Süzsez Süläşü

Avtobusta barasıñ: ıñ... ıñ... ı-ı-ıñ!..

Tuktalış. İşeklär açıla – çış-pış-ş-ş!

Beräü çıga, ikäü kerä. İkäü çıga unau kerä.

Halık kerä tıra, kısıla bara... kısıla bara...

Bara avtobus... bara... bara...

Här tarafıñda keşe, gäüdäñneñ här nıktası diyärlek kemgä dä bulsa tiyep, terälep, ışkılıp bara. Barlık yaktan da kısılıp, keşe gäüdäläre arasında yezep barasıñ. Canıñ süläşä, täneñ süläşä...

Berzaman iğtibar itäseñ: bu gäüdälär, bu neytral karaşlar, terle-terle islär arasında, ya, hıda, küpme hatın-kız bara ikän bit! Ber avtobusta gına da siña terälep, siña ışkılıp, siña tiyep niçä hatın-kız bara ikän bit!

Küpme yezlär küzgä çalına: bersenä yaratkan keşese irtük roza çäçäge büläk itkänmeni – melayım karaş, yagımnı küzlär! Ä ikençese bu avtobuska itsez arzan süäkkä uçırt tırgan teştän kerep eläkkän bugay – yavız küzlär, üçle karaş. Süäk gitmägänder...

Täneñdäge bioenergiyä kırları barı tik yılı karaşlarnı gına, uñay yaktan tırıp denyaga çıkkannarın gına tıtarga külänep kuyıla. Här tarafıñda bar andıylar...

Berse – agartılgan sarı çäçle häm kara küzlek astınnan kileşle genä çıgıp tırgan keçkenä bırınlı “kurçak” – şul küzlege belän bırnıña uk terälep bara. Uñaysızlangan bulasıñ – başnı täräzägä bırasıñ. “Kurçak”nıñ yez şäräflärennän berkelep, iserteplär tıruçı huş islärdän kıtılganday da bulasıñ... tik täräzä yagında üzeñä terälep ük baruçı kuyı kara çäç tılımına kerep çumasıñ. Ul tılım astınnan ıyalçan çäçäk şikelle çalınıp tırgan kılakka bırnıñ tiyep kitä - ireksezdän kızarıla.

Ah, ul kılak tiräsendäge huş isneñ bırınnı yal itterüläre, küñelne kuzgatuları!

Ah, ul tılımnıñ kayber ızın kara çäçkäyläre! Ul şayanar! Sulışka iyärep, bırınnı kıtıklıylar da kitälär, kıtıklıylar da tıralar.

Uylıy almıysıñ. Başka bernärsä turında da uylıy almıy başlıysıñ.

İs kenä sizä tırgan hisçän ber baganaga älänäseñ dä kalasıñ...

Avtobus äkerten genä bara da bara... bara da bara...

Avtobus sikertep kuygalıy: hop... hop-hop!

Ber kulıñ ike kız arasına kısılıp kala. Ni hikmät, tartıp alırga üzeñdä hal tapmıysıñ inde. Ällä alırga kelämiseñ... Alar ber-bersenä artları belän basıp tırganga kürä, kulıñ arkasında uñaysız haldä kalasıñ: alır da ideñ tartıp - ällä niçek uñaysız, yahşı tegel kebek, itäkläre aşa kapşangan, artların sıypagan bulıp kürener. Kısılasıñ, kısılasıñ...

İkençe kulıñ – salondagı tıtıngıç tayakta. Ul tayaknı ällä niçä kul sarıp algan. Matur kullar bar, näfis barmaklar... şılarga karap, iyäläre turında nazlı fikerlär faraz kılasıñ: mınsınıñ buy-sını da zifa bulırga tiyeş, ä mını tegese simez – aşhanädä eşlider... Tik andıylarına iğtibar – nol!

Bermälne kulıñnı, küz karşıñdagı şayan tılımnarnıñ cildä unyap bargan çäçkäylären biteñnän sıpırıp alırga dip, äkerten genä urınınnan kuzgatasıñ... Annarı kire tayakka

üreläseñ...

Oho, buş urın kalmagan! Sineñ kul urnın gilkäsenä hatlek şärä, kızıktırgıç şıma kul biläp elgergän. Anıñ hucasın kürmiseñ, läkin çamalıysıñ: artıñda basıp tıra. Ul kul sineñ kultık astınnan diyärlek ük kilep çıkkan. Üze kubıy-kara yaltırap tıra –

Kenyakta kızınıp katkannarda şındıy bula, dip uylap kuyasıñ. Kızıgasıñ inde, kızıgasıñ. Ä, ayakları nindi inde mınıñ, digän uy başıñnan beten täneñä taratıla.

Küz aldıña kiteräseñ...

Arkañnıñ şul yagındagı süäkläreñ belän anıñ kükräklären tıygan kebek bulasıñ. Tagın iseräseñ inde, iseräseñ...

Küzläreñ süläşä - bılarnıñ barısın da kürep, sıraşıp, kemgäder endäşergä ımtılıp baralar. Kılaklar da süläşä: şul tännärneñ häräkätlären, ara-tirä avır sulap kuyularnı, iren pışıldatularnı işetälär. Bırın da üzençä süläşä: ul huşbuylarnıñ, tılımnardagı islärneñ tämen çamalıy, analizlıy, sul yagıñdagı ber ay yuınmagan muciktan çıkkan sasını sügä...Arkañ süläşä... Ayaklar süläşä...

Aldan da, arttan da kısıp kuyalar. Urın yuk – terälgännär, tertelälär, ışkılalar. Kart kızlar gayräte belän ike hatın kıçkıraşa – yezlärendä bähıtsezlek yazılgan. Ser büleşep, eç mäktäp balası pışıldaşa. Urın büleşep, ike pensioner ısıldaşa.

Zarlanışu... Maktanışu... Kızlar isä yılmaeşa da keleşä... Ä kelüläre sıñ, kelüläre!

Ul kelüne ber işetep, üzläre turında ällä ni hatle hikäyä süläp buladır...

Kemder tirä-yakka bitaraf bulıp kılınıp, täräzdän karanıp bargan bula. Ğalämät ikän inde!

Süzsez genä şular belän süläşäseñ...

Hava gitmi, hava!..

Avtobus bara da bara, bara da bara...

1992 yıl

Click or select a word or words to search the definition