Şiğırlär - Zaynutdinov Rif Hasanoviç

Bez - igezäk

İgezäklärne kürgänegez barmı?
Tabiğatneñ gacäp haläte.
Şunı toyuıñ da şatlık ikän,
Äyterseñ lä dönya cännäte!
Bez dä bu dönyada igezäk
Min - Rif bulam, ä ul Riflizä.
Anıñ belän bergä bulmaganda
Här sulışın yörägem sizä.
Çit cirlärdä ayırım torganda da
Härçak toyıp tordı yörägem.
Tabigatem üze belgänder bit,
Özelep sagınırga kirägen.
Min bähetle - dönya maturlıkka
Min bähetle - ikäü bulganga.
Gomerem minem tagı tulı bulır
Bu dönyada sin sau bulganda.
Yazmışımda - sin nurlı yoldız
Sin bulmasañ min soñ nişlärmen?
Yaktı yoldız kebek sin yaktırsañ,
Min dä şunı toyıp yäşärmen.

Yaña yıl

cır

Yaña yıl bäyräme kilde,
Küñeldä şatlık.
Matur bäyräm bulsın diyep
Bergä cıyıldık.
Kuşımta:

Äydägez, äydägez!
Bergä cırlıykçı.
Ak kar kulga töşsä ägär,
Bula, ul tamçı.
Äti-äni bezgä bügen
Büläk birerlär.
Tugannar da bäyrämgä dip,
Bezgä kilerlär.
Kuşımta

Här yıl sayın bezgä şulay
Yaña yıl kilsen.
Küñellärne şatlandırıp,
Öskä kar sipsen.
Kuşımta


Mäñgelekkä saldım uyıma

cır

Tugan yagım nigä sine şulay
Özelep söydem gomer buyına.
Yörägemdä siña urın bulır
Mäñgelekkä saldım uyıma.
Cir, sularıñ, cılı tabigateñ,
Siherläre bar mikän ällä?
Alar mine härçak üzenä tarttı
Mäñge ğaşıyq buldımmı ällä?
Koyaş tugaç, köngä şatlanam min
Dönya nurga kümelgänenä.
Gaziz cirem, sineñ halkıñ yäşi,
Bähet teläp kiläçägenä.
Tugan yagım, äkiyät kebek cirgä
Alıştırmam sine mäñgedä.
Sindä torıp, sularıñnan eçep,
Şunda kalsam ide mäñgegä.

Kış könendä

cır

Ak mamıktay bügen karlar yava,
Kışnıñ iñ matur çagı mikän?
Kış könendä härçak şulay bulmıy,
Çanada şuıp kalıyk mikän?
Kürşe malayı da çana tartıp
Yugarıga şugakka kilde.
Bälki äle salkın bulır diyep
Östenä ap-ak tunın kide.
Başka balalar da anı kürep
Şatlanışıp tışka çıktılar.
Küzlärendä şatlık nurı belän
Ber-bersenä karlar attılar.
Ak ceplärgä mamık tezgän kebek
Saf havada ap-ak kar yava.
Salkının da sizmi kullarıbız
Yöräklärdä cılı his kala.

Äniyem, sagınıp kaytam

cır

Tugan cirdän kaya barsak ta bez
Gaziz äniyebezne uylıybız.
Bezne anıñ teläkläre yörtä
Şunı hiç onıtmıy yäşibez.
Kuşımta:

Äniyem, bäğrem, sine yaratam
Kaya barsam da sagınıp kaytam.
Äniyem digän süzne uylaganda
Yöräklär bit şulay neçkärä.
Sineñ yörägeñnän özelep töşkän
Cimeş bit bez digän uy kerä.
Kuşımta

İnde häzer rähmätlär yözeñnän
Törle cirdän hatlar cibäräm.
Äniyem mine - döres añla inde,
Töşläremdä çäçäklär biräm.
Kuşımta

Koyaşkayım

Cäy köneneñ kiçke mizgelendä
Koyaş batkan çaknı karadım.
Bu mizgel bit şundıy matur ikän
Şuña karap çiksez soklandım.
Koyaşkayım batıp kitmä inde
Taşlap kitmä bezne tönlekkä.
Sineñ nurıñ yäşäü köçe bezgä,
Nurlar kaldır bezgä könlekkä.
Bik zur ömet belän ozatam sine
İrtä belän tagı balkı dip.
Koyaş nurın cirdä bar da kötä
Min dä sinnän nurlar alam bit.
Sineñ nurıñ küktä cemeldäp torsa,
Bik ruhlanıp cırlar yazam min.
Cir yözenä sin şatlık biräseñ,
Küktän kitmi balkıp torçı sin

Yoldızlı tön

Yoldızlar cemeldäp torgan kiçtä
Zäñgär küktä tulı ay yözä
Nigäder dulkınlanıp karıym min
Şul hozurlık yörägemne özä.
Zäñgär kükkä menep kitsäñ ide
Cidegän yoldız nur sipkän cirgä.
Kanat bulıp oçıp töşsäñ ide
Çäçäklär görläp torgan cirgä.
Dönya matur yoldızlı tönnäre belän
Küpme ğaşıyq şuña soklana.
Yäş çagında bulgan här keşeneñ
Häterendä bu çak saklana.

Äti belän saubullaşu

Dusımnıñ ätise ülgäç

Bügen minem gaziz ätiyem ülde
Anı soñgı yulga ozattım.
Tirän uyga çumıp, biyek talga karap
Ärnü häsrätemne tarattım.
Eh, duslarım, yöräk özelä ikän
Ätiyeñne gürgä salganda.
Balaların gına uylap tordı
Soñgı sulışların alganda.
Kıçkırıp yılap kına cibärmim
Küzemdä mölderägän yäşlär.
Bezgä äytkän iñ yahşı süzläreñ
Küñelemneñ türlärendä yäşär.
Yaşägändä serlär söyli idek
Kiräk ikän özelep söyläşü.
Töşlärgä dä yışrak ker äle sin
Töştä kürü - yartı küreşü.
İr balam bar, ul da üssä ide
Babasıday yaktı yöz belän.
Kiläçäktä gorurlansam ide
Balamnıñ hezmätläre belän.
Sau vakıtta bergä söyläşülär
Yaktı hislär bulıp kalalar.
Öç balañnan sälam bulıp barsın
Bügenge mäclestäge dogalar.
Bu dönyada küpme torırmın min
Belmim şunı härber keşedäy.
Cir yözendä ezem kalsa ide
Kalsa ide ätiyem eşedäy.
Yöräk özelep sine sagınganda
Sin yörgän cirne buylarmın.
Şatlansam da uyımda sin bulırsıñ,
Moñlansam da sine uylarmın.

Äni, hat yaz miña

cır

Çeçen sugışındagı soldatlarıbızga

Tugan cirläremnän çitkä kitep
Sugış kırlarında yörim min.
Äniyemnän hatlar alsam ägär
Şunda gına tınıçlanam min.
Äni, hat yaz miña, hat yaz inde!
Sineñ hatıñ cılıta küñelne.
Hatlarıñnı özelep ukıganda
Kürgän kebek bulam üzeñne.
Bügen dä bit sinnän ber hat aldım
Äyterseñ lä sin dä karşımda.
Erak cirgä kitkäç iseñä töşä
Moñlı tavışıñ yañgırıy başımda.
Avır çaklarımda küñelne yuatıp
Hat köç birä alga barırga.
Kaynar köräşlärgä barsam da min,
Onıtmamın hatıñ alırga

Altın köz

Salmak kına bulıp yafraklar koyıla,
Altın köz belän saubullaşabız.
Tabiğatkä karap küñellär neçkärä,
Üzebez dä balalar kebek bulabız.
Balaçakta da bit menä şulay
Şatlanışıp yafraklar cıydık,
Alarnı kitaplarda kipterep,
İstälekkä bulır, dip kuydık.
Erak tomannar artında kebek
Uylıym şundıy könneñ şatlandırganın.
Olıgaygaç kına añlıysıñ bit
Altın köz dä ruhlandırganın.
Här yıl şundıy altın közlär kilep,
Tirä - yaknı nurlar kaplasın.
Mondıy könnär küñelgä yagımlı
Ayaz kükkä bolıt yatmasın.

Ruslanga

Avılıbıznıñ garmunçısı ideñ
Şulay özderep uynıy ideñ.
Yöräklärgä moñsulıklar töşsä,
Garmun uynap tarata ideñ.
Törle talant iyäse ideñ sin
Räsem dä yasap kuya ideñ.
Matur itep cırlıy belgännärgä,
Ber cırlap cibär äle dideñ.
Bu yaklarda sine belmägännä yuktır
Halık küñelendä inde sin härçakta.
Garmunnarda uynarmın äle min
Dideñ sin bezgä bala çakta.
Dönya öslärendä bik siräkter
Halık yörägenä ütep kergän keşe.
Talant iyäseneñ kem bulganın
Nigäder soñlap añlıy keşe.
Kontsertlarda, tuyda, sabantuyda
Sinnän köylär agılıp tordı.
Küñellärne şulay därtländerdeñ
Halık siña soklanıp kına tordı.
Bik küp yıllar halık küñelendä
Sineñ garmun yañgırap torsın.
Bügenge cırlar, barça köylärebez
Siña dip bagışlangan bulsın.

Küz karaşı

cır

Küz karaşı närsä äytä ikän
Nigä anı serleder dilär.
Teleñ belän berni äytmäsäñ dä,
Küzlär küpne äytälär dilär.
Min dä serle küzgä ğaşıyq buldım
Yöräk özgeç matur bulganga.
Äy, duskayım, yalgışmasam ide
Küz karaşıñ serle bulganga.
Açık, zäñgär küz karaşı bula
Äyterseñ lä tirän kül kebek.
Tirän kül bit berni äytmi tora
Küzlär küpne äyterlär kebek.
Ber-beregezne yaratıp karagız,
Küzlär serle süzlär äytsennär.
Ğaşıyq bulu şundıy matur his bit
Küzläregez nurlar sipsennär.

Allarıña cırlap kilimme?

Sineñ öçen bulır inde diyep
Törle-törle göllär üsteräm.
Sineñ nurlı, yaktı könnäreñdä
Üz bakçamnan çäçäklär biräm.
Kemnär genä kuygan ikän siña
Üzeñ kebek matur isemeñne?
Göllär şulay añlatalar mikän
Siña bulgan yaktı hisemne.
Sine yaratuımnı belderep
Roza çäçäklären birimme?
Yörägemne çınlap añlasın dip,
Allarıña cırlap kilimme?

İskä töşkän sayın teläk telim

Bala çakta sineñ kiñ küñeleñne
Här kön sayın sizep tordım min.
Egılganda koş kanatı kebek
Yomşak kullarıñnı kuydıñ sin.
Häzer dä bit yañgıragan tösle
Törle cırnı moñga saluıñ.
Tormış yullarında nindi ez kaldırdı
Döres yuldan alıp baruıñ.
Bik tä sagınıp, özelep iskä töşä
Sineñ belän çäylär eçkänem.
Nindi matur könnär bulgan ikän
Kaytsın tagın şuşı könnärem.
İskä töşkän sayın teläk telim
Utırıp tiräk ışıklıgına.
Cännät işekläre nasıyp itsen
Äniyem, sineñ yahşılıgıña.

Küñellärem alga aşkına

cır

Bügen şulay küñelem dulkınlana
Kanat bulsa, oçar da idem.
Zäñgär küktän tugan cirgä karap
Altın nurlar cibärer idem.
Cırlar yazsam, küñelem moñga tula
Şiğır yazam - süzlär telemdä.
Halıklarnı çın küñeldän söyep,
Tagın torsam ide ilemdä.
Yöräkkäyem nigä yarsıy ikän
Küñellärem alga aşkına.
Akkan suga karap tınıçlanam
Ul da alga, yarga aşkına.

Yalgız çäçäk

Tabiğatneñ yäşel dalasında
Ber sıñar kızıl çäçäk atkan.
Yalgız çäçäk tä bit şul dalada
Yöräkkä şulay yakın ikän.
Şul çäçäkkä karap moñsulandım
Yäşlek tä bit şundıy çäçäk dip.
Tele bulsa bezgä äyter ide,
Miña karap şatlanıgız dip.
Bu dönyada min dä yalgız häzer
Şul çäçäkkä tiñlim üzemne.
Avırlıklar çitläp ütsä ide
Bulsañ ide şundıy tüzemle.
Yalgız bulsa da ul üskän çäçäk
Tirä-yakka yämlär tarata.
Tabiğatne yaratkan keşeneñ
Küñellären üzenä karata.

Äniyem teläge

Erak säfärgä çıkkanda,
Teläklär telädeñ sin.
Şul telägeñ genä saklıy
İkänen beldem bit min.
Salmak kına poyızdlarda
Erakka bardım bit min,
Şul çaklarda, äniyem, siña
Şiğırlär yazdım bit min.
Kayan kaytsam da, küzemä
Nazlap karıy ideñ sin.
Şul nazlarda küñelem belän
Erep kitä idem min.
İnde häzer, üsep citkäç,
Siña cırlar yazdım min.
Sineñ miña birgän yahşılıknı
Kaytara belämme min?
Ägär häzer dönyada sin bulsañ,
Nişlär idem ikän min?
Böten dönyalar işetsen:
Cırlar cırlar idem min.

Äyt sälamemne

Yaktı ayım, sin şahittır inde
Küpme ğaşıyqlarnı kürüdä,
Bälki sin serlären beläseñder
Sagınularga niçek tüzärgä.
Min dä şulay yaktı aylı töndä
Mähäbbätle tönnär uzdırdım.
İnde häzer ul mineke tügel,
Şulay da bit aña tugrımın.
Söygänemne bik tä sagınularım
Özä dä bit şulay bägıremne.
Ay sineñ dä yulıñ yaktırtadır,
Anı kürsäñ, äyt sälamemne.

Ak tös yaratam

Ak tös nigä yaratam ikän min
İhlas küñelem belän?
Ak tös - paqlık buladır dip,
Keçkenädän şunı beläm.
ösläremä kiyem kisäm ägär,
Aktan bulgannarın yaratam.
Aklık küñelgä tınıçlıklar birä,
Tirän uylarımnı taratam.
Töşläremdä küräm: çiksez basularda
Ak çäçäklär kulıma cıyganmın,
Aklık-ak bähet ikän bit ul,
Şunı küñelem belän toyganmın.
Ap-ak dönyalarıbıznı bezneñ
Kara töten basıp kitmäsen.
Ak könnärdän şatlıklar alıyık,
Naçar könnär nasıyp itmäsen.

Berençe ukıtuçım

Berençe ukıtuçım Säğadät apaga
Berençe ukıtuçım! Bu süzlärne
Kemnär genä äytmäde ikän?
Zihen birgän, tärbiyäle itkän
Keşene onıtıp bulamı ikän?
Yomşak kına härberebezgä karap,
Barıbıznı tigez yarattıñ.
Sabır bulıp, ihlas küñeleñnän
Bezgä şulay belem tarattıñ.
Häzer inde bik küp yıllar ütkäç,
Monı bik tä tirän añlıysıñ.
Çın küñeldän siña şiğır yazam,
Çäçäklärdäy şunı alırsıñ.

Tugan yagım

Tugan yagım, sindä urmannar yuk,
Bolannar da anda yörmilär,
Läkin kaysı koşlar bezgä kilsä,
Başka yakka kaytıp kitmilär.
Külläreñdä çiksez balıklarıñ,
Kömeş täñkäläre sirpelä.
Min dä sinnän yıraklarga kitsäm,
Tizräk siña kaytasım kilä.
Çiksez dalalarıñ - yäşel ülän,
Yugarıda koşlar sayrıylar.
Şunda utırıp cırımnı cırlasam,
Monda tagın, tagın kil, dilär.
Külläreñdä yözep, su koyınıp,
Koyaşıñnan nurlar alam min.
Halıklarıñ şulkadärle yahşı,
Şigıremne sezdän alam min.
Küp cırlarga köylär dä yazdım min,
Törle cirdä söyep tıñlandı,
Tugan cirneñ moñlı balası min,
Halıklarım şunı añlarmı?
Min tagı da bik küp yıllar buyı
Keşelärgä ğaşıyq bulsamçı.
Şiğırlärem, cırlarımnı minem,
Tatar halkım, özelep tıñlaçı.

Täkıyalar ürsäk ide

cır

Tugan cirneñ dalasında yatam,
Tirä yagım görli göl belän.
Menä şunda yahşı hislär tua
Küñellärem tulı uy belän.
Kuşımta:

Şuşı matur göllär eçennän
İkäüläp yörsäk ide,
Törle-törle göllärdän bez
Täkıyalar ürsäk ide.
Dulkınlanıp göllär üsä bezdä,
Mäk çäçäge kızıl ciläktäy.
Şul cirlärdä ikäü bergä yörik,
Çınlap ta bit monda äkiyättäy.
Kuşımta.

Señelemä

Ralina Hasän kızı İsanbayıvaga bagışlıym

Gorurlanıp äytäm: señelem bar minem,
Ukıtuçı bulıp eşli ul.
Küpme belem, küpme yahşı uylar
Bezneñ balalarga birde ul.
Balaçaknı uylıym: sin şulay da
Kızıktırgıç bala ideñ bit.
Kiläçägeñ aldan kürenep torgan -
Ukıtuçı bulıp uynıy ideñ bit.
Üsep citep, zifa buylı buldıñ,
Yözeñnän bit nurlar sirpelde.
Ukıp beterep, avılıbızga kayttıñ -
Nık belemle ukıtuçı kilde.
Yahşılıklar gına teläp balalarga
Sabır küzeñ belän karadıñ.
Ukuçılar däreslären belsä,
Balalarça çiksez şatlandıñ.
Şuldır inde hezmäten yaratıp
Ğaşıyq bulıp eşläüçe keşe,
Hezmätenä rähmätlär işetep,
Yöräge sizä-kiräk ikän ukıtuçı eşe.
Nindi genä rähmätlär äytsäm dä,
Äytep betermäslek kebek.
Törle cirgä belemle balalar tarattıñ
Küktä yoldızlar kebek.
Kiläçäktä siña saulık birep,
Tagın yahşılıklar it.
Ukıtuçı eşe mäñge onıtılmaslık
Yöräklärgä yazılıp kala bit.
Küp yıllarıñ ütep kitkändä dä,
Ukuçılarıñ nazlap kararlar.
İlle yäşeñ kilep citkän könne
Eraklardan alar kaytırlar.

Yaktı köngä şatlanıyk

balalar cırı
Äydägez, balalar, bergä
Kübäläklärne kuyık,
Bez dä şatlanıyk alardan
Yaşel dalaga kilik.
Yaşel dalalarda çabıyk
Görläp sularga kerik.
Su çäçrätep, su koyınıp,
Yaktı köngä şatlanıyk.
Zurlar da kuanıp torsın
Bezneñ kölgängä karap.
Koyaş bezneñ öçen genä
Cemeldäp torsın karap.

Ozatu

Ozatular, ozatular inde
Ozatular bula törleçä.
Säfär çıgıp kitkän keşeñ dä bit
Kayvakıtta diñgezlär kiçä.
Kötkän keşeñ kayda yörsä dä ul,
Küreşü şatlıkların uylasın.
Ozatkan çakta toygan hisläreñne
Yazmış tormışında tuplasın.
Yäşläremne kürsätmäskä tırışıp,
Ozatam min yakın keşemne.
Ägär anıñ kaytaçagın belsäm,
Yögerermen taşlap eşemne.
Yakın keşeñ ozatıp kalganda da
Ömet belän yäşibez nigä,
Ozatular törle bula ikän
Ozatmasañ ide mäñgegä.

Göllär alsam sineñ kulıñnan

Susaganda, sular eçär idem
Sin su algan çişmä suınnan.
Şatlıgımnan kükkä menär idem,
Göllär alsam sineñ kulıñnan.
Zäñgär küktä yoldız bulsam ide,
Soklanıp karap torır idem.
Tönlä siña karap tuyalansam,
Koyaşnıñ nurı bulır idem.
Cılı cillär bulsam ide ägär,
Çäçeñnän sıypap ütär idem.
Sandugaç bulsam, siña, dip,
Bik matur itep sayrar idem.

Çäçäklär bulsañ ide

Görläp torgan bakçalarda
Sin çäçäk bulsañ ide,
Göllärgä soklanıp kungan
Kübäläk bulsam ide.
Çişmälär akkan cirlärdä
Asıltaş bulsañ ide.
İrkäläp uzar idem min
Saf sular bulsam ide.
Zäñgär çäçäklär eçendä
Kızıl göl bulsañ ide,
Havalarda koşlar bulıp,
Soklanıp uzsam ide.

Cäyge bakçam minem

Dulkın-dulkın bulıp tirbälälär
Yaşel tiräklärem bakçada.
Tagın bulsın disäñ bu güzällek,
Alıp bulmas ide akçaga.
Gölçäçkälär kitkän tezelep-tezelep,
Huş islären sibep utıralar.
Gladiolus şundıy biyek üskän,
İskitärlek bulıp toralar.
İrtä torsam şul göllärgä
Çıklar töşkän,
Äyterseñ lä, ence sipkännär.
Başka keşelär dä kürde mikän
Kemnär tagıp karap kitkännär?
Äy, duslarım, kürä belegezçe
Tabiğatneñ matur çakların.
Härvakıtta şulay kire kaytmas
Kaytmaganday yäşlek çaklarım.

Yokla, balam!

cır

Yokla, balam, yokla, bälli bäü it,
Kerfekläreñne yom inde, canım.
Bitläreñä alsulık yögerde,
Yoklap kit minem cännät koşım.
Sin yoklasañ, küzem sinnän almıym,
Şulay siña karap soklanam.
Yoklaganda, färeştä saklasın,
Yokla sin, minem altın almam.
Yokla inde, tirän yokıga kit,
Yokla, minem bäğır cimeşem.
Şul ciremdä min dä erep kitäm,
Tıñlap sineñ yöräk tibeşeñ.

Bähet närsä ul?

Bähetle bulu närsä ikän soñ ul?
Tınıç häm kaygısız könnärme?
Tormış utlarında görläp yanıp
Mähäbbätle ozın tönnärme?
Miña kalsa, zur bähet ul söygän yarıñ belän
Kiçke basmalarga töşärgä,
Tormış mäydanında üz urınıñı tabıp,
Küñel tulılıgı belän yäşärgä.
Baylık bulıp igeleksez yäşäü
Şunı bähet diyep sanıykmı?
Keşelärgä itkän yahşılıknı
İstäleklär itep saklıykmı?
Söyegez häm söyelegez, duslar,
Şunda gına bähet dönyası,
Cir östendä göllär üsteregez,
Şul buladır bähet bakçası.

Sabıy balaga

Sabıy bala… Siña soklanam min,
Küñeleñ irtänge çık tamçısı kebek.
Siña karap dönyam onıtam min,
Äyterseñ lä, min dä sabıy çakka
kaytkan kebek.
Sabıyım… Siña karap kemneñ genä
Küñele çınlap ta saflanmıy ikän?
Yaña gına açılıp kilgän göl çäçkäse kebek
Kem soñ siña karap soklanmıy ikän?
Kömeş çıltıragan tavışlar belän
Dönyada sabıy balalar kölsennär.
Bezneñ küñel şunda gına tulı bulır,
Ägär alar kölep karşıbızga kilsälär.
Törle millät balaların kunakka çakırıyk,
Alar bezgä küpläp kilsennär.
Äydägez, ölkännär, dönyalarnı tınıç itik,
Sabıy balalar tagın da kölsennär.

Yoldızlarga söylim

Ayaz töndä yoldızlarga karıym,
Alar şulay matur cemeldi!
Şundıy hozurlıklar küklärdä,
Äkiyätlär dönyasımıni?!
Küpme tönnär uzdırdık soñ ikäü
Menä şundıy serle kiçlärdä.
Kükrägeñä sıyınıp karıy idem
Yoldız cemeldäven küklärdä.
Serle süzlär kabatlıy idek bit
Sulışlarıbız bergä kuşılıp.
Mondıy söyü betmäs berkayçan, dip,
Uyladım min baladay bulıp.
Häzer söygän yarım miña yat karıy bit,
Küñelläreme ällä başkada?
Min bit anı ber dä onıta almıym,
Canım yatmıy minem başkaga.
Yoldızlarga söylim, ışanıgız,
Zur mähäbbät şulay neçkä, dip.
Şul vakıtta nigä äytmädegez
Özelep söyü - ükeneçkä, dip.

Särvärem

cır

Särvär digän ber kız yäşi bezdä,
Şunı bigräk özelep yaratam.
Serläremne yoldızlarga söylim,
Tirän uylarımnı taratam.
Kuşımta:
Särvärkäyem, siña cırlar cırlıym
Sin işetsen, diyep, cırımnı.
Ber genä äylänep kara inde,
Büläk itep al sin cırımnı.
Särvär, sin cırlasañ, böten koşlar
Sayramıyça tuktap toralar:
"Mondıy güzäl şulay cırlaganda,
Bez tuktap torıyk", - dilär alar.
Kuşımta
Çäçläreñne dulkın - dulkın sibep,
Sähnälärgä menep barasıñ,
Söykemleklär nurı küzläreñdä,
Yörägemne özep alasıñ.

Teliseñme añlatuımnı

cır

Küklärgä karıym da, diñgez kebek
Şunda minem menäsem kilä,
Zäñgär küktän yoldızlarnı alıp,
Siña, canım, biräsem kilä.
Küzläremne almıy tekälep karaunı
Teliseñme añlatuımnı?
Niçek kenä añlatıyım ikän
Sine şulay yaratuımnı.
İskä töşeräseñme sin, canım,
Çişmälärdän sular alunı.
Başka keşelärdäy min dä telim
Gomerlekkä bergä kalunı.

Avıl kızına

Avıl kızlarına karap häyran kalam:
Alar şulkadärle maturlar,
Ädäplek häm söykemleklär belän
Küñellärneñ üzenä tartalar.
Sähnälärdä cırlagan vakıtta
Ak kübäläklärdäy torasız.
Moñlı tavışlarıgız belän
Törle cırlar yañgıratasız.
Tatar kızı ällä şundıy bula mikän?
Böten güzällekne aña birgän bit,
Buyıñ zifa, küzeñnän nur çagıla,
Ber karaşıñ yöräkne eretä ikän bit.
Şul serle küzlär eçenä mäñgelekkä
Kerep kitep yugalsañ ide.
Kulga kul totınıp kalgan tormışımnı
Sin, güzäl, belän barsam ide.

Siña kiläm, äni

Kabereñä kildem, äni, söyläşergä,
Räsemeñ dä tora yılmaep,
Söyläp kenä cibärmiseñ, canım.
Tekälep kaldım basıp.
Küzläreñä genä karıy idem bit
Äytäçägeñne aldan añlap.
Töşläremdä şulay matur küräm,
Kiläseñ miña yomşak atlap.
Karşıña utırıp yazgı kiçlärdä
Moñlı cırlarımnı cırladım.
Küzläreñnän yäşläreñ dä tamdı,
Şulay añlap mine tıñladıñ.
İnde häzer küñellärem tulsa,
Siña kiläm - küzemdä yäşlär.
Yomşak kulıñ belän sıypaularıñ
Gomeremä yörägemdä yäşär.
Sineñ belän söyläşergä kildem,
Gölläremä lenta elmädem.
Siña şiğırlär dä yazam inde,
Äniyem, şunı gına belmädeñ.

Dusıma

Moñlı bala bulıp cırlar yarattım min,
Tormışımda buldı duskayım,
Küzlärennän nurlar balkıp tordı,
Şunı maktap sayra, koşkayım.
Kötmägändä, ayırdı tormış bezne,
Belmim dä bit, ni dip äytergä.
Onıtalmıym matur mizgellärne,
Yöräk özep töşä hätergä.
Sin dä uylıysıñmı özelep-özelep
Bergä bulgan çaknı, duskayım?
Şulay sagınıp iskä töşeräm min,
Kaytsa ide yämle çaklarım.

Onıtılmaslık yäşlek

Yäş çagımnı iskä töşeräm min,
Şunda bulgan bolıtsız könnärem.
Yäş çaklarnıñ qaderen beldek mikän?
Şunı uylıym häzer tönnären.
Nurlı küzlär belän karadık ul çagında,
Hıyallar küp ide yöräktä.
Bar hıyalnı eşkä aşırıp bulmıy,
Kaysıları kaldı teläktä.
Ul çagında özelep söyulärem
Moñsu gına uyga kaldıra.
Öskä karap suda yözäm kebek,
Yözgän sayın uylar tudıra.
Min häzer dä üzemä telär idem
Mähäbbätle, cırlı könnärne.
Ğaşıyq keşeneñ küñelen yaulap algan
Onıtılmaslık ozın tönnärne.

Tatar cırı

Tatar cırın yaratmagan tatar
bar mikän soñ?
Ul bit küñellärne yañarta,
Tıñlagan sayın tıñlıysı kilä bit,
Şuña kürä dä ul üzenä tarta.
Tatar cırın min sagınıp kaytam
Kazanıma sine tıñlarga.
Şunda gına çınlap nazlanam min,
Tırışıgız mine añlarga.
Moñlı çaklarımda cır cırlasam,
İsemä töşä tugan kırlarım.
Min uylıymın, böten tatar halkı
Yarata, dip, tatar cırların.

Haman onıtalmıym

Yäş çagımda sine özelep söydem,
Şunı sin belä ideñ mikän?
Şul çaktagı tirän yaratular
Yäşlektä genä bula mikän?
Aylı töndä ikäü ozak yörgäç,
Sine min ozatıp kuya idem.
Borılıp karap öygä kerep kitkäç,
Küñelem sineñ belän kala ide.
Şunnan inde küpme yıllar ütte,
Yazmış ta bit üzeneken itte.
Niçek söysäm dä, kavışıp bulmadı,
Yullarım başka yakka alıp kitte.
Häzer sine yıraktan kürsäm dä,
Yöräkkäyem yışrak tibä.
Töştä kürsäm - sin barasıñ imeş,
Ä min yulıña çäçäklär sibäm.

Kiläse yaz tagın kilegez

cır

Köz könendä äkren genä cırlap,
Koşlar kitä cılı yaklarga.
Küñellärdä moñsulık uyana
Karap oça torgan koşlarga.
Tugan yagıgızdan ayırılıp kitkäç,
Niçek kenä tüzärsez ikän?
Menä şulay talgın gına oçıp,
Tizräk barıp citärsez mikän?
Bara torgan çit yaklarda, koşlar,
Sezgä yahşı duslar oçrasın.
Matur gına bergä yal itegez,
Beregez dä anda kalmasın.
Kanatıgız bik tä talgan bulsa,
Bezneñ külgä tuktap kitegez.
Oçu yulıgız uñışlı bulsın da
Kiläse yaz tagın kilegez!

Berençe klasska kildeñ, bala!

Sabıy bala berençe klasska kilde,
İñ saf uylar belän kilde ul.
Küñele böten keşegä ışanıp,
Yazmışın mäktäpkä birde ul.
Şuşı yaña yulda siña, bala,
Üzeñnän yahşı yuldaşlar bulsın,
Ukıtuçıñ ikençe äniyeñ tösle,
Yazmışıña yärdäm bulsın.
Bügenge şat köneñdäy sineñ,
Kulıñda yışrak çäçäklär bulsın.
Tavışlarıñ yañgırap torsın da
Küñeleñ härçak şatlıklı bulsıñ.
Siña häzer härnärsä serle kebek,
Alsu töslär belän kürenä.
Balaçagıñ bik bähetle bulsın,
Karañgı töşmäsen kügeñä.

Kartuzanım minem

cır

Kartuzanım minem, söygän avılım sin,
Sagınıp kaytam sine här yaktan.
Salkın sularıñnı, yäşel kırlarıñnı
İskä töşeräm min gel maktap.
Kuşımta:

Äh, Kartuzanım, al sälamemne,
Kiläse yazga köt sin üzemne.
Kiñ küñelle, açık yözle halkıñ
Küñellärneñ üzenä tarta bit.
Cır yaratkan moñ yaratkan öçen
Tuylarıña halkıñ kayta bit.
Kuşımta

Kartuzanım, sindä kaldı minem
Görläp torgan yäşlek çaklarım.
Ber dä onıtılmıy, härçak uylarımda
Anda kaldı bit söygän yarım.

Äniyemneñ nazlı karaşı

Närsä belän genä tiñlim ikän
Nazlap karauıñnı, äniyem?
Küzläreñdä böten şatlık nurı,
Härçak şulay kara, äniyem.
Şundıy nazlap karaularıñnan soñ
Küñellärem çiksez därtlänä,
Keçkenä baladay şatlanam bit.
Äni, canım, mine ärlämä.
Kay yaklarda gına yörsäm dä min,
Nurlı küzläreñne onıtmıym.
Min dä sine özelep yaratam bit,
Siña tugrımındır, dip uylıym.
Ber keçkenä yäşeren serem bar bit,
Sabıy çagıma kaytsam ide,
Sineñ nazlı karaşlarıñ belän
Kulıñda yoklap kitsäm ide.

Küzläreñdä yäşlär

Keşelärdän yäşerergä tırışıp,
Yäşle küzlär belän çitkä borıldıñ.
Nilär genä buldı ikän siña?
Nişläp küzeñ yäşkä tuldı soñ?
Ällä inde söygän yarın taşlap,
Bäğırläreñ yaralı buldımı?
Närsägäder bik katı şatlanıp,
Küzläreñä yäşlär tuldımı?
Härçak şulay küzdän yäşlär tamıp,
Yözläreñneñ nurı kitmäsen,
Tormışıñda bulgan törle hällär
Yörägeñne moñsu itmäsen.
Küzläreñdä mölderägän yäşlär,
Şulay da sin matur kürenäseñ.
Nindi genä matur kürensäñ dä,
Küzläreñdä yäşlär bulmasın.

Köymälärdä yözäm

Köymälärdä äkren genä yözäm,
Şulay da bit uyga çumganmın.
Talgın gına bulıp sular aga,
Häyran itep karap kalganmın.
Sular akkan kebek gomerlär dä ütä,
İñ matur çagım kaytmas inde.
Cırlarımnı halkıma bagışlıym,
Böten gomerem dä cırlı bulsa ide.
Kalgan tormış yulımda da minem
Yanımda duslar bulsa ide,
Yaşäü bit ul duslar belän yämle,
Duslar da şunı belsä ide.

Böten dönya nurlı kürenä

Sez dä şulay özelep söyäsezme
Küñelegez söygän keşene?
Şulkadärle dönya yaktı miña,
Önemme bu, ällä töşemme?
Nurlar balkıp torgan töse dä bit,
Tavışı da yaktı küñelgä,
Söyep karauları miña anıñ
Yaşäü därte birä gomergä.
Küñelemdä şundıy söyü bulgaç,
Böten dönya nurlı kürenä,
Keşelärneñ barsın koçar idem
Menär idem küklär türenä.
Mondıy çiksez söyü toygıları
Sin bulganga gına bula bit.
Ayak baskan sayın teläk telim:
Gomerlekkä şulay bulsın, dip.

Tañnı karşı alıgız

Tañnı karşı alganıgız barmı?
Alsu nurlar kütärelgändä,
Yöräkkäyem oçıp çıga tösle
Koyaş şulay öskä mengändä.
İrtänge koyaşnıñ nurları bezgä,
Miña kalsa, bähet kiterä,
Altın nurın bezneñ cirgä sibep,
İlgä tınıçlıklar kiterä.
Ber - beregezgä bähet teläsägez,
İkäü tañnı karşı alıgız.
Tañ nurınnan söyü köçe alıp,
Gomerlekkä bergä kalıgız.