Şiğırlär - Valit İlyasov

BÜLÄK
(şiğırlär)

Eçtälek

Kiçäge kön
Kazan
Säbilä
Şüräle
Uñış arbası
İdel buyı
Kilgän idem
Atama
Anam tavışı
Yaz başı
Gadi keşe
Kar yava
Kuray moñı
Cälilgä
Balıkçı
Hat
Kızlar
Köz
Avıl
Tugan tufrak
Dönya mäşäqatläre
Ber mizgel
Zäynäbem
Yul
Koyaş
Kız urlau
Moñ
Ukıtuçıma
Yaña yıl
Ana tele
Yahşılık
Halkıma
Çiyä
Balaga
Saratov
Yazmış
Ay
Dustıma
Kızıma
Syapay
Yaktı könem
Mişärätlär
Tamçı

Kiçäge kön

Kiçäge kön kilep kitte
Kalıp artka.
Bügenge dä buysınaçak,
Şul uk şartka.
Küpme kalgan alda könnär,
Kem äytä ala.
Kompyuterda çişä almaslık
Bu mäsälä.
İnternettan taba almassıñ
Ohşaş cavap.
Böten sayttan aktarışıp
Ezläp karap.
Kem dä belmi, belä almas ta
Tiz arada
Şuña kürä bar tabınu
Ber allaga.

Kazan

Sau bul Kazan, kitäm Kazan,
Kiçer açulanmıyça,
Duslarımnan kaçkan kebek
Kitäm saubullaşmıyça.
Eh, Kazan kalaları,
Tirä yak dalaları.
Üzem kitsäm, küñlem kala
Yörägem tarta arı.
Säbäp yukta, ğayep kemdä?
Kalmadı bit tüzärem.
Min mäcbür taşlap kitärgä
Kazannıñ ber çibären.
Min kaytam kire avılga,
Sin kiçer mine şähär.
Sin kızıy ezläp tabarsıñ,
Kirägem bulsa ägär.
Kaçkan kebek, kittem Kazan,
Yazmışka tüzälmädem.
Sin kuygan mäsälälärgä
Min cavap birälmädem.

Cäbilä

Kayda minem mähäbbätem tugan,
Urman üskän Çagan buyları.
Kayda minem kuñelemä kergän,
Cılı, nazlı, kazah cırları.
Öylän äytäm diyep koçagıma kerep
Cırlar cırlıy ideñ, Säbilä.
Kolagıma gına, äkren genä
Tıñla diyep, bäğrem sin genä.
Tagın ber kat hannar urmanında
Min yöredem, canım Säbilä.
Häzer sine tabam, küräm diyep
Tik karşıma çıktı cil genä.
Tabalmadım, saklap kala almadım,
Sineñ mähäbbätne, Säbilä.
Ellar ütte, Ural aga birde,
Yöräk yana birde, Säbilä.

Şüräle

Yuktır bezdä urman, Şüräle dä,
Urman bulmagaçtın toralmıy.
Bezneñ yegetlärneñ batırlıgı,
Şürälelär aldap sınalmıy.
Tik şulay da tormış Şüräledän,
Şüräledän küpkä katlaulı.
Kıtıklarga niyät itep yöri,
Kıtıklarga bezneñ tatarnı.
Agay-ene, Tukay yazgan bulgaç,
Hiç onıtmıy kemneñ kemnegen.
Komaçaulap torsa yäşäü öçen,
Suırıp alır bula kendegen.
Bik sak kına, tärtip saklap kına,
Barmak kına ala kıstırıp.
Tik akırsın, kıstırdılar diyep,
Şürälene üzen uzdırıp.

Uñış arbası

Arıdım bugay, küpme kıvılsamda,
Citä almadım uñış arbasın.
Berçe artka, berçe artka kaldım,
Taba almadım nikter çarasın.
Kolak tondırgıynça bitärlilär,
Buldıksız sin, mänsez, faydasız.
Çüp tä kilmi sineñ kullarıñnan,
Tagın kayttıñ öygä akçasız.
Nik alındıñ, buldıralmas bulgaç,
Hatın şulay, anıñ anası.
Kıynarlar da ide, tik ber hikmät,
Minem yaklı buldı atası.

İdel buyı

İdel buyı tugan yagım
Sarıtau dalaları.
Kay yaklarda yöresäm dä
Barıber kaytam arı.
Onıtalmıym tugan yakta
Cäyen tañ atkannarın.
Saba cile çäçläremnän
Sıypap uyatkannarın.
Här çak istä, tugan yagım,
Kırlarıñ, dalalarıñ.
Ala muyın ayrı-kayrı
Karlıgaç balalarıñ.
Ay yaktısında tirbälä
İdelem kamışları.
İlgä kaytkaç yukka çıga,
Yörägem sagışları.

Kilgän idem

Kilgän idem min dä bu dönyaga,
Eşli alam diyep zur eşlär.
Kemgä kiräk sineñ köçängäneñ,
Bu dönyada bar da tigezlär.
Niçek bardı, şulay bara birä,
Berkemgä dä bulmıy ışanıp
Kiçä sineñ söygän käläşeñ dä,
Aldadım, dip uylıy, kuanıp.
Tik şulay da, kullar kütäregä,
Äle irtä, äle bik irtä.
Bu cälleksez, yırtkıç zamananı,
Aldap bulır bälki, niçektä.

Atama

Atam yäde bulıp istälekkä,
İske yortta üsä almagaç.
Öygä kaytıp almagaçka karıym,
Sagınularga tüzä almagaç.
Gomere buyı ürnäk buldıñ miña,
Kör yäşädeñ, pıskıp tormadıñ.
Kiläçäkkä zur niyätlär kordıñ,
Tik gomereñ ozın bulmadı.
Kaldımı ikän İlmin avılınıñ,
Ul ikmägän igen kırları
Bügengä dä kolagımda çıñlıy
Atayımnıñ moñlı cırları.
Äti käbeşem, kiçer malayıñnı,
Häzer min dä menä kartaydım.
Yäş çaktagı barlık yalgışlarnı,
Äle inde üzem, añgardım.

Anam tavışı

Küptän inde ütte bala çagım,
Avılımnan kittem yırakka.
Tik haman da istä, tugan yagım,
Anam tavışı yañgırıy kolakta.
Kitmä balam, ägär kitä kalsañ,
Näsel cebe bezneñ özeler.
Ata-babañ torgan nigezeñä,
Yavız yatlar kilep tözeler.
Menä häzer añlıym yalgışımnı,
Anam miña buşka äytmägän,
Çäçäk atıp torgan Vatanımda
Min cülärgä, närsä citmägän?

Yaz başı

Yaz başı citte kebek,
Akkoşlar kaytkan.
Agımsu açık kileş
Östän boz akkan.
Kön cılı koyaş belän
Çişmälär aga.
Yaz kızı kayınnarga,
Alkalar taga.
Min dä şat, ütte diyep
Tagın ber kış
Bik tizdän basularda
Totınır eş.

Gadi keşe

Kem belä, kükneñ buyın, kükneñ iñen?
Häm alar kuşılışkan ciren.
Kem belä, niçä yoldız bezneñ östä,
Vä alar härberese nindi töstä?
Citä almıy minem belemem, zihnem köçe,
Añlarga bu gallämneñ barmı öste?
Belsä dä beler anı, Kadir üze,
Ä min Välit, sezneñ kebek gadi keşe!

Kar yava!

Kar yava!
Äkren genä cirgä töşä kar börtege.
Diyärseñ kayan kilgän?
Bu qadärle akkoş töge.
Az gına kalgıtkalıy yaugan karnı
Cayık cile,
Çöygäli yaugan karnı
Öskä kire.
Tirbälä cil cilkäsendä,
Kalgına ence karlar.
Kalalar yazga tike
Kar astında yatıp kırlar.
Küñelgä uñay bu küreneş,
Tik bernigä
Kala almas bu yaugan kar
Mäñgegä.

Kuray moñı

Cäy ayınıñ kıska tönnärendä,
Kuray tavışları tıñladım.
Sineñ koçagıñnıñ cılısına,
Sineñ irkäläügä tuymadım.
İrennärebez kagılıp irennärgä,
Nazlı - nazlı süzlär söylädek.
Ber-berebezne ülep yarattık bez,
Mähäbbätneñ çigen belmädek.
Kuray moñı sihri hisläremne
Sineñ hisläreñä yalgadı.
Minem öçen dönya külämendä
Sinnän başka keşe kalmadı.
Tik sin, bäğrem, bar tik sin genä
Kiläçäkkä işek aça aldıñ.
Kuray moñnarınnan kim bulmagan,
Bik kiräkle süzlär taba aldıñ.

Cälilgä

Musa abzıy! sineñ cırlarıñnı
Häldän kilgän qadär yatladım.
İcatıñda bulgan fikereñne
Üzemneke kebek sakladım.
Mäskäülärdän kilep bezneñ yakka,
Huş kilgänseñ halık küñelenä.
Taş kirpeçtän salgan mäktäpläre
Sineñ atta yöri bügen dä!
Kolhoz bette çelpärämä kilep,
Kolhozlarnı sineñ, tettelär.
Älgä qadär ilne aşatkannı,
Citmeş cide tapkır süktelär.
Täñrem şahit!
Sineñ ikkän kırlar
Mul uñışlar birä haman da,
Bügengä yuk, soñrak bulırmıdır
Sinnän tugrılıklı tatarga!

Balıkçı

Bähet sınap, karmak alıp,
Bardım külgä.
Bezgä digän altın balık,
Başka cirdä.
Kalkavıçka karap toram,
Bata,çuma.
Dulkın kua kalkavıçnı
Uñga, sulga.
Cim dä siptem tirä yakka
Kilmi balık.
Kilmägänne kuıp, totıp,
Bulmıy alıp.
Kötep toram: häzer çirtä,
Häzer çirtä.
Şulay itep vakıt ütä
Häm kiç citä.
Yarıy alay totarmın dip
Kilep irtä,
İrtägäsen minem öçen
Bulmas kirtä.

Hat

Säylam siña, minnän säylam,
Siña säylam hatları
Yörägemneñ sine sagınıp,
Utta yangan çakları.
Sin yäş ideñ, çibär ideñ,
Yaşel ide küzläreñ
Tämle ide, tatlı ide,
Miña digän süzläreñ.
Vakıt ütte, minem yäşlek
Nikter, haman uzmadı
Siña digän mähäbbätem,
Tauşalsa da, tuzmadı.
Minnän kitteñ, kitteñ yırak,
Kitteñ kalalargamı?
Ğaşıyq itep, mine kitteñ
Gomer cäzalargamı?

Kızlar

Karap tuya almıy idem,
Avılım kızlarına
Niçek tüzä bulganmındır
Yörägem sızlavına.
Bik oyalçan, yuaş idem
Min yeget çaklarımda
Çittän karap tik yöredem
Barmıyça yannarına.
Min toymadım, yäş çaklarım
Küptännän ütep kitkän.
Min yaratkan çibär kızlar,
Kiyäügä çıgıp betkän.

Köz

Köz, yañgır sibäli uramda,
Min tışka da çıkmıym şunarga.
Arifä, sin dä yuksıñ öydä
Yalgızım moñlanam ber köygä.
Cil tämam yugaltkan oyatın
Kürsätä barına kuäten.
Tallardan yafragın saldıra,
Alarnı şäp-şärä kaldıra.
Yafraklar böterelep oçalar,
Salkın cil alarnı kuçalar
Berkaya kalmagan yäşel tös,
Tışta köz, Arifä, bezdä köz!

Avıl

Bu avılda ni genä yuk!
İneş tulı kazları,
Ciz dä tügel, kızıl bakır,
Munçadagı tazları.
Bu avılda kemnär tora?
Pinzäk onıkaları
Kaznıkınnan yartılaş zur,
Tavık yomırkaları.
Bu avılda minem abzıy,
Ciñgi, abıstaylarım.
Min yaratkan çibär kızlar,
Eh, saban turgaylarım!
Bu avılda min kaldırdım
Yäşlek mähäbbätlären
Dala tulı, karap tuymas
Al lalä çäçäklären.

Tugan tufrak

Tañ aldında çäçräp sayrıy turgay,
Bir tüzemlek yörägemä, hoday
Küzläremä tulgan yäşem belän,
Min ilemdä şöker, canım tänem belän.
Küreşergä dip kan-kardäşem belän
Kayttım kire tugan tufragıma.
Kendek kanım tamgan divarıma;
Kazlar kötep yörgän uramıma;
Kan-kardäşem bulgan tuganıma.
Çittä yörep, yatlar kiñänderep,
Yäşlek köçen yuk bar eşkä tügep,
Minnän kimgä billäremne bögep,
Nik yöredem?
Menä häzer tauşap, tuzıp betkäç,
Üz gomerem barı buşka ütkäç,
Kayttım ilgä.
İldä, mömkin, mine kızganırlar
Bu bezneke, diyep kire alırlar.

Dönya mäşäqatläre

Min dä tudım, sin dä tudıñ,
Bu dönyaga mäcbüri
Keşe hälen keşe belmi,
Kemneñ hälen kem sorıy?
Kem balık sata bazarda,
Kem öydä kiyez kata,
Kem yala yaga zamanga,
Kem bılbıl sayrata.
Kem şahter şuşı dönyada,
Kemder cir boraulauçı,
Kaysıdır timer yulında
Poyızdlar yullaulauçı.
Kaysıdır tugan dönyaga
Zur bähet bilär öçen.
Kaysıdır tönen yoklamıy
Burıçın tülär öçen.

Ber mizgelgä

Bähetem şäüläsedäy ber mizgelgä,
Ber mizgelgä genä kürendeñ.
Añlayışsız, töşenmäslek bulıp,
Çit-yat mähäbbätkä kümeldeñ.
Oçalmagan koş balası kebek,
Soñrak oçaçagım töşenep
Sineñ kitkäneñne karap kaldım,
Mine taşlaganga ükenep.
Räşä dulkınında çagım bulıp,
Dönya kiñlegendä yugaldıñ
Tik yädemdä minem, küñelemdä,
Yörägemdä minem, sin kaldıñ.
Hiçkayçanda, hiçkem kayta almaslık
Yäşlek mähäbbäte dönyası,
Başkalar kük min dä hıyallanam,
Kire arı kaytıp bulmasmı?

Zäynäbem

Zäynäbem, min sine gomrem buyı,
Küñel yoldızıday yarattım.
Siña bulgan täüge mähäbbätem
Yazmışımnı minem agarttı.
Minem hıyallarım nigezendä,
Berkayçan da yırak kitmäde
Minem küñelem üze belmägändäy,
Gomer buyı, sine ezläde.
Ellar ütte, tik haman da äle,
Sünmäs utlar yana yöräktä.
Onıtalmıy, küñelem onıtalmıy,
Tıngı birmi minem yöräkkä.

Yul

Yulauçıda yul kaygısı,
Yul ul vakıt bäygese.
Bu dönyada bar adämneñ,
Yul yörmägän kaysısı?
Kemder cäyäü, kemder atta,
Kemnär maşinalarda.
Samolet belän oçalar,
Kayçak aşıgalar da.
Yulçı barsa, barıp citär,
Baram digän cirenä
Säfär tämam diyep äyter,
Kire kaytkaç ilenä.

Koyaş

Ofık açık kızıl töskä kerep
Bar dönyanı nurlar belän bülep
Çıga koyaş – cihan totrıgı!
Härkemgä dä mäğlüm anıñ olılıgı.
Yalgız üze, dimäk, şulay tiyeş
Citkerä ul cirdä härberenä öleş.
Meñär yıllar yana, betmi yanıp,
Anıñ öçen tigez, barça bulgan halık
Koyaş ta ber, kadir da ber genä
Dönyanı yaratkan hodayım, sin genä,
Min fäqıyreñ hoday, kolıñ Välit,
Şik tudırmıy mindä, sinnän bulgan tärtip.

Kız urlau

Kaz ömäläre ütkäçten,
Mişärlär kız urlıylar.
Atasınnan, anasınnan,
Hiç tä sorap tormıylar.
Dugalap at cikterälär,
Yalların taratalar.
Kız belän süz kuyalar da
Utırtıp ozatalar.
Kışnıñ da citä urtası,
Tuy uynıy torgan çagı.
Ber hoday belsen çınında
Kem kemne urlagannı.
Bik borınnan kilgän ğadät,
Tiz genä taşlamaslar.
Tatarga yarıy, tik inde,
Başkalar añlamaslar.

Moñ

Uynıy sazım, tibri kıllar,
Şaşına moñ diñgeze.
Küñelemdä tuıp moñım,
Cırımda yäşi üze.
Kemgäder dus, kemgäder car,
Kemgäder yärdämläşä.
Meñlägän kirtä arkılı
Küñelgä kerep däşä.
Belä almıy berkem dä anı,
Barmı ul küñelemdä.
Dusmı ul, doşmanmı miña,
Şul ütkän gomeremdä.

Ukıtuçıma

Äüliyäday keşe, Yakıp abıy,
Kuldan totıp kertte mäktäpkä.
Ukıtuçım bulıp berençedän
Öyrätte tik yahşı ğadätkä.
Balalarım, kayda bulsagız da,
Ber- beregezne yakın küregez.
Ber sıynıfta ukıgan vakıtlarnı,
İñ qaderle diyep belegez.
Bergäläşep kayçan cıyılırsız
Yakıp abıy, diyep söylärsez.
Minnän algan belem baylıkların
Minnän başka gına bilärsez!

Yaña yıl

Yaña yıllar kilä tora,
İskesen alıştıra.
Kuldan totıp alıp kitep
Kaydadır adaştıra.
Şuña kürä kire kaytmıy
Ütkän zaman yılları.
Niçek kire kaytsın inde?
Akkan yılga suları.
Şulay menä suzılıp tora
Ütkän yıllar tispese.
Kem añlatır, min fäqıyrgä,
Kaysı anıñ iskese.

Ana tele

Ciñärgä köç bulmasa da,
Yaşärgä köç tapkannar.
Telebezne, dinebezne,
Bezgä saklap kalgannar.
Äle inde, ihtıyarıñ,
Birgänne saklarsıñmı?
Ällä inde nohta kiyep,
Kaldıga atlarsıñmı ?
Minem öçen iñ qaderle,
İñ olı - ana telem!
Yaşär öçen köç birüçe,
Saf islam, izge dinem.

Yahşılık

Kem sine aldıy ala soñ
Sin, Möhämmät ömmäten?
Arakı haram tügel dip
Eç dip, dönya läzzäten.
Härvakıt sine kaygırtıp
Sin küñel aça al diyep.
Kem siña eçärgä kuşmıy,
Ul iblis- däccal diyep?
Kem ikän şundıy yahşılık
Härvakıt kılıp tora?
Tatarlar eçälär, diyep
Yantıktan kölep tora.

Halkıma

Häyyam üze utırıp yılar ide,
Bügen kürsä avıl keşelären.
Käfennekkä qadär satıp eçkän,
Alkaş bulgan, avıl irlären.
Hatınnar da eçä, kızganıçka,
Çäçe tuzgan, bite yumagan.
Buşka ütkän gomere bu närsäneñ
Kem öçen dä ana bulmagan.
Ya Hodayım, nindi yalgış öçen,
Mondıy cäza birdeñ halkıma.
Min yaratkan, minem gaziz halkım
Arakıga şulay tartıla.

Çiyä

Öy yanında üskän çiyä talı,
Ak çäçäkkä batkan, bizälgän.
Küräseñ, ul yaznıñ kilüenä
Başkalardan artık kiñängän.
Käkre-bökre bulgan botakları
Tanımaslık bulıp üzgärgän,
Çäçäklärdän serkä cıyar öçen
Bal kortları kerep tezlängän.
Küp tä ütmäs, kızıl çiyäläre
Märcän-märcän bulıp salınır.
Mine sayla, mine sayla diyep,
Ütkän bargannarga yalınır.

Balaga

Balakayım, balakam,
Minem öçen asıl can.
Tıñla mine, tıñla sin,
Mine tıñlap yokla sin.
Küldä baka şaulamıy,
Yortta etlär daulamıy.
Bar da tınıç yokıda.
Dönya basıp tön tora,
Tañga tike bar da tın.
Yokla, balam, sin dä tın
Turgay sayrar, tañ atır
Tormış, dönya kaynatır.

Saratov

İdel kürke bulıp torgan
Saratov - taş kalabız.
Gasırlar buyında monda
Torgan ata-bababız.
Bez tarih tiränlegendä
Yaktı ez kaldırganbız.
İdelneñ ike yarına
Şähärlär saldırganbız.
Saratov Ükäk varisı,
Tekä yar koçagında.
Ükäktän algan ut yana
Saratov uçagında.
Kiläçäk bezdän yırakta
Vakıtlar katlamında.
Saratov meñlä- meñ yäşä
Halkıma şatlanırga.

Yazmış

Anay käbeşem, mine imezgändä,
Cırlagansıñ bişek cırların.
Cırlagansıñ, sevep tuymagansıñ,
Tik yahşıda bulgan uylarıñ.
Yazmış miña başkaçarak buldı
Tormış kulı, anañ tügel ul.
Ällä närsä eşlä, tik täqdireñ,
Aldan sızıp kuygan siña yul.
Kara yazmış ciñde, tez çükterde,
Cannı gına ala almadı.
Bildän bögep, östän taptap kitte,
Ber adäm dä yaklıy almadı.
Küräçägeñ bulgaç, mesken adäm,
Üz-üzennän taba bälasen.
Ettän yaman yasıy, kara täqdir,
Yäşnäp torgan adäm balasın.

Ay

Ay yalkau hatın, yumagan,
Şavaday elgän kileş.
Güyä dä, minnän dä çibär
Bu töndä bulmas imeş.
Tik yurap itä üzen,
Ürti tönneñ cile.
Yuk, tügel dip,
Aynıñ da kim cire.
Kualap kiterä bolıt,
Kaplıy aynıñ yözen.
Kürmimen, şul çak,
Aynı üzem.
Ber zamat torgaç,
Bolıt kire kaça.
Şälen salgan kız kebek
Ay yañadan yözen aça.

Dustıma

Dustım minem, zinhar, açulanma,
Siräk baram häleñ belergä.
Sinnän başka minem dustım yuktır
Sin ber dustım gomer-gomergä.
Arabız da bik ük yırak tügel,
Küreşülär nikter yışaymıy.
Dönya inde, dustıñ belän dä şul
Koçaklanıp torıp bula almıy.
Bala çakta barsın bülä idek,
Barsın bülä idek ikegä.
Bügengelär başkaçarak uylıy,
Duslaşa almıy bezneñ tike dä.
Häleñ niçek? diyep sorasañ da,
Cavabın sin aldan beläseñ.
Yarıy äle, bügengegä diyep,
Şatlanasın minem köläsen.

Kızıma

Bügen sineñ tugan köneñ,
Uyan, tor urınıñnan.
Min siña büläk kiterdem,
Kızım, kır kuyanınnan.
Tugan köngä külmäk aldık,
Kızıl sarı taftadan
Bigräk matur, anañ algan,
Bäyäsenä bakmagan.
Bezneñ öçen iñ bäyäle,
Sin bähetle bul, kızım!
Şat yäşä, fani dönyada,
Gomereñ bulsın ozın!

Syapay

Syapay bara Därgaçka,
Uyı bezdän kalmaska.
Olau digän avtobus,
Tışı kalay, eçe buş.
Kerdek, kerep utırdık,
Avtobusnı tutırdık
Syapay sıymıy işektän,
İñ başları eşeşkän.
Zarar tigän üzenä,
Cen kürengän küzenä.
Bar daruı kömeşkä,
Baralmıydır ul eşkä.
Tabib kiräk üzenä,
İblis kergän töşenä.

Yaktı könem

Balakayım minem, yaktı könem,
Sinsez miña dönya karañgı.
Buldıra alsam oçıp ütär idem
Siña qadär bulgan aranı.
Üstegez dä, barıgız da kitte
Barıgız da kitte şähärgä.
Tik min kaldım avıl belän bergä
Tiyeş kebek burıç tülärgä
Minem öçen olı böyräm bula,
Käyefe yahşı bulsa kürşeneñ
Kesä telefonın miña birä
Balaları kaytsa üzeneñ
Kürer kürmäs çüplim telefonnıñ
Kesä telefonnıñ töymäsen.
Balakayım, kızıgız söylime inde
Şunı gına kilä beläsem.

Mişärätlär

Kazanda yaz, köne ayaz,
Sayrıy koşlar.
Sezneñ belän küreşer öçen,
Kayttım duslar.
Käfen kigergändäy, karlar yavıp,
Kilä kışlar.
Bıyıl kilep bulırmı?- dip,
Kötä kızlar.
İrtä tañda sandugaçlar
Uyata çibärlärne.
Sarıtau kızların söydem,
Yaratmam bütännärne.
Eh, İlmin yegetläre,
Şabaylar kebekläre.
Oçıp bargan akkoşnı da
Übärgä ömetläre.
Apa käbeşem, yöräk mayım,
Bılbıl, sandugaçkayım.
Yakın torsañ übär idem,
Koçar idem kön sayın.
Mişärlär tatar tügel di,
Yuk, bez tatar urtasında.
Mişärlär tatar halkınıñ
Mayı da, turtası da.
Yaz kilä, kiler bıyıl da,
El sayın kilä şöker.
Adaşıp kilmi kalırga,
Ul ügez bozau tügel.
At yärläp çabır çagında,
Utırıp toralarmı?
Kız üze kilgän çagında,
Kit diyep kualarmı?
Ütär vakıt, citär zaman,
Kubar tatar!
Ä bügengä bezneñ tatar
Nıvıp yatar.
Koda kızıñ tuydan kaçtı,
Yuktırmı bütänegez?
Bütänegez bula kalsa
SMS cibäregez.
Avıldaşlar may atlıylar
Agaç tigänälärdä.
Kömeş salıp, su östilär
Mayga kiñänälär dä.
İrtä torıp tışka çıktım,
Nik çıkkanga ükendem.
Halık eşli, min genä yuk,
Tiz genä kire kerdem.
Närsä yugalttıñ, sin tatar,
Şul Dalnıy Vostoklarda.
Kazanda ülmi açlıktan
Çın yalkau alkışlarda.
Därviş bulıp il gizälär
Päldänge tatarları.
Hoday belsen illärenä,
Kayçanda kaytırlarmı?
Bik oşıy kürşe kızınıñ
Buy-sını, söyläşläre.
Bar cire äybät, şuñadır,
Ul miña eläkmäde.
Yugännän yärläp zamannı
Avızık kigertergä
Tatarlar gına buldıra
Çaptırıp yöretergä.
Telen satkan, ilen satkan kebek,
Andıy zatnıñ canı telänçe.
Äldä alda, aña digän afät,
Äldä alda cäza küräse.
Min kölmim bügengelärdän,
Minnän kölärlärme ikän?
Bu nindi yalkau bulgan dip,
Soñra söylärlärme ikän?
Kara kauçuk, dürt tägärmäç,
Bezneñ maşinalarda.
Aç işegen, utır da kit
Kazanga kodalarga.
Sin Kazanda, min Kazanda,
Kem närsä kazanaldı?
Sine belmim, min cülärne,
Kızları cäzaladı.
Nik kötmädeñ kaytkanımnı?
Çıgıp kuydıñ kiyäügä.
Äle sine söygänemne,
Kaldı sagınıp söylärgä.
Bu ğasırga sigez tuldı,
Yöz yıl da tularmı ikän
Ul çagında kem dä bulsa,
Tatarça söylärme ikän?
Tärtäsez at cigü kıyın,
Arbası bulganda da.
Çıgarıñnı uyla, tatar,
Bähetkä çumganda da.
Almaçuar citez atlar
Bezneñ yaklarda gına.
İl totarlık irlär üsä,
Kırıs şartlarda gına.
Tugayda at küp bulsa da,
Argımagı ber genä.
Avırlıkta ir-egetneñ
Kem ikäne belenä.
Çırayıñ Yosıfnıkınnan
Bik küpkä kalışmagan,
Siña bula kürşe kızlar,
Tön ütä tavışlagan.
Almaçuar atlar çaba
Cil tuzgıta yalların.
Min belmäsäm, kemnär sorar
Sin dustımnıñ hällären.
Baş kön tumıy, cankisägem,
Buş köndä tudıñmı ällä?
Maturlık öläşkän çakta
Sin kaçıp tordıñmı ällä?
Kil di bügen, kil di kiçkä,
Yuk, sin kil di irtägä.
Şulay mine mıskıl itte
Ällä niçä märtäbä.
Burıçlı ülmi, çirle ülä di, tatar,
Tik şulay da, burıçlınıñ eşe hatär.
Vakıtlıça hoday birgän cannı,
Vakıtı citkäç adäm kire kaytar.
Motıy dustım, sınsap torma,
Sin SMS yazalasıñ.
Kiläm diyep yazıp cibär,
Tik kötep cäzalansın.

Tamçı

Yañgır yava tamçı, tamçı,
Berse tamgan biteñä.
Tamam - tamam diyep tora,
İreneñneñ çitendä.
İrenem belän şul tamçını
Bik teläp alır idem,
Yannarıñda söygän yarım,
Mäñgegä kalır idem.
Tamçı tamdı, min kıymadım,
Şul tamçını alırga,
Belmim inde näsepme der
Sineñ belän kalırga.
Tamçılap yañgır yausa da,
Kül yasıy korı cirdä.
Bik kıyın yañgır astında
Çatırsız übeşergä.





GÖLSU
(şiğırlär)

Eçtälek

Mäktäp
Uzgınçı
Kala yulı
Syapay niyäte
Rabbıma
Tañ
8-mart
Kan
Balaga
Särvär
Vata tayım
Yözem
Kazanga säfär
Yaklauçılar
Ara kül
Mişärätlär
Käpäç
Sabıy
Käcä
Gitaraçı
Nizamiga
Söygän carım
Könbagışlar
Şomort
Taş salu
Orenburg şäle
Siña
Kazanda köz
Kış babay
Cirän kızıy
Futbol
Säğat
Kaspiy dulkını
Ni närsägä
Sabantuy
Kubız
Gölsu

Mäktäp

Küpne kürdem üz gomremdä,
Küp imtihan.
Bändäsenä zur taläbe,
Kırıs cihan.
Ukıtuçım birgän belem,
İtte yärdäm.
Mäktäbemä rähmät ukım,
Min çın adäm.
Bar belemneñ nigeze bula,
Şuşı mäktäp.
Här vahıtta yättä totu,
Anı kiräk.
Mäktäp canı bulıp tora,
Ukıtuçı.
Yaktılıkka, irkenlekä,
Yul kuyuçı.

UZGINÇI

Arbamda iskergän ,atımda kart,
Minem baratorgan ciremdä yat.
Üzemdä min inde baytak yäşim,
Kardäş küp bulsada ,canım yätim.
Çıdar atım, säfär tämamlarga,
Tetelmiçä tüzär ,iske arba.
Yörermen min äle yulçı bulıp,
Citmäs äle azak, vahtım tulıp.,.

KALA YuLI

Kala yulı kayda diseñ,
Kala yulı burlı aşa.
Mine çittä taşlamagız,
Minem köñlem adaşa.
Sırttan ,sırtka töşä menä,
Kalaga bargan yullar.
Gel sineñ turındagına,
Başıma kilgän uylar.
Kalaga bargan çagımda,
Belmädem kalasımnı.
Gonyahsız nisez bulsamda,
Tamugta yanasımnı.
Yat cirlärneñ berdä yuktır,
Tamugtan ayırması.
Gonyahlı bulsamda kadir,
İlemnän ayırmaçı.

SYaPAY NİYÄTE

Syapay kürşe boyıl sugım suygaç,
Öylänergä ahrı niyätli.
Därgaç bazarınnan algan kastyumnarın,
Fasonına kiterep erätli.
Käntäy apa kürşe Syapayıma,
Kälyuk, Märzıyasın dimlägän.
Kälyuk babay, Syapay sorasada,
Märzıyasın aña birmägän.
Biräm digän ,ägär maşinamnı,
Maşinamnı minem yasasñ.
Tämäkeñne ,bezgä harambulgan,
Arakıñnı balam taşlasañ.
Min işmädem ,süz birgändi Syapay,
Kälyuklarga artık barmaska.
Märzıyasın üze kitersädä,
Hatın itep üzenä almaska.

RABBIMA

Ya, Rabbım siña citmäde,
Ukıgan dogalarım.
Şuñadır ,gadättägeçä,
Aldıngı bulalmadım.
Uzdılar ,taptap kitkändäy,
Ber böcäk yaralgısın.
Ya hodam närsä öçen min,
Dönyaga yaraldım soñ.
Yuk süzem karşı äytergä,
Min rıza birgäneñä.
Köñlemdä närsä bulganın,
Sin genä belgäneñä.

TAÑ

Elga östenä toman kütärelgän,
Ärem ise borın kıtıklıy .
Su anası kızı ahrı yoklıy,
Mondıy maturlıkka kızıkmıy.
Bik azgına vahıt ütep alır,
Cil taratır toman pärdäsen.
Älege koyaş ,bezneñ iske tanış,
Ul yaktırtır dönya sähnäsen.
Tik älegä toman tora birä,
Sayrı turgay ,oça kübäläk.
Tabigatnıñ irtä uyanganın,
Kötep ala härber küzänäk.

8-MART

Mart bäyräme irlär köne tögel,
Hatın—kızlar köne ahirät.
Ya bülägen ,ya çäçäklär alıp,
Hatın—kıznı kotlarga kiräk.
Sinnän büläk kötöp toruçıga,
Ällä närsä alıp birerseñ.
Büläk tögel sine kürgäç kenä,
Anıñ şatlanganın belerseñ.
Bäyräm säbäp ,kabat kürsätergä,
Kemgä niçek sineñ karaşıñ.
Kayçak citä yomşak süzeñ genä,
Dävalarga yöräk yarasın.

KAN

Kemnär kanı aga minem tamırlarda,
Kem kaldırgan miña üz kanın.
Kem uylagan canı çıkkan çakta,
Kala diyep cirdä üz kanım.
Ällä niçek avır bulgandada,
Kan oyışmıy tamırlarımda.
Alar kitkän tik alarnıñ kanı,
Kaldı minem tamırlarımda.
Yavız doşman küpme tırışsada,
Yozälmägän näsel ceplären.
İsrek huca kat-kat cibärsädä,
Bezneñ öskä şakşı etlären.
Bez yäşibez cirdä, bezdän soñda,
Küp ğasırlar yäşär tatarlar.
Min oşanam min kitkännän soñda,
Bez yäşibez diyep yazarlar.

BALAGA

Olo imtihaçı fani dönya,
Yaştän belem ezlä, nadan bulma.
Cebemä salınıp,---yöre uyau,
Yaşäü citdi närsä ,tögel uynau.
Däräcäle bul sin ,üz-üzeñä,
Tik yakşıdan küren ,çit küzenä.
Köçeñ citsägenä ,uzış, yarış,
Aldadılar diyep itmä tavış.
Aldan belälmiseñ, kem ciñäsen,
Berkem belä almıy ,ni küräsen.
Gomer aguına üzeñä tayan,
Ciñüçene genä zurlıy zaman.

SÄRVÄR

Säriyä apa saularmısız,
Yahşı tön kundıgızmı.
Bik irtä kilmädemmikän,
Çäy eçep buldıgızmı.
Uz-uz tayım ,älä kayçan,
Bezneñ torganıbızga.
Çäylärgenä kaynatmadık,
Barı bar aldıbızda.
Pärämäçä itle küzle,
Käpestäle kıstıbıy.
Min üzem eştä bulsamda,
Mine bit kızım sıylıy.
Bik yahşı bulgan kızıgız,
Bik matur Särväregez.
Niçä kat sorap yöresämdä,
Kiyäügä birmädegez.
Näfseñne suzıp yöremä,
Säriyä Särvärenä.
Äldä yılda ütkäne yuk,
Marca öylängäneñä.

VATA TAYIM

Vata tayım ,cäyep kümäç peşte,
Atlap torgan mayım ,ulda töşte.
Utırda kapkala ,köñeleñne aç ,
Apañ bula torop ,yöremä aç.
Vanya ciznäñ kilä ,ahrı öygä,
Tagarsıñ bişmäten, alıp çügä.
Ni närsä äytsädä, yarıy diyen,
Yaşärbez niçektä ,tabıp imen.
Tirä kürşebezdä bezneñ yahşı
Kil zinhar ber süzdä ätmä karşı.
Babañnıñ kemnegen alar äyter,
Bögengä inşalla ,tınıç şöker.

YÖZEM

Bakçada üsä yözem,
Küptän utırtım üzen.
Kapkara cimeşläre,
Kuş yodrık tälgäşläre.
Kilegez kardäşlärem,
Kisärmen tälgäşlären.
Kara yözem---yözem ak,
Sez kilgängä min bik şat.
Baldan tatlı cimeşlär,
Sıylanıgız kardäşlär.
Küçtänäç bulsın sezgä,
Yözemem üzegezgä.

KAZANGA SÄFÄR

Poçtovıy-bagacnıy Volgograd-Kazan,
Min şul poyızda, Kazanga baram.
Başkaga yuk bilet, alalmadım,
Bütän olau ezläp tabalmadım.
İnde ni ätsäñdä baş kalabız,
İrtäme soñmı arı ber barabız.
Ciget çagım äle, bik yaş üzem,
Härber matur kızga ,töşä küzem.
Vagonga utırgaç, sobhan alla,
Şul kupeda tagın öç kız bara.
Kiyenep utırgannar yarım şärä,
Avıl cigetenä inde bu mäshärä.
İkese kara çäçle ,berse cirän,
Ninärsägä utram uylap tirän.
Köñelem sufler köbek, miña däşä,
Bu hatle kız berdän siña ni närsägä.
Yatta yokla ciget eçep çäyen,
Kızlar üz aralıy tabar cäyen.
Kazanga baram dip ,äyttem vagonçıga,
Kızlarda ahrısı anda çıga.
Vagon tüti digän ,tatar hatnı,
Öç-dürt kabat bulır, sakal astı.
Karidordan kilä sıyar-sımas,
Ber tavıktan apay aşap tuymas.
Tägärmäçlär tavışı dıñgır-dıñgır,
Bälki kaysısıda yahşı kızdır.
Tik Kazanga miña baru kiräk,
Ä bögengä inde tüssen yöräk.

YaKLAUÇILAR

Vatan yaklauçılar köne,
Bäyräme kiçä ide.
Sugıştan kaytkan kart—korı,
Barı berniçä ide.
Avıldan kübäü kitkännär,
Almaniyä sugışına .
Alarnı itep kertkännär,
Acdaha sulışına.
Barı ber tere kaluçı,
Tabılgan siräkkenä.
Kübenä kümü kagızın,
Birgännär öylärenä.
Kaysınıñ kayda kabere?
Kayda soñ ziratları?
Kırılıp kalgan sugışta,
Avılnıñ ir-atları.
Ustergän bala—çaganı,
Tol kalgan hatınnarı.
Avırmı bulgan alarga?
Kem sorap torgan anı.

ARA KÜL

Ara küldä su yarlardan çıkkan,
Suda kalgan iske kamışlar.
Su östendä ak cilkännär bulıp,
Yözep yöri parlı akkoşlar.
Külneñ kürke bulıp bögengegä,
Akçarlaklar belän yarışıp.
Ara külneñ kömeş sularında,
Akkoş uynıy par-par kavışıp.
Küptä ütmäs kamış üsep çıgar,
Tönboyıklar çäçäk atarlar.
Külgä huca bulıp töne-köne,
Cırın cırlar küldä bakalar.
Çelän kızı,basıp ber ayakka,
Baka aulap ,köndä sıylanır.
Näticäse bulıp yäşäüeneñ,
Çelän cigetenä tuylanır.
Tik min haman yalgız ,yöri biräm,
Yaz bulsada ,közlär citsädä.
Bar koşlarnı cılı yakka kuıp,
Tönge yaktan cillär issädä.

MİŞÄRÄTLÄR

1.Yoldızlıklar küktä ,barı tañga taba,
Kuzgalıp urnınnan, yaña urın taba.
Timer kazık kına üz urnında tora,
Aña karap kına yulnı tabıp bula.
2.Yaz kilde, sindä kilep kitärseñme,
Kilgäçtä bezgä tike citärseñme,.
Tap vahıt ezläp kara ,küñeleñdä,
Yukmı min, kalmaganmı ber cirendä.
3.İrtägä aprel kiler ,çın yaz tuıp,
Elgadan sular agar, bolıt yuıp.
Cılı cil, irennärgä kaglır kilep,
Kinättän ,uy kuzgalır bu sin diyep.
4.İsäpkä genä tögel sangada bul,
Sine mankortlavıçıga kuyma hiç yul.
Kyagazgä yaz ,üzeñ tatar diyep,
Däşä kalsa siña ,kemdä kilep.
5.Zäñgär su bulıp kürenä,
Märäkän tübäläre.
Gölgä karım ,sine küräm,
Küñelem kübäläge.
6.Ak kolaklı kuyan uynıy,
Talnıñ külägäsendä.
Caniyem keşe bulasıñ,
Miña öylänäseñdä.
7.Kaçkanda alla di ,kugan da alla di,
Yalvara hodayga.
Berebez kuıp ,berebez kaçıp,
Yäşibez şulayga

KÄPÄÇ

Töş kebek kenä häteremdä,
Yahşı vakıga köñelemdä.
Min äle bik keçkenä çagım ,
Küz aldıma kilä ,tagın ,tagın.
Äbiyem alıp kilgän miña käpäç,
Min inde zur buldım anı kigäç.
Üzedä şatlana bagıp miña,
Koçıp, koçıp ala mine kuyınına.
Zur üsärseñ di balam ,bulırsıñ däü,
Yadeñdä kalsın torganıbız ikäü.
Sin minem aziz balamnıñ balası,
Minem di küz nurım ,yörägem paryası.
Kızıllık kitermä atañnıñ yözenä,
Töşermä tap üzeñneñ ismeñä.
Haramga kul suzma, eşläp aşa,
Eş belän irkenlek yörilär yanaşa.

CABIY

Üze torop baskan sabıy bala,
Kullar cäyep, anasına bara.
Üze kurka kebek, tik şulay da,
Adım sayın yakınaya ara.
Anasınıñ küzlärendä yäşlär,
Ul da kurkkan ,ul da şatlana.
Täüge adımnarı balasınıñ,
Aña bagıp ana soklana.
Täy-täy yorep kitkän ,näni bala,
Kurku tışauların yözälgän.
Bik bäläkäy genä bulsada ul,
Çın keşe dip üzen sizälgän.

KÄCÄ

Zari äbineñ, bar ber käcäse,
Äbi käcäne küptän üsterä.
Bäyräm könnärne käcäne huplap,
Kara bodaydan botka peşerä.
Nigenä salmıy äbi botkaga,
Törle-törle tämnätkeçlär.
Şul hatle tämne botkanıñ täme,
Tögel käcäse aşar keşlär.
Äbi käcäneñ döböten tarıy,
Kürä köñelen birä botka.,
Döbeten sata, akçaga bata,
Totmıy käcäne yukka buşka.

GİTARAÇI

Ber tirmaga kabat ,kabat uynıy
Tar tıkrıkka kaçkan gitara.
Köñellärgä yatış uynaganı,
Tik kurenmi küzgä –oyala.
Çık uramga dimen, iştäseñme,
Kürsen halık gitaraçını.
İştep kenä tügel kürep belsen,
Gitarada uynavıçını.
Gitar kıllarına çirtä—çirtä,
Üzençäle köylär çıgara.
Yaş usmerneñ moñga mohtaclıgı,
Gitaralar tıñlap yugala.
Min üzemdä tıñlım ,köylär tanış ,
Tik yañgırıy yaña avazdan.
Ber tarmag bulıp ,kön küreşneñ,
Kalışmaska uyı zamannan.

NİZAMİGA

Kömeş yanında ,altın bulıp,
Diñgez yarında tora Baku.
Tik minem säfär arı tügel,
Minem niyät Gäncägä baru.
Buysınıp hodaynıñ ämrenä,
Baram dip çıktım Nizami kabrenä.
Tik samolet utırdı Bakuda,
Barçası öçen bik gadi vakıga.
Süzdä yuk bik kürkäm zäytünne Baku,
Tik uyım minem çinarlı Gäncägä baru.
Anda zur törki, olo şähes, böyek şahir,
Atagı çıkkan İlyas ,dahi ber ir.
Ak märmär kaber taşı bulıp tora,
Äldädä yäşi Nizami ätkän yola.
Kemdä kem kiler baş taşıma,
Min yärdäm kürsätermen anısına.
Min kildem Gäncävi karşıña,
Tez çügäm häm baş iyäm talantıña.
Kil zinhar kılsana sin ber doga,
Birsen hodayım irkennek halkıma.

SÖYGÄN CARIM

Kayda soñ sin minem söygän carım,
Kem kulları sine irkäli.
Min yaratkan matur yözläreñä,
Koçıp alıp äle kem karıy.
Min belmimen häzer nindi köygä,
Nindi cırlar, kemgä cırlısıñ.
Miñ bulgan täüge mähäbbätne,
Yalgış bulgan diyep uylısıñ.
Ällä inde sindä minem kebek,
Üz-üzeñä urın tapmısıñ.,
Kötmägändä bezneñ ayrılgannı,.
Hata ikännegen añlısıñ.
Bälki sineñ kara küzläreñne,
Üpkäläşü hise çılata.
Efäk kebek çäçläreñnän sıpap,
Yaña carıñ sine yuata.

KÖNBAGIŞLAR

Sin öygä kitäm digängä,
Ozatıp çıkkan idem.
Könbagış kırı aşalıy,
Min alıp baram didem.
Kön buyı kırda yöredek,
Çigenä çıgalmadık.
Kön buyı ikäü bulsakta,
Übeşep tuyalmadık.
Bez übeştek könbagışlar,
Oyalıp bögeldelär.
Bal kortları, bal ciganda,
Übeşkänne kürdelär.
Ber gonyahsız ,saf mähabbät,
Könbagışlar eçendä.
Şundıy rähät bu bähetne,
Kürämmällä töşemdä.
Yuk önemdä bulgan hal bu,
Sin minem koçagımda.
İküläp bergä yanabız,
Mähäbbät uçagında.

ŞOMORT

Ber ap-pak çäçäk kebek, şomort agaçı,
Karşımda tora kebek ,yaz tantanası.
Yaş kilen baskan kebek, şomort çäçäktä,
Gel şulay toror kebek ,ul kiläçäktä.
Hiç kayçan koymas kebek, şomort çäçägen,
Bik yırak belä kebek, ul kiläçägen.
Täräzdän kerer kebek ,şomort botagı,
Diyärseñ aça kebek ,kilen koçagın.
Kemneder däşä kebek, kemneder kötä,
Tik yalgız kileş kenä ,gomere ütä.
Ber ap-pak çäçäk kebek, şomort agaçı,
Karşımda tora kebek, yaz tantanası.

TAŞ SALU

Yul çıgam dip taş saldırdım,
Dinebez kuşmasada.
Kürşe karçık kına saldı,
Tılsımçı bulmasada.
Kaysı taşı ,niçek töşä,
Kaysısı ni kürsätä.
Ni bulasın ni küräsen,
Barçasın taşlar äytä.
Babam sugışka kitkändä,
Kem soñ taş salgan ikän.
Taşlar yahşı kürsätsädä,
Nik ülep kalgan ikän.
Taş tögel ,älçi bärsäñdä,
Küräçäk kilmi kalmas.
Hodaydan izen bulmıça,
Ber adäm yäşi almas.

ORENBURG ŞÄLE

Orenburgnıñ döbet şäle,
Ak käcä döbetennän.
Mähäbbät, cılı tarala,
Anıñ här ölgesennän.
Kızlar cırlap cep erlägän,
Uzışıp bäylägännär.
Şällär kemgä elägäsen,
Alnıdan belmägännär.
Ber uçka sıya çil şäle,
Baldak aşalıy ütä.
Kem söyä, söygän yarına,
Şondıy şäl büläk itä.
İñenä sala kartlarda,
Ak şäle ,ak çäçläre.
Sin kemgä büläk itteñme?
İseñä töşer äle.

SİÑA

Här yañanı yasılar iskedän,
Buladır ber, kuşılıp ikedän.
Tik can birä hoday, ör yañanı,
Ul sineke ,tik sin sakla anı.
Azdırma köñleñne ,tırış yäştän,
Näfseneñ çige yuk, röhsät itsäñ.
Yamanlık eşlämä ,tırışıp kara,
Naçarnı ciñärseñ ,tora bara.
Akıl kübäysädä ,vahıt kimi,
Vahıt digän närsä ,şäfkat belmi.
Bara-bara canıñda tauşala,
Vahtı citkäç ,hoday kire ala.

KAZANDA KÖZ

Yañgır yava ,yavar yaumas ,Kazanda köz,
Sibälägän yañgır belän ,çılangan ös.
Yarıy äle salkın tögel ,tüzep bula,
Köz citteme sarı töskä, çuma dönya.
Kaşkarilar totkan kileş, ap-pakların,
Min ezlimen Kazan buylap, kız uramın.
Ällä inde tıkrıkkına sineñ uram,?
Telefonnan niçek äyteñ şulay baram.
Min aşıgam, min aptırım ,inde çabam,
Maksatıma min ireşäm ,häzer tabam.
Tik nikter yuk ,nigäder yuk ,kız uramı,
Ällä inde bik masharçı kız bulganmı?
Ebendelär kikrikläre çäçäklärneñ,
Küz yäşläre yua kebek ak tacların.
Hava yılıy, mindä moñsu ,tabalmadım,
Nigä mine aldagannı añlamadım.

KIŞ BABAY

Tizdän yaña yıl bäyrämen,
Kış babay alıp kiler.
Çırşı yanında büläklär,
Bez nänilärgä birer.
Bez cırlarbız bez biyerbez,
Kar kızı bezneñ belän.
Kış babay yahşı ,tik bezne,
Almıy ul üze belän.

CİRÄN KIZIY

Küçte ber kız bezneñ kürşegä,
Mäçesedä cirän, üzedä.
Cirän genä tögel sipkele,
Cirännärneñ iñ kızıl töre.
Kızıl altın tosle çäçläre,
Unbiş tiräsendä yäşläre.
Tirä yündä bette tınıçlık,
Kayda kitte mäñgelek duslık.
Malay—şalay tuymı sugışıp,
Ber beresen yöri kuışıp.
Ä kızıbz güyä färeştä,
Berni belmi yöri imeştä.
Tıngı bozgan cirän kızına,
Anakası bagıp kızına.
Rähät bulıp kitä üzenä,
Üz yäşlege töşä isenä.

FUTBOL

Bu uyın eştän avır ,sugışka tiñ,
Yaştäräk uynıy idem, üzemdä min.
Süzem şul futbol turında bara,
İnglizlär uynap yöregän eş ara.
Tatarda häzer mavıga, futbol belän,
Rubinnı äytäm, äybät uynıy üzem küräm.
Karşı komandanıñ izälär mıkısın,
Tik Kurban Birdıyıv dogasın ukısın.
Kapkadar saklıy üz kapkasın,
Onotıp anasın häm atasın.
Eläkterep ala kayış tupnı ,ike kullap,
Bärgäläp cirgä şonduk tibä anı yullap.
Kıçkıra canatarlar ,kert, kert diyep,
Bu karşı torgan futbolçını örket diyep.
Ya alda ,kıyıl ,çabış, siker,
Tup digänne sin kapkaga kiter.
Tiptä kert ,çolbansın yätmägä,
Kertmäsäñ uynavıñ ni närsägä.

SÄĞAT

Säğat takkan vakzal karşısına,
İke ügıda miña kürenä.
Üklar belän säğat tügäräge,
Öleş—öleş bulıp bülenä.
Ber zuraya öleş ,ber yagında,
Ber yagında, betä berçegä.
Ber kındekka takkan ike ügı,
Ayrılada aşıga kürşergä.
Äle säğat kem gomeren sanıy,
Kemneñ vahtı betkän berçegä.
Säğat yöri tügäräge buylap,
Tuktatalmı anı bersedä.
Kayçan uylım säğatema karap,
Tizräk ütsen diyep bu vahıt.
Ä kayçakta minnägenä torsa,
Kuyar idem säğat tuktatıp.

KASPİY DULKINI

Kük gömbäze enceläre belän,
Tönge İdelne çınnap bizägän.
Yoldozlarnıñ suda cemeldäven,
Bez karıbız ikäü köymädän.
İdel aga, bezgä qadär akkan,
Bezdänsoñda agar tuktamas.
İdel aksa Kaspiy diñgezedä,
Tulıp torır korop yugalmas.
İdel aksın öçen ,çişmä sular,
Kuşla ,kuşıla bergä cıyıla.
Alar kümäk bulgaç çişmä köçe,
Kaspiy dulkınında toyıla.
Tau ,tau bulıp diñgez dulkınnarı,
Diñgez yagasına urgıla.
Sineñ bitne yugan tatlı sular,
Sine sagnıp şulay tau bula.

Nİ NÄRSÄGÄ

Ni närsägä miña tañ atular,
Ni närsägä miña bu dönya.
Ni närsägä göllär maturlıgı,
Sin bulmasañ ägär yanımda.
Sinnän genä yarsıp yanularım,
Almagaçlar çäçäk atkanda.
Sinnän genä izge toygılarım,
Cılı yaktan koşlar kaytkanda.
Sin yanımda bulsañ ,kış bulsada
Dönya matur dönya söykemle.
Sin yanımda bulsañ ,bu dönyada,
Kiräk itep sizäm üzemne.
Kitä kürmä minem yannarımnan,
Ällä nindi säbäp çıksada.
Mähşär citep ,gonyahlarım öçen,
Tamug utı mine yotsada.

SABANTUY

Cıyılgan İdel yarına,
Saratov tatarları.
Sabantuyga cıyılgannar,
Köç sınap karargamı.
Sabantuyda bil alışa,
Tatarnıñ batırları.
Kem ciñgänen karap tora,
Kızlarnıñ maturları.
Barçasında şatlandıra,
Sabantuy büläkläre.
Berberesen şunda taba,
Yaşlärneñ ziräkläre.

KUBIZ

Kız bala baskan uramda,
Kubızda zımbıldata.
Tın tora uram bar canda
Kubıznı tıñlap yata.
Tavışı ,köye, zıñlavı,
Sıyalmı uramnarga.
Kayadır avılnı çıgıp,
Yuünälä dalalarga.
Dalada gaynap kaytaavaz,
Cil belän aralaşa.
Diyärseñ kubız tavışı,
Kilä ğasırlar aşa.
Kilädä kerä küñelgä,
Ütkännän säylyam bulıp,
Mindä cırlımın ahırda,
Cırlımın köñlem tulıp.

GÖLSU

Äy baladin baladin,
Tabıp aldık daladin.
Dalada bala yatamı,
Sorap aldık alladin.
(Bişek cırı)
Eşkä alındım üzem,izge niyät belän,
Hoday miña birgän köç vä küät belän.
Ni qadärgä ikän citär minem köçem,
Yazıp tämamnarga tüzärmenme üzem.
Menä bögen üzem mömkinnegen tabıp,
Kullarıma käğaz, şarlı kalyam alıp.
Ni işkänne,yaştä kartlar sülägänen,
Nindi hanga kemnär yasak tülägänen.
Küpme bulgan monda,elek at bäyäse,
Niçä pot it birgän nar döyäse.
Kemnär bezgä boron kürşe bulıp torgan,
Kayda tatar cäyen ,niçek çatır korgan.
Kemne söygän kızlar, kemnän bala tugan,
Çäçeneñ hakı,çında,mägre küpme bulgan.
Barın terkäp bögen yättä kalgannarın,
Kadir yärdäm itsä,yazam sezgä barın.
Kısır hıyal härçak,hıyal bulıp kalır,
İzge eşkä niyät,çakma taşnı yarır.

Berençe äñgämä

Küçep kilgän bu yaklarga bik küptännän,
Mişär yortı bulıp torgan Äläzännän
Seläüdändä küçeneşkän bire halık,
Bik az kilep,ürçegännär monda kalıp.
İñ borongı avıl bulıp yaña yortta,
Ber bähassız sanaladır ul Altata.
Altı ata bire kilep tuplangannar,
Avırlıktan,doşmannardan kurkmagannar.
Bögengädä bu avılnıñ halkı kızu,
Ciñel tögel ul halıknı citep uzu.
Küp halıkka bu dalalar altın bişek,
Tik küçengän bu cirlärgä kaysı niçek.
Dürt avlı bar tatarlarnıñ därgaç yakta,
Berse anıñ yakın tora turtarmakka.
Turtarmakka yakın torgan İlmin avılı,
Kalkan bulıp torgan İlmin ul üz dävre.
Kalkan bulıp kalmıklardan,nogaylardan,
Koro kalmas öçen arışlardan,bodaylardan.
Cäyläü kipkäç, ülän betkäç küçmä kalmık,
Kugan malın igennärgä,tarılarga,
Tatar inde bik tırışkan,üz baylıgın.
Kalmıklardan karşı torıp aralarga.
Bitsez kalmık bimazalap avıl halkın,
Kat-kat bozgan ike yaklı soloh şartın.
Şonoñ öçen İlmin totkan atlı dozor,
Bayas taunıñ tübäsendä,çigäsendä.
Ut kabınsa Bayas tauda,bik zur uçak,
Avıl halkı kürep algan anı şulçak.

İKENÇE ÄÑGÄMÄ

Sırt arası cirdä ber tau tora,
Berdän ber tau bu yaklarda Bayas bula.
Çigäsendä bik borongı tiräk usä,
Här adaşkan yulın taba anı kürsä.
İtägendä Bayas taunıñ totkan buma.
Här vahıtta ul su belän tulı bula.
Kemnär totkan ul bumanı kem kazıgan,
Kem anarga Söñgel diyep isem kuygan.
Arifä äbi süli ide imeşterdä,
Hannar altın kümep kuygan şuşı cirdä.
Kırık ügez tiresenä çornagannar,
Niçek ezen yugatırga uylagannar.
Äsirlärdän şul bumanı kordorgannar,
Annan arı İbät hanga kudırgannar.
Kaysı citkän Tömännärgä,kaysısı yuk,
Kübese ülgän cazalanıp şuşı yulduk.
İbätnedä Ähmät hannıñ olo kugan,
Citep alıp ällä çalgan,ällä bugan.
Atasınıñ üçen algan hannan ul da,
İbäk çalgan Ähmät hannı tönne Donda.
Kaçıp kitep kotolam dip min sebergä,
Nogay belän dus bulsam dip kermäm gürgä.
Nogay kaçkan ,İbäk ülgän,altın kalgan.
Küp adämneñ şuşı altın canın algan.

ÖÇENÇE ÄÑGÄMÄ

Mäydan cıyıp söyläştelär agay-ene,
Kiräk diyep kizü totu yılı buyı.
Yaş cigetlär çiratlaşıp yöresennär,
Bez uyau dip yatlargada kürensennär.
Bertörläre Bayas tauga barıp çıksın,
Beräüläre Märäkändä kizü totsın.
Almaş tilmäş karıy torsa ciget halkı,
Yakın kilmäs avılıbzga çite-yatı.
Mäydan kuygan karar belän,ämer alıp,
Yaş cigetlär arasında cirbä salıp.
Kemgä kayçan häm kem belän karavılga,
Barırga dip karar çıktı bar avılga.
Parlap-parlap kizü tota ciget halkı.
Kön östendä çişeläder mäydan şartı.
Menä ikäü ike caydak ike iptäş,
Habib belän Çärkä Halil ike kardäş.
Bayas taunıñ tübäsenä menep basıp,
Beräüdäme kilmi diyep posop-kaçıp.
Karadılar tirä yakka ,küz kürgänçä,
Tirä yaknı küzättelär kiç citkäçä.
Bayas taudan yırak tögel asta buma,
Cöñgel digän sihri buma ul şul bula.
Taudan töşep su yanına tuktadılar.
Çakma taştan ,çerek ürtäp ut aldılar.
Su alam dip suga töşte Habibulla,
Kazan belän su alganda kerep suga,
Su astında altın täñkä yaltrap tora.
Ciñ sızganıp altın zatın aldı ciget,
Su da alıp ,iptäşenä bardı ciget.
Uçın açıp ,mä sin Halil kara diyep,
Kürdeñ niçek bezneñ eşlär bara diyep.
Attan töşep altın taptık yaña kilep,
Başka keşlär tabalmagan monda yörep.
-Hayırlıga bulsın inde bu tabıldık,
Halık söyli bu Söñgedä zur altınnık.
Ul baylıknı Su iyäse saklıy dilär,
Anıñ dilär ber kızı bar ,biktä çibär.
Aylı töndä ul kız yarda yöri imeş,
Altın ece öslärenä takkan kileş.
Çäçlärenä altın kuşıp ürgän dilär,
Törle yıfäk öslärenä,kigän dilär.
Min kürmädem siña sülim halık süzen,
Kuna kalsak sin kürerseñ anı üzeñ.
Töngä monda kalabız dip kileştelär,
Kiçke aşnı äzerlärgä kereştelär.
Katkan kazı ,iske kümäç,kizü aşı.
Kazan tagıp şurba peşsä,bigräk yahşı.
Kazı turap ,yarma salıp,tagan kuyıp.
Botka peşep,yatarbız dip,aşap tuyıp.
Şulay süläp yaş ülängä tayandılar,
Tik tañ atkaç ,koyaş çıkkaç uyandılar.

DÜRTENÇE ÄÑGÄMÄ

Kuksıp tora kazan astı kümerläre,
Cılı äle kazı salgan üräläre.
Tiz töştelär su buyına bit yuarga,
Tik belmilär ikesedä ni uylarga.
Niçek bolay berni toymıy yoklagannar,
İkesedä tañga tike tormagannar.
Yuınam dip Habibulla kulın suza,
Kiçägeçä altın täñkä sudat tora.
Aldı suzılıp,altın täñkä yal-yol itä,
Kemder bezne Halil tugan yurap itä.
Telä nişlä tabigatta bulmıy alay,
Kemder bezne näsmihitä ürti malay.
Äydä tiz bul,tamak yalgap kuzgalıyık,
Mahcan aşa öygä taba,yul alıyık.
Süli-süli atlar totıp yärlädelär,
Beräünedä tirä yakta kürmädelär.
Kuzgaldılar taşlı ürgä turı totıp,
Cildereştän kualılar vahıt otıp.
Sırtka menep karasalar, tirä yakta,
Dala kırgıy canvar belän tulıp yata.
Kötü—kötü bulıp utlıy ,kıyık käcä,
Cakta tora,tirä yaknı küzli täkä.
Uyau tora,keşe ütä,büre yöri,
Keşesedä,büresedä cällek belmi.
Erak tögel,ber kart büre häräkättä.
Tik bulalmy ul ğayeplı häläkätkä
Teşe barda köçe yuktır tuklanırga.,
Şuña kürä ul mäcbürder aç kalırga.
Yaş bürelär anı kudı törkemennän,
Ber hal äle ägär ülsä aç ülemnän.
Yä kargalar ,yä kozgonnar küzen çokor,
Yä şakallar totıp alıp,bugaz yırtır.
Hättä mömkin kart bürene kışkı tönne,
Aşap kitär ul üstergän üz törkeme.
Büre kırgıy,büre yırtkıç,üterüçe,
Çınında ul yäşäü öçen kan koyuçı.
Ul kemnedä aşamasa üze ülä,
Şonoñ öçen üterüne döres kürä.
Anarda da bezdägeçä hodaydan can,
Dimäkterdä röhsät belän koya ul kan.
Salkın kışta aç karınga ayga ulıy,
Här vahıtta häräkättä ul tik tormıy.
Tik ber canvar karşı tora doşmanına,
Karamıça anardan zur bulganına.
Ul da bulsa,soro büre,büzkort näsle,
Tatargada büzkort digän bulır aslı.
Ber tabınnan aşıy keşe büre belän,
Yarışırga mäcbur tugan köne belän.

BİŞENÇE ÄÑGÄMÄ

- Halil iştäseñme bezgä ber öç köngä,
Kiräk Bayas tauga barırga kizügä.
Öç täülek eçendä ikäü kunıp-tönep.
Tororbız sagalap,su buyında yörep.
Tartırbız cätmälär,taşlarbız ırgagın,
Bälki kulga töşär anda bulgan altın.
- Habib sineñ belän,utka-suga keräm,
Tik altınnı tapkaç ,anı üzem büläm.
- Altınnı kürsättem kiçä kömeşçegä,
Altın koyılgandi bezdän yırak cirdä.
Minemdä malaynı kizü alıgız di,
İkäügenä tögel öçäü barıgız di.
- Nigä bezgä kiräk,kömeşçe malayı
Ezläp tabalmasıñ andıy yalagaynı.
- Min anarga äyttem yarıy alırbız dip,,
İkäü tögel öçäü kizü barırbız dip.
Tik ätmädem aña,kayçan baraçaknı,
Bezneñ belän anı kayda alaçaknı.
- Äydä sineñ belän aldan söyläşiyek,
CU İyäse kürsä anı nişlätiyek.
- Mıltık ,söñge bulır bezneñ kulıbızda,
Belmim çıgarmı ul bezneñ yulıbızga.
- Yuk bez başkaçarak çarasın tabıyık,
Üzebez belän arı,kımız bez alıyık.
Ber çäpçäktä kımız tulı ike çiläk,
Bezgä ike çäpçäk arı alu kiräk.
Anı kürä kalsak däşärbez kunakka,
Salırbız kımıznı ,bez agaç ayakka.
Sılarbız İYÄNE maktap kımız belän,
Birer ul altınnı tiyäp kuşuç belän.
Hämer eçkän zatnıñ başı çitkä kitä,
Här oçragan cannı anarga dus itä.
Adäm isergänne İYÄ dä iserer,
Kübär bulmasada altın bezgä birer.
- Yarıy şulay bulsın sin häyläkär keşe,
Keşe digän cirdä,akıl belän köçle.

ALTINÇI ÄÑGÄMÄ

Töş aldınnan ike ciget kilep citte,
Zatlar barlap ,at tışaulap vahıt ütte.
Ança inde eñger-meñger vahıt citte,
Habibula cätmä alıp suga kitte.
Cätmä kuyıp ,ırgak bärep kaytı kire,
Suzlıp yattı şul tirägä cäyep tire.
Kiçke aşnı ikäü torop aşadılar,
Kire yatıp inde nıvıy başladılar.
Sikrep tordı urınınnan Habibulla,
- Halil tugan berär säğat yatıp yokla.
Annan arı min yatarmın sin torırsıñ,
Tirä yüngä karavıl häm sak bulırsıñ.
Halil yattı yokısında ul töş kürä,
Töşendä ul säkidä altın bülä.
Kuşuçın üzenä tutra ämän kübräk,
Fäqat altın aña tiyä kebek äzräk.
Tirlägän ,peşkän,aşıgıp altın bülä,
Habib yoklıy ul üzenä ber töş kürä.
Töş kürä ul tun östenä yatkan kileş,
Sudan ber kız çıgıp kilep baskan imeş.
Küz algısız çibärlege,buyı sını,
Tüzärmikän adäm digän,kürep şunı.
Yakın kilep çügäläde kız yanına,
Rähät bulıp kitte şunda üz canına.
Kız suzılıp anıñ çäçen sıpıy imeş,
Sudan çıkkan kız bulganga kulı yüeş.
Beräm-beräm çäçen tarıy barmakları,
Mondıy töşe anıñ suzlır ozakkamı.
Tañ atarga bik az kalgaç uyandı ul,
Çäçe yüeş ikänlegen toyaldı ul.
Yatıp tora ,üze uylıy ,töşenä kayta,
Şul çagında koyaş çıga häm tañ ata.
Küz aldınnan kitmi bu kız hiç nigädä,
Yuk mömkinnek anı kire kürergädä.

CİDENÇE ÄÑGÄMÄ

- Äni kara yarda yatkan ike ciget,
Alar här çak yal itälär bire kilep.
İkeseneñ berse ohşıy miña küptän,
Sudangına karap toram aña çittän.
Ütkän köndä min şayarıp altın kuydım,
Nişlärlär dip üzem çittän ,bagıp tordım.
Süläşläre,monda ikäü ozak kalıp,
Niyätläre ,Söñgel sudan ezläp tabıp.
Kitmäkçelär tabıp algan,altın alıp,
Ezlärlärme suga kerep arıp talıp?
Tönne çıgıp min yoklatım ikesendä,
İrkälädem şul cigetne tön eçendä.
Anıñ isme Habibulla,zäñgär küzle,
Köñlem yata,şondıy yahşı,çibär üze.
Äni käbeş bälki ulda mine söyär,
Gölsu bägrem ,yaratamın sine diyär.
- Nigä siña bägerkäyem kerle tatar,
Tun östendä et şikelle aunap yatar.
At isedä,tir isedä gomre yuldaş,
Berdä tınıç anıñ belän köneñ bulmas.
- Bulışmasañ üzem aña serem açam,
Anıñ belän bergä,erak cirgä kaçam.
- Bulışmıda ul balakam sinsez tormas,
Yokosında siña gına gayşık bulgaç.
Çıkta sülä maturkayım bel niyäten,
İkençese tıñlamasın ul yoklasın.
Ul yoklasın tik töşendä bülsen altın,
Gomrem buyı añlamadım adäm zatın.

SİGEZENÇE ÄÑGÄMÄ

Cäy kiçendä Habibula Alim olo,
Su yagalıy utrıp tora ,küñle tulı.
Ul töşendä ber kız kürde,koçtı söyde,
Ul kız anı söygänlegen yahşı toydı.
Çuldırt itep,tıp-tın sudan Söñgeldän,
Ber kız çıktı karşısına ,efäk kigän.
Çäçlärenä ,kuşıp,kuşıp altın ürgän.
Kiyengän ul,külmäk kigän,küksel yıfäk,,
Häyran kalgan Habibula,läm-mim itmäk.
Şul mizgeldä bu kız digän telen aça,
- Sin Habibım kurıkma dip ul endäşä.
Min küptännän siña karap soklanamın,
Sin kilmägän könnäreñdä yuksınamın.
Min päridä,cendä tögel,min su kızı,
Çınında min Su anası keçe kızı.
Şuña kürä miña äytälär Gölsu diyep,
Tugan cirem ataladır Söñgel diyep.
- Sine Gölsu min töşemdä. kat-kat kürdem,
Töşem tögel önöm diyep sine söydem.
Sinnän matur kız kürmädem min dönyada,
Kitälmim min sinnän Gölsu berkayada.
- Habibulla küzem töşte siña küptän,
Bernindidä yar kiräkmi miña bütän.
- Sindä miña bik ohşısıñ Gölsu canım,
Cine kürsäm tamırlarda kaynıy kanım.
Sinnän başka kız kürenmi küzläremä,
Sine kürgäç däva bula yörägemä.
- Gölsu canım bul mineke çık kiyäügä,
Sinnän başka köñlem töşmi hiç beräügä.
- Habibulla mindä şulay ,köñlemdä sin,
Sin bulmasañ könnär buyı yörim yätim.
Tik sin niçek ata –anaña añgartırsıñ,
Min kaydan dip,kem kızı dip yaraşırsıñ.
Anam miña kiçägenä seren açtı,
İñ kızıgı min bit üzem nogay kızı.
Öydä sin äyt,nogay kızın alam diyep,
Min kötärmen yar östendä sin al kilep.
Yañgız kilmä duslarıñnı alıp kiter,
Barsı öçen anıklagan hörmät citer.

TUGIZINÇI ÄÑGÄMÄ

- Sineñ süzne tıñlap çıktım äni sudan,
Habibulla äni minem öçen tugan.
Sudan çıkkaç min karadım küzlärenä,
Küzlärennän kürdem köñele mindä genä.
Yaratam di sine ,çık kiyäügä dide,
Monnan artık miña närsä kiräk inde.
Min süz birdem aña çıgam diyep,
Çärşämbe kön irtän mine ala kilep.
- Sin anarga kiräkmiseñ bernigädä,
Sineñ köbek kız tabala ul cirdädä.
Ul tatarga altın kiräk ,ä sin tügel,
Aldatma sin ul tatardan,şunı sin bel.
Yuk äniyem mine söyä Habibulla,
Kitte inde äni käbeşem eşebez zurga.
Ber berebezne yaratabız çın köñeldän,
Äni käbeş kaytarma sin mine cirdän.
Cirdä kalıyım su cimeşe bulsamda min,
Älgä qadär sudagına torsamda min.
Mägnäse yuk artık suda kaluımnıñ,
Söygän carsız bu dönyada toruımnıñ.
Yarıy balam ihtiyärıñ,hoday ämre,
Mindä şulay cazalandım üzem gomre.
Sineñ atañ,söygän carım nogay hanı,
Sin çınında bägerkäyem tatar cannı.
Anam mine koçagınnan tartıp aldı,
Gomer buyı yöräkkäyem şonnan yandı.
Karşı bulsa moña bulır tik babakañ,
Su iyäse, minem atam ul Babahan.
Min sülärmen anıñ belän tabarmın tel,
Karşılık yuk siña bezdän şunı sin bel.

UNINÇI ÄÑGÄMÄ

Ahşam,koyaş kızıl lägän bulıp bata,
Dönya östen şonda karañgılık basa.
Çıkmagan küktä äle,ay tönneñ şäme,
Kaplagan dönyanı tönneñ kara şäle.
Törtsäñdä küzgä kürenmi,tirä tınıç,
Konokkan bulsada ,yalgızga kurkınıç.
Habibulla mıltık totkan bara auga,
Nik bara ikän ul mondıy karañgıga.
- İsänmeseñ batır yeget,käyefeñ niçek,
Çıktım menä tanışırga ,tavışıñ iştep.
Min Gölsuga ana bulam,Gölsu kızım,
Kem kızıma tozak saldı,küriyem üzem.
- Kızıñ tögel min tozakta anakayım,
- Äydä ciget kileşiyek tabıp cayın.
Su astıda altın yata yöz arbalık,
Küpme sıya at-arbaña,kit sin alıp.
Buş süz dimä açıp biräm,kara üzeñ,
Tiyädä al min aldamım ,totam süzem.
Şulay diyep kulın tıktı su eçenä,
Katıp kaldı Habibulla şul töşendä.
Yurgan açkan kebek açtı,sunı hatın,
Öyem-öyem su astında tora altın.
Kiter atnı,cik arbañnı,tiyädä al,
Tik yöremä artık bire ,bir bezgä yal.
Bu altınga tabarsıñ sin başka çibär,
Al altınnı,yaşä bayıp bulma cülär.
- Rähmät siña su anakay,bik zur rähmät,
Tik şul miña altın tügel ,kızıñ kiräk.
Cöyäm anı,anıgına ,ber yañgalsız,
Yäşi almım bu dönyada barıber ansız.
- Çındamällä ,çınnap torop yaratasıñ,
Altın tögel kız kürgändä şak katasıñ.
Köçem citä ,min biräläm siña kıznı,
Tik cibärmä yannarına,ber yauıznı.
Nigä disäñ,nikahtansoñ köçem betä,
Nikah digän barıbıznı burıçlı itä.
Gölsu alır arba belän cigelgän at,
Arbasına tutırılır kimmätle zat.
Citär sezgä tormoş başlap cibärergä,
Balalarnı ayak öskä kütäregä.
Sin äyterseñ ata-anaña aldamıyça,
Toralmım dip nogay kızın urlamıça.
Çınındada Gölsu kızım nogay kızı,
Olo nogay hanı diyep yörede üze.
Çubar morza olo bulgan Batal morza,
Gölsuıña,Habibulla , ata bula.
Minem atam Su iyäse kırıs närsä,
Yarsulanır belmi torop sine kürsä.
Oçraşsagız yomşak sülä,çakrıp sıla,
Ul aşagaç beraz vahıt,yuaş bula.

UNBEREÇE ÄÑGÄMÄ

Söñgel östen ay yaktırta,su yaltırıy,
Tönboyıklar çäçäk atkan ,kamış şaulıy.
Habib yañgız uçak yaga,yoko kaçtı,
Küp närsägä vakıgalar,küzen açtı.
Näk şul vahıt sudan çıktı Su iyäse,
Un adımnan artık bulır külägäse.
Habib buyga şaktıy ozon,unber karış,
Babahanga tora ,ul ikeli kateş.
Keşe başı tike anıñ yodrıkları,
Zur käläpuş tike yontas kolakları.
Soñ mondıy kurkınıç,üze kaya tora,
Ä,Söñgegä niçek,mondıy zur zat sıya.
- Äydä utır babay bögen vahıtlar bar,
Kımız eçä-eçä ipläp dim itep al.
Digängenä ide ,ä Babahan aña,
- Çıgar kımızıñnı ciget sin urtaga.
Çäpçäkneñ bökesen çıgarıp bir,
Bezlär niçek eçä sin şonı kür.
İke-öç digänçe bar kımıznı eçte,
Çäpçäktäge kımz karınına küçte.
Küzläre kızardı tele nider süli,
- Bu arbada yatkan monda nigä yöri,
Altın orlım diyep ahrı niyät kora,
Tik ul belep torsın,abzañ uyau tora.
- Ul dus minem yakın,yañgızıma şomlı,
Ul küptännän miña yakın iptäş buldı.
Säbäp siña açık ,nigä bire kildem,
Sineñ onokaña ,yörägemne birdem.
Yarıy äle ciget,min añgarıp toram,
Min yaratam anı,min babası bulam.
Aldan beldem anıñ min kitäsen,
Barı sine genä bähetle itäsen.
Kızıngına tögel ,kiyäü,al anasın,
Canımnı kıynarga bersedä kalmasın.
Yarıy sau bul ciget,artık sine kürmäm,
Döres tora belsäñ,sine räcettermäm.
Bu arbaga yatkan ,häylä kapçıgıña,
Birerseñ taptım dip minem yançıgımnı.
Citär aña altın ,yoklıy belgän öçen,
Torsın äle irtän ,cülär siña töşen
Döresendä kayçan belmägäneñ yahşı,
Kötelmägän rızık ikelätä tatlı.

UNİKEÇE ÄÑGÄMÄ

Alim ata irtän çäy eçkäçtin kırda,
---Olom siña äytäm ,tıñla, Habibulla.
Diyep süz başladı,barsı tıñlıy,
Ni turında bulır süz dip barsı uylıy.
---Sineñ ciget yäşeñ uzdı yegermene,
Nindi çibär yaulap aldı köñeleñne.
Öylänergä siña citte ciget vahıt,
Tuy yasıek tiz arada,kızın tabıp.
Eşkä uñgan çibär kızlar,avıl tulı,
İrtä diyep kotolalmassıñ sin bu yulı.
Yahşı tora bezneñ kürşe Bozer halkı,
Halle tora iñ kimendä ile atı.
Biş sukalık ügezläre,sabannarı.
Barda ukıy yuk arada nadannarı.
Kızlarıda eşkä uñgan ,yözgä çibär,
Barsı citkän,het irtägä yauçı cibär.
Kara halkı Fäthullanıñ kızlarıda,
Karap torsañ küz iyärmi kullarına.
At savalar yaz ütäli,cäy ütäli,
Atka menep çabışsalar,cil citälmi.
Kımızları can kuzgata avız itsäñ,
Öçesedä bögengegä üsep citkän.
Yauçı barsak kire kakmas alar bezne,
Tuy yasıek ike yaklap kuyıp süzne.

UNÖÇENÇE ÄÑGÄMÄ

- Kızlar çibär avılıbzda süzemdä yuk,
Minem sögän çibärkäyem avılda yuk.
Min söygän kız nogay kızı iseme Gölsu,
Kitmi baştan,çıkmıy uydan, üzemä moñsu.
Nogay kızı Därä artında utarları,
Nogaylar bit alar dala tatarları.
- Nogay siña kızın birmäs tik torgannan,
- Ul birmäsä min urlarmın barıp tañnan.
- Ceget,ceget kiräksezne sin eşlämä,
Telämäsä alıp kaçma ,sin köçlämä.
Nogay kilep näselebezne,kırıp kitär,
Bar avılnı ,şul kız öçen harap itär.
- Min ant itäm anam imgän söteñ belän,
Hodayımnıñ yaktı ayaz köne belän.
Ber kemnedä räncetmämen,aldamamın,
Teläk bulmıy karşı torsa ,kız almamın.
Yarıy balam ihtiyärıñ ,hoday ämre,
Dimäk inde siña kuşkan şulay täñre.
Kiter kıznı ,ukıp nikah,bulır kilen,
Toram disä,toror bezdä huplap iren.

UNDÜRTENÇE ÄÑGÄMÄ

Tañnan çıktı altı caydak turı yulga,
Alar bara karamıça uñga,sulga.
Halil dustı uñ yagında kua atın,
- Kaya säfär diyep sorıy,kilep yakın.
- Kız urlarga barabız Halil dustım,
Deva kıl sin, bu eşebez barıp çıksın.
- Kemgä ul kız,ul kem kızı,siña mı ul?
Habibulla ni ätäseñ uñarmı yul.
- Yuulıbız uñar Alla kuşsa Halil iptäş,
- Kemneñ kızı,çibärme üze,ä niçä yaş?
- Nogay kızı,Gölsu iseme,çibär üze.
Yoldozlarday cemeldider ike küze.
Buyga zıfa,süzgä tatlı,holegı tıynak,
- Ul beläme bez kitäsen anı urlap?
- Süz kuyıştık Gölsu belän bez ikäüläp,
Bez kilügä barın kuyar Gölsu cäyläp.
Tirä yakta koşlar sayrıy,köne ayaz,
Sırtka mengäç yakında uk tora Bayas.
Zur közgedäy yaltır-eltır Söñgel tora,
Bu yaklarda iñ siherle bulgan buma.
Söñgel belän Bayas ara ülän kuyı,
Halık tulgan äterseñlä Saban tuyı.
Çatır tora urta cirdä zäñgär töstä,
Mäc kiläder anda halık barsı eştä.
Yuk avıldan anda keşlär barsı yatlar,
Barsıda yaş kürenmider anda kartlar.

UNBİŞEÇE ÄÑGÄMÄ

Nogaylılar ahrı monda küñel aça,
Vahıtsızrak kildek duslar bez labasa.
İñ urtada ber çibär kız bu bit Gölsu,
Tiräsedä yaş cigetlär,üze moñsu.
Täväkkälläp avıldaşlar töşte attan,
Uradılar cigetlärne barça yaktan.
Huş kildegez tatarlar dip çakırdılar,
Dastarhanga tezeleşep utırtılar.
Ni genä yuk östäl öste tulıp tora,
Kötep algan kunaklarga bu sıy bula.
Şava-şava kızdırgan it,kıyık ite,
Bu tabınga niçä saygak ite kitte.
Zur savıtta küprep tora at kımızı,
Käsälärgä kımız sala nogay kızı.
Här berendä agaç ayak sırlı buylı,
Kımız eçä kem telägän mäcles buyı.
Gölsu digän Habibına küzen kısa,
Üze Gölsu öställärdän çitkä uza.
Äydä canım vahıt citte kuzgalıyık,
Arba belän at cigelgän şunı alıyık.
Ak at mende Gölsu söttändä ak,
Kürenep tora näselle at,yakşı yurtak.
Kuzgaldılar barısıda öygä taban,
Mäcles halkı kuzgalmıdır tuymı haman.
Ozak ütmi avılgada citeştelär,
Tıkrık aşa Habiblargada kerdelär.

UNALTINÇI ÄÑGÄMÄ

Karşaldılar çır-çu kilä hatın halkı,
Gölsuıbız şäle belän biten yaptı.
Ällä inde oyala ul ällä kurka,
Karañgıda Habibınıñ kulın tota,
Habibnıñ anası Bibisärvär hanım,
Koçagına aldı kildeñ diyep canım.
Gölsuda yılmaep aña başın ide,
Bögennän sin ana minem öçen dide.
Gafur avılı kızı, Särvär ütken hatın,
Nidänder şiklänep ul katırtı artın.
İcat kabul ukıgançı yat yanıma,
Sıyarbız iküläp minem yurganıma.
Gölsu karışmıça anıñ belän kerde,
İman kiteriyek ikäüläşep dide.
İkäü deva kılıp iman kiterdelär,
Hoday rızalıgına hayırda birdelär.
Şulay kaynaşkançı mulla kilep citte,
Ozon-ozak tormıy nikah ukıp kitte.
İke yäşkä bähet,baylık teli,teli,
Berdä tuktamıça ıru –kardäş süli.
Samovarlar buşıy ,kümäç,galca kimi,
Agay –ene cırlıy ,kayberläre bii.
Yaşlär äkren genä ,karşı öygä çıgıp,
Munçalarga kerep ,bit başların yuıp.
İkäügenä kalıp,ös başların salıp,
Yazsam yazmasamda ,ürçi şulay halık.
İrtä irtyuk torıp Gölsu çäçen ürde,
Kemgä tiyeş taptı,şuña birnä birde.
Üze birnä birgän,yahşı birnä ala,
Yäşi belsäñ genä,cineñ näseleñ kala.

UNCİDENÇE ÄÑGÄMÄ

Siña äytäm,kolak açıp tıñna tatar,
Altın digän äle haman monda yatar.
Halkımnıñ cäühäre,güzäl ana tele,
İñ zur baylık bulıp,kalır cirdä ter yı.
TÄMAM “2010 yıl.



MAY KİLDE
(şiğırlär)

Äkren genä mayda kilep citte,
Kitkän koşlar kire kayttılar.
Ak kayınnar,urman köyäzläre,
Alkaların kire taktılar.
Şähär uramnarın küpkä, kürkläp,
Uramnarga kızlar tulgannar.
İsem kitä, mondıy matur kızlar!
Älgä qadär kayda bulgannar.?
Göllär äle çäçäk atmagannar,
Çäçäk atıp, örek kotora.
Örek çäçägeneñ huşbuy ise,
Kükrägemne kerep tutıra.
Tik kızlarga karım ireksezdän,
Artık güzäl närsä tabalmım.
Şähär tulı çiksez matur kızlar,
Şul kızlardan küzem alalmım.
1.05.11.

Uñış.

Tarı üsä,kır tutırıp,sibenke baş,
Bulır bezgä kış könendä,yarmalı aş.
Çuyın tulı botka peşär,tarınıkı,
Näsep itsen bezgä hoday,bu tuklıknı.
Ni üssädä cäyen kırda,igençedä,
Berni üsmi tik torgannan,üz töşenä.
Tir tügärgä köç kuyarga başta kiräk,
Yalkaulansañ ,uñış sinnän torır iräk.
Eşläsädä bilgesezlek canın kıynı,
Tabigat ul eşeñnedä,eşkä kuymı,
Kiräk çakta yaumıy yañgır,tammıy tamçı,
Kem torala tabigatkä,kapma—karşı.
Tik şulayda, tırışkanga,hoday birer,
Tir tükkänen,köç kuyganın,üze kürer.
20.05.10.

İske räsem.

İske kitaplarnı aktarganda,
Kilep çıktı däftär bitläre.
Vahıt ütü belän kartayganday,
Sargaygannar bitlär çitläre.
Arasınnan sineñ räsem çıktı,
Sin yaş kileş anda kalgansıñ.
Küzläreñne kısıp yılmaygansıñ,
Äsirlekkä mine algansıñ.
Közge köndä koyaş çıkkan kebek,
Yaktırtsada yuktır cılısı.
İskä töşü, küñel yuanıçı,
Säylyamıñnıñ sineñ soñgısı.
15.01.11.

Kış kitü.

Kilgän kışlar,kire kitmi,
Vahıtın uzdırmıça.
İl tutırıp ap—pak kardan,
Burannar tuzdırmıça.
Boz belän yabık yılgalar,
Bar yulda kar körtläre.
Encedän kiyengän köbek,
Yaltırıy kört sırtları.
Cil uynı sıbızgısında,
Sıkrana suzıp—suzıp.
Cirgä yatıp yabışsada,
Bareber kitä uzıp.
Cil kitkändäy, kışta kitä,
Küz yäşlären agızıp.
Kerfeklär kebek salıngan,
Boz oçınnan tamızıp.
14.03.11.

Kötmim sine.

Kötmim sine - kilä kürmä,
Bizderdeñ - käbeş kenäm.
Sülämä kiräkmägänne,
Kem ikäneñne beläm.
Şandırdıñ niçä märtäbä,
Hatınıñ bulam diyep.
Kaçtıñda kitteñ ZAGıstan,
Başıña fata kiyep.
Bel başta närsä kiräkne,
Zälämä vocdanıña.
Sinnän soñ yörim ükenep,
Dönyaga tuganıma.
Nik miña mondıy bälyanı,
Hodayım näseplägän.
Cirängä gaşık buldırgan,
Bähetemne çiklägän.
02.01.11.

Syapay koda.

Syapay koda käveş kiyep,kuñgırauga,
Kuyan atıp alam diyep,kitkän auga.
Au koralı, babasınnan kalgan mıltık,
Biştäredä urın—urın gına yırtık.
Çıgıp kitep, tañ şäüläse belengändä,
Sırttan baksañ Märäkän tau kürengändä.
Kırga çıgıp, yañgız üze, posıp—kaçıp,
Kaytam diyep, öygä kire, kuyan atıp.
Yöri—yöri kuyan kürgän Syapay koda,
Anı kürgän ahırısı kuyanıda?.
Monı kürgäç ni uylaptır kuyan kaçkan,
Kaçıp kitep kül çitenä barıp baskan.
Yakınakp Syapay koda kuyan atkan,
Tik kuyanı avıp töşep, suga batkan.
10.10.10.

Sabantuyda.

Bozma bezgä bäyräm,çıray sıtıp,
Yanap yörmä monda,il kurkıtıp.
Uzalmadıñ bulgaç - uzalmadıñ,
Sin berençe tögel—artka kaldıñ.
Atıñ döres çaptı, ul tırıştı,
Ni bar köçen cıyıp,ul uzıştı.
Ayıp sindä genä,atta tögel,
Mömkinlektän çıkmıy—uynıy köñel.
Här ber sabantuyda—tik ber batır,
Kalgan köräşçelär—ciñmi kaytır.
Ömet digän kala—ciñelgängä,
Başka sabantuylar bulır äldä.
10.05. 11.

Üz oçkoçlar.

Kanat kakmıy oça torgan üz oçkoçlar,
Äkiyättän-- bezgä kilgän timer koşlar.
Zur koşlarday kanat cäyep, timer tomşık,
Çabışada kanat kakmıy kitä oçıp.
Kolak yarıp ükerenep,utlı koyrık,
Röhsät sorap—oçar öçen—kötä boyrık.
Küz karşında menep kitä havalarga,
Östän karıy,asta kalgan dalalarga.
Tiz vahıtta oçıp citä kiräk cirgä,
İse kitmi aña karşı iskän cilgä.
Äkiyättän bezgä kilägn timer koşlar,
Yauız tögel, bezneñ öçen alar duslar
06.02.11.

Gölsinä.

Başkırtnıñ sin kızı Gölsinä,
Äle dä gayşıkmın min siña.
Kara kaş,kara küz Gölsinäm,
Sin töşkäç isemä körsenäm.
Nik sine min canım yugalttım,
Min sine bit çınnap yarattım.
Yuk bähet tormoşta, yuk sinsez,
Sin yukka yäşärgä küñelsez.
Başkırtnıñ sin kızı Gölsinä,
Ni diyep iregäm min siña.
Barıber tabalmam,kürälmäm,
Barıber koçalmam,söyälmäm.
Tökerdem bähetem östenä,
Min sine yugalttım Gölsinä.
Gölsinäm maturım canaşım,
Min sine yugalttım,adaştım
10.06.79.

Sine kötäm.

Çıray sıtıp torgan may könedä,
Marca kebek mine aldadı.
Kibla yaktan,kürkäm bolıt kilde,
Bolıt kilde,yañgır yaumadı.
Yañgır yaumıy-- göllär susaganday,
Mindä susım sineñ irkäñä.
Söyäm diseñ telefonnan gına,
Kiläm diseñ canım irtägä.
Şulay sine, gomre buyı kötäm,
Yañgır kötkän kebek tabigat.
Siña gına serem diyep äytäm,
Sineñ barlıgıña min bik şat.
Sine kötäm,sine genä kötäm,
Miña şatlık,sineñ kilüeñ.
Oçraşkanda koçıp,söyäm digäç,
Sindä karşı - mindä di̇yüeñ.
30.05.11.



MİNEÑ UYLAR
(şiğırlär)

Käğaz, kaläm,artka kala bara,
Alar urnın,kompyuterlar ala.
Mineñ yazgan,mineñ uylar---sana,
(Pärävezdän),ällä kaya bara.
Mineñ uylar,min kiçergän hislär,
Mäñgelekkä kala,sızıp ezlär.
Ezlär salıp kala internetta,
Ber karauga alar,barda—yukta.
Borongılar taşka çukıp yazgan,
Ata-baba käğaz belän azgan.
Bezneñ çorda alga taba kitä,
Añgargannı kompyuterga etä.
Ä sin haman iskeçäläp diyep,
Ayaklarga çabatalar kiyep.
Kullarıña çalgı,bälcä totıp,
Kiläçäkkä ütärseñme otıp.

Käkük üsä.

Käkükne kem ustersädä,käkük üsä,
Bar hologı anasınıñ,aña küçä.
Bala kileş başkalarnıñ canın yözä,
Yat oyada barı üze,yalgız üsä.
Ällä kayan oçıp kilep,yasap oya,
Ürçü öçen urman koşı, ni köç kuya.
Tik oyaga käkük digän,sala kükäy,
Yat balasın üsterüdä, ütäder cäy.
Yarıy äle ber cäy genä, şulay ütsä,
Çil gomerdän ber yıl gına äräm kitsä.
Här yıl sayın oyasında ussä käkük,
Kiläçäge bu koşçıknıñ,bu cirdä yuk.
Başka koşnı üze öçen,käkük bili,
Bala asrau mihnätlären,käkük belmi.
Kem üsterä käküklärne, üze belmi,
Andıy bälya ber kemgädä äytep kilmi.

Cır.

Ayşa canım,kalfagıñnıñ,
Uka altın,çitläre.
Siña gına,barı gayşık,
Avılnıñ cigetläre.
Ayşa canım,külmägeñneñ,
Efäge çäçäkkenä.
Kemneñ yaarı bulasıñnı,
Äyter kiläçäkkenä.
Ayşa canım,bel hälemne,
Yanıma kilep kenä.
Söymim diyep äytsäñdä—äyt,
Elmayıp—kölep kenä.
Ayşa canım,yöräk mayım,
Bılbıl--sandugaçkayım.
İsemeñne cırga kuşam,
Ayşa canım,yul sayın.

Üzeñ.

Basıp torıp yar buyında,bulmı yözep,
Yözäm digän adäm yözä,suga töşep.
Sineñ öçen öyränälmi,ber adämdä,
Här berese üze eşli,bu ğalämdä.
Tel belgeçe bulam disäñ,öyrän tellär,
Üsemlekçe bulam disäñ,üster göllär.
Nindi hönär saylasañda,üzeñ tırış,
Şunda gına sineñ bakçañ,birer uñış

Saylau.

Tizdän bezgä olug bäyräm,saylau kilä,
Saylaularda yañgal digän,hökem sörä.
İşegeñne yapsañda sin,öygä kerä,
Telgä osta,bezneñ östän torgan türä.
Süz başınnan bez iñ yakşı halık diyep,
Avızın açıp,saylauçıga,süli kilep.
Barsı eşli,halık öçen min kuşkanga,
Hatam bula,mindä keşe,anda—sanda.
Kiläçäktä yalgışmamın,hoday kuşsa,
Väkil bulıp, sezneñ öçen,eşlim buşka.
Tönem, könem, sezneñ öçen, barı betä,
Halık öçen eşli—eşli gomerem ütä.
Döreslekkä min tartılam, halkım kebek,
Hafalanam häm kaygırtam hata kürep.
Yörägemä kan sarkıla,kilep—kilep.
Nişlärsez sez,minnän başka,kitsäm ülep.
Sez belegez,tik min genä sezgä kiräk,
Sezneñ öçen min diputat,altın teräk.
Saylaularga här bereñä,baru kiräk,
Häm käğazne minem öçen, salu kiräk.

Kem bulsa.

Bögenge tugan könemdä,
Kem bulsa kotlar mikän.
Ällä inde mine söygän,
Keşelär yuklar mikän.
Ällä ni bulmas buluın,
Min böyek—dahi tögel.
Bik gadi tatar bulsamda,
Barı ber kötä küñel.
Min kötep dönya üzgärmäs,
Yaz aldan kilä almas.
Miña digän,miña bulır,
Bersedä,kilmi kalmas.
Çu,tukta kemder kapkanı,
Şakagan—sukkan bula.
Kilgännär,duslar kardäşlär,
Kaygırttım yukka gına.

Bähet yuldaşı.

Uram buylap çatkı çäçä—çäçä,
Karañgıda suzıla tramvay.
Här ber zıñgıldavı yörägemä,
Şaukın kebek ütä, nik bolay?
Sin bit canıyım kitep tramvayda,
Häzer kiläm,diyep yugaldıñ.
Yatim kebek yalgız, tuktalışta,
Sine kötkän kileş min kaldım.
Kiläm dideñ, kitmä ber kaydada,
Öygä genä barıp kürenäm.
Sineñ yanga kaytam, kire diyep,
Kiçkä tike kaytıp ölgeräm.
Tramvaylarnı kugan ärsez kızlar,
Elmayalar ütep barışlıy.
Yapa—yalgız toram tuktalışta,
Yazmışıma hiçtä karışmıy.
Kaytar mikän,ällä kaytmas mikän,?
Miña digän bähet yuldaşı,
Min ohşanam,şuşı tuktalışta,
Tormoşımnıñ bulır yul başı.

Ütte.

Ütte dä kitte saylaular,
Kışkı burannar kebek.
Saylanıp kalgan türälär,
Yörilär äle kölep.
Nik saylap anı kuydık dip,
Uftana bezneñ halık.
Aşka salgan artık tozday,
Bulmıy şul kire alıp.
Ni peşte şunı aşarga,
Älegä turı kilä.
Ya niçek agay hällär dip,
Elmaya häzer türä.
Bilgele yazmış yulları,
Bik küptän yazılgannar.
Bezdä ber türä bulırbız,
Kaygırmagız tugannar.

Kaytmam kire.

Min Väliteñ Hoday,vahıt koçagında,
Ber kaldıksız yanam,tormış uçagında.
Utnı ürtäp tora,ölger, zaman cile,
Ber kuzgalıp kitsäm,inde kaytmam kire.
Ägär vahıtıñ bulsa,Kadir,borolıp kara,
Sin yaratkan bändäñ,häzer kaya bara.
Atap birgäneñne,miña,aziz Täñrem,
Sarıf ittem buşka,üzem,belmi kadren.

07.07.11.



CÄYLÄR ÜTTE
(şiğırlär)

Cäylär ütte, - berdä kaytmas bulıp,
Sandugaçlar oçıp kittelär.
Yafraklarda barı sargayışıp,
Yaşel töstän mährum ittelär.
Közlär citkäç salkın yañgır yava,
Bar närsäne, - ütä yebetep.
Baganaga takkan, - çıbıktada,
Cillär uynı,anı kıl itep.
Timer çıbıklarnıñ tavışına,
Yañgır şıbırdavı kuşıla.
Tabigatta kurkıp kalgan kebek,
Közneñ tärtibenä buysına.
Közneñ töse küñellärgä ütep,
Kat—kat ütkännärne uylata,
Kiläçäktä bähet şandırganday,
Ällä tirgi,ällä yuata.
05.09.11.

Biçara.

Uramnan irtä ütkändä,
Köndä küzgä çagıla.
Kulın suzgan - häyer sorap,
Çatta ber karçık tora.
Nigä ul bolay kartaygan?
Nik kalmagan yaş kileş?
Häyergä kulı suzılgan,
Küzläre yäştän yüeş.
Bulgandır karçık digänneñ,
Yaş çagı,çibär çagı.
Yaş çagında yaratam dip,
Söygänder kemdä anı.
Bar mikän bu biçaranıñ,
Onogı - -balaları?
Beläme ikän balları,
Ni häldä anaları?
Birämen suzıp kulımnı,
Karçıkka tiyen—täñkä.
Anıñ bälyasın büleşü,
Miñada kiräk närsä.
10.10.11.

Baltık cırı.

Baltık suın yarıp bara,
Cilkän elgän karabım.
Başka ildän,diñgez aşa,
Sineñ yanga baramın.
Köymä başı kat—kat çuma,
Dulkın karşı sukkanga.
Baram diyep säfär çıktım,
Köñlem sindä bulganga.
Akçarlaklar kıyılıp oça,
Zäñgär su öslärendä.
Köndä tögel säğat sayın,
Töşäseñ isläremä.
Baltık suı soro—zäñgär,
Cillär kua dulkının,
Tön—yak cile bastıralmıy,
Yörägemneñ yarsuın.
06.09.11.

Kitärgä niyät.

Min kitäm diyep,niyätläp yörim,
Kayda barasın älegä belmim?
Kötsäñ köt, bälki min ber kaytırmın,
Sin kötteñ—min kayttım dip äytermen.
Bälki kaytmıy kalırmın ilemä,
Ber çibär ohşasa köñlemä.
Sin kartayıp mine kötä kalsañ,
Min başkanı hatın itep alsam.
Döresen min siña äytmi kalmım,
Andıy gonyahnı östemä almım.
Çık kiyäügä canım,tuyın uynap,
Ütkärmä yäşlegeñ mine uylap.

Yaña yıl.

Dugası kürenmäsädä,
İştelä kıñgıravı.
Yaña yıl bezgä aşıgıp,
Atların çaptıramı.
Ölgelär belän çanasın,
Kış babay bizägänme.
Çık suın kar ikän kileş,
Yullarga tüşägänme.
Kem kötä bäyräm kötkändäy,
Kış babay kürengänen.
Kışnıñ da şuşı vahıtta,
İkegä bülengänen.
İske kış yañası belän,
Bäyrämdä saubullaşa.
İskese vahıt çıktı dip,
Kaydadır kitep kaça.
Däü çırşı kuyıp türemä,
Yaña yıl kötäm mindä.
Çın sineñ belän bulganda,
Bizdermi iskesedä.
Tik näfse digän närsäneñ,
Yuk dilär tübäläre.
Yaña yılda,yaña söyü,
Miña da kiler äle.
20.11.11.

Tornalar.

Köz citädä bezneñ yaknıñ tornaları,
Cıyılışıp cılı yakka kitä tagı.
Tugan yagın taşlap kitä tornalarım,
Barda kitä kaldırmılar tugannarın.
Tezeleşep yanaşalı zäñgär küktä,
Oça alar havalarda bik biyektä.
Tavışları gaynap tora havalarda,
Häyerle yul teläp kalam min alarga.
Bezneñ yaknıñ tornaları saubullaşıp,
Oçıp kitä ber—berennän yul soraşıp.
Kayda oça torna—koşlar, kayda oça?
Meñ yıl ütsen, alar oça kadimgıça.!
Karap kalam tornalarnı här çak cirdän,
Tik koşlarga hoday digän kanat birgän.
Min oçalmım teläsämdä,kalam cirdä,
Kötep kalam tornalarım kaytır ilgä.
20.10.11.

Tugan moñnar.

Kitmäs idem bälki ber kayçanda,
Saubulaşıp tugan yaklardan.
Bolar barda monnan kaça diyep,
İşmäs idem bälki yatlardan.
Tik tormoşta başkaçarak buldı,
Küräçäkkä sine yarattım.
Kara kaşıñ kara küzläreñä,
Siherlägän köbek karattıñ.
Tormım dideñ sineñ iske yakta,
Bezne kötä yaña şähärlär.
Baskıç kebek yatkan timer yulı,
Büläk itär bezgä säfärlär.
Şulay itep mine mäcbur itteñ,
Yat halıknıñ cırın tıñlarga.
Köñelemne minem tilmertterdeñ,
Min yaratkan tugan moñnarga.

Şahmat.

Meñ häyläle uyın uynıy,
At çaptıra taktada.
Şakmaklarga tezep kuygan,
Gaskär ike yaktada.
Ak belän, kara sugışa,
Kem ciñär,kem ciñeler,
Kem öçen anıñ zihene,
Ciñüne alıp kiler.
Kagidä ber uk akkada,
Karagada ber taläp.
Köräşä ike şahmatçı,
Ber beresenä karap.
Kemneñ uyı cilgereräk,
Häyläse tiräneräk.
Aldan belep,aldan kürep,
Barın sizärgä kiräk.
Barı açık,gaskär tigez,
Uynau yulı bilgele.
Tik uyda gına yañgırı,
Ciñgänneñ ciñü köye.
Kay vahıt sınar karışu,
Kay vahıt tuktar höcem.
Kay vahıt ciñü digäne,
Siña dip açar yözen.
02.09.11.

Arif belän et.

Yaña yäügan kar östendä,
Arif eten üynata.
İkäve çabıp yörilär,
Şulay uram buylata.
Arif etkä,et Arifka,
Şat ikänen belderä.
Et artınnan Arif üze,
Ber tuktamıy yögerä.
Et balasın Arifka dip,
Kış babay alıp kilgän.
Ätisenä et balasın,
Kar kızı üze birgän.
15.11.11.

Teläk.

Kiräk,şul bardan küberäk,
Çigen şäylämi teläk.
Kürgänen üz itär öçen,
Atlıgıp tibä yöräk.
Kayçanda ber tuyar mikän?
Keşe köñle teläüdän,
Kızık öçen sorap kara,
Uzıp bargan beräüdän!
28.11.11.




SAUBUL ÄNKÄY
(şiğırlär)

Saubul änkäy, häzer min kitämen,
Bir miña, yulga fatıhañnı.
Miña kitü kıyın,siña avır,
Ozatırga gaziz balañnı.
Şandırsamda siña kaytam diyep,
Kaytularım bulır bik siräk.
Küpme yaratsamda änkäy sine,
Sineñ mähäbbäteñ köçleräk.
Kükräk söten minnän kızganmadıñ,
Minem öçen tuzdıñ, kartaydıñ.
Tik yaş kileş,matur,çibär kileş,
Minem köñelemdä sin kaldıñ.
Kiçer mine anam,barsı öçen,
Sabıyıñnı aldan bähillä.
Cılı kullarıñnıñ yagımlıgın,
Kükrägemdä toyam häzerdä.
20.03.12.

Täräzädän karım.

Täräzädän karım,şähär şaulıy,
Uram tulı halık aşıga.
İse kitmi yaugan yañgırgada,
Üz eşendä yöri barsıda.
Koşlar oçmıy,utrıp botaklarga,
Yañgır tuktaganın kötälär.
Ä keşelär, koşlar oçmaganga,
Bu koşlarnı kürmi ütälär.
Täräzädän karım,sine kötäm,
Ömet özmim,yañgır yausada.
Sineñ belän bulgan minutlarım,
Küptän inde artka kalsada.
Yañgır yava,şähär yüeş kileş,
Yaña yugan kebek yaltırıy.
Yañgır arasında sineñ sürät,
Sihri çagım bulıp kaltırıy.
06.06.11.

İske öy.

İske öyneñ uzam karşısınnan,
"Urıs kabak" eçkä yantaygan.
Kabakkına tögel uskän talda,
Ellar ütü belän kartaygan.
Yortka uzıp öy işegen açtım,
Cihaz tora berkem timägän.
Eşläpädä elgän elemnekkä,
Äyterseñdä berdä kimägän.
İske közge öyneñ kürke bulıp,
Karşılagan kilgän kunaknı.
Bala tulı öydä cılı bulgan,
Öydä bähet bulgan ul çaknı.
Räsem tıkkan közge kırıyına,
Çibär genä kızçık yılmaya.
Sorau tua minem köñelemdä,
Maturkayım häzer sin kayda.
Berkemgädä kiräkmägän öydän,
Hucaları küptän kitkännär.
Öyne tügel, barsı üz cannarın,
Köñellären yätim itkännär.
10.01.12.

Börket.

Dala börketeneñ kolaçı kiñ,
Yuk dalada canvar anarga tiñ.
Ällä kaya oça yugarıda,
Dala digän barı küz aldında.
Kürä ni barında,ütken küzle,
Kemne aulasada,saylı üze.
Karnı açi ikän—aulap aşıy,
Tere cannan gadi tires yasıy.
Börket digän koşnıñ küñle katı,
Tere tängä batra ul tırnaknı.
Ülem cazasına duçar bulgan,
Yalkaulangan dimäk—kaçmıy torgan.
Ciñälmägän häldä—posa belgän,
Tön uzdırıp—yaña tañın kürgän.
03.03.12.

Ciñgäm.

1. Çiyä talı çäçäk atkaç,
Abzıy boyıl öylände.
Ak külmäktän yortka kergäç,
Kürdem mindä ciñgämne.
Kuşımta.
Ciñgäm ciñen cil uynata,
Cilfer—cilfer cilgerä.
Ciñ oçınnan ciñkäyemneñ,
Kuyınına cil kerä.
2.Yaşel çiyä kebek yäşel,
Ciñkäyemneñ küzläre.
Cılı yañgır bulıp yava,
Anıñ äytkän süzläre.
3.Cildän berdä könläşmimen,
Cillär kitä-- min kalam.
Telägem bar—kıyuım yuk,
Süz kuşarga oyalam.
04.02.12.

Yuanu.

Ak Urdanı,boron taratkanday,
Vatanımnı şulay tettelär.
Tetek kileş sezgä uñay diyep,
Bar halıkka iglan ittelär.
Ul çınnanda şulay bulıp çıktı,
Ayırılgannar irek yauladı.
Beznekelär çınnap tırışsada,
Ni öçender çıga almadı.
Başkalarnıñ irek külägäse,
Bezneñ koymabızga kagıldı.
Ber arada, minem halkımnıñda,
Küzlärendä ömet çagıldı.
Ayırılgannı ayu aşamadı,
Bülengängä büre timäde.
Ä nigäder torıp kalgannarga,
Bähet koşı oçıp kilmäde.
Ayırılgannar kire kuşılalar,
Möstyakıyllek hisen uynatıp.
Alar barı bezgä kayta diyep,
Min uylımın köñel yuatıp.
09.01.12.

Belmim.

Belmim inde,boyıl kaytır mikän?
Därte kalgan mikän yörergä?
Näsep bulır mikän tagın ber kat?
Yakın tuganımnı kürergä.
Kitkän ide tatar ilen taşlap,
Çit cirlärdä rähät kürergä.
Hoday yazgan ahrı sukbay kebek,
Biçaraga çittä yörergä.
Küräçägen belmi mesken adäm,
Käğaz çäçägenä şatlana.
Yurga diyep—barı miña diyep,
Agaç atka barıp atlana.
Tınıç kına tirä—kürşe belän,
Kardäş belän ildä torıyık.
Altın alma uskän bakçalarga,
Tartılmıyık—bik sak bulıyık.
20.01.12.

Turgay sayrıy.

Turgay sayrıy,koyaş cılısında,
Sayrı turgay, şähär urtasında.
Cirän mäçe yatkan täräz töpkä,
İptäş kızın ul mäktäptän kötä.
Küzlärendä häylä çagla anıñ,
Kızçık kaytkaç—taşlap kitapların.
Vahıtlıça ontıp däreslären,
Çitkä kuyıp bulgan bar eşlären.
Bik şatlanıp yaznıñ kilüenä,
Büläk yasap söygän pesiyenä.
Pesi belän alleyaga çıgar,
Mäçe şunda çıpçıklarnı kuar.
23.03.12.

Köymälär.

Yazgı görläveklär kuşılıp agıp,
Kar suınnan külçek buldırgan.
Malay—şalay käğaz kimälären,
Pristan yasap şunda tutırgan.
Kayberläre cilkän yasap kuygan,
Cil kualar diyep köymäne.
Ä yazgı cil eşe küp bulganga,
Köymälärne ahrı kürmäde?
Ömöt yözmi kötä malaykalar,
Yazgı cilneñ kaytıp isüen.
Cil etärep yöregän köymälärneñ,
Ber—beresen uzıp yözüen!
25.03.12

Yaz ayı.

Yaz ayı kergän bulsada,
Uramda körtlär tora.
Kar erep çorma başında,
Oyalıp tamgan bula.
Kötmägändä kilgän yañgır,
Yaz isen alıp kilgän.
Här ber öygä yaznıñ ise,
İşekne açmıy kergän.
Koyaş nurı täräzädän,
Öy eçen kapşap yöri.
Biteñdä cılı kaldırıp,
Şatlanganıñnı teli.
Mindä şat—yaznıñ kilüen,
Berkemdä totkarlamas.
Bezgä yaz kiräkmi disäñ,
Sine berkem añlamas.
28.03.12.



KÖZGE TUYLAR
(şiğırlär)

Tuy kärvanı sarı yafraklarnı,
Cile belän cirdän kütärä.
Äyläneşep sarı kübäläklär,
Bähet teli kebek irtägä.
Ak külmäklär kigän yaş kilennär,
Akkoşlarga ohşap kalalar.
Par - par bulıp biyep äylänälär,
Äyterseñdä oçıp baralar.
Här ber kıznıñ yäştän hıyalında,
Ak külmäkle käläş bulırga.
İñ bähetle itep bu dönyada,
His itärgä üzen tuyında.
Közlär - közlär, sarı - altın közlär,
Meñnäp tuylar ütä bu közdä.
Köz bulsada tışta - küñeldä yaz,
Mähäbbäte yata nigezdä.

Sulgan hislär.

Ällä kayçan ütkän vakigalar,
Kaytıp - kaytıp töşä isemä.
Hisläremne siña açkan çakta,
Al rozalar birdem üzeñä.
Çäçkälärne siña tapşırganda,
Zäñgär küzläreñä karadım.
Yaratmımın sine, di̇yüeñne,
Ni öçender añlı almadım.
Çäçäk atkan yükä agaçları,
Minem kauşagannı kürdelär.
Alar gına kürde küzläremdä,
Söyü çatkıları sündelär.
Sarıtaunıñ yäşel yükäläre,
Kabat - kabat iskä töşälär.
Hislär suldı - yäşlek ütep kitte,
Ä yükälär haman üsälär.

Kürşem süze.

Tamug kötä mine ocmah tügel,
Tamug utın sizep imri köñel.
Nigä ikän mondıy tires buldım,
Allasızlar köbek tormoş tordım.
Toymadımda kartlık kilep citte,
Yat yañgalın tıñlap gomrem ütte.
Ya min yañgaladım, ya doşmanım,
Mohtac bulgangada bulışmadım.
Üzem öçen tordım, köñlem sıpap,
Çittän ciräneçter, minem sıfat.
Tik barıber näfsem cäyep kötäm,
Mindä koloñ diyep "täübä itäm".

Çabış.

Maşinada küptän yöresämdä,
At cenennän kotla almadım.
İpodromga barıp çaptarlardan,
İñ kartısın ahrı sayladım.
Yöz täñkäme kuydım,meñ täñkäme,
Akça cäldän açu kaynamıy.
Otalmadım menä şulsı garlek,
Nindi tatar atnı añlamıy.
Min saylagan kara tösle aygır,
Artka kalgaç başın töşerde.
Sabantuyda üzem çapkan çaknı,
Yaşlegemne iskä töşerde.
Sabantuyda artta kilgängädä,
Köñel öçen büläk birälär.
Ä yarışta monda başkaçarak,
Artka kalsañ sinnän kölälär.
İ malkayım dönya kırıs närsä,
Kartaysakta bezne çaptıra.
Telämäsäk ägär yarışırga,
Timer avızıgın kaptıra.

Avgust.

Arış kamılınnan ayak söyräp,
Avgust kilä.
Kavın, karbız alıp kullarına,
Öygä kerä.
Kötmimendä kebek, cäy ahırın,
Eldan - yılga.
İñnäp alıp kilä, kadimgıça,
Vahıt - yılga.
Miña qadär bulgan bu tabigat,
Häräkättä.
Tuktap kalmas hodaynıñ dönyası,
Kiläçäktä.
Üz vahıtı kilä yıl fasılı,
Yazı - köze.
Soklanırlık matur här fasılda,
İlem yöze.
20.08.12.

Rıza kılam.

Tamug utı yotıp yäşim bu dönyada,
Bulmas uñay alda bulgan yulımda da.
Sandıgında yazmış digän närsä saklıy?
Kemdä bulsa süz äyterme mine yaklıy?.
Tormoş digän çıbırkılap äydi birä,
Minem başım tumışınnan cafa kürä.
Tik bareber şikayät yuk köñelemdä,
Rıza kılam, üzem, şıksız tögelemä.

Çegän hatnı.

Bazar çiten satıp algan kebek,
İtäklären cäyep utırgan.
Bazımlanıp bazarlıklı eşen,
Çegän hatnı, maktıy ber buydan.
Kil yanıma ciget, barsın äytäm,
Närsä kötä sine tormoşta.
Niçek kotolorsıñ yaman eştän,
Närsälär bar sineñ yazmışta.
Nindi çibär siña gayşik bulır,
Sineñ köñleñ kemne yaratır.
Kemneñ koçagınıñ cılısında,
Siña diyep, bähet, tañ atır.
Barsın äytäm, sineñ uylarıñnıñ,
Nigä siña tıngı birmäven.
Şandırsada sin yaratkan çibär,
Oçraşuga kabat kilmäven.
Eşsez tormıy çegän "abıstası",
Kilä tora kızlar cigetlär.
Oşanuçı siräk bulsada şul,
Oşangannı kemnär ğayeplär?
Açtan ülmäs küräzäçe ildä,
Baygış betmäs, bazar çatında.
Bu küreneş mine uylandıra,
Köñel tabışmagı hakında.

Ällä inde.

Hıyallarım öyer - öyer bulıp,
Ütälmilär, - kire kaytalar.
Ni öçender min yaratkan göllär?
Yat bakçada çäçäk atalar.
Ällä ide çıtlı bikä yazmış,
Yaratkanga mine mıskıllıy.
Cil uynagan kebek yafrak belän,
Minem canım belän ul uynıy.
Ällä üzem dönya barışına,
Töşenälmi toram hamanda.
Şuña kürä ber tınıçlık belmi,
Yäşim kebek daimi daganda.
Tik barıber açu saklamımın,
Bar küräseñ ğayep mindä dä.
Tiyeşennän artık täläp kuysañ,
Uñşsızlık kilä kemgädä.

Kitü.

Kimä inde küptän anık tora,
Cilkän korgan, yakor kütärgän.
Eşliselär küptän eşläp betkän,
Närsä tota mine kitärdän?.
Ozatırga mine kilerseñ dip,
Köñelemne ömet yuata.
Tik yalgışa küñel,mine barı,
Çuartaşlar gına ozata.
İnternetta siña yazgan idem,
Ukıdıñmı –belmim bakmadım.
Säfäremnän tügel,niyätemnän,
Uylarımnan kire kaytmadım.
Telefonıñ citmäs cirdä diyep,
Operator äytä urısça.
Min kitämen,läkin sin abayla,
Täñre birmi bähet burıçka.

Ahırzaman.

Ahırzaman bula –dekaberdä,
Televizor süläp tuyalmıy.
İmeşterdä "maya"halkı yazgan,
Ahırzaman, bulmıy - bulalmıy.
Mäcüsilär korgan kalendarda,
Nindi mäsläk küzdä totılgan?
Dönya tügel, mesken "maya"halkı,
Bögengegä tämam yuk bu bulgan.
Ahırzaman kiler comga köndä,
Su mögeze avaz salgaçtan.
Şuşı avaz, hoday ämre belän,
Bar halıknıñ canın algaçtan.
Ä bögengä tınıç dönya yöze,
Ukı namaz - öläş sadaka.
Baylık cıyıp komsızlanıp torma,
Koran süzen yışrak kabatla.
10.11.12.



FEVRAL
(şiğırlär)

Fevral.
Fevral kerde,kıska itäkle kız,
Kergän köbek,minem könemä.
Ayu köbek yoklap yatma diyep,
Yaktı kerte,minem “önemä”.
Kış üzedä artık säyerlänä,
Ahtık kızın birä kiyäügä.
Cillär bulıp kiyäü bärgälänä,
Akça tapmıy kalım tülärgä.
Şähärneñdä uram bökeläre,
Şaytan koyrogına oşadı.
Kön ozaygaç, tışta yaktı bulgaç,
Bökelärdän şähär buşadı.
Kitä inde,kitä bezdän kışlar,
Bik zur tügel bezneñ yugaltu.
Kar köräüdän bizgän “uramçıga”,
Zur şatlıktır kışnı ozatu.

Häzer inde.
Häzer! Häzer inde,bik az kaldı,
Ber mizgeldän cirdä tañ ata.
Kızıl töskä buyap—koyaş nurı,
Ak bolotnı suzlıp uyata.
Tuzganaktay kükkä yelgän bolıt,
Nıvıp kalgan bulıp kürenä.
Nurlar anı törle töskä buyap,
Näzäqatlek birä üzenä.
Şondıy näsbät,koyaş belän bolıt,
Könnän—köngä şulay şayara.
Tik kay—kaya, bolagay cil, kinät,
Kilep kerä ike araga.

Ganirä.
Oçkıç alanınnan kütärelep,
Sarıtaudan oçtı Gäncägä.
Mindä oçam oçkıç belän bergä,
Nigä oçam, kaya—närsägä?
Ni yugattım taular arasında,
Sagınmadım “Käpäs”tübäsen.
Tik Gäncäneñ kara küzle kızın,
Onta almam ahrı—küräseñ.
Ganiräkäy asıl taşım minem,
Karap tuymas güzäl çäçägem.
Tagın ber kat sine küräm digän,
Ömet belän genä yäşädem.
Gäncäçäyneñ eçep tuymas suın,
Çinarlarnıñ pışın şaulauın.
İñ möhime sine gäncä kızın,
Ganiräkäy onta almadım.

Elgän közge.
Közge tagıp kuygan,ällä elgän,
Anı kıyış diyep,kemder kürgän.
Közge turı tik divarı kıñgır,
Bu yalgışta bulgan,gayıp şuldır.
Kemdä nindi ğayep,nindi gonyah,
Kıyın belü ğayepledän,anı sorap.
Küze kürmi,üze äytmi adäm,
Bu süzemä şahit –hak täğaläm.

Uçak.
Kar östendä uçak yana,
Bezneñ uçak.
İkäü yaktık ul uçaknı,
Söyeşkän çak.
Gomer buyı yanarmı ul,
Ällä sünär.
Anıñ köle mähäbbätne,
Bezneñ kümär.
İkebezdä ber fikerdä,
Ägär bulsak.
İkebezgä ber mähäbbät,
Saklıy alsak.
Şunda yanmas bu uçakta,
Bezneñ ömet.
Hislärebez taralmaslar,
Töten köbek.

Buki huca.
Ällä kaydan yörep ,öygä kayttım,
Berni üzgärmägän tirädä.
Öy aldında çerep yata birä,
Atam alıp kaytkan büränä.
Nigä ikän atam büränäse,
Bezneñ öygä nirgä bulmagan.
Çeresädä öyneñ nirgäläre,
Yañaların berkem kuymagan.
Kinder kapçık kigän “buki” gına,
Yortka huca bulıp sanala.
Vähşi läühä,cansız kalgan nigez,
Nigä ikän avıl tarala.
Alaçıkta çabatalar takkan,
Tutık çalgı tora poçmakta.
Monda torgan gonyahlılarnıñ da,
Gomre betkäç,urnı ocmahta.
İke karçık,ber kartaygan cülär,
Avılımnıñ bulgan keşese.
Kiläçägen minem avılımnıñ,
Häl itälär şular öçese.

Bu kız.
Bu kız,bu kız minem yörägemne,
Parya—parya itep telgäli.
Uyau çakta yakın kilmäsädä,
Töşläremä minem kergäli.
Ak at menep kilä,attan töşä,
Ak külmäge ütä kürenä.
Yakınaya miña,koçkan köbek,
Min suzılgaç öçkä bülenä.
Öçäü biyep minem äylänämdä,
Şaştıralar mine akıldan.
Nik kilälär alar, nik biilär?
Ul kızlarnı kem soñ çakırgan?
Ällä inde zihnem tirännege,
Minnän başka avaz salamı.
Ul avaznı saf küñelle bulgan,
Bu matur kız totıp alamı.
Min töşemdä—hıyal bişegendä,
Tirbälgändäy sizäm üzemne.
İ rabbım şulay yoklar idem,
Yoklar idem açmıy küzemne.

Güzäl.
Bu qadärle turı kitergännär,
Güzäl ismen siña birgännär.
Kızıksına sine belmägännär,
Onotalmıy sine kürgännär.
Hösetlänep siña ayda karıy,
Maturlıktan sineñ könläşä.
İsänmeseñ Güzäl digän köbek,
İltifatlap cildä endäşä.
Barısıda siña soklanalar,
Barısıda sine yarata.
Min aldaşmım,minem üzemdä dä,
Şondıy uk his—siña karata.

Yañaga.
Timer yulnıñ kara paravozı,
Timer aygır bulıp poşkıra.
Taya—taya köpçäkläre belän,
Soñgı tapkır kebek kıçkıra.
Paravozçı iblis yärlägändäy,
Mıyıkların kuygan tırpaytıp.
Täräzädän kulın çıgargan da,
Signal birä fanar bolgatıp.
Paravozlar barda küptän yalda,
Tik bu kalgan,ürgä etärgä.
Teplovozlar yökne itälmägäç,
Kartlaç tiyeş yärdäm itärgä.
Bu paravoz ütkän zamananıñ,
Ber kisäge bulıp sanala.
Gomer şulay---kartlar kartaysada,
Yardäm itä,kilgän yañaga.

Altınım.
Niçek min ütep kitiyem,
Niçek kürmiyem.
Çiyädäy irennäreñneñ,
Tämen belmiyem.
Sineñ yanga tuktalmıça,
Tüzmi yörägem.
Miña sindäy kız kirägen,
Küptän belämen.
Küzläreñdä çatkı uynıy,
Buyıñ da zifa.
Köñelemä yakın kilgän,
Näsepme miña.
Kürepkenä kalırmınmı,
Sine altınım.
Ällä inde tatırmınmı,
Söyü yalkının.

Kire kaytmıy.
Küzem kürgän,köñlemdä kalsın,
Anam bulıp.
Äytkän süzem siña kalsın,
Yazgan bulıp.
Bire kilgän monnan kitä,
Vahtı çıkkaç.
Närsä kalır min fäkirdan,
Üzem kitkäç.
Här berebez,üz köñelen,
Yakın kürä.
Başkalardan üz serlären,
Saklıy belä.
Tik ser tügel,bar dönyaga ,
İglan itkän.
Kire kaytmıy, vallahidır,
Monnan kitkän.

2013 yıl Verhazovka.

TUKAYGA
(şiğırlär)

Tukay, Tukay sineñ süzläreñneñ,
Yagımlıgı yagla canıma.
Sineñ mähäbbäteñ üz halkıña,
Señgän äle minem kanıma.
Sineñ köbek äytä belgän adäm,
Siräk kilä zarlı cihanga.
Sin kitkäçtä halkıñ sineñ yäşi,
İnanabız häzer ni barga.
Barga - barlar - bezneñ ädäbiyät,
Bötenläygä kısır kalmadı.
Tik barıber, sindäy halkın söygän,
Zur ädipne tua almadı.
Aprel 2013 yıl.

Yul politsayı.

Töntek politsaynıñ säläpäte,
Sarı tösle, - şäylim yıraktan.
İlgä diyep uze hezmät itä,
Rişvät cıya, yünsez ir-attan.
Çiksez fayda yasıy däülätenä,
Tärtip bozgannarnı tagalıy.
Kaçıp—posıp, radar totkan kileş,
Gafil yörüçene sagalıy.
Tärtip saklıy, Vatan yullarında,
Yulçı öçen, hızır, şikelle.
Ul bulmasa tärtip bulırlıgı,
Bügengegä äle ikele.
Ya hodayım saulık bir anarga,
Akıl östä, artık yanmasın.
Gomre buyı, yul çatında torıp,
Kartlıgında yalgız kalmasın.
06.04.13 yıl.

Haman.

Könnän köngä tik torgannan,
Salım arta.
Yasakçılar akça cıya,
Kayta—kayta.
Kömeş birsä, altın ala,
Minem däülät.
Ällä aña, älä miña,
Töşkän nälät.
Garlänämen fäkirlektän,
Däülät öçen.
Tuydıralmım akça tüläp,
Haman üzen.
23.03.13.

Atalık.

Min belgänçä sineñ kükrägeñdä,
Halkıñ öçen tibä yörägeñ.
Başkalarnı uzıp belä aldıñ,
Tatarlarga närsä kirägen.
Köräş bulgaç, ciñüçedä bula,
Uzgınçı da bula arada.
Akıllılar anı hurlamılar,
Hörmät kürsätälär añada.
Ciñüçegä hörmät kiräk tügel,
Ciñ sızganıp eşkä cigelgän.
Hoday aña tügel, anasına,
Anasına anıñ köç birgän.
Kem kızıdır, kemneñ hatınıdır,
Kemgä ana—bala söt imgän.
Ana söte belän, halkı zarın,
Halkı köçen ulı señdergän.
Ütsen yıllar, ütsen zamanalar,
Kartlar kitär, yäşlär usärlär.
Bar ide dip, bezneñ tatarda da,
Bar ide dip, sine söylärlär.
10.01.13.

Tänzilägä.

Kitteñ dä bardıñ kalaga,
Min yalgız tilmerämen.
Siñada avır Tänzilä,
Anı mindä belämen.
Tänziläkäy yöräk mayım,
Bılbıl sandugaçkayım.
Kürşe kızın koçıp söyäm,
Sine sagıngan sayın.
Sinnän başka can kisägem,
Ütä yartı gomerem.
Kürşe kızın söygän çakta,
Ontamın sin tügelen.
Kalaga baru niyätem,
Tarkalmıy küñelemdä.
Yanıña barıp çıgarmın,
Hodaynıñ ber könendä.
Bälki yazga, bälki közgä,
Katırtıp äytälmimen.
Kürşe kızı, yalgız kurka,
Min taşlap kitälmimen.
27.04.13.

Tatarça söylim.

Min tatarça söylim, sindä kardäş,
Tırış inde mine añlarga.
Atay, anay bezgä citkezgännär,
Bezdä kaldırıyık ballarga.
Bez kimselgän kelänçelär tügel,
Koral totıp ciñgän tatarlar.
Bögengädä bezdän kurkıp yäşi,
Bezneñ babaylardan kaçkannar.
Zamanalar ciñel bula almıy,
Ber yodrıkka ilne cıymasak.
Pır tuzdırıp tetä, bar tatarnı,
Köç kürsätep karşı tormasak.
İşet mine gaziz vatandaşım,
Bälya urtak, barlık tatarga.
Köräşiyek, torıp kalır öçen,
Vahıt tügel, küşäp yatarga.
02.05.13.

Çäy.

Ak kaymakka cılı kümäç manıp,
Çäy eçkänem minem häterdä.
Änkäy canım sineñ kümäçeñneñ,
Täme istä äle häzerdä.
Kürşe karçık bezgä kergän sayın,
Tel şartlatıp sine maktadı.
Samovarnı eçep betermiçä,
Berkayçanda öynä kaytmadı.
Kürşe karçık, kaynar samovarlar,
Ällä kayda, kaldı yırakta.
Tik anamnıñ, çäy eç balam digän,
Süze gaynı, haman kolakta.
23.04.13el.

Yuzerga.

Kaydadır internet çeltärenä,
Çolbanıp—poskın yasap.
Karısıñ dönyaga tırnakçıday,
Kölemseräp—habär aşap.
Örkäseñ ahrı, kemder tabar diyep,
Ezläp, poskan bu maturnı.
Kurkınıp ciñelüdän, kaça belgän,
Çın barlıktan—bu batırnı.
Tik barı ber kiräksener, ber mäl,
Sineñ küñleñ—gadi duslık.
Ya kemgädä üzeñ, çın dönyadan,
Cırlarsıñ cır—bulıp gayşık.
01.05.13.

Kau.

Min kürgänne, sindä küräseñder,
Kar erede—kayttı yılgaga.
İrkälänep koyaş nurlarında,
Yaşel ülän şıttı dönyaga.
Yaz kilgänne toymı kaldık diyep,
Cılı yaktan koşlar aşıga.
Bıltır kitkän koşlar kayttık diyep,
Basıp sayrı minem karşıga.
Kart kaşkaldak, iske oyasınnan,
Tartay parın kua—kurkıta.
Canvar tulı yazda, olı hikmät,
Kiläçäkkä barı yul tota.
Tik kau gına boyıl yäşärmägän,
Vahtı betkän, anıñ usärgä.
Ul barı ber, yazga anıklangan,
Köz ölgergän orlık sibärgä.
11.05.13.


MİÑA BULA
(şiğırlär)

Miña bula.

Miña bula gına tärtip bozmas,
Yaratsada mine kadirım.
Başkalarga niçek miña da şul,
Kire kaytmas yäşlek gomerem.
Arış serkälängän kebek kenä,
Çäçäk attı minem yäşlegem.
Tatlı çagı bulgan gomeremneñ,
Min belmädem,min bit yäş idem.
Yazgı cillär tetä çäçläremne,
Küzläremnän yäşlär çıgara.
Bik az gına vakıt ütte kebek,
Tik kaytalmas buldı bu ara.

Yoldız.

Karım kükkä, täräzämne açıp,
Yoldızlar yuk,ay da kürenmi.
Tik bik çittä,yanar-yanmas yoldız,
Çak-çak bulıp kına cemeldi.
Bu yoldızım kükneñ gömbäzendä,
Urta urın alıp tormıydır.
Tik barıber cihan bu yoldızsız,
Böten diyep,äytep bulmıdır.
Ni bulsada,- çiksez bu ğalämdä,
Yugalmastan salgan isäpkä.
Monı eşli algan can iyäse,
Şiksez huca,olo kuätkä.
Ber berebezne bezdä tabışabız,
Tik belmibez,kayçan,kay cirdä.
Küräseñ şul kemder esemeslar,
Cibäräder bezneñ küñelgä.

Çamalı.

Kışnıñ vakıtı bik çamalı kaldı,
Yaz terälep tora artına.
Kitmäs ide berdä kütärelep,
Tik buysına fälyah şartına.
Köntezmädä inde küptännän yaz,
Urıs halkı kerde niyätkä.
Tärtip bozmıy,zina kılmıy torop,
Çugna,çugna,takta sürätkä.
Beznekelär tizdän ,,Nauruz”diyep,
Çäytabakta boday üsterä.
Barçabızda tik yakşılık eşläp,
Adäm ikännegen belderä.
Bardır bit ul,cihan saklavıçı,
Ömet baglavıçı halıkka.
Kem bulsada,rähimeñä mohtaç,
Min soralam,--täñrem yarlıka.

Akvarium.

Kanatların kagıp balık yözä,
Koyrıgıda uynı saf suda.
Tik diñgezdä tügel,ul totkında,
Çın barlıkta—akvariumda.
Avız açık,bälki kıçkıradır,
Kotolgısı keläp totkınnan.
Tik iştelmi,balık kıçkırganı,
Tavış çıkmıy akvariumnan.
Bälki üzen ällä kemgä kuyıp,
Hucası dip fani dönyanıñ.
İhtiramga layık sanap üzen,
Aşi birä keşe kuyganın.
Ni äytsäñdä balık,balık inde,
Belmiderdä bälki diñgezne.
Şul balıktay,kayçan bu tormışta,
His itäbez bez üzebezne.

Bir kulıñnı.

Bir kulıñnı miña ışanıp bir,
Aldarga dip sine kilmädem.
Sine ezläp yartı gomrem ütte,
Sin kürşemdä diyep belmädem.
Kıs kulımnı sineñ barmaklarıñ,
Toyıp torsın yöräk tipkänen.
Üzeñ sin bel,minem küñelemdä,
Barı tik sin,tik sin ikänen.
Küpme yıllar buşka ütep kitkän,
Küpme yözlär kat-kat çagılgan.
Tik nigäder iñ kiräkle keşem,
Bik soñarıp kına tabılgan.
Soñ bulmagay,yöräk añlıy köbek,
Yaştägedäy anık yanarga.
Min töşenäm,dimäk näsep bulgan,
Tik soñarıp kına tabarga.

Tuy.

Tuy tavışı açık işeklärdän,
Täräzlärdän çıgıp tarala.
Öydä genä tügel,uramgada,
Kodaçalar çıgıp yan ala.
Cır tavışın,adaşmasın diyep,
Garmon moñı iñli uramda.
Halık bii mindä kuşılamın,
Tik toralmım tatar bulganga.
Küñel aça halık,kardäşläşä,
Kiläçäkkä tatar yul tota.
Betä diyep halık-urıslaşıp,
Say akılı gına kurkıta.
Bez bar äle,-kızlar yäräşäbez,
Egetlärgä kilen alabız,
Küp yıldan soñ,kemnär ildä kalır,
Bez tatarlar anı kararbız.

Yokı.

Yokı basa,küz kabaklarına,
Kurgaş takkan kebek toyıla.
Baş tabışmak çişep mataşsada,
Yokı upkınına uyıla.
Ällä nilär töşkä kilep kerä,
Hiç bulmagan hällär,läühälär.
Tanış tügel keşlär kilep kitä,
Küz kürmägän,ällä närsälär.
Kemder minnän burıç tälyap itä,
Kollektorlar kilep dävalıy.
Öndä genä tügel töşemdä dä
Häyerçelek mine sagalıy.
Küzläremne açam tañ şäüläse,
Täräz pärdäsenä sırılgan.
Mine äzärlägän aslamçılar,
Tañ nurları belän kuılgan.

Hatın kitte.

Hatın taşlap kitte,tuydım diyep,
Sineñ imäneçle holkıñnan.
Küräseñ şul minem yakşılıktan,
Kaynam kızı, tämam bozılgan.
Min ğamäldä üzem yakşı keşe,
Uñay eşlär genä başkaram.
Eçmim diyep söyläk äytä almım,
Kay vakıtta, bik azlap alam.
Yalgız tügel duslar belän genä,
Karta uynaganda ottırsam.
Salım tülämiçä,yasakçıga,
Däülätemä burıçlı bulsam.
Başka çakta minnän yakşı yuktır,
Tämäkedä tartmım,bulmasa.
Hatınımda,minnän kitmäs ide,
Näçälnegem eştän kumasa.

Meñ rähmät.

Meñ rähmät täñerem,meñ rähmät,
Sin mine här çakta sakladıñ.
Ber üzem,min yalgız kalsam da,
Ber üzeñ,sin mine yakladıñ.
Nindi häl bulsada tormoşta,
Min sine ber diyep barladım.
Gomere tabındım tik siña,
Şunarga yärdämsez kalmadım.
Kiläçäk bilgesez bulsada,
Kinä yuk bögenge könemä.
Kötsädä talkınu alnıda,
Tapşıram canımnı üzeñä.

Çibärkäy.

Kay vakıtta,kay yoldızdan,
Cirgä töşteñ sin äle?
Kemgä diyep bire kildeñ,
Sin kay yaknıñ çibäre?
Kem soñ sine suırıp übär,
Kızıl irennäreñnän?
Koçıp alıp koçagına,
Tal çıbık billäreñnän.
Kem soñ bödrä çäçläreñne,
Sıpar söyläp serlären.
Kem bulsada sine söyär,
Yuk kilmägän cirläreñ.

18.03.14. Verhazovka.