Telefon Hikmäte

Hikäyä

Min dä keşeçä buldım: telefon kuydırttım. Danlıklı ber tatar yazuçısınıñ tele belän äytsäk — “eraktan söyläşü torbası” inde bu. Bik uñaylı nämärsä. Kazannıñ teläsä kaysı poçmagında yäşäüçe teläsä nindi dustıña, tanışıña şaltıratasıñ. Mahsus tägärmäçe dä bar ikän. Nomerlar sugılgan. Şunı borgalap beterügä, kaz bäbkäse kebek ber närmäsä ozın-ozın itep bibeldi, “pi-pi...” kilä başlıy. Ähä, çakıra, dimäk ki, şaltırıy. Kütäräçäklär.
Alalar.
— Älü-ü?— diseñ, beraz suzıp kına.
— Älü!— di, tegendäge keşe.
— Hällär niçek?— diseñ.
— Bik şäp älegä!— di ul da. Ämma hafaga kala: — Bu kem äle?
Teläsäñ, Möhämmädäminneñ isemen äyt, Gıylmetdin, digen, Kamaletdin. Ayırması yuk! Sine barıber tanımıylar, çönki yözeñ kürenmi aña. Tuygançı söyläş, gäp or, säyäsäten, iqtisadın, ädiplären häm mäbiplären, yağni curnalistların et itep sük, açulan, hiçni bulmayaçak. Süz — sineke, kolak — anıkı. Tıñlasın, işetsen, belsen! Beraz küzläre açılsın!
Äytäm bit, bu “eraktan söyläşü torbası” äkämät tä yahşı närsä, billähi. Hatın: “Erak Könçıgışka da, hätta Ämerikägä dä şaltıratırga, telägän keşeñ belän gäp orırga mömkin”,— di. Şulay ikän ul!
Berkönne tägärmäçen borgalıy torgaç, Vladivostokka eläktem. Ayırmaçık işetelä inde, rähmät yaugırı.
— Älü-ü?— dim, ul da:
— Älü! Äye, tıñlıym!— di.
— Bu min äle,— min äytäm,— Kazannan.
— Kaydan-kaydan?— di.
İ kolak keşedä.
— Kazannan!— dim.
— Kanadadan?..
“Yarar,— dip uyladım,— bu ahmak mine Kanadadan şaltıratuçıga nisbät itsen. Hällären beleşim äle!”
— Yahşı, bik yahşı!— di bu, çukınçık, tavışı da matur, çibär hatın-kız zatınnan bulırga kiräk. Kolagına beraz “tokmaç elgändä”, yağni mäsälän, oçraşu-kavışu mäsäläsen häl itkändä, berär adres-mazar birgändä — naçar bulmas.
— Tagın nilär bar?— digän bulam.
— Menä äle un-unbiş minut kına elek “Gapteri” isemle tayfun ütep kitte. Näq bezneñ yort tübäsenä yaponnarnıñ superzamannıy kibeten kiterep taşladı. Ul kiyem-salımnı, savıt-sabanı, kadak çükeçne, tagın ällä nilärne kaya kuyarga belgän yuk,— di.— Kitergäç-kitergäç, berär azık-tölek univermagın audarmagan şunda,— dip zarlana. İmeş, biş yort aşa beräüneñ tübäsenä balıkçılar korabın kiterep kaplagan, böten mäçelär şunda taşlangan, gacäyep sası is şähärgä taralgan ikän.
Menä keşelär niçek şäp yäşi, malay! Hoday täğalä kibetlärne dä öslärenä kiterep audara. Ä bezgä — yuk! Berär magazinga kersäñ, eleklärne şar tägärätep kenä çıga idek, häzer küz äyländerep kenä yöribez.
Bervakıt, “eraktan söyläşü torbasınıñ” tägärmäçen tägärätä torgaç, Ämerikägä eläkkänmen. Harap bula yazdım, billähi!
— Bu — Kazannan, Gıylmetdinov Kamil Bariyeviç bulamı?— dip sorıy bit tege.
— Niçek?— min äytäm.— Kayan beldegez? Üzem şaltıratuçı, süz tügel!— dim.— Kem bulasız äle?
— Blinnı Klinnı!— di bit bu, Ämerikäneñ prezidentı ikän. Yıgılıp kitä yazdım.
— Bez,— di bu,— hämmä närsäne belep torabız. Kem şaltıratuga karamastan, iseme, familiyäse, tugan yılı — barısı da bilgele bula.
— Niçek?— dim.
— Menä şulay!— di.
— Äle öçençe könne genä telefon kuydırttım. Sez tügel, nomerın üzem dä belmim häzergä!— dim.
— Niçek alay?— di bu.— Yazıp kuyıgız, kiräge çıgar: biş-biş-unbiş-egerme biş!
— Bu seznekeme?— dim.
— Yuk, sezneke,— di,— ahmak!
— Alay ikän!— didem dä, rähmät äytep, söyläşüne özdem. Nu, soñınnan ükendem inde, şaltıratkaç, Blinlı Klinnıñ üzenä eläkkäç (yahşı keşe dilär anı), sorarga ide, ni hällär ikän anda, yañgırlar yavamı? Hava torışı niçek? Yuksa, bezdä yañgır da yavım, unbişençe kön rättän. Aptıratıp beterde.
Yarar, ul olı keşene yuk belän borçu yahşı bulmas ide barıber. Menä, telefonımnı beldem äle:
— Biş-biş-unbiş-egerme biş!
Hatınga yazdırıp ölgermädem, “eraktan söyläşü torbası” biyergä totındı. Şaltırıy.
Aldım.
— Kamil Bariyeviçmı?— di, möläyem tavış.
— Äye,— min äytäm.
— Hällär niçek?
— Yahşı!
— Hämit Zäbiroviçnı beläsezme?— di bu.— Ütä çıkkan ahmak, şarlatan keşe!
— Döres,— min äytäm,— Hämit Zäbiroviç — näq şundıy keşe. Ämma sez anı belep betermi torgansızdır äle! Ul — nadan, karerist! Ber tiyenlek akılı yuk. Ällä kem bulıp yörgän bula. Bügen genä äle mine açulanıp mataştı. “Nigä döres hisaplamadıñ? Sin tözetkän yort işelep töşte!” di. Ahmak ul!
— Ahmak?— dip sorıy tege.
— Ahmak!— min äytäm.— Hatının Vafa karaştırıp yöri, ä ul särkätibe belän seberelä.
— Niçek?— di bu.— Kayan beläseñ?
— Min alarnı üzem tanıştırdım, nigä belmäskä!— dim.
— Ah sin, fälän fäsmätän,— dip kızıp kitmäsenme bu. “Eraktan söyläşü torbası” kaynar timer kebek ut buldı. Kolagımnı peşerä başladı. Gomeremdä hatınım da bu qadär şakşı süzne beryulı östemä tükmägänder.
— Karagız äle, kem soñ sez?— didem, tämam aptırap.
— Ahmak sin, durak!— di bu, köpä-köndez keşene mıskıl itep.
— Sez närsä?— dim.
— Ä sez närsä?— di.
— Kem soñ sez?— dim.
— Ahmak, añgıra, mokıt!— di bu, tagın da bitärläp.— Hämit Zäbiroviçnıñ üze bulam. Monnan soñ küzemä kürenäse itmä, eşeñnän sördem!— dide dä telefonı özelde.
Menä şulay, telefon hikmätle närsä ikän ul. Prezidentlar belän dä ällä kem itep söyläşterä, eşeñnän dä sörderä!
Sentyabr, 1999.

Click or select a word or words to search the definition