Ütük

(yumoreska)
Tagın yoklatmıy inde tege, Allanıñ kahäre sukkırı! Duñgız! Stenanıñ tege yagında çuyırtaş belän çuyın kırgan tavışlar işetelä başladı. Tagın kaşına torgandır äle. Citmäsä karavatın da näq menä şuşı stenaga terätep kuygan bit! Basu qadärle ike bülmäle fatirında bütän urın tapmagandır şul.

Stena artındagı “duñgız”, karavat prucinaların şıgırdatıp, ikençe yagına äylänep yattı bugay. Tegeneñ yokı aralaş teşen “aşaganına” qadär işetelä başladı. Birän! Tönlä dä küşäp yatmasañ!

Vät, kilsä dä kilä bit kayber keşegä bähet digän närsä! Aygır kebek mucik rähätlänep pensiyä alıp yatsın, imeş! Citmäsä, ber üzenä ike bülmäle fatirda yäşi! Yänäse, “vrednıy” eştä eşlägän! Eşlägän, atasınıñ başı! Eşlägän bulsa,ällä kayçan käkräyep katar ide! Ä monıñ äle tagın ällä niçä prezident saylarlık räte bar…

Şul vakıt, yänäşädä yatuçı hatını, avızların çapıldata-çapıldata, yöz dä siksän graduska borılıp, kibän qadärle artı belän iren oboydagı romaşka çäçäkläre arasına etep kertte. Vät sıyır! Ahırzaman citkändä dä uyanmas bu! Het, österäp barıp balkonnan taşla – berni sizmäyäçäk. Bu da simermäsä, kem genä simersen soñ! Nervıları taza, yokısı äybät. Änä, borınına çerki kilep kungannı da sizmi bit ul! Yuk inde, yuk, selkenmi dä…

İr keşe, tersägenä tayanıp, çerki niçek itterep hatınnıñ itläç borınınnan kan suırganın karap tora başladı. Suırsın äydä, suırsın… Tamagı tuysa, miña timäs… Çerki art täpilärenä çügep, köç-häl belän borının aldı da, şartlar däräcägä citkän korsagın kütärep, täräzä yagına oçıp kitte.

İr keşe ike kullap hatının selketä başladı. Läkin tegese, bişektäge bala kebek tirbälep, haman yoklıy birde. Yu-uk, barıber yoklatmıym min sine! – dip uyladı ir häm hatınınıñ avız-borının uçı belän kapladı. Minut yarım sulamıy yatkannan soñ, nihayät, hatını küzen açtı.

– Tualetka barasıñ kilmime? – dide ir, berni bulmaganday. Hatın, yokı aralaş ni bulganın añlamastan, irenä karap yata birde. Annarı, küzlären dä yapmıyça, yañadan gırlıy başladı. Läkir ir bireşä torgannardan tügel ide. Sulagaydan kizänep hatınınıñ mañgayına şapıldattı. Hatını yaralangan King-Kong şikelle ükerep karavatka torıp utırdı.

– Çerki kungan ide… – dide ir häm tınıç kına uya töben mendärgä sörtte. – Böten çırayıñnı aşap beterälär inde, şunı da sizmiseñ!

– Rähmät, – dide hatını. Ozak kına pärävezgä eläkkän çeben tavışın tıñlap yattılar.

– Yoklap bulmıy, ime? – dide ir. Hatın rizalık belderep başın selkede.

– Kürşene äytäm äle, berüzenä ike bülmäle fatirda yäşi, hayvan! Ä karavatın bezneñ yak stenaga kuygan. Änä, tagın kaşına… änä… işetäseñme? Anda da çerki küp ahrı!

- İrtägä kerep äyt, küçersen karavatın! – dide hatını.

- Küçerer, köt! Kiräk bulsa, üzegez küçeregez, diyär!

- Bez kaya küçerik? Bezneñ ber bülmäle genä bit!

– Ber genä şul… İh, bezgä bulsa ide şunıñ ike bülmälese!.. Karale, bälki şunıñ fatirın eläkterep bulır, ä?!

- Niçek? – dip, hatın sagaya kaldı.

- Niçek, niçek! Häzer ällä nindi aferalar belän şögıllänälär bit! Akıl belän uylaganda, cayın tabıp bula ul!

- Akıl küp inde sindä. Allaga şöker! Böten tişek-toşıklarıñnan koyıla! – dide hatını. Läkin ir moña iğtibar itep tormadı, ör-yaña fiker tuıp kilä ide.

- Beläseñme närsä? – dip pışıldadı ul. – Siña tiz genä tege hayvanga kiyäügä çıgıp alırga kiräk. ZAGSka barıp yazılışasız da, ikençe könne ük ayırılasıñ! Annarı inde karavıl kıçkırtıp sud belän fatirnı bülderäbez! Añladıñmı?! Ber bülmäse bezgä bula!

- Kit äle cülär! – dide hatın kurkıp. Kürşe-külän ni äyter? Armiyädäge malay ni uylar?!

- Berni dä uylamas! Uylıy belä torgan bulsa, armiyägä cibärmi dä idem min anı! Şunda praporşik bulıp kalsa gına yarar ide! Bütän närsägä yaramıy ul! Ä kürşe-külän ikençe könne ük onıtaçak. Anıñ karavı, bez dä keşeçä yäşäp kalırbız, içmasam. Äydä inde, äydä! Kurıkma, bar da maylagan kebek bulaçak! İrtägä tege sabı töşkän ütükne kütärep, şunda kererseñ. Fälän dä, tögän, digen! Kaşlarıñnı sikertkälä şunda, küzläreñne uynat. “Sineñ kebek irgä yalgız yäşäüläre küñelsez tügelme?” – digän bul. “Äydä, idäneñne yuıp biräm!” – digen. Kergändä äbizätelne min Sigezençe Martka büläk itkän tege kıska itäkle külmägeñne kiyärseñ, añladıñmı? İyelä-bögelä yuarsıñ – rähätlänep karasın!

- Sin närsä! – dide hatını. – Min alay buldıra almıym! Min andıy tügel!

- Yarar inde, yarar, kılanma! - dide ir korı gına. – Barıgız da şundıy. Kurıkma, min könläşmim. Ber-ike tapkır art yagıña küz taşlagannan çurtım da bulmas. Annan gına hatın-kız tuzmıy ul. Kalganı da citä miña! – dip kölde ul. Anıñ karavı, fatirlı bulıp kalabız!

Ügetli-yalvara torgaç, nihayät, tañ aldınnan hatın künde. İkençe könne ir, plannar uñışlı barsın dip, poçmak sayın utıruçı äbilärgä sädakalar öläşä-öläşä, soñ gına kayttı. Ul kaytıp kergändä hatını tege ütük belän Sigezençe Martka büläk itelgän külmägen ütükläp mataşa ide. İrneñ yöräge “cu-u!” itep kitte.

- Sapladımı? – dide ul, hatınınıñ alsulanıp kitkän yözenä karap.

– Ähä! – dide tegese, kulındagı ütükne selketep.

- Niçä tapkır?

Hatın üpkäläp täräzägä borılıp bastı:

– Üzeñ yalına-yalına köçläp kertteñ dä, häzer bäylänäseñ, – dide ul, yılamsırap.

– Yarar, yarar, bez süz äytmädem bit äle. Iznaçit, bolay itäbez… İrtägä sin anıñ üzen monda çakır, irem komandirovkada, diyärseñ. Min uramda kötep toram, sin öydä utnı sünderü belän, üz açkıçım belän açıp kerermen dä, sezne totarmın, añladıñmı?

İnde häzer artka çigenergä yaramıy ide… Hatın – biçara rizalıgın belderep başın selkede…

Balalar mäydançıgındagı “Gömbä” astında ozak kötte ir şartlı signalnı. Nihayät, säğat unikençedä utnı sünderdelär. İr uçında yüeşlänep betkän açkıçın totıp podezdga yögerde. Kalganı küz-açıp yomgan arada buldı. İñ elek işektän oyık belän maykadan gına kalgan kürşese oçıp çıktı, anıñ yanına ütügen totkan hatın çıgıp bastı.

– İrtägä ük ayırılam! – dip kıçkırdı ir, podezdagı halıknı uyatırga tırışıp. – Bütän minem öydä ezeñ dä bulmasın!

Tavışka halık cıyılgançı dip, kürşe maykasın tezenäräk tarttı da üzenä elderde. Tik, işekne bikläp ölgergänçe, hatın eçkä uzıp ölgergän ide inde...

Sudta eşne tiz tottılar. Säğat unber tulgançı ir belän hatın zakon buyınça ber-bersenä yat keşelär ide inde. Eşneñ şulay caylı baruına söyenep betä almagan ir şatlıgınnan sudya tütigä ber kap hind çäye belän zur çäçäk bäyläme büläk itte. Bügen inde hatını da yaña kiyäüe belän yazılışıp kaytırga tiyeş. İr, işegen kiñ açıp, hatınınıñ kaytuın kötte. Tik hatını işek yañagına söyälep toruçı iren kürmägängä salışıp, kiyäü fatirına kerep kitte. “Bu närsä buldı äle?” – dip uyladı ir. Tiz genä suıtkıçtan hatınınıñ yaña nikahın yuarga dip algan şampannı tonçıga-tonçıga bugazınnan gına eçep beterde dä, nıklı ber kararga kilep, kürşe fatirnıñ kıñgıravına bastı. Läkin küpme genä şaltıratsa da işekne açuçı bulmadı. Yodrık belän töyä başlagaç, nihayät, eçke yaktan ayak tavışları işetelde. Az gına açılgan işek yarıgınnan hatınınıñ tirlägän mañgayına yabışkan çäçläre belän burlattay kızargan çırayın kürep, ir bötenläy agarınıp kitte.

– Nişläveñ bu, hatın? – dide ul totlıga-totlıga. – Kittek, äydä, öygä!

– Bügen ükme? – dide hatın, gacäpsenep.

– Sin närsä, monda kunmakçı da bulasıñmı ällä?

– Ber-ike atna yäşärgä kiräk bulır bit inde. Tege niye… Medovıy mesyatsnı… Şirbät ayın…

İr biçara açuınnan şartlar däräcägä citep, kaltırana başladı.

- Kürsätermen min siña şirbät ayın! Marş öygä!

Läkin işekne “şap” yabıp eçke yaktan bikläp tä kuydılar. Küpme genä döberdätsä dä açuçı bulmadı. İr öyenä kerep stenaga stakan kuyıp tıñlıy başladı. Ya, Hodayım! Nişlilär alar? Köpä-köndez! Oyatsızlar! İçmasam karavatların küçerep kuyarga da başlarına kilmi bit.

Hatın äytkän şirbät ayı da ütep kitte. İr biçara haman stenanı tırnıy-tırnıy tönnären yılap ütkärä. Tämam suırılıp-yabıgıp bette meskenkäy.

Şulay ber könne sak kına işek şakıdalar. Açsa – ütügen kütärep elekke hatını basıp tora.

Üze, küzlären maylandırıp:

– Äy-y, canıyım, irem bigräk yünsez inde, şuşı ütükneñ çıbıgın gına yalgap birä almassıñ mikän? – di.

İrneñ küzläre mañgayına mende.

– Närsä, fatir kiräk buldımı? İke bülmälegä genä sıymıysız mıni? – dip ükerde. – Menä sezgä fatir! – dip “kukiş” kürsätte dä, işegen şartlap yabıp, eçke yaktan şkaf belän terätep kuydı…

Click or select a word or words to search the definition