Şiğırlär - Saniyä Ahmetzyanova

CAN SULIŞIM
(şiğırlär)

Açıl sin, Küklär kapusı,
Aşkınganda yörägem, –
Bu dönyada keşelärgä
Bar bit äle kirägem.

Aşıkma, yöräk, tuktarga,
İşetsäñ Sur bırgısın, –
Millätemä bülep biräm
Sulışımnıñ soñgısın.

ANT

Gorurlanam – min bit Arça kızı!
Danlı hökem, uylap karasañ...
Siskäneplär kitä kaläm canı,
Toyıp böyeklärneñ karaşın.

Totındımmı şiğır yallarına,
Tukay kalka kamçı uynatıp;
Yazgı kükräü bulıp däşä güyä:
“Telneñ canın yörmä kanatıp!”

Yaz sulışın Kırlay kırlarına
Aprel cile tigez taratkan.
Cir, Su, Koyaş turı Tukayımnı
Halık bägırennän yaraltkan.

Küpme böyeklärgä, gali canga
Arça bulgan yazmış alanı.
Min – arçalı, min, dip Aprel kızı
Ciñel genä äytep bulamı?!

Zaman cillärenä cannı açsam,
Teträp kalka kuzı, moñ yana.
Tukay ahı tamgan çal tufrakta
Yaralganmın min dä dönyaga.

Yaralganmın, ahrı, küz yäşennän
Tukay canlı bulıp gomergä.
Läysänle här tamçım – izge antım,
Oyıganda canım şiğırgä.

Yavım kötkän halkım küñelenä
Tamıp, şıtım birsen tamçılar.
Kıyamät köne kilsä moñ bagına,
Tukay üze bezne kamçılar.

Olı taşlar kuyınınnan çıgıp,
Yäşnäp yanalmasañ, ant itmä!
Tere sulı çişmäñ bulalmasam,
Tugan cirem, mine yad itmä!

ÖLGERÄSE İDE

Fiker kılı buylap alga baram,
Uy taşkını kümä sizgerlekne.
Zaman buşlıgına oçmas öçen,
Yugaltmaska ide tigezlekne.

Galäm häterendä ezsez sünä
Üz-üzemnän uzalmagan könnär.
Tarihlarga yalgan bitlär östäp,
İrtägämä tozak kora kemnär?

Vakıt tägärmäçe teşlärenä
Suırılıp kerep bara gomer...
Könnär isäbennän tügel yäşäü,
Can sulışım – yaña tugan şiğır.

Haklık daulap, yarsıp alga baram,
Tın alırga tuktap, yuk hiç çara.
Ölgeräse ide... ölgeräse –
Hakıykatkä niçä şiğır ara?
Üz-üzemä niçä sulış ara?

TERE SÜZ

Kınısınnan
häncär tartıp çıgarganday,
Kuyınınnan
kitap aldı
olpat şağıyr.
Zihenemneñ
küzen açtı
ütken süze,
Tere suday,
can sirpede
imle şiğır.

TAŞLAMA...

Şigırem, duskayım, niçeklär sin buldıñ?!
Sıydırdıñ yahşısın, yamanın;
Çarasız kalganda, küñelneñ kitegen
İñ kiräk süz belän yamadıñ.

Kalämem, taşlama. Şigırem, tuktama!
Üz tugan telemdä sayrap tor,
Dustımnıñ canına şifa bul, sihät bir,
Doşmanga kılıçıñ kayrap tor!

TATAR CIRI

Moñnardan yaralgan cır bit sin –
Uyı da, game dä halıknıñ,
Vakıtka buysınmas köç bulıp,
Häterlär türennän kalıktıñ.

Tatar cırı! Tatar cırı!
İmanga çakırıp däşäseñ...
Tılsımlı dogaday, sin mäñge
Yaşädeñ, yäşiseñ, yäşärseñ!

Küñellär mölderäp tulganda,
Elata kuraylar sagışı;
Şatlıklı köyläreñ çıñında
İşetäm çulpılar tavışın.

Tatar cırı! Tatar cırı!
Ömetle yuatıp däşäseñ...
Ahäñle naz bulıp sin mäñge
Yaşädeñ, yäşiseñ, yäşärseñ!

Sin mäğrur börkettäy irekle,
Küñelgä kanatlar kuyasıñ.
Dalalar kiñlege tar siña,
Ä üzeñ yöräkkä sıyasıñ.

Tatar cırı! Tatar cırı!
Gorurlık uyatıp däşäseñ...
Kodrätle ruh bulıp sin mäñge
Yaşädeñ, yäşiseñ, yäşärseñ!

İKETELLE TELSEZLEK

Ber kazanga sıymıy, dilär ike başnı,
Ni kürsä dä, sabır itä tatar başı.
Bezneñ kazan, taşısa da, kaynıy birä,
Peşä aşı, berüzenä – ike başı.

İke tel dä sıya bezneñ ber avızga,
Här ikesen tigez, dibez, berdäy haklı.
Kaysın gına teşläsäñ dä, bik avırta –
İkese dä däülät tele, halık yaklı.

Ber kazanda kaynasak ta, ber ük utta,
Kemder äyter: hokuklar, dip, bezneñ başka;
Tellärneñ, dip, berse – olı, berse – keçe,
Tik berseneñ yazıla, dip, süze taşka.

Tugan teleñ onıt, diyep kem boyıra,
Avızıña kem soñ köçläp hämer koya?
Namazlıgıñ yolkıp alıp tez astıñnan,
Saf ählaklı bulma, diyep kemnär tıya?

Hösetlektän aşıy kürmä kürşeñ başın,
Ütkenlim, dip, kıya kürmä üz teleñne;
Min tatarga urın tar, dip, bu kazanda,
Kilmeşäkkä häyer itmä üz türeñne.

Kayda sineñ tatarlıgıñ-hätärlegeñ?
Dönyalarnı der selketkän danıñ kayda?
Millät öçen canın fida kılgannarnıñ
İsemenä sıyınudan nindi fayda?

... Bügen “han”nar tolerantlık yagın karıy,
Baş sau bulsın, kalganın, dip, vakıt caylıy.
Tarih şahit: bükännärgä salgan çakta
Kem dä tügel, tatar başın tatar saylıy.
Kazan kaynıy...

MİLLENİUM

Räsäy İlbikäse säfär çıkkan
Yarannarı belän ozın yulga,
Şähre Kazanıbız hozurına
Alıp kilgän anı İdel-elga.

Şanlı kunaklarga çirkäü çañı,
Tuplar göreltese sälam birgän.
Komaç bärhet cäygän sukmak buylap
Kazanıma yañarışlar kergän.

Äbi patşa birgän färman belän
Elga aryagına çıkkan Kazan.
Kazansunıñ bägırennän taşıp,
Çal dulkınnar komga nilär yazgan?

***

Gasırlarnı ğasır almaştıra,
Çornı-çorga küper totaştıra.
Millenium! Neon balkış bulıp,
Yoldızlarnıñ küzen kamaştıra.

Kavışalar yullar-tamırlarıñ,
Aşkınganday yörägeñä, Kazan!
... Kupkan tufan, ärnüle ez salıp,
İl yazmışı sineñ aşa uzgan.

Ellar artı yıllar alışına,
Äverelep kanat kagışıña.
Millenium! İske Kazan baga
Häyran kalıp dönya agışına.

Duga sıman borılıp kitä küper,
Meñellıknı kiçä cilger Häter.
Galicänab tarih bezneñ hakta
Kiler buınnarga nilär äyter?

Ütä aylar-könnär kay arada,
Säğat suga änä manarada...
Millenium! Meñellıklar çige
Äylände dä kuydı manzaraga.

Äbi patşa yörgän faeton da
Tarihi ber yädqar bulıp kaldı:
Öske Kazan belän Yaña Kazan
Cir astınnan çuyın yullar saldı.

Mizgel çabuınnan totıp kara –
İrtägegä kul suzımı ara ...
Millenium! Zaman tizlegendä
Kazan yaña meñellıkka bara.

MÄÑGELEK UT

Häter bulıp, Kazan yörägendä
Häykäl tora tatar ulına.
Bogauların özep taşlar da ul,
Aşır kebek koşlar yulına.

Totkın şağıyr, yaudaşları belän,
Tugrı kalıp birgän antına,
Çit tufrakka gaziz başın salgan
Tatar isemen aklau hakına.

Kem ul anda, gayrät çäçkän bulıp,
Kara yaga millät yözenä?
Darı isnämägän mähluk cannar
Vatan sakçısına kizänä.

Häter köne... Tın kal ber minutka...
Tamırlarda — vakıt agışı.
Yöräk tibeşeneñ kaytavazı —
Manarada säğat tavışı.

Halık ullarına baş iyärgä
Kildek bügen häykäl yanına,
Uçıbızda — mäñgelek ut tacı —
Kızıl kanäferlär kabına.

UYAN, DİDEM...

Gıynvar töne. Canda – eñger-meñger,
Yokımsırıy midä uy küçe...
Sikerep torıp däştem üz-üzemä:
“Märtkä kitäseñ bit, äy Keşe!”

Kalcañ maylı, yatar urınıñ caylı,
Täräzäñ dä tavış ütkärmi;
İşegeñdä cide katlı yozak –
Kürşeñ tügel, hätta bur kermi.

Dönya şavı beraz aynıtmasmı –
Nigä küñel küzeñ açmıysıñ?
Can yozagıñ ohşıy kügärgängä,
Erak attıñ mikän açkıçın?

Bu sin tügel. Sin başkarak ideñ,
Taş bitlek bit gamsez yözeñdä;
Elekkeçä moñ däryası tügel,
Kipkän kizläü nursız küzeñdä.

Dula, buran! Icgırıgız, cillär!
Miña uyanırga kiräk, kış!
Totkınlıkta, kükräk çitlegendä
Bärgälänep sula şiğır-koş.

Kiteregez käğaz-kalämemne,
Sırhau küñelemä şul däva...
Yartı yulda kalgan cırım bulıp,
Bägıremä, sarkıp, moñ sava.

Gıynvar töne... Küzdän yokı kaçtı...

KANATSIZLAR

Oçam, diyep kütärelgän koşnıñ,
Totıp, kanatların kistelär...
Kemnär digen – Kükne koçalmagan
Zägıyf uylı, tübän hislelär.

Könläşerlek ide anıñ cırı —
Şuşı buldı iñ zur “yalgışı”.
Äverelde moñlı ber kıyssaga
Äytalmagan räncü, sagışı.

Äle yaña gına borınlagan
Ber koşçıknı kükkä çöydelär;
Cırçı koşnıñ kanatların birep,
Oç biyekkä, sayra, didelär.

Üzemneke diyep suzdı cırnıñ
Çit beräüdän otıp alganın.
Kemder sizde, kemder “añlamadı”
Yäş koşçıknıñ matur yalganın.

Basıla töşkäç ğarle ärnüläre,
Üzen-üze koşım yuattı;
Bäğır kıllarına kagıldı da
İhlas canlılarnı yılattı.

Sayrar urını küktä bulmasa da,
Ruhı mäñge tübän bulalmas!
Kanatların kisep atsalar da,
Cırın berkem tartıp alalmas!

OÇ İREKKÄ, CIRIM

Cırım minem – irennärneñ nazı,
Söygänemneñ yöräk tibeşe,
Yäş kızlarnıñ Kazan uramınnan
Därtle basıp atlap kileşe.

Moñlılarnıñ kagıl cannarına,
Neçkä küñellärne nazlap koç.
Totkın bulıp, berük, yäşi kürmä,
Oç irekkä, cırım, äydä, oç!

Sabıy, tugaç, däşä bar dönyaga,
İzge moñ ul – anıñ tavışı.
Cırlarımda – yäş ananıñ bähete,
Yalgız kalgannarnıñ sagışı.

Can avazım tua cırlar bulıp,
Moñsız kalsam, belmim, nişlärmen.
Süzlär belän äytä almaganga,
Cırga salam yäşeren hislärem.

ÇAKIRU

Min sezne kunakka çakıram —
Oçraşıp torabız bik siräk,
Hislärem dörlägän çagında
Kuşılıp yanarga sez kiräk.

Min sezne kunakka çakıram —
Vayımsız yäşäülär onıtılsın;
Kuzgatıp oyıgan gamnärne,
Tamırga siherle moñ tulsın.

Min sezne kunakka çakıram —
Kilmiçä kalmagız, min kötäm.
Naz kuşıp, söyüem disbesen
Ber tezäm cır itep, ber sütäm.

Min sezne kunakka çakıram —
Can kertik arıgan yöräkkä:
Miña da, sezgä dä citärlek —
Cırlarım öläşäm büläkkä.

CAVAP

— Sıktanasıñ bähet bulmadı dip,
Närsä soñ ul bähet, äyt äle?
Sin bit küktän yoldız çüplämäkçe,
Bezneñ yanga cirgä kayt äle.

İñ biyegen taunıñ yaulasak ta,
Buy citalmas barıber Koyaşka.
Üz digänçä yäşik, tınıç kına,
Artık häsrät almıyk bu başka.

Kemder Homay koşı totkan diyep,
Hak bulsa da, zinhar, söylämä.
Añlıysıñmı şunı: äylänä Cir,
Bähet tiräsendä äylänä.

Bez digänçä barsa dönyaları,
Bik şäp bulır ide, älbättä.
Birgänenä şöker itep torıyk:
Bar da tigez, dilär, cännättä.

— Süzeñ haktır... Tik tergezim äle,
Şäfägımnıñ soñgı kümeren...
Sünär-sünmäs cannı saklagançı,
Dörläp yansın bulgan gomerem.

İNANU

Bar bulganga şökrana itmi,
Näfsem töşkän çakta yuk-barga,
Sak kisätü sala şomlı uyga —
Işanam, İlahım, Sin barga.

Berkem kürmi, diyep, gönah kılsam,
Säbäp tapsam gayıbem yuarga,
Vöcdan gazapları cannı telä —
Işanam, İlahım, Sin barga.

Kayçak ömet özep yul tabudan,
Äzer bulsam barıp tuktarga,
Cide yatlar yärdäm kulı suza —
Işanam, İlahım, Sin barga.

NİYÄT

Kalämemneñ kipte karası,
Sulık-sulık yöräk yarası...
Sınık küñel, üçle häter belän
Niçek kenä yäşäp karası?

Kalämemneñ aldım yañasın,
Dogam yaptı yöräk yarasın.
Allahıma sıyınıp ütmäk buldım
Fani belän bakıy arasın.

HALÄT

Kaldırıgız äle berüzemne,
Hiç yugında barı ber köngä;
İşetäsem kilmi beräüne dä,
Süz kuşasım kilmi berkemgä.

Telefonnı bügen özep toram –
Şıltıratıp canga timägez,
Kürenep kit, diyep çakırmagız,
Sagınılgan, diyep kilmägez.

Hatalardan avıraygan cannı
Küz yäşenä ide manası,
Vöcdan karşısında säcdä kitep,
Küklär hökemendä kalası...

Kaldırıgız bügen yalgızımnı,
Bu halätem minem vakıtlı, –
Gamäl däftäremne barlar öçen,
Min tuktatıp toram vakıtnı.

Kaldırıgız bügen yalgızımnı...

BERÄÜGÄ

İke küzeñ – kıp-kızıl kan,
Kırgıy canvar – kileşläreñ;
Önne ala ärle-birle
Kiläp sarıp yöreşläreñ.

Yodrık bolgap kizänüeñ
“Yaşel yılan” şaukımıdır...
Allahıdan kurkır ideñ –
Sin Firgaven tokımıdır.

GADEL HAKİM

Işanmasañ ägär bügengemä,
Şik tudıra ikän uzganım, –
Sinnän tügel, oyat üz-üzemnän:
Gadel hakim – barı vöcdanım.

Çınlap tügel, fäqat uylarımda
Bulsa väğdäbezne bozganım, –
Sinnän tügel, oyat üz-üzemnän:
Gadel hakim – barı vöcdanım.

Keşe bähetenä näfes suzsam,
Bähil kılmıy täqdir yazganın, –
Sinnän tügel, oyat üz-üzemnän:
Gadel hakim – barı vöcdanım.

SABIRLIK BİRDE

Üzem saylagan yazmışım,
Nik soñ äle ah oram?
Cide yulnıñ çatlarında
Uylarga çumıp toram.

Tayanıp yöräkkäyemä,
İrekle bulıym mikän?
Zinnätle yalgan bähetneñ
Ber kolı bulıym mikän?

Kanatlarımnı kayırıp
Atkanda nilär diim?
Bägıre bozday salkınnı
Üz itep, nihäl söyim?

Kaytıp tugan nigezemä,
Sihätlär alıym mikän?
Kara uy sargan başımnı
Sularga salıym mikän?

Cide uynıñ çatlarında
Köç-hällär tüzep toram...
Soñgı yulnı saylamadım —
Sabırlık birde Hodam.

KÜÑEL TÖŞKÄNDÄ

Teldä – yozak. Uyga – tozak,
Süzgä yätmä koralar;
Hokuk daulap baş kalkıtsam,
Kolagımnı boralar.

Talantsızlar dahi häzer,
Ählaksızlar – ilahi.
Tatar bulıp tuganıña
Garlänerseñ, billähi!

Nİ BULSA, ŞUL!

Täräzämä ber koş kilep kundı.
Nik yaralı anıñ kanatı?
Täräz aşa üzäk özgeç tavışı
Bägıremne tırnap kanattı.

Tän yarası can yarası tügel,
Ber tözäler äle niçek tä...
Sin — irekle, koşım! Minem canım
Açılmaslık timer çitlektä.

Anısı alay ozak totalmaslar,
Üz-üzemnän mine ayırıp...
Ni bulsa, şul: açam yozakların,
Teş-tırnagım belän kayırıp.

BELMÄÜ KİRÄK

Küzgä karap aldalıysıñ, ant itäseñ, –
Yalganıñnı sizep toram, añlap toram.
Ber mizgelgä ışanıp ta kuya yazam:
Hak söyli, dip, üz-üzemne aldap toram.

Çın döresen äytä alu – batırlık şul,
Sindä, duskay, ni kızganıç, kuyan yöräk...
Häm şuñarga kuanıplar betä almıym –
Bügen miña döreslekne belmäü kiräk.

ÜÇ

Bällür kasälärgä salıp birdeñ
Açuıñnıñ utlı şärabın.
Üç yalkının yotkaç kına beldem
Susau basılmaunıñ säbäben.

Azlap-azlap tatıym zähäreñne,
Arta gına bara açısı;
Yözne çıtıp, teşläremne kısıp,
Eçäse dä äle eçäse.

DÖNYa BU!

Taş kıya da sıkrap kuya kayçak –
İrlär bula belik, dimägez.
İrlär yılıy, yılıy alar siräk,
Tügelsennär beraz, timägez.

Garasatı kuba, zilziläse, –
Balkıp koyaş çıga annarı.
Küz yäşlären yullıy, ahrı, Küklär,
Paqlär öçen bezneñ cannarnı.

Börketlär dä, kanatları talgaç,
Kunıp tora taular kaşına.
Tayanırlık cılı iñnär kiräk
Zarlı uylar töşsä başıña.

İyelmästäy başlarnı da iyep,
Häsrätlärgä sala bu dönya!
Galämi uy iñräytkän canga
Köç tä birä ala bu dönya!
Dönya bu!

TÄÜBÄ

Korban bäyrämnäre yakınlaşsa,
Kaytıp kiläm bala çagıma.
Sabıy küñelem miç kuynında peşkän
Gayıt koymakların sagına.

Mamık kebek yaña yon oyıkbaş
Buldı bezgä bäyräm büläge.
Ni hakında ide äniyemneñ
“Yarlıkagıl!” digän teläge.

Ul çaklardan añga señep kalgan
Doga-ayätlärem sanaulı...
Yaulık yabıp kına gıylem artmıy,
Hätere dä kırık yamaulı.

Menä bügen, menä irtägä, dip,
Üz-üzemä yäşim aldaşıp.
Yarım-yortı totkan urazamday,
Yörmäs mikän bu can adaşıp?!

“Ber ayagı cirdä, berse – gürdä”, –
Ällä soñ bu şuşı haktamı:
Densez dip tä äytü döres tügel,
Möemin dip tä bulmıy maktanıp.

Minem öçen serle ul dönyanıñ
Mogcizası küpme belmägän;
Bala çaktan kanga señmägän şul,
Ana söte belän kermägän...

Tarihlarnı sıltau-säbäp itep,
Küñel manarası aumasmı?
Hak din öçen şähit kitkännärneñ
Ränceşläre bezgä yaumasmı?

Hac kılganga, korban çaldırganga,
Min kızıgıp karıym, soklanıp.
Canga bakkan Yarımaynı kürmi
Yaşäü gönah inde, aklanıp.

Ul bähetkä soñlamasam ide,
Üz manaram kötep, üz ayım.
İzge Gayıt könnärendä sorıym:
“Hak yulıña künder, Hodayım!”

KIYBLAÑ ÜZGÄRT

Korım sarsa bu canıña, yuşkın yatsa,
Mölderämä küñeleñne häsrät bassa,
Küz yäşlären häyerlegä barı yura, –
Elıy-elıy imanıña kuät sora.

Yanı belän borılıp bassa dus-işläreñ,
Gel kiregä kitep torsa bar eşläreñ,
Bulır-bulmas bändälärgä başıñ orma, –
Säcdä kitep, imanıña kuät sora.

Aşıkmıy tor. Cide yatka bäylängänçe,
Yakın keşeñ çit keşegä äylängänçe,
Ör-yañadan tormışıñnı başlap kara, –
Kıyblañ üzgärt... İmanıña kuät sora.

NİYÄT HÄM GAMÄL

– Gel kiregä kitep tora eşlär,
Aldan küräm yuksa ämälen.
– Niyätläreñ izge ideme soñ?
Niyäteñä kürä – ğamäleñ.

ÜZEM BELÄN KÜZGÄ-KÜZ

– Äle, yarıy, yäş gomerne, – diseñ, –
Ükenmäslek itep uzdırdım.
Sin şunı äyt: därteñ-därmanıñnı
Nindi ğamällärgä tuzdırdıñ?

– Taşpulatlar korıp kuymasam da,
Yaşämädem kalıp meskengä.
– Kaydan kilde malıñ, kaya kitte,
Keşe hakı yukmı östeñdä?

– “Nadan” digän möher sugalmaslar,
Gıylem estäü – söygän şögılem.
– Ä halkıña fayda kiterdeñme,
Sarıf itep akıl-figıleñ?

Üz-üzemnän hisap alam şulay,
Aulak uyga kaçıp, kön ütkäç...
“Millätenä ni mirası kaldı?” –
Dip sorarlar äüväl, min kitkäç.

CİMEŞ

Uylap baksañ, küpme eşne
Başladım da taşladım:
Gäräbädäy orlık çäçep,
Kısır cirne aşladım.

İnde gomer közem citep,
Artta kalgaç cäylärem,
Köşelemdä altınımnıñ
Az buluın şäylädem.

Soñ bulsa da, ciñ sızganıp,
Kabat eşkä kereştem:
Ber orlıktan biş ürente
Üsterergä tırıştım.

İke atlıysın ber atlap,
Bar köçemä yögeräm.
Bälki inde cimeşlärem
Tatırga da ölgermäm...

Şul çak näni onıkçıgım
«Karşı çıktı» süzemä:
«Min dä ş iğıl yazam», – diyep,
Kunakladı tezemä.

YÄŞ ÄBİ

Avtobusta ber kız urın birde,
Kürep algaç basıp barganım.
Yalgıştımı berär tanışı dip,
Yözgä çıkkan mikän arıganım?

Ber apaga ımlıym, ul utırsın, –
Min yäşräk äle, tüzärmen...
“Utır, utır, – di ul, – sin üzeñ dä...”
“İşetmädem” soñgı süzlären.

Yaşel utnı sabır gına kötä –
Salmaklangan küñel çaptarım...
Kaya kitte kert-kert kenä basıp
İtäk cilpep ütkän çaklarım?

Tuflilärneñ biyek ükçälesen
Ber kiyäm dä salam yañadan.
Yañgıratıp kölülär dä häzer
Sirägäyde – artmıy çamadan.

Közgelärneñ başın äyländermim,
Çıgıp kitäm onıtıp kararga.
(Ütep bargan sayın küz kısmıylar:
Tıynaklana otırı alar da.)

Şulay itep olıgaydım mikän,
Üz küñelem kürep yäşämi?!
...Onıgım ala muyınımnan koçıp:
“Sin iñ matur, iñ-iñ yäş äbi!”

TÖYEN

Yördem näfesneñ azuın
Sıltap zamanasına.
Bäylärgä vakıt küñelne
İman manarasına.

Ürelgän bavım cidedän –
Här cebe näfes yaklı,
Çişelep kitüdän küñelne
Barı vöcdanım saklıy.

Ber cebe baunıñ – min-minlek –
Dönyaga baş bulmakçı;
İkençese – hösetlegem –
Cannı talkıp tormakçı.

Öçençe cep – saranlıgım,
Baylıkka tabınuım,
Dürtençese – gönahlarga
Sörtenep abınuım.

Bavımnıñ bişençe cebe –
Yalkaulık şaukımçısı,
Komarlanıp rizık cıyu –
Cebemneñ altınçısı.

Cidençe cep – kinä saklau
Dustıma-doşmanıma,
Üçlänep karşı çıguım
Namusım kuşkanına...

Näfesemne min bügennän
Bäyläp kuyam töyengä:
Ciñdem tagın beräüne, dip,
Şaytan mälgun, söyenmä!

KEŞELEGEM

Keşe ikäneñne keşelekle alımnar belän isbatlau kıyın.
(Kemder äytkän süzlär)

Sukır tönneñ küzenä bagıp, närsä kötäm?
Köpä-köndez, şäm yandırıp, kemne küzlim?
Keşelegem çıgıp kaçtı mine taşlap,
Arlı-birle yögerä-çaba şunı ezlim.

Belderülär yazıp elep karıym mikän,
Tabıldıklar bülegenä barıym mikän?
Keşe häzer akça öçen canın sata –
Keşelekne ällä satıp alıym mikän?

Ägär beräü işetä kalsa süzläremne,
Tilergänder bu mesken, dip uylap alır.
Cavabım şul: bügen mine Keşe itep
Saklap kalsa, keşelegem saklap kalır.

GAYIP KEMDÄ?

– Dustıma çiştem seremne –
Faş itelmi kalırmı?
– Sin saklıy almagan serne
Dustıñ saklıy alırmı?

BÜRE ÖNENDÄ

Aynıñ tulgan tönendä,
Töştä, ällä önemdä?
Kaydan kilde yegetlek? –
Buldım Büre önendä.

Mindä büre kanımı,
Kırgıy canvar añımı? –
Eh, tä itmi tapşırdım
Aña gaziz canımnı.

Nigä yakın cibärde? –
Añlamadım üzem dä...
Yäş yäşägän Büreneñ
Sagış kürdem küzendä.

Bürem mine kumadı,
Belmim, ällä sınadı?
Sizep önsez kaluım,
Kükkä karap uladı.

Yalgışuım añladım,
Kaçu yagın karadım.
Yul kuyuın Büreneñ
Kartlıgına yuradım.

... Büre bulıp büre dä
Köndäş ezli tiñendä.
Kurkaklıgım tamgası –
Teş ezläre iñemdä.

KEŞE BULIYK

Et yılına almaş bulıp,
Kaban yılı aşıga.
Yuragan yuş kilä, dilär,
Yurıyk, äydä, yahşıga.

Bez yäşäp künekkän inde
Terek-terek elderep.
Duñgız sin, dip sükkän sayın,
Tanau belän cir sörep.

Başnı aska iyep yörmik,
Mırkıldamıyk yuk-barga...
Mömkin işäyü yagınnan
Şul mählukka ohşarga.

Elı şundıy, dip aklanmıyk
Kılgan sayın yavızlık.
Keşe bulıp kala belik,
Kotırtsa da duñgızlık.

Kilsen, äydä, Kaban yılı
Tökle ayagı belän.
Çıdam sırtı, kündäm holkı,
Mullık-baylıgı belän.

HIYALIM

Üz-üzemne aldap yäşägänçe,
Yaşägänçe yöräk yandırıp,
Çınga aşmas kırgıy hıyallarnı
İske yılda kitäm kaldırıp.

Şayät, küñel beraz tınıçlanır,
Tau töşkändäy bulır iñemnän...
Küñel kanatına yal da kiräk –
Cirgä töşäm hıyal kügennän.

Yaña yılga kerep baram menä,
Vaz kiçmiçä äytkän süzemnän...
Hıyallarım belän saubullaşmıym,
Eraklaşam güyä üzemnän.

Nik soñ äle dönyam tössezlände,
Cuydı küñel cete buyavın?
Moña qadär mine yaktılıkka
Äydäp bargan ikän hıyalım.

Yaña yılga kerep baram menä,
Eraklaşıp baram üzemnän...

ÖR-YaÑA MİN

Bügen kabat tudım. Bu dönyaga
Taşnı tişep çıkkan ülän min.
Totkınlıknıñ ni ikänen añlıym,
Yaşäü qaderen şuña beläm min.

Susınımnı basar öçen az şul
Tik kötterep yaugan läysännär.
Min Koyaşka üreläm, cılı ezläp,
Ärsez diyep, äydä, äytsennär.

Bulır başka basıp kitüçelär,
İyüçelär bulır başın da —
Näfis kenä üze, läkin kürçe,
Tişkän, diyep, kıya taşın da...

Ör-yaña min bulıp, yaktı köngä
Açtım äle bügen küzemne.
Min yañadan tudım bu dönyaga...
Ezli torgaç, taptım üzemne.

İSÄNME, YaÑA KÖN!

Tormış bigräk katlaulı, dip,
Zarlanırga vakıt tar:
Täväkkälläp, ciñ sızganıp,
Zur eşlär başlıysım bar.

Äle kiçäge könemnän
Gıybrätlär alasım bar;
Yalgışlarımnı tözätep,
Saflanıp kalasım bar.

Kaytarası burıçım küp
İrtägese könemä:
Kiçekterep kilgän eşlär
Basıp tora iñemä.

Gafu ütengänem kötä
Üpkäläp kitüçelär,
Bähillegem ömet itä
Saksız räncetüçelär.

Can yaralgan nigezemä
Tülänmägän tülisem,
Gaziz halkım, millätemä
Birelmägän biräsem.
Alınmagan alasılar,
Kürelmägän küräsem...

İsänme, yaña tugan kön!
Sin häyerhaklı, beläm.
Karşılıym sine, şatlanıp,
İzge niyätlär belän.

SÄFÄR

Härkem ezli cirdä üz kıyblasın,
İrtäge kön täqdir kulında.
Yazmış kiçep yörgän yulauçı bez,
Mosafir bez gomer yulında.

Borılışlar kötä, tuktalışlar...
Huşlaşırga äle bik irtä.
Biştäreñne yırak kuymıyça tor:
Säfär kötä bezne, yul kötä.

Yaktı ömetlärne kabızıyk ta
Cılıtıyk ber argan cannarnı.
Bähet yäşi torgan taraflarga
Kuzgalırbız irtük annarı.

Äle genä tañ sızılgan ide,
İnde koyaş bayıy ofıkta.
Taular menep taular töşäse bar
Gomer digän kıska vakıtta.

ALDAŞA KÄKKÜK, YaLGIŞA

Härkön irtän koyaş çıga,
Cihan nurga koyına, –
Şuşı bähetle mizgellär
Mäñgelek kük toyıla.
Aldaşa käkkük, yalgışa,
Sanap kemneñ gomeren?
Koyaşlı härber irtäneñ
Belep yäşik qaderen.

Küreşülär kötä-kötä,
Huşlaşır vakıt citä.
Bu dönyadan küpme cannar
Bähillek almıy kitä...
Aldaşa käkkük, yalgışa,
Sanap kemneñ gomeren?
Şatlıklı här oçraşunıñ
Belep yäşik qaderen.

Tön kuynına başın salıp,
Küz yoma tagın ber kön;
Yahşımı ul, yamanmı ul, –
Kaytara almıy berkem.
Aldaşa käkkük, yalgışa,
Sanap kemneñ gomeren?
Härber yöräk tibeşeneñ
Belep yäşik qaderen.

GOMER UÇAGI

Yaña yazlar kilä, yaña nazlar,
Tik gomerneñ bulmıy yañası.
Küz açıp, küz yomgan kebek kenä
Yazlar belän közlär arası.

Algısıdık, Nuh köymäsen biläp,
Işıgrak urın alırga.
Çabatanı tizräk türgä eldek,
Ömetlänep türä bulırga.

Nik bähetneñ bähet bulganlıgın
Añlamadık ütep kitmiçä?!
Tösen cuydı hislär takıyası
İyäsenä barıp citmiçä.

Ullar tudı, bakça kükräp üste,
Ölgerdek bez yortlar salırga.
Soñarmadık mikän änkäylärneñ
Fatihasın alıp kalırga?

Dörli-dörli sıza gomer-uçak,
Aşıkkanday yanıp betärgä.
Ata – ulnı, ana kıznı belmi
Aşkınabız dönya kötärgä.

Yalgız gına töbälerbez berkön
Gomer şäfägınıñ küzenä...
Soñgı kuzı kerfek yomgan mäldä
Kemneñ yäşe tamar yözeñä?..

YuLAUÇI

Tägäri tormış arbası,
Ay ütäsen kön ütä;
Yaznı kiçep, cäyne gizep,
Gomer közenä citä.

Citsen äydä, uzgan yullar
Mineke barısı da.
Yarsu atkayım ser birmäs,
Sörlekmäs, arısa da.

Olavıma şatlıklar da,
Borçular da töyälgän,
Tabışlar häm yugaltular
Katlap-katlap öyelgän.

Tormış yöge arta bara,
Çakırımnar uzgan sayın.
Tekä ürgä menülärneñ
Tabam bit äle cayın!

Tägäri tormış arbası,
Yazmışnıñ yullarınnan.
Urap totam dilbegäne,
Töşermim kullarımnan.

MİN ÜZEM!

Yahşı atlı bulıp, adım sayın
Akıl birüçegä şul süzem:
Sorap algan kiñäş kenä kıymmät –
Borçılmagız, zinhar... min üzem.

Gorurlıgım ayak çaldı bügen,
Tezlänmäskä, Rabbım, bir tüzem?!
Egılganda yärdäm kiräk tügel –
Bulışmagız, rähmät ... min üzem.

Şatlık artı şatlık kilde berkön –
Dus digännär açmıy nik yözen?
Bähetemne gafu italmıysız ?–
Gafu itäm sezne... min üzem!

HUŞ HÄZERGÄ...

Ütkenlängän, diyep soklanmagız —
Küz tiyulär kalämemne yıgar,
Süz-koşıma uklar töbämägez —
Kurkıp, şigıremnän oçıp çıgar.

“Yazgannarıñ üzeñ turındamı?” —
Urınsızga oşbu soravıgız.
Täübä-täübä, yuş kilmäsen tagın
“Yalgızdır ul”, digän yuravıgız.

“Cırıñ moñlı!”
Moñsız cır tuamı?
Moñlıragın äle yazasım bar...
Huş häzergä, barır yulım yırak —
Üz cırımnı ezläp tabasım bar.

GOMERLEK BURIÇ
(şiğırlär)

Tugan nigez cılısına törep,
Kardäşlekne saklıyk yöräktä.
Üz-üzenä kayta härberebez
Tugan yakta, tugan töbäktä.

BÄBKÄ

Kaz bäbkäse saklıy äni
Çirämdä, su buyında,
Töpçek kızı üsep citkän,
Büläk kiräk tuyına.

Borıngıdan kilgän yola —
Tuy tabını mul bulır;
Kaklagan kaz, mamık mendär —
İñ zur büläk şul bulır.

Buyga citkän sılu kızlar
Çitlärgä kitä “oçıp”,
Kilen bulıp töşär bäbkäñ,
Bolıt-mendärgä basıp.

Yäş käläşneñ naz bişege
Kaz mamıgı — kübektän,
Tizdän aña yauçı kiler
Laçın kebek yegettän.

... Tatlı uylarına talıp,
Kalgıp kitkän çirämdä...
Birmä, äni, sin bäbkäñne —
Tilgän oça tiräñdä.

DÄVAMÇI

Bar cihanga avaz saldı sabıy,
Keşe tudı Cirgä – ir bala.
Biläülänep ap-ak ömetlärgä,
Can türendä bähet tirbälä.

Küklär güyä häyer-doga ukıy:
İşetelä azan tavışı, –
Kendek kanı tamgan şul mizgeldän
Başlanamı Keşe yazmışı?

Bişek cırı itep, köygä salıp,
İzge teläk telär änkäse;
Cisemenä turı kilsen, diyep,
Matur isem ezlär ätkäse.

Yäş ananıñ küñel bişegendä
Yaktı uylar gına tirbälä.
Kiläçäkne saylap tavış birde
Näsel dävamçısı – ir bala.

ULIMA

Minem näni färeştäm sin —
Küzlär genä timäsen;
Kanatlarıñ cilpi-cilpi,
Täpi atlap kiläseñ.

Üçti-üçti üçteki şul,
Bulmıy hiç tä tuktatıp;
Tup şikelle tüp-tügäräk, –
Sikeräseñ tıp ta tıp.

Cännät göle — huş isläreñ,
Canga däva bulırlık;
Kileşläreñ bigräk matur —
Karap kına torırlık.

Şayan pesi balasıday
İrkälänä beläseñ,
Uçka kungan koşçık sıman
Çırık-çırık köläseñ.

Sin sabıynı küz yäşennän
Niçek saklap kalası?
Canday gaziz, qaderle şul
Härkemgä üz balası.

FATİHA

Aldıñda — ör-yaña dönya
Kötä açıp koçagın;
Sineñ dä, gaziz koşçıgım,
Oçışka äzer çagıñ.

Äy, minem kıyu börketem,
Aşkınma şulkadärle, –
Biyeklekneñ azlap-azlap
Yaulanganı qaderle.

Turı kiler zur säfärdä
Sınau tavın kiçärgä,
Olı Tormış diñgezeneñ
Tozlı suın eçärgä.

Yäş şul, balam, kanatlarıñ,
Nıgır äle oçkanda.
Onıtma tugan oyañnı,
Kiñ küklärne koçkanda.

BALAM, BEL...

İlen, telen, dinen almaştıra —
Nilär kötä adäm balasın?
Añla, balam, sine Üzeñ itep
Tugan teleñ saklap kalasın.

Kuştım siña saylap matur isem —
Cisemeñä turı kilsen ul;
Milläteñneñ ber mirası itep,
Ätkäñ-änkäñ birgän isem ul.

Vakıt belän bergä üzgärä bel:
Tellär öyrän, balam, dönya kür,
Yöz çöyermä läkin üz teleñnnän —
Bu — Vatannı satu belän ber.

Sin tugaç ta, änkäñ söte belän
İreneñä tamgan tugan tel.
Tugan teleñ cuysañ, äniyeñne
Onıtuıñ bulır, balam, bel!

MOÑLANU

Ber yäş yeget bigräk, äy, moñlana,
Gitarasın alıp kulına;
Yöräk seren aña aça kebek,
Sak-sak kına çirtep kılına.

Moñı – sadä, köye şundıy därtle,
Yäş küñelenä beräü kergänme?
Dönyaların şulay onıttırıp,
Ällä täüge söyü kilgänme?

İşetmi dä mine, kürmi dä ul,
Uylarına çumgan uralıp.
Bülderüdän kurkıp söyü cırın,
Min tıñladım anı tın kalıp.

Yartı yulda cırıñ özelmäsen,
Hıyal kanatlarıñ sınmasın,
Saf küñleñdä tugan täüge hisneñ
Gomerläre kıska bulmasın.

Ber yäş yeget bigräk, äy, moñlana,
Gitarasın alıp kulına.
Gitarada tügel, uynıy güyä
Küñellärneñ çirtep kılına.

MÄÑGELEK BÄHÄS

Akıllı häm çibär idek,
Ädäp saklap kına yördek
Bez sezneñ yäştä, disez;
Küpme genä orışsak ta,
Üzgärtergä tırışsak ta,
Sez häzer başka, disez.

Äy, ätilär-änilär,
Borçılmagız sez yukka!
Süz äytmägez bez yäşlärgä,
Bu mäñgelek bähäslärgä
Kuyarga ide nokta.

Sezdän tugan ullar ikän,
Sezdän tugan kızlar ikän,
Bez naçar bulalmabız;
Sezneñ almagaçta üskän,
Üsü belän sikerep töşkän,
Bez – altın bagalmagız.

Hıyallarga irek kiräk,
Kükräktäge yarsu yöräk
Azatlık daulap tibä.
Tuu belän zihen kersä,
Akıl bezdän alda yörsä,
Yäşlek-yulärlek nigä?

ANA HÄM BALA

– Häzer bolay söyläşmilär,
Häzer bolay eşlämilär,
Häzer bolay yäşämilär, –
Dönyadan artta kalgansıñ sin, äni!

– Söylägän süzeñ yatışlı,
Eşlägän eşeñ uñışlı, –
Härber adımıñ otışlı, –
Kaylardan mondıy bulgansıñ sin, balam?!

ÄNİ SÜZE

Beraz gıybrät alsın, diyep,
Balam keşe bulsın, diyep,
Ätkäñ-änkäñ, ukıp doga,
Ozattılar sine yulga.

Köne ütsä, töne ozın –
Şähär sınıy avıl kızın.
Uramnıñ bar kırık küze –
Kızarmaslık bulsın yözeñ.
Añladıñmı, balam, süzem?

DUSKAYIM-SERDÄŞEM

Bezneñ äle, yäşäü qaderen belep,
Kanatlanıp yörer çagıbız;
Yäşlek kilä, yul biregez diyep,
Utka-suga kerer çagıbız.

Bigräk çaya kızlar ikän bolar,
Yaşen utı kebek disennär,
Duskayım-serdäşem!

Yugaltular kiler, zur tabışlar –
Äzer bulıp torıyk barsına.
Berebez – apa, berebez señel bulıyk,
Baskan çakta sınau karşına.

Bigräk tatu kızlar ikän bolar,
Bertugannar kebek, disennär,
Duskayım-serdäşem!

Berebez – al, berebez göl bulıyk,
Par çäçkäse yazgı bolınnıñ;
Därtle köye, serle moñı bulıyk
Kabatlanmas yäşlek cırınıñ.

Bigräk matur kızlar ikän bolar,
Yazgı göllär kebek, disennär,
Duskayım-serdäşem!

TORMIŞ KİNOSI

Yögerergä çıktım — üzgärergä:
Kürenäse kilä yäş bulıp,
Sau-sälamät kürenäse kilä,
Yöräk çaba aldan, aşkınıp.

Daruımnı bügen eçmi tordım —
Saf havadan alıym sihätlek;
Bälzäm bulıp canga yatsın äle
Bu irtänge salkın rähätlek.

Balıkçılar yarga sibelgännär,
Peläşlärdän küzlär çagıla.
Äzmäverdäy ber ir, et citäkläp,
Kaytıp kilä şähär yagına.

Kolagına pleyer tıkkan malay
“Devyatka”sın yua tırışıp,
Nindi cıru alıştırdı ikän
Tallıktagı koşlar tavışın?!

Yar buyında ike kızmaça kız
(Tutaş, disäm, telem äylänmi.)
Köyrätergä şırpı sorap tora,
Bökre balıkçıga bäylänep.

Kiçtän kaytmıy kalgan mallar kebek,
Adaşkanmı, kalıp “kötü”dän?
Kiçä — Bügen bergä butalganmı
“Käyef”länep bäyräm itüdän?

Ak yaulıklı äbi şeşä cıya,
Berne taptı, kuydı söyenep:
Bügen kabar sınıgın ezli bulır,
Kuak töbe sayın iyelep.

Yöräk aldı çänçep: üz urınında —
Mine taşlap, kaya kitalsın.
Hälem kitte, kürep un minutlık
Hakıykati tormış kinosın.

UYLARMI?

İ kız bala, kız bala,
Moñaymale, tüz, bala!
Yuksınıp tugan yortın,
Gomer itä kız bala.

Äti yasagan kabada
Cep erlim cırlıy-cırlıy,
Kulımda äni orçıgı
Äylänä zırlıy-zırlıy.

Tön yokıları kürmägän
Äniyem yäş çagında,
Kul cılıların toyam kük
Şul citez orçıgında.

Ätineñ talyan tavışı
İşetelgändäy bula;
Vakıtsız özelgän moñı,
Sulkıldap, canga tula.

Çornalgan ceptäy gomerlär,
Çualdı zamanalar...
Uylarmı tugan nigez, dip,
Bez üstergän balalar?

TİYEŞ!

Kerfekläremnän sibäli
Koyaşlı yañgır bügen.
Änine iskä alam da,
Tatlı sagışka talam da,
Gölderi küñel kügem.

Hatirälär çüpläm-çüpläm:
Altındır da kömeşter...
Ütkänne canda yäşnätü,
Kiläçäk öçen yäşätü –
Bügen miña tiyeşter.

* * *

Üpkälädeñ, ahrı, äni, miña,
Moñsu baga dımlı küzläreñ.
Elekkeçä can türennän tügel,
Sarkıp kına çıga süzläreñ.

Çişmälärneñ yulı yırak kitä,
Kaytır öçen kabat äylänep;
Min bit sineñ bähet taclarına
Säylän bulıp tamar läysäneñ.

KİÇER, ÄBKÄY

Turı süzle, ğadel Ak äbi sin,
Küñel nurıñ küçkän yözeñä;
Onıklarıñ däü äniyem diyep,
Yakın itep däşä üzeñä.

Töp nigezneñ yaktı koyaşıday,
Karşılıysıñ, ozatıp kalasıñ.
Däü äniyem, sin könnän-kön bezgä
Kaderleräk bula barasıñ.

Balalarıñ, ürmä gölläreñdäy,
Nazlarıñda üskän koyınıp;
İnde häzer onıklarıñ yäşi
İzge telägeñä sıyınıp.

Kürşe kızı aşa hat cibärdeñ:
“Äyter süzlärem bar, balam, kayt!”
Tagın kaytmıy kaldım. Kiçer, äbkäy,
Soñlamasam ide... soñgı kat...

UTLI KÜMER

Äniyemneñ küzlärendä
Şatlık mikän, zar mikän?
Min balasın uylamagan
Berär köne bar mikän?

Ä min menä onıtılam,
Yöräk tigez tipkändä;
Äni, dip inäläm barı
Soñgı çikkä citkändä.

Ütälmägän väğdälärem –
Candagı utlı kümer...
Änine bähillätergä
Citär mikän ber gomer?!

* * *

Balalar hakı yäşätä
Yandırıp ta köyderep.
Torsalar yarıy “Yäsin”dä,
İrengä su tiderep...

KAYTU

Yalan täpi baskan ezläremneñ
Cılısına karlar yaugandır,
Avıl başındagı näni ineş
Kar körtenä kümelep kalgandır.

Äy, yazmışım, ayırıp tugan yorttan,
Eraklarga alıp kitteñ sin;
Karaşıma — sagış, ä yözemä
Sagınu töse salıp ütteñ sin.

Ber yagımlı tavış däşä sıman,
Bik yıraktan, häter türennän.
Romaşkalı cäye yäşlegemneñ
Ap-ak bäskä inde törengän.

Ak büregen kırın saldı mikän
Basularda eskert ösläre?
Taralgandır tañgı uramnarga
Yaña peşkän ikmäk isläre.

Ätkäyemnän otkan “Avıl köye”n
Sagınıp cırlarmın dip, kem belgän...
“Tugan nigezeñä baş i̇yüneñ
Oyatı yuk”, – digän uy belän
Kaytıp kiläm äle, kıyar-kıymas,
Küptän çıgıp kitkän yul belän.

ÄNİ BÄLEŞE

Başına yaulıgın bäyläp,
Alyapkıçın yaba da,
Kulı-kulga yokmıy: äni
Bäleş yasıy tabada.

Barmakların biyetkäläp,
Çit-çiten börep kuya;
Şulpa salırga urtaga
Kaplaulı tişek uya.

Bäleş peşü hörmätenä
Tabagaç ta kuzgala:
Kızu miçtän eläkterep,
Kaynar bäleşne ala.

Huş islären börki-börki,
Miçtän çıgıp kileşe:
Bigräk uñgan, yöze kilgän —
Bäleşe dä bäleşe!

Keter-keter kilep tora—
Mondıy bäleş kayda bar?
Tügäräk kapkaç astınnan
Kütärelä kaynar par.

Bäräñgese vak-vak şakmak,
İseñ kitep kararlık,
İte dä muldan kürenä —
Örep kenä kabarlık.

«Kıstatmagız, citeşegez! —
Äni tabınga däşä, —
Kaynar kileş aşıyk», — diyep,
Agaç kaşık öläşä.

Yarmalangan bäräñgese
Telgä saluga eri,
Şulpasında börçek-börçek
Mayları yözep yöri.

İte susıl, bigräk yomşak,
Mine kap diyep tora.
Söyläşergä vakıt ta yuk —
Kaşıklar biyep tora.

Äni peşergän bäleşne
Aşagaçtın bergäläp,
İnde bezneñ dä «yöz kilde»,
Küñelebez tügäräk.
Kilgän-kilgän, kitep torma, —
Üt sin, bähet, türgäräk.

UKLAU

Cırlıy-cırlıy tokmaç cäyäm,
Bigräk citez uklavım!
Tägäräp yöri kunada –
Ber dä belmi tuktavın.

Cäyemem dä bigräk tigez –
Yukara cäygän sayın,
Çit-çitlären kat-kat ütä –
Uklavım belä cayın.

Kayan şulay ostarganmı? –
Ul inde şaktıy yäştä.
Äbiyemneñ kullarında
Öyrängän başta eşkä;

Äbiyemnän – äniyemä ,
Miña küçte añardan.
Kuldan-kulga yöri-yöri,
Uklau şaktıy şomargan.

Hucabikä alıştırır
Könnäre kilde menä:
Uklavımnı irtägädän
Tapşıram kilenemä!

ÄNKÄYEM-SERDÄŞEMÄ

Sabıy çaktagıday, irkälänep,
Allarıña başım salıymçı?
Üzem küptän äni bulsam da min,
Näni kızıñ bulıp kalıymçı?

Çäçläremnän sıypa äle, äni,
Toyıym kullarıñnıñ cılısın.
İzge yörägeñä sıydırgansıñ
Mähäbbätneñ iñ-iñ olısın.

Özmi-kuymıy bähetem sayraganda,
Sin härvakıt äzer tıñlarga;
Canımdagı telsez sagışlarnı,
Yarıy sin bar, süzsez añlarga.

Dustım da sin, äni, kiñäşçem dä,
Ber serläşik tañga qadärle...
Upkınnarga küñel ubılganın
Toyar keşeñ bulu qaderle!

Süz äytergä äle ölgermädem:
“Añlaşıldı, – diseñ, barısı da, –
Avır yögeñ kire töyäp kitmä,
Taşlap kaldır, – diseñ, basuda. –

Şatlıklarıñ, bülep, al üzeñä,
Beläm, alar siña qaderle.
Üz sıyınnan üze sıylangannar
Bula, – diseñ, – ozın gomerle”.

Ber buşanıym diyep kaytkan idem,
Küñel iläslängän çagında,
Niçek äle çişelmädem, äni...
Sine kaygırtkanga kaygırudan
Artır ide kaygım tagın da.

ÄYTTEME ÄNİ, UYLADI GINAMI?

Küzläreñä turı karıy almıym –
Karaşlarıñ canga ut sala.
Gaziz başkayıñda nindi uy bar,
Niklär bolay moñlı sin, bala?!

Cırlavıñnı tıñlap, yöräk tuktıy,
Kükrägemdä kaba sulışım...
Elamıyça tüzär hällärem yuk –
Niklär bolay moñlı tavışıñ?

Kuşılıymçı min dä cırlavıña,
Bulmasam da cırçı sandugaç;
Bardır äle urtak köylärebez,
Moñ-zar kıllarıbız par bulgaç...

Kükrägemä kuy sin başkayıñnı –
Yartı sagışıñnı min alam.
Bergä-bergä barıber ciñelräk,
Moñaymale yalgız, äy balam!

Suzıp-suzıp uyna garmunıñnı,
Küñeleñdä töyer kalmasın.
Cırlıy-cırlıy, yılıy-elıy yuıyk
Ärnep tipkän ükenü yarasın.

TANSIKLAU

Tabınnar tulı bulsa da,
Sıy-niğmät böten tügel:
Çikmänle miç bäräñgesen
Tansıklap kuya küñel.

Yomrı bäräñge yegäre —
Kuätle buınnarda,
Canga yögerä cılısı
İñ zähär salkınnarda.

Kümerlänep peşä bit ul
Yulauçı uçagında.
Kem sıylanmas bäräñgedän,
Biyetep uçlarında!

İkmäk belän yänäşä ul
Kaderle urın algan:
Mihnätle yılda halkımnı
Açlıktan yolıp kalgan.

Cıyar rizık, eçär sular
Çittä yörtä bändäne.
Tugan nigez töşkä kerä,
Sagındırsa bäräñge.

ŞÄLBİZÄK

Äni şäl bäyli kışkı kiçlärdä,
Citez uynatıp kömeş enäsen.
Ul kullarıña, äni qaderlem,
Küzlär timäsen, küzlär timäsen.

Äni şäl bäyli kışkı kiçlärdä,
İzge uyların cır itep köyläp;
Disbe tartkanday, küzänäk sayın
Ak teläk teläp, ak teläk teläp.

Äni şäl bäyli kışkı kiçlärdä,
Yögerek uyları yırakka kitä:
Balalarınnan — gazizlärennän
Ber häbär kötä. Gel häbär kötä.

...Min şiğır yazam kışkı kiçlärdä,
Sagışka manıp kömeş kalämem.
Cırlı şälbizäk bulıp ireşsen,
Äniyem, siña tañgı sälamem,
Tañgı sälamem, sagınu sälamem.

ÄNİYEM HATLARI

Bula minem bik bähetle könnär,
Bula moñsulangan çaklarım.
Şatlıkta da, avır vakıtta da
Ukıym äniyemneñ hatların.

Teläp miña kürkäm sabırlıklar,
Kuşsañ da sin, äni, tüzärgä,
Küz yäşläreñ tamgan ezlär kalgan
Bik sagınam, digän süzlärdä.

“Bıyıl yazgı taşu irtä töşte,
Yulga çıkma, balam”, — digänseñ,
Hat soñında üzeñ: “Tiz könnärdä
Küreşü kötep kalam”, — digänseñ.

“Bäräñgelär äybät buldı, dilär,
Çıgıp kürä almıym min genä.
Sabıy bala karaganday karıy,
Meñ rähmätlär yausın kilengä...”

Äniyemnän hatlar kilmi inde,
Kayt, balam, dip häzer däşmi ul...
Bähil kılıp, häyer-doga ukıp,
Can tibeşem bulıp yäşi ul.

TUGAN YaKLAR — CANGA DÄVA

Kaylarga kitep barasıñ,
Utırtçı, zäñgär poyızd?
Häsrätläremneñ kuynında
Kaldırma mine yalgız.

Bulmasmı yırak cirlärdä
Hälemä kerüçelär,
Özgälängän minutımda
Ber kiñäş birüçelär?

Sagışlı yözem kürmäsen
Yakınnar da, yatlar da,
Söyenmäsen dus tügellär
Min köyengän çaklarda.

Nigä aşıgasıñ, poyızd?
Eragaya tavışıñ.
Kemnärgä söyläp buşatıym
Kükräk tulı sagışım?

Sıyınam tugan nigezgä, —
Bütän çaram kalmadı:
Üzeñ kütär kaygıñnı, dip,
Poyızd mine almadı.

Tugan yaklar — canga däva,
Diyuläre çındır ul;
İlläreñnän ayırılsañ,
Ber häsräteñ un bulır.

OZAKLAMIYM

Töşläremä küptän kermi tugan yort,
Kaytmıy, diyep, inde ömet özgänder.
Küreşüne kötep, sabır may ayı
Yul buyına sarı çäçäk tezgänder.

Elekkeçä mine äni canaşım
Kapka töbendä ük karşı almas şul...
Ozak tordıñ, häbär birmi tilmertteñ,
Hay balam, dip özelüçe bulmas şul.

Yazlar citsä, küñeldä boz kuzgala,
Däryaları tula küzgä yäş bulıp;
Sagınular-sargayular gazaplıy,
Bäğırkäydä yatkan açı taş bulıp.

Ozaklamıym, kaytıp kiläm avılga,
Tıngı ezläp canımdagı davılga.

MİRAS

Küñelemdä, äni, öyeñ nurlı,
Tämle aşıñ peşkän kayçan da.
Yaran göllär arasınnan karıym,
Sagınu pärdälären açam da.

Uylarımda dörli hatirälär,
Çäçräp kuya yaktı oçkını;
İşetelgän kük kırıs-yomşak itep,
Ätiyemneñ kapka açkanı.

İñnäremä ap-ak olı miçneñ
Cılıları kalgan yagılıp.
Mölderäşep karıy tamçı göllär,
Küz karaşım kitsä kagılıp.

Äti yasap birgän agaç çanam
Bala çakta kalgan onıtılıp.
Köyäntämneñ alma-bizäkläre
Yäşlek tösen cuygan, sıkılı...

Enem munça yaga. Näq ätiçä,
Milleklären üze bäylägän.
Bötnek islärenä rähät oyıp,
Yäşlek bolınnarın äylänäm.

Kunak sıyı muldan, urın türdän –
Elekkeçä monda barısı.
Tugan nigez – yarlı häläl baylık,
Äti-äniyemneñ mirası.

AVIL KIZI

Şähär tormışına iyäläştem,
Minnän bähetleräk yuk sıman, –
Tik barıber yalantäpi yörgän
Avılım uramnarın yuksınam.

Telefonnan bula häl beleşep,
Hat yazalam, ägär teläsäm...
Cannarıma tıngı tapmıym barıber,
Ber avılga kaytıp kilmäsäm.

Tellär beläm, illär-cirlär gizäm –
Zamanadan tormıym kalışıp,
Tik gomergä kerde küñelemä
Urman şavı, çişmä tavışı.

“Şähär kızı tügelmeni sin?” – dip,
Nik şulkadär häyran kalasıñ?
Asılına alıp kayta yazlar
Cirsep yäşär adäm balasın.

MİN — TUGAN YaK BALASI

Tugan yortta min — änkämneñ
Gaziz yöräk paräse;
Çit tufrakka ayak baskaç,
Tatarstan balası.

Üzemneke bula Möslim,
Baulısı, Täteşe dä.
Çit cirlärdä tuganıñ kük
Üz yagıñ keşese dä.

Sagınam Mişä talların,
Yamle Ik buyların da,
Çupırdap üskän bulsam da,
Kesmäsem sularında.

Tugan cir — gaziz Vatannıñ
Här avılı, kalası.
Min — halkımnıñ ber börtege —
Tatarstan balası.

BÖYEKLÄÜ

Yazlar belän kayttı üz yortına
Börket kebek mäğrur biş ulı,
Vatan yörägendä urın aldı
Häykäl-sınnar bulıp bu yulı.

Şuşı tufraktan bit millätemneñ
Gali ullarınıñ küpmese!
Dahilarnıñ, ğalim-ostazlarnıñ
Bu börketlär barı bişese.

Tukay, Kamal, Gomär, Garifına,
Möhämmätkä baglap hörmäten,
Arçalılar şulay böyekläde
Tugan halkın, gaziz milläten.

OÇRAŞU CIRI

Sagınıp kayttıgızmı, sabaktaşlar,
Onıtılmas mäktäp yılların?
Ber uzıyk, dip, Häter uramınnan
Üsmer çaknıñ yögerek yulların.

Hatirälär — küñel türlärendä,
Serläşerbez tañga qadärle.
Bügen bezdä Yäşlek üze kunak,
Bu oçraşu şuña qaderle.

Sau gınamı, gaziz ukıtuçım,
Tanıysıñmı mine, yuk mikän?
Can sıkravı bulıp, kemder däşte:
“Kayberäülär inde yuk küptän...”

Bähilläşmik, barı saubullaşıyk
Ayırılışıp kitkän çagında...
Bu izge yort, tugan nigez kebek,
Oçraştırsın bezne tagın da.

Nigezen cuygan – kaytır yulın cuygan!
Häter torsın yullar sagında.

BELEM ALİHÄSE — ÄLİFBA

Bala çagım çıksa kulın izäp,
«Kil monda-a!» — dip, barır yulıma,
Vakıt çigen kiçär tılsım itep,
Älifbamnı alam kulıma.

«Kaçış-kaçış» uynıym... Ölkän uylar
Bügen mine ezläp tapmasın.
Ak bantiklı näni kızçık bulıp
Açam balaçaknıñ kapkasın.

...Älifbamnan karıy tanış yözlär,
Sagıngandır mine alar da...
Tik däşmilär, üz-üzeñne onıtıp
Yördeñ digän kebek kaylarda.

Änä Musa tauda çana şua,
Kaz aşata üskän kız Naza,
Damir duşta, Bäşir balık tota,
Haci apasına hat yaza.

Çü! Äminä nigä yılıy tagın
Kuyı tallı yılga buyında?
...Çittän genä kızıgıp karap toram
Sabıy küñelem däşkän uyınga:

— Kuyan, sin kayda?
— Yäşel tugayda.
— Kuyan, sin kayda?
— Kalın urmanda.
— Kuyan, sin kayda?
— Karlı buranda...

Häter surätläre canlana da,
Özäm çiklävegen, miläşen.
Avız itäm Banu birgän balnı,
Äni salgan balan bäleşen.

...Belem digän izge mäğaräneñ
Sin, Älifbam, altın açkıçı;
Här härefeñ, här icegeñ güyä
Tormış ürläreneñ baskıçı.

Galimgä dä, gadi eşçegä dä
«A» dan «Ya» ga sabak birgänseñ;
Sabıylıktan bezne zur dönyaga
Sin citäkläp alıp kergänseñ.

Rähmät siña, gıylem alihäse —
Tugan telneñ tugrı sakçısı.
Älifba ul — tugan teldäy, beräü!
Bulmıy naçarı yä yahşısı.

...Belsäm dä min täüge sentyabrgä
Kabat kaytu mömkin tügelen,
İzge kitap — Älifbamnı açam,
Saflandırır öçen küñelem.

KARDÄŞLEKNE SAKLIYK YÖRÄKTÄ

Ber anadan tugan bulmasak ta,
Ber tufrakta tuıp üstek bez;
Tugan avıl kükrägennän tipkän
Çişmälärneñ suın eçtek bez.

Oçraşabız häzer siräk kenä,
Eçär sular çittä bulganga.
Avılım häbärläre canga däva
Sagınulardan küñel tulganda.

Ber sukmaktan täpi atlap kittek,
Ber mäktäptä gıylem aldık bez;
Nindi genä ürlär yaulasak ta,
Avıldaşlar bulıp kaldık bez.

Oçraşabız häzer siräk kenä,
Cıyar rizık çittä bulganga.
Avılım havaları canga däva
Sagınulardan küñel tulganda.

Tugan nigez cılısına törep,
Kardäşlekne saklıyk yöräktä.
Üz-üzenä kayta härberebez
Tugan yakta, tugan töbäktä.

Oçraşabız häzer siräk kenä,
Täqdirebez çittä bulganga.
Avılım keşeläre – canga däva
Sagınulardan küñel tulganda.

GALÄMİ SÄLAM

Arça söyli! Şäfäq alsulanıp,
Tañ tuganda gaziz ciremdä,
Başlap süzen izge teläklärdän,
Avaz sala Tukay telendä.

Täüge sälam avıl keşesenä,
Tañnan toruçıga här könne;
Terlekçegä, igen igüçegä –
Sıylı itüçegä härkemne.

Häyerle kön hezmät yullarınnan
Bergä atlauçıga il belän;
Alnı-yalnı belmi çabuçıga,
Aşın tabuçıga tir belän.

İman birsen namazlıkka baskan
Uñay niyättäge cannarga,
Tämle töşlär kürsen narasıylar,
İzräp yoklaganda tañnarda.

Gıylem estäüçegä – tel açkıçı,
Mögallimgä – zihen, sabırlık;
Adaşkannıñ açsın küñel küzen,
Turı yulnı ezläp tabarlık.

Ätkäy-änkäylärgä kilep torsın
Balalarnıñ izge häbäre,
Citäkçelär ilgä igelek kılsın,
Kullarınnan kilgän qadärle...

Arça söyli! Söyläp kenä kalmıy,
Süze küçä izge ğamälgä;
Kiläçäkne saylap, efir aşa
Tavış birä böten ğalämgä.

YaŞÄÜ GİMNI

Açıgız täräzälärne,
Yazgı moñ tulsın öygä;
Kuşılsın küñel orkestrı
Dönya cırlagan köygä.

Yäşnilär läysän tamçılar —
Yañgırnıñ señelläre,
Kerfegen aça börelär,
Tulışıp küñelläre.

Öyränçek cil köy çıgara,
Çirtep koyaş nurına;
Çıpçıklar alkış yaudıra
Sıyırçıklar horına.

Sabıy bala avaz sala
Bügen täüge yazına...
Kaurıy bolıt belän Kükkä
Yaşäü gimnı yazıla.

KOŞLAR KAYTA

Ällä ütte kır kazları,
Kıygak-kıygak sälam birep,
Ällä küktä yıfäk tasma
Cilferdäven kaldım kürep.

Kiyek kazlar, parın tabıp,
Oya kora tugan yakta.
Näsel ceben yalgar öçen,
Tugan yakka koşlar kayta.

Sanarga da ölgermädem –
Kümeldelär ofıklarga,
Kiyek koştay bäysez cannı
Cilkenderep oçışlarga.

Äyterseñ lä kır kazları
Cırlap ütte turıbızdan:
“Özelmäsen tamırıgız
Tugan-üskän yagıbızdan!
Tugan-üskän yagıbızdan!”

NÄÜRUZ KİLÄ

Kön belän Tön bil alışır vakıt citte,
Elıy-elıy, kışkı yullar agıp kitte.
Näüruz kilä! İl-yortıma Näüruz kilä!
Költä-költä şatlık çäçep, Koyaş kölä.

Cir-anabız şifa-dımga tuyınsın, dip,
Bar tereklek bäräkättä koyınsın, dip,
İzge teläk äytä-äytä, bala-çaga
Öydän-öygä kerep yöri yögerä-çaba.

Yar buyında kümäkläşep kazan asıyk,
Uñdırışlı yıllar teläp, bäyräm yasıyk.
Arış, boday, arpa, tarı — bar da uñsın,
Kuanıçlar sumäläktäy* ürgep torsın.

Tulgan Aymı mul tabınga ällä töşkän? —
Tüm-tügäräk tabikmäklär uñıp peşkän.
Kar östendä bii-bii uçak yana,
Uzgan yılgı kaygılarnı salıyk aña.

Näüruz kilä, Yaña yılnı alıp kilä,
Zäñgärküzkäy** — Yaz sıluı balkıp kölä.
Kön buyına uyın-kölke tınıp tormıy,
Yäş-cilkençäk uçak aşa sikerep uynıy.

Kön belän Tön kul bireşer säğat citä,
Bar keşelär ömet baglap yaznı kötä.
Näüruz kilä! İl-yortıma Näüruz kilä!
Kör küñelle Yaña yılnı alıp kilä.

*Sumäläk — Näüruzdä törki halıklarda şıttırılgan boday ürentesen vaklap, aña on, may salıp, täülek buyı peşerep äzerlängän hälvä.
**Zäñgärküz iseme belän borıngı zamannarda Näüruzdä iñ osta cırlauçı kıznı atagannar. Aña, biyek urınga menep, mahsus yola cırı başkarıp, Yaznı çakıru hokukı birelgän.

YaFRAK GOMERE

Kıyınsınma, kil yäş yafrak,
Uçıma kuy uçıñnı;
Leperdämi genä tıñla
Yazmışıñ yurauçını.

Gomer falıñnı açarmın,
Uç töpläreñä karap;
Äytep birermen teläsäñ,
Kiläçägeñne, yurap.

Sandugaçlar sayraganda,
Moñ tibrätep tallarda,
Çık tamçısı bulıp tamar
Küz yäşläreñ tañnarda.

Cäyge çellä ışıklanır
Külägäñ salkınına,
Yañgırlar yılar sıyınıp
Yam-yaşel yalkınıña.

Şayartu gına bulsa da,
Haklık bar minem süzdä:
Gafu it... gomer sızıgıñ
Tuktala şuşı közdä...

Kayandır çıgıp, köçle cil,
Yarsıp-davıllap aldı.
...Yap-yäş yafrak özelde dä
İñemä başın saldı.

AÇULANMA, ŞÄHÄR...

Asfalt sulap üskän taş kalanı
Zähär koyaş tormıy kızganıp.
Mömkin bulsa, yortlar bezneñ arttan
Kitär ide ällä kuzgalıp.

Bälzämlängän hava tınga kaba, –
İyün cilläreneñ ise ul.
Şiğır däftäremä çäçäk salam –
Bu bähetle könneñ töse ul.

Bala-çaga yalan täpi çaba,
Yäş-cilkençäk tuymıy şayarıp.
Cäygä çıkkaç, hätta kart-korılar
Tayagına tormıy tayanıp.

Hislärneñ ber bäydän çıgar könen
Beläseñ bit inde, bik köttek.
Kaldırabız cäyge yätimlektä,
Açulanma, şähär, bez kittek.

SAFLANU

Tormış şau-şuınnan can talkınıp,
Eşem töşkän çakta kulımnan,
Citäkläşep yalgızlıgım belän,
Kerep kittem urman yulınnan.

İzge mäğarägä iñgän kebek,
Ubıldı uy serle upkınga.
Ber mizgeldä dönya mäulasınnan*
Ävereldem güyä totkınga.

Siherlängän kebek tübän töştem
Kemder baskıç uygan sukmaktan.
Urman iyäläre – agaç sınnar –
Kulın suza miña yak-yaktan.

Kıñgıraular karşı yögerep çıga,
Kübäläklär, uynap, oçına;
Kayın ciläkläre, tägäräşep,
Üze özelep töşä uçıma.

Tomırılıp yata tau irkendä
Kuptarılgan tamır-görzilär:
Tınıçlıknı bezneñ bozmasmı dip,
Şıpırt kına mine küzlilär.

Aulak dönya. Monda vähşilärçä
Kul salmagan äle kırgıylık.
Bu säyranga cirneñ kuyınınnan
Çişmä çıkkan, änä, urgılıp.

Tau çişmäse... saf uyların uylap,
Kaya aga bolay atlıgıp?
Säcdä kitep, täqatsezlek belän
Tere suın eçtem yotlıgıp.

Äy Tabiğat, kıypılçıgıñ itep
Toydım şunda kabat üzemne;
Ciläs cilgä kuydım yözläremne,
Rähätlektän yomıp küzemne.

Tugan yortka kaytkan kebek buldım,
Çın bähetkä bügen tiyendem.
Üz Ciremneñ – üz öyemneñ mine
Çit itmäven añlap söyendem.

Kaytıp kiläm kire çınbarlıkka,
Yaña tugan kebek, saflanıp.
Çıtlıklanıp, sabıy hıyallarım
Yanäşämnän yögerä şatlanıp.

*mäula – iyä, huca

TUGAN-ÜSKÄN CİRLÄRDÄ

Cılı yañgır yuıp ütkän
Cäyäüle basu yulın.
Koçak cäyep karşı ala
Bezne hätfädäy bolın.

Özmik, äydä, çäçäklärne,
Üssennär matur bulıp;
Uynasınnar kübäläklär,
Göl-çäçäklärgä kunıp.

Tirbälälär talgın cildä,
Yam birep Tugan cirgä.
Büläk itep al göllärne
Bolını belän bergä.

Dönya yämle koyaş belän,
Bolın yäme – göllärdä.
Küklär ayaz, küñeldä – yaz
Tugan-üskän cirlärdä.

ZÄÑGÄR KÜLDÄ

Tabiğatneñ, kızlar küñeledäy,
Därt taşıgan güzäl mizgele.
Cäy señgän dä közlär koçagına,
Ayırılam dimi tiz genä.

Kül östendä ällä yafrak yözä,
Ällä minem hislär tirbälä...
Küñelemdä cem-cem räşä uynıy,
Töslär alıp yakın-tirädän.

İsem kitep, sine tıñlap baram:
“Şağıyrneke”, ahrı, yörägeñ.
“Bu közge kön, yakın dustım, – diseñ, –
İstälekkä siña bülägem...”

Zäñgär küldän çıkkan çişmälärneñ
Uçıbızga alıp salkının,
Sündermäkçe buldık inde ällä
Yözebezgä kapkan yalkınnı.

Sabıylarça berkatlı min bügen,
Üz-üzemnän hätta oyalam:
Äyterseñ lä çişmä suı tügel,
Şärab eçkän sıman toyılam.

Dönya mallarına alıştırmas
Bähet büläk itteñ, meñ rähmät.
Sulap tuymas közge bälzäm-hava
Yangan yöräklärgä, hay, rähät!

Üze şatlık, üze sagış canda!
Cäylär sula, közlär çäçäktä.
Täüge tapkır közgä ğaşıyq buldım,
Häyran gomer cirdä yäşäp tä.

“Yaşäü — bäh-e-et!”, — diyep, bar dönyaga
Kilgän ide sörän salasım,
Bayıp bargan koyaş kurkır, diyep,
Äyttem barı tählil-dogasın.

Yugarıda koşlar avaz saldı,
Erak yulga däşep ber-bersen...
Saubullaşu cırında da hätta
Şatlık işetelä äyterseñ!

Äyterseñ lä Yäşlek üze kaytkan
Kunak bulıp közlär ilenä...
Ozatıp kaldı bezne Zäñgär küldä,
Çikkän şälen salıp iñenä.

SOKLANU

Urmanga köz-rässam kilgän:
Här yafraknıñ üz töse.
Pärävez yätmälärendä
Tirbälä gömbä ise.

Öräñgedä küpme yoldız, —
Sanadım häyran kalıp.
Küldä yözä tal yafragı,
Äyterseñ altın balık.

Min ayak atlagan sayın
Kıştırdıy çuar keläm.
Kıştırdamıy — söyläşä ul
Yafraklar tele belän.

KÖZ HÄM BEZ

Kırauga bireşte köz yäme,
Kışlarga tapşırdı yazmışın.
Cirlärneñ kuynına baş salıp,
Köz ala ahırgı sulışın.

Közlärneñ gomere ber tügel,
Kitär dä kaytır ul äylänep.
Bezlärneñ yazmışı torgan kük,
Pärävez cebenä bäylänep.

TÄÜGE KAR

Dönya ap-ak, küñel huş,
Sagındırgan ikän kış.
Täräzägä küzeñ sal,
Täüge karnı kürep kal.

Karlar töşä serläşep,
Bezgä şatlık öläşep.
Ütä gomer şul karlarnıñ
Paqlegennän könläşep.

Yulärem sin, dip, kölmä,
Bu bit yalgan kar, dimä, –
Közneñ köne sanaulı,
Kışka da küp kalmadı.

Kümep kara töslärne,
Nazlap yaktı hislärne,
Küklärdän iñä aklık,
Bezlärgä teläp saflık.

İSTİRAHÄT

Al çañgıñnı, çık sin äydä
Kazansu buylarına,
Kotlap yaña yaugan karnı,
Bas çañgı yullarına.

Üz-üzemä färman birdem
Ciñärgä yalkaulıknı,
Gomerlek yuldaş itärgä
Ispay buylı saulıknı.

Cile dä ismi karşıga,
Suıgı da çamalı.
Monda bar da üz işlärem:
Çañgılı da, çanalı.

Cilleräklär cilsen diyep,
Tuktap yul sapma, çañgım!
Sineñ kırgıy cilne cigep
Ez yarıp barır çagıñ.

Uynak cannı biläp ala
Yögänsez irkenleklär;
Sulasañ, sulışka kaba
Saf havalı kiñleklär.

Tezdän körtkä çumıp kala
Suzan buylı kamışlar,
Baş kagıp uza yılmaep
Uzgan yılgı tanışlar.

Tau bitendä, şau-gör kilep,
Bala-çaga kaynaşa;
Körtneñ mamıgın tuzdırıp,
İke maemay uynaşa.

Sipkelle yözenä Koyaş
Bolıt-päräncä yapkan.
Ni arada kaytır yulga
Zäñgär kiç kırın yatkan?

Par ezlär kala sızgırıp
Çañgılar tabanınnan.
Yäşlektän kilep, burannar
Şul ezdän tabar sıman.