Şiğırlär - Sägıyt Sünçäläy

KEM CILIY?


Kem cılıy, ah, kem cılıy, ul kem — adämme[1], cenme ul?

Kem cılıy, kem? İlme, cilme? Nik cılıy soñ tönlä ul?

Kimme ul, meskinme ul? Ällä yätim, ällä garib...

Nik cılıysıñ, äyt, canım, nik sin cılıysıñ, närsä dip?


Tän karañgı, tön usal, salkın, yavız, dähşätle tän...

Kem sin, äyt, kem sin? Canım! Tönlä cılıysıñ ni öçen?

Tön usal, bäğrem, cılavıñnı sineñ ul añlamas,

Añlasa da — cä kölär, cä kölmäs, ämma sanlamas.


Tön kölär, tön vähşi ul, yahşım, kölär ul, ränceter!

Kil miña, kil-kil, canım, ker kuynıma, şiklänmä, ker!

Min koçıym, sin bäğremä nıgrak kısıl — bäğrem, cılı.

Ul cılı el dä, canım! Ul el dä şul mäzlum kolı...


Kil, koçıl, nıgrak kısıl... ränce, cıla, tik kargama,

Läğnät äytmä, ämma zarlan, zarlan äğla mäülaña...

Tön usal, birmäm sine, birmäm añar, köldertmämen,

Ağla, betsen ul zähärle yäş, läkin sündertmäsen


Küzläreñneñ yaktısın sündermämen, sünmäs, canım!

Küzläreñne min übärmen, küzläreñ ülmäs, canım!

Kuy başıñnı, kuy minem kükräkkä — el dä kükrägem

Nık minem, ağlap beter, äybät şiğırlär söylärem.


Tämle cırlar cırlarım, cırlap söyärmen min sine,

Äkren-äkrenläp sünär moñlı yörägeñ yangını.



BER KÄY


Ber tirän häsrätkä sabışıp, tinteräp yördem kiçä,

Zur hıyallarga çumıp, ber cır köyläp yördem kiçä.

Ul köyem moñlı ide, tämle ide, izge ide,

El dä bulsa moñlana küñlemdä, yadtan kitmiçä...


Ällä nindi yahşı ul köy, ällä nik moñlı, gaziz,

Şundıy moñlı, şundıy häybät, şundıy häsrätle, näfis.

Häsrätem şayät betär moñlı küñeldä, ämma ul

Köy moñı, belmim, betärme ontılıp küñlemdä tiz!


Tışta salkın, tışta köz. Küñlemdä cäy, bäğrem, cılı.

Şaulıylar küktä bolıtlar... Moñlı küñlem nur tulı.


Balkıy küñlemdä ilahi nur — didari nur[2]... İsä

Tışta salkın cil... Minem küñlemdä ak göllär üsä —


Tämle isle, yämle ocmah gölläre... ocmahnıkı...

Kükrägemdä izge Korän... Kil, canım, Korän ukı!


Kil, üzeñne kuy minem bismillalı kükrägemä —

İsnä göl, Korän ukı... Söy Allahnı, söy, räncemä.


Yäşme tamdı başıña? Ul ni, canım?.. Ul — küz yäşem..

Tüzmi küz yäş... cetkerämme? Äye, tüzmi kükrägem.


Kükrägemdä bar, canım, küp-küp söylise süzlärem!

Räncemä... Cötkermim inde... İnde kipte küzlärem.


Kuy başıñnı sin minem kükrägemä... Kuy, räncemä...

İsnä göl, Korän ukı... Küñleñ oçınsın Rabbıña...




TUKAY RUHI


Yoklıy bezneñ tähte pay[3] — yämle Kazan!

Yoklıy mäscedlär, Söyembikä, Kaban!


Tähte paynıñ yoklıy här bagbostanı[4],

Yoklıy häsrätle şähär kaberstanı...


Yoklamıy ber ruh — gaziz ruh bu kiçä!

Ul oça: annan ütä, monnan kitä...


Ul Kazan östendä gel cırlap oça,

Kiñ hıyal berlä Kazanın ul koça.


Kiç sayın sagına Kazanın izge can,

Cırlıy ul gel: «Ah, Kazan! Yämle Kazan!»


Cırlıy-cırlıy meskinem häsrätlänä,

Ence yäşlär küzlärendä äylänä...



MİN KAÇTIM


Tön karañgı, kük bolıtlı — küktä ber yoldız da yuk;

Közge cil salkın, İdel öste suık, dulkın suık.


Min yözäm, berni dä kürmi küzlärem... Äzräk öşim;

Vähşi dulkınnar mine kıynıy. Telim nur — nur telim!


Alda yuk ber nur! Beläm min: artta yaktı, artta bar

Ber tügel, meñ nur! Läkin äylänmimen, bakmıym añar —


Ul şähärgä! Ul mohittän min kaçam! Yaktı şähär —

Alda nur... anda cılı... anda küñelle şäülälär...


İnde min kaytmam kire — tartma mine zalim agım:

Buş mäşäqat! Ah, şähärme? Min anı kürdem, canım!


Min beläm inde anı bik şäp! Şähär ul — ul tämuğ!

Anda yuk çın yul, iman, çın nur! Canım! Çın anda yuk!


Anda nurlar, şäülälär yalgan! Gomer — yalgan! Gomer!

Anda yäş, kan; anda... huş, yaktı şähär! Rabbım! Şöker!


Unda nur küräm — häyer, yoldız ul da! Ütäm!


Tön, suık. Kittem, canım, Rabbım, kiçer, köç bir! Yözäm!



SAGIN


Sin karañgıda utırsañ,

Ütkäneñne uylasañ,


Sin säğadätle häyätka

häm rähätkä tuymasañ,


Ällä kemnär paq yörägeñ

Şöğläsen sündersälär,


Ällä kemnär gıyzzäteñnän,

Häsräteñnän kölsälär,


Sin cılasañ, alsa yäşeñ

Küzläreñneñ nurların,—


Moñlı küñleñnän mine sin

Şul çiten hindä[5] sagın..



ÄLFİYÄM!


M...


Söyde tönlä ay mine... tik nurlı tañım atmadı,

Battı ayım... tik tañ atmadı, koyaşım kalqmadı.

Ul matur yoldızlarımnı da bolıtlar kapladı;

Min söydem... ämma söyüemne kara tön taptadı.


Yalgızımnı kaldırıp kitte gazizem Älfiyäm —

Bette bähtem, rähätem... bette gaziz gomeremdä yäm.

Tön kaber tösle karañgı... inde tañ atmas — beläm,

İnde atmas, yuk, koyaş ta çıkmas inde... ah, üläm!


«Älfiyäm!» Kilmi cavap... kargaldım, ahrı... Min üläm,

Ontılam min... añ kerä, añ. Min uyanam — min sizäm:

Yuk tänem... min ruh, imeş. Kükkä aşam — kükkä menäm,

Nur, mälyaiklär[6] tirämdä... kıçkıram min: «Älfiyäm!»


İştelä küktä ziker, täsbih vä täkbirlär öne...

«Älfiyäm!» dim min, mälyaiklär cuatalar mine:

«Sin, — dilär,— söydeñ, şuña cännätkä iltäbez sine».

«Älfiyäm!» dip... iştelä küktän mäläklär tählile[7].




SİNE KÜRÄM

(Geynedän)


Sine küräm, yarım, min töşemdä:

İyäseñ sin miña başıñnı;


Söynep übäm, imeş, şunda sineñ

Nurlar tösle ak kullarıñnı.


Häsrätlänep miña karıysıñ da

Başkayıñnı akrın iyäseñ;


Küzläreñdä küräm ence yäşlär,

Miña nider akrın äytäseñ.


Sin äytäseñ nider, büläk itep

Huş isle göl miña sonasıñ.


Uyanam min — yuk ul birgän göleñ,

Süzeñne dä onıtam şunnan soñ.


Ezlädem nur — tapmadım min,

Kürdem utlar; kayda nur?

Aşmadım, kük kürmädem min...

Kayda ocmah? Kayda hur?


Min didem: «Su!» Eçmädem su;

Sondılar — eçtem zähär.

Cırladım min, yığladım min —

Ällä kemnär köldelär.


Tön ide. «Rabbım!» — didem min,

Min ikänne beldelär...

«Attımı tañ?» — dip soradım,

Ällä kemnär köldelär...


Kayda Allah? Kayda didar?

Kaydadır ağlıy mäläk.

Cırlıy isreklär — toralmıym.

Kem kölä?.. Gürdä — teläk...


Ütte aylar, ütte yıllar,

Küzläremne bastı kan...

Nik toralmıym? Nik küralmıym?

Kayda nur? Kayda cänan?


Nur ezli küzlärem...

Nur teli kükrägem...

Tän üpte Sägıytne —

Üterde ällä kem!


Tön ütte — kürmädem,

Üterde — ülmädem,

Ul kölep yugaldı —

Artınnan yörmädem.


Kanlandı küzlärem,

Tüzmäde kükrägem,

Kem üpte — belmädem,

Min kiräksenmädem.


Sondılar — suzdılar.



MÄSCEDTÄ


Rabbı mäülam, bu sineñ mäsced. Sineñ yort — izge yort.

Mäscedendä utıram, mäülam! Mine sin kuma — tot.


Kitmimen monnan. Bire kildem üzem ihlas belän,


Kuma — min kitmim. Minem can — yarlı can, häsrätle can.


Häsrätem kertte bire, äye, tirän, zur häsrätem,

İzge mönbärgä agızmakçı bulıp kerdem yäşem.


Ya İlahım! Nik minem bäğrem suındı. Añlamıym.

Min cuanırga, cılarga kerdem. Ah, kem, kem zalim?


Kem zalim? Äyt. Ällä küñlemdä imanım kalmagan,

Ällä yuksa şäfkateñ nurı canımnı kargagan.


Ontılalmıym, ağlıy almıym, yuk, cuanalmıym, Hoday,


Min cılıy da almıym... tupaslandım vä taplandım bugay...


Yuk... ışanmaska telim... salkın, gaziz Rabbım, oyıñ,

Yäş çagımda... şundıy şäfkatle... miherbanlı ideñ.


Tau biyekme? Sin menämseñ?


Men menalsañ, tauga men,

Tauga men. Kür dönyanı sin,


Kür bu dönyanıñ yämen.


Kür sin annan kiñ yalannar,

Kür avıllar, kür sular,


Küllär, urmannar, bolınnar,—

Ber taralsın kaygılar.


Töş tübän. Yör sin tübändä,

Kür çäçäklär, çişmälär,


Kür igennär, kür cimeşlär —

Häsräteñne ber kitär!


Tauga mendeñ yäki töşteñ —

Sin onıtma Allanı;


Küñlem Allasın onıtma,—

Ul yaratkan dönyanı.



N.G-ga


Al kulıñnı, al muyınnan —

Tıñlamıym — yalganlıysıñ.


Kit yanımnan, kit yulımnan —

Sin mine añlamıysıñ.


Şan kiräkmi, dan kiräkmi,

Tañ — mökatdäs tañ kiräk!


Balkıy küñlemdä minem nur,

Paq iman, izge teläk.


Ezlädem min, min tabarmın —

Alda bar taular, didar.


Tudırırmın ilgä tañ min,

Sezgä dä ul tañ tuar!


Kismä yulnı, al kulıñnı,

Al, kulıñ salkın, avır...


Nikadär gaflät[8]! Kitäm min,

Söymimen min tön, kaber...



TAÑ


Tañ tuamı? Tañ tua şul,

Yaktıra, balkıy ofık.


Küzläremnän kaçtı zolmät,

Söyde küzne yaktılık.


Tañ tua, tañ! Kayda zolmät,

Kayda kardäşlär, zolım?


Kayda sädlär[9], kayda söträ[10],

Kayda gaflät, kayda şom?


Tañ tua äkren genä... ah,

Nurlanıp şatlandı añ!


Dustlarım! Kemgä kiräk tañ,

Yamle tañ, bäyrämle tañ?


Tañ kiräk! Nurlar kiräk!

Tañ kiräk, bäyrämle tañ!


Tämle teläk — bezneñ teläk!

Hämmäbezgä, hämmäbezgä



ŞÄHÄRDÄ


Kiç ide. Çıktım şähärgä,

Yaktıga çumgan şähär.

Kaygılı yözlärne nurlıy

Şat küñelle şöğlälär[11].


Ber hatın kürdem. Mine ul

Däşte yämle cılmayıp.

Al yöze balkıy ide ut

Yaktısında nurlanıp.


Küzlärendä inde kürkäm

Can nurı süngän ide.

İnde gıyffätsez gomergä

Meskinem küngän ide.


«Ni?» — didem... «Äydä!» — dide ul.

Barmadım — uftanmadı.

Ut nurına ul karadı,

Birdem akça — almadı.


«Sin bähetleme?» — didem min,

Ul, kölep: «Äye», —dide...

Küzlärenä... küzlärenä

Kanlı yäş tulgan ide.




Yaktı yul


Sez küränsez? Anda ni ul?

Sez anı yangın disez.

Tañ tua! Ul — tañ, yarannar[12]!

Nik sez anı belmisez?


Ul yırak dimsez? Yakın ul!

Min kitäm! Min tañ telim!

Anda — yaktı, monda — zolmät,

Min bu zolmätne söymim!


Bulmasın tañ! Tañ tügel ul!

Yangın, äye, yangın ul!

Ämma... anda yaktı, dustlar,

Alda — yaktı, yaktı yul!


Yaktı bulsın, nurlı bulsın —

Ut kabız, zinhar, canım.

Şulkadär zihnemdä küp-küp

Tämle-tämle uylarım.


Yaktı bulsın, nurlı bulsın —

Min söyämen yaktını.

Küz nurımnı baytak aldı.

Tön — zolım, mihnät töne.


Yaktı bulsın, nurlı bulsın —

Kil, utır, ber söyläşik.

Bir kulıñ... küñlem yuansın,—

Kaygı küp küñlemdä bik...


Cılmaya, uynıy koyaş. Şat

Görläveklär görlilär.

Kük kügärçennär maturlar,

Nindi moñlı görlilär!


Cil cılı. Tämle yaz ise.

Kar betä — häsrätle kar.

Şat koyaşnıñ nurlarında

Şat balalar uynıylar.


Tıñlıymın min görläveklär,

Kük kügärçen görläven.

Ällä nik bu yaña yazga

Min bıyıl bik söynämen.




G.L. TUKAYIV

(1913)


Ul karañgı bülmädä yalgız sünä, yalgız kibä;

Ni tüzem berlän yöräge räncüsez, ahsız tibä!


Ul işektän almıy küz... bizgäk belän ul kaltırıy,

Nindi zur yangın gazaplı küzlärendä yaltırıy!


Ällä kaylarda gizä nurlı mökatdäs uyları,

Nindi därt berlän çıgadır kükrägennän cırları!


Ällä kayda — ällä kayda ul matur tañnar kürä,

Ul sünä yalgız, betä yalgız... kölä häm cötkerä...




GALİNEÑ SÜZLÄRE

(«Bab»tan)


Kız-hatınnar küz yäşe berlän yuılgan ilemez,

Kız-hatınnar häsräte berlän moñaygan dinemez.


Küz yäşen bezgä söt urınına imezgän änkämez,

İnde bez dä Zäücälärne yığlatamız hämmämez!


Äy, yarannar! Sez hatın-kızlarnı hiç kimsetmäñez!

Räncemäsen sezgä şäfkatle anañız, zäücäñez!


Äy, gaziz kardäşlärem! Mäüla büläk birgän hatın,

Kil — yäşik häybät! Ayak astka anıñ salmıyk hakın.


Kil — maturlıyk gomerebezne! Kürsätik bez nur añar!

Ul da bulsın şat-bähetle, kaygı-ränceş bulmasın!


Kotkarıyk zolmät eçennän — zindanınnan bez anı!

Cimerelep töşsen, kırılsın vähşi zolmät zindanı!


Ul irektä — yaktıda üssen bähetle göl kebek,

Pärdäsez — paqlek, säğadät berlä nurlansın canı.



Töş


Karlıgaçım, min üzeñne

Bik söyäm, bik, ahrısı!


Töş kebek küñlemne nurlıy

İzge gıyşkıñ yaktısı.


Min kürämen küzläreñne,


Soklanam min, şatlanam.


Ontamın dönyamnı! Ontam

Kaygılarımnı tämam.


Endäşäseñ, cılmayasıñ —


Söynämen näq yäş bala!


Balkıy küñlemdä täcälla —

Kaygılarım tarkala...



DOGA


Ya Hodayya! Rähmäteñnän bezne mährüm kıylma sin!

Küñelebezneñ ak kügärçendäy telägen tıñla sin!


Küñlebezdä şulkadär tämle teläklär, Rabbıbız!

Paq iman berlän tibä bezneñ yöräklär, Rabbıbız!


Mäñge mäğsum, mäñge nurlı bulsa ide küñlebez!

Äkren-äkren, yämle, häybät ütsä ide gomrebez!


Mäñge kürsät bezgä, mäüla, yaktılıkka yaktı yul!

Küñlebezneñ ak kügärçendäy telägen kıyl kabul!



İSEMEÑ


Min sineñ ismeñne işetäm,

Ällä kemnär söyläşä;

Tıñlıymın gaybätlären dä

Küñlemä kaygı töşä.


Räuşan ay kük nurlısıñ sin,

Ul cegetlär belmilär;

Ah, sineñ nurlarıñnan ul sukırlar

Tap, canım, tap ezlilär.


Yaktı ruhıñ, nurlı kürkeñ

Sukıraytkan küzlären;

Kükrägemdä räncü yäşerep,

Tıñlap utram süzlären.


Mäğsum ismeñ iştämen dä

Kaltırap, teträp kitäm...

Min genä mäğsumlegeñne

Min genä, bäğrem, beläm.


Niçä yıllar, niçä illär

Gizdem, ämma kürmädem;

Kürmädem min üz ilemne,

Üz ilemä kermädem.


Niçä yıllar nurlı yözle

Ber tatar min kürmädem;

Ni gomer min häsrätemne

Eçtä gizli belmädem.


Küz kamaştırgan koyaşnı

Ni zamannar kürmädem;

Niçä yazlar, cäylär ütte,

Ämma söyenä belmädem.


Niçä yıllar ezlädem il,

Ezlädem nur, ah orıp;

Ezlädem... üz ruhımnı,

Üz canımnı kañgırıp.


Tämle-tämle cılmayasıñ,

Balkıtıp bähteñ yämen;

Sin bähetleseñ, şuñar min

Çın küñeldän söynämen.


Min genä tik cılmayalmıym —

Nik, canım, sin belmiseñ;

Gamle, nursız küzläremnän

Ezliseñ ser, ezliseñ.


Küzläremdä yuk minem ser,

Ezlämä, yuk anda ser;

Ämma nikter cılmayalmıym,

Sin mine, zinhar, kiçer.


Tämle itep cılmayasıñ,

Balkıtıp bähteñ yämen;

Sin bähetleseñ, şuñar min

Äkren-äkren söynämen.



İL CIRI


Ayırılganda gına tugan ildän,

Söyep kaldım matur tayımnı;

Kemgä genä söylim, dustkaylarım,

Küñlemdäge katı kaygımnı?


Tañ aldınnan çıktım ilemnän min,

Gaziz änkäm üpte küzemne;

El dä bulsa işetäm, änkäy genäm,

«Balakayım» digän süzeñne!


Çit illärdä kaygım, sagışlarım

Sargayttılar kürkäm yözemne;

Kürergä genä nasıyp bulır mikän

Tagı da miña gaziz ilemne.



MİN SİNE KÜRDEM


Min sine kürdem töşemdä:

Sin koyaş kük şat ideñ...

Elmayıp näzik vä kürkäm,

Ällä kemgä baş ideñ.


Ällä kemgä kul birep, sin

Näq kügärçen görlädeñ.

Kürmädeñme şul vakıt sin —

Şagıyreñne? Kürmädeñ.


Min yıgıldım. Äylänämne

Sardı ak, salkın bolıt.

Sin gaib buldıñ[14]... Menä min

Kaldım ağlap, ontılıp.


Teşme bu? Ah, teş bulıp ta,

Şaytani töş bulsayı!

Tañ tua... Min yoklıy almıym.

Ah, töşem ontılsayı.




İSMÄGIYL BÄK GASPRİNSKİY


Şaulamañız! Uylamañız!

Cırlamañız! Çü... sabır.

Faciga bar, faciga! Bu

Hin[15] avır, gamle häzer.

Çü! Häzer ber ruh, bäländ[16] ruh —

Gasprinskiy ruhı

Garşe äğlyaga[17] aşa... çü,

Sabır itä izge kaber.

Bu säğat — izge säğat bu,

Kaygı-häsrät säğate,

Bu tügel şatlık vä gaşrät[18],

Vähşi gaflät[19] säğate.

Ul bäländ can bezne kıyldı

Mäñgegä mährüm, yätim.

Zur matäm, bik zur matäm! Zur —

Milläteñneñ häsräte!

Bezne kem zolmättä taptı?

Bezgä kem kürsätte yul?

Bezne kem hak yulga kuydı?

Bezne kem üsterde? — Ul!

Ul bäländ can! Ul gaziz can!

Bezneñ öçen yäşäde —

Bez tatarlar hakına... ah!

Mäñge bez matämdä şul!

Kodsi[20] äkrenlekkä taldı

Möhtäräm, häybät kaber.

Ul väli ruh, ul böyek ruh —

İnde ul Alladadır...

Kaygımız zur... bezgä yıl da,

El da ber matäm kilä...

Äkren, äkren! Fani dönya!

Şaulama! Çü... bir sabır.




TÖŞ


Pärvärdikyar[21]! Yoklıy idem. İñdeñ miña,

Didarıñnı[22] sin balkıtıp kildeñ miña.

Yoklıy idem — işetalmadım, gaziz mäülam;

Ber süz äytteñ. Ni äytteñ, ni dideñ miña?


Cämil Rabbım! Yoklıy idem — uyatmadıñ,

Şul vakıtta sin nik mine uyatmadıñ?

Uyatmadıñ, tereltmädeñ, nur birmädeñ,

Didarıñnan yörägemä nur yakmadıñ!..


Allah! Allah! Yözeñne nik kürsätmädeñ?

Nik mökatdäs süzeñ iştertep äytmädeñ?

İnde uyandım. Uyandım, sin yuk inde!

Yanam, köynäm! Dähşät! Gazap! Yuk rähmäteñ!


Min ükenäm, ükenäm, sızlıym. Sin beläseñ,

Firakıñda[23] yanam, Rabbım, sin küräseñ!

Mihnätle töş... Nik yokladım! Nik yokladım?!

Allah, Allah! Ülämen bit! — üteräseñ!




ŞİGIRÇEK


Östälemdä minem göllär üsä,

Göllär üsä — huş isle göllär...

Min töş kürdem. Töşemdä göllär miña:

«Gaziz yarıñ kayda?» — didelär.


Uyandım min. Balkıp koyaş çıktı.

Kittem, kittem! Gizdem küp illär.

Sine ezlädem... Miña illär, keşelär:

«Tabalmassıñ, yuk ul!» — didelär.


Östälemdä üsä güzäl göllär,

Matur göllär, huş isle göllär...

Min töş kürdem, töşemdä daim miña

Sine genä göllärem söylilär...



UYLARIM


Sin mine häsrätle dimseñ?

Häsrätem... yuk, küz nurım;

Ul — minem zihnemdä kaynıy

Ällä nindi zur uyım.


Min sineñ aldında ontam —

Bulsa küñlemneñ game.

Gamle küñlemne yuata

Nurlı yözeñneñ yäme.


Şulkadär zihnemdä uylar!

Tämle-tämle uylarım...

Gamnärem — yuk, uylarım - küp,

Uylarım — izge, canım...



SUGIŞ


Allah! Allah! Dönya nişli?

Bu sineñ dönyañmıni?

Sin küräseñ, sin tüzäseñ —

Bu sineñ färmanmıni?


İhtimal, şulay kiräkter —

Nikadär dähşätle tön! -

İhtimal, tañ — yaktırak tañ

Şatlanıp atmak öçen...


Nişli dönya, nişli dönya!

Nikadär kan tügelä?

Haklımı İblis? Şatlana,

Kul çaba ul, ul kölä!


Ah, sabır bir, bir sabır,

Pärvärdikyar! Bez belmibez...

Bu kıyamät, bu fälyakät[24],

Bälki, ämrender dibez...


Tönnär ütär, kanlı tönnär —

Şatlanıp tañnar tuar:

Ämma räncüle yöräklärdän

Kitärme kaygılar!




***


Kil, kürim: räüşan[25] yözeñne aç, canım,

Sin — minem käğbäm, mönäüvär[26] idealım.

Bir kulıñnı, dönya sinsez hiç miña!

Bette sabrım, kalmadı hiç därmanım.


Sin beläseñ bit divanañ körbäten[27],

Küzläremne kür minem, kür häsräten!

Äyt, söyender. Min kötäm teträp, yanıp,

Kalbemä[28] iñder bäşarät[29] rähmäten.


Mäñge moñsız buldı kalbem ällä nik;

Söylämikme, äye, anı söylämik.

Kil, söyender, dilbärem, kil, şat bulıyk,

Kil, kölik, söyenik, säğadätlär telik.


Nikadär köttem sine yalgız, yätim,

Sagışıñ berlän genä mäñge yäşim.

İke kullap tot başımnı, söy, canım,

Küzlärem yomdır, dähanıñ[30] ber übim.




TATAR HATINI


Yaşeräseñ häsräteñne,

«Min bähetlemen» diseñ;

Nindi kuätle ikänseñ —

Sin sereñne gizliseñ!


Çäçkä kük yäş gomreñ ütkän!

Nikadär sulgan yözeñ!

Nindi äüväl şat ideñ sin!

Nindi sin kürkäm ideñ!


Niçä yıllar ağlagansıñ,

Sin näzek canlı hatın!

Niçä yıllar nurlagansıñ

Ällä kemnär zindanın!


Ällä kem algan canıñnıñ

Söyneçen häm bäyrämen...

Nindider isrek tatar eç-

kän näfis auzıñ tämen...


___________


[1] Adämme... — gazetada adämmä, cenmä, ilmä, cilmä... dip basılgan.

[2] Didari nur — söygänemnän kilä torgan nur.

[3] Tähte pay — başkala.

[4] Bagbostan — cimeş bakçası.

[5] Hin — vakıt, minut, mizgel.

[6] Mälyaiklär — mäläklär, färeştälär.

[7] Tählil — Allahnı olılau (garäpçä «ber Allahıdan başka Allah yuk» dip äytü).

[8] Gaflät — iğtibarsızlık.

[9] Säd — kirtä (karşılık).

[10] Söträ — bit pärdäse, päräncä.

[11] Şöğlälär — şäülälär.

[12] Yarannar — tugannar.

[14] Gaib buldıñ — yugaldıñ.

[15] Hin — vakıt.

[16] Bäländ — böyek.

[17] Garşe äğlyaga — yugarıga, kükkä.

[18] Gaşrät — duslık.

[19] Gaflät — vayımsızlık.

[20] Kodsi — izge, paq, saf.

[21] Pärvärdikyar — tudıruçı, yaratuçı, Allah.

[22] Didar — yöz.

[23] Firak — ayırılışu (utı).

[24] Fälyakät — kaygı, afät.

[25] Räuşan — nurlı.

[26] Mönäüvär — yaktı.

[27] Körbät — sagış.

[28] Kaleb — küñel.

[29] Bäşarät — şatlık (şatlıklı häbär).

[30] Dähan — avız, iren.