Söyekle “Ak Bars”

Hikäyä

Kazan halkınıñ, döresräge, Kazandagı hatın-kız zatınıñ “Ak bars” käşäkäçelärenä häyran kalıp ğaşıyq ikänlege hiçkemgä ser tügel. Alar äle kayçan bulası uyınnarga da aldan uk biletlar yünätep kuyalar häm, böten tamaşa urınnarın üzläreneñ huşbuy isläre belän añkıtıp, uy-sullarnı tämam tutırıp utıralar. Bezgä, käşäkä sugularnı kararga kilgän ir-at halkına, kön dä kalmıy, cay da yuk. Hanımnar häm kızlar ocmah rähätleklärenä kerep çumalar. Här käşäkäçeneñ isemen, familiyäsen, biografiyäsen, häl-ähvälen häm isänlek-saulıkların belep, aldan uk beleşep kuyalar, belep toralar. Ägär dä alar hakında süz çıksa, kanga batışıp, yözlären tırnaşır sıyfatka kerep bähäsläşü däräcäsenä citälär.
Üzegez beläsez, bez, ir-at halkı, eleklärne moña yuk närsä dip kenä karıy idek. İmeş, hatın-kız kaveme çüpräk işegä kızıguçan inde ul, nigä iseñ kitkän!
Dörese şul, minem ul sport uyınnarı işe nämärsälärgä häyran itkänem bulmadı. Ämma ber tanış gäcitçe iptäş, şaltıratıp, buşka ber biletı barlıgı belän kızıktırıp künderde şul:
— Minem,— dide ul, bik üteneçle tavış belän,— kiçekmästän kitäsem bar! Komandirovka inde, komandirovka! Vaklap sorama. Kiräk, bette kitte! Ä bügen “Ak bars” uynıy. “Salavat” belän. Barıp, uyınnarın karap, irtägä bezneñ gäcitkä berär mäqalä ämälläp ilt äle! Ütenep sorıym, kalämeñ bar!
— Minem sprot buyınça yazganım yuk!— dip aklanıp karadım, kileşmäde:
— Yazganıñ bulmasa, menä, berençese, başlarsıñ!
— Min äzer tügel!
— Anıñ niye bar, östeñä berär bişmät elder dä yöger. Çatta oçraşırbız. Biletnımnı birep kaldıram. Algı rättän, curnalistlar öçen mahsus urınnar.
— Ni, min bit ber genä käşäkäçäne dä belmim,— dip tagın da kirelänep karıym.— Kürgänem dä yuk. Äzerleksez min, beläseñ!
— Keşegä äytmä, adäm kölär!— di bu.
Bütän äyter süz kalmadı. Kileşep, biletın alıp kalıp, uyın kararga barıp citsäm, ni kürim, keşe östendä keşe, ütep kergesez.
— Artık biletıgız yukmı?
— Yuk!— dip karıym. Ämma hatın-kız uñ häm sulımnan kamap ala. Alarnı ütep, sport sarayına köç-häl belän ütep kerep, üz urınıma utıram. Halık şau-şu kilä. Uyınçılar aşıkmıy gına alka kualar...
Häm menä uyın beraz kıza başladı. Käşäkäçelär törteşkäläp tä aldılar häm, “Ak bars” kapkası yanında mähşär bulıp, butalış cannı teträtep kuydı. Hoday sakladı. Häm uyın kitte-kitte...
— Sıyır, kaya karıysıñ, ku!— dip kıçkırdı artımdagı ber hanım.
— Sarık! Nişliseñ! Äydä!— dide ikençese.
— Duñgız!.. Käcä!.. Selägäy!.. Peşmägän!.. İşäk!.. Çuçka!..
Tamaşaçı hanımnar, tutaşlar, gomumän alganda, hatın-kız inde, tuygançı zähärlände, sızgırdı, sügende. Boz östendä güyäki härtörle hayvannar, yağni sıyır häm sarıklar, duñgız häm işäklär käşäkä sugadır kebek küzemä kürenä başladılar.
Uyın bezneñ “Ak bars” faydasına tämamlandı. İkençe könne mäqalä yazıp, dustımnıñ eşlägän gäcitenä iltep birgän idem:
— Menä nindi şedevr, menä şuşındıy yazmalar citmi ide, afärin!— dip kütärep aldılar häm üzemne söyekle “Ak bars” käşäkäçeläre hakında daimi yazaçak sport kommentatorı itep eşkä çakırdılar.
Rizalaşırga turı kilde, ämma sport sarayına tügel, mal-tuar abzarına barıp kerermen dip, beraz şiklänep bulsa da uylap kararga häm cavabımnı soñrak birergä röhsätlären soradım. Ämma uyınnarı irtägä ük ikän. Nişlim, kittem inde. Kürdem. Yazdım.
Menä inde unbişençe tapkır sport sarayına dip yünäläm dä, ämma, anda kilep kerügä, ul mähabät bina hayvannar sarayına, yağni abzarga äverelep kalır sıman. Söyekle “Ak bars” hakında bolay uylau minem kebek yuk-bar keşegä kileşep betmi inde, gafu itsennär!

01.10.2000.