ul. Ä urın cäyärgä divan yapmasın kütärep cibärgäç, küz alları karañgılanıp kitte,Sergeynıñ hayvanlıgına näfräte taştı, nikah tüşägenä nindider söyrälçekne kiterüe genä citmägän, azgınlık ezlären dä şul kileş kaldırgan ide. Tüşäktäge tössez taplar, äyterseñ tamug kisävenä äylänep, hatınnıñ yörägenä küçte. Hfyanätne kütärüe avır, ägär ul nikah tüşägendä kılınsa, gazabı unlata, yözlätä köçäyä ikän.

Läylä irenä bernärsä dä sizdermäskä tırıştı, tik tege tämug kisäve genä hlzer böten barlıgın yalman aldı da ayausız köyderüen belde. Hatın eçeneñ askı öleşendä açı ärnü toyıp irennären teşläde.

- Sergey... Sergey... -- dip pışıldadı ul, häleneñ naçarlanuın toyıp.

Kürşe bülmädän atılıp çıkkan ir Läyläneñ botları buylap agıp töşkän kannı kürep katıp kaldı, huşın cıygaç, telefonga ürelde...

- Kabahät sin, Sergey... -dip pışıldadı hatın. — Sin minem böten tormışımnı cimerdeñ...

Ul inde üz häleneñ ni däräcädä avırlıgın, karındagı balasına yaktı dönyanı kürü nasıyp bulmayaçagın yahşı añlıy ide...

..Dävahanädä ul hätsez genä yatıp çıktı. Şul däverdä Sergey häm anıñ söyärkäse toksik viruslı gepatit eläkterep, fani dönya belän huşlaşkannar ide. Läylä moña artık köyenmäde. Ul hätta, sabıyın yugaltuga da, kabat bala taba almayaçagına da borçılmadı. Tormış anıñ öçen mäğnäsen yugaltkan ide inde. Anı ber genä närsä borçıdı: ägär tege vakıtta Sergeynı ülemnän alıp kalmagan bulsalar, Läylä kızganıp yegetkä bi-relmäsa tormışı nindiräk yuldan kitkän bulır ide ikän?! hiç yugı, aña kiyäügä çıkmasa?.. Ä bit äti-änise teşe-tırnagı belän karşı kilde: «Mondıy närsäneñ näselebezdä bulganı yuk. Aña çıgasıñ ikän, sin bezneñ bala tügel» — didelär. Eh, süzlären tıñlagan bulsa ikän. Tik soñlap ükenülärdän fayda yuk şul.

Hatınnıñ tormışı totaş mäğnäsezlekkä äylände. Aşnıñ tämen, könneñ yämen kürmäde. Kayçandır avırularga yärdäm itüdän läzzät tapkan hatın häzer alarnı kürälmäs çikkä citte.

Kayçandır alarnıñ şatlıgın kürep söyensä, bügen bu aña cirängeç bulıp toyıldı. Gariplärneñ yılmayuınnan da ga-ribräk närsä yuk ikän dönyada. Anıñ küñelendä mähäbbätkä, izgelekkä bulgan ışanıç yugaldı... Anıñ yäşäü köçe bette...

Click or select a word or words to search the definition