Şiğırlär - Nur Bayan

Tugan

Kitkänemä inde bik küp yıllar,
Sagıngandır mine karurman,
Min yugında inde bik küp ullar
Üskännärder, häzer min alarnı
Kıynap kitsälär dä tanımam!

Min kitkän yıl inde yırak kaldı,
Ak çal kümde kara çäçemne,
Kayçagında şulay süz aralay
Sorasalar minem yäşemne,
Aldalıym min: yäşem yäşerep kalam,
Yäş bulırga telim haman da,
Kayçak ışanıp doktorlarga baram:
— Yäşärtegez!— dimen alarga.

Kart his itep inde häzer menä,
Kaytıp baram tugan ciremä,
Tanış kebek anda zäñgär kük tä,
Yomşak kebek anıñ cile dä.

Karşılagan kebek selkenälär
Min utırtıp kitkän imännär,
Tezelep kitkän miläş agaçları
Tälgäşlären tübän igännär.

Minem uynap yörgän urınnarım
Yaşel çirämnärgä kümelgän.
Minnän näni kalgan kuaklar da
Kızıl çiyälärgä törengän.

Bala çaklarımnı uylıy-uylıy,
Kilep kerdem tugan yortıma.
Yaulıgın artka çöyep, tirläp, äni
Bal-şikärläp çäyläp utıra.

Tizräk söylä miña:
Urmanımnı, irken kırımnı,
Sagındıñmı avıl kırlarında
Kötü kötep yörgän ulıñnı?

Ul yäşärde kebek şatlıgınnan,
Citezlänep, çäyen yañarttı,
Anıñ öçen güyä tagın ber kat,
Nur balkıtıp, alsu tañ attı.

Minnän kalgan näni şayan mäçe
Äle dä isän, läkin olıgaygan,
Ul, tanıgan kebek, alga menep,
Yalaştırıp karıy kullardan.

Çıgıp kittem alma bakçasına,
Yotılıp sulıym tämle havasın,
Özep alam kızıl slivasın,
Özep alam änis almasın.

Kırga kittem,
Boday dulkınnarı
İyelä-iyelä karşı aldılar.
Turgaylar da, bik sagıngan kebek,
Baş tübämdä sayrap bardılar.

Betkän kırda sarut ülännäre
Kümep kitä torgan ızannar,
Betkän anda ärem sabakları,
Min yaratmıy torgan sırlannar.

— Saumı, änkäy!
Saumı... tanıysıñmı
Küptän çıgıp kitkän balañnı?
Äle dä mine, äni, yaratamsıñ?
Sagınıp kayttım sine — anamnı.

Bülägem bar, äni, siña minem:
Baş yaulıgı, külmäk, galoşlar...
Ä üzeñdä nindi yañalıklar?
İsänme soñ minem tanışlar?

söylä, änkäy,

Bik yıraktan borının suzıp torgan
Avıl buyındagı tegermän
Cimerelgän inde, tirä-yagı
Alabuta belän kümelgän.

Kükräk kaga tıp-tıp
Su buyında
Ber tegermän, üze motorlı,
Häterlätä üze köräşlärdä
Sugışıp yörgän köçle batırnı.
Karmak totıp, näni pionerlar
Su buyına kitep baralar,
Alar tavışı belän yañgırıy kırları,
Alar şat his belän yanalar.

Yörgän idem min dä näni çakta
Taşlar atıp baka külenä,
Häzer inde minem küz töbemdä
Cıyırçıklar sızılıp kürenä.

Läkin alar kartayudan tügel,
Köräşlärdän kalgan ez genä,
Rähät tormış häzer,
Yöz yäş kenä
Az bulırdır tösle kürenä.

Yöz yäşäsäm ägär şatlanırmın,
Ükeneç bulır, ülsäm vakıtsız,
Ülä kalsam, haman kabatlanır
İlemä bulgan şuşı aktık süz:

— İh, yäşise kilä cir kükrätep
Al çäçäkle yaktı ilemdä!
Bez köräşlär kiçtek cir teträtep,
Bireşmäbez tigen ülemgä!

Şağıyr ülgäç

Ülärmen dä
Onıtırlar, dip,
Yukka gına, yöräk, yanasıñ,
Tambov urmannarı sagınır äle
Üze üstergän buntar balasın!
H. Taktaş

Kükkä karıym,
Küktä ber yoldız da
Bolıtlarga mäñge kümelmi,
Cirgä karıym,
Cirdä zäñgär küzle
Söygän şağıyr Taktaş kürenmi.

Sırkıdıda ällä uyçan yeget
Kötä mikän söygän kazların,
Kaya kitte?
Ällä ul Donbassta
Öyränäme kümer bazların!

Cıyılış açılır,
Tizdän kontsert bulır,
Kiñ zal kötär üzeneñ cırçısın,
Borılmalı ozın yullar aşa
Bezgä kilgän hisle yulçısın!

Kaya kitte zäñgär küzle yeget?
Nik kürenmi bezneñ arada?
Klub sähnäsenä üze basıp
Nik söylämi bügen ul anda?

Eh, tıñlıysı ide üzeneñ tavışın,
Tıñlıysı ide tirän hislären,
Tıñlıysı ide anıñ «Mokamayın»,
Tambovlarda niçek üskänen!

Kükkä karıym,
Küktä ber yoldız da
Bolıtlarga mäñge kümelmi,
Cirgä karıym,
Cirdä zäñgär küzle
Söygän şağıyr Taktaş kürenmi.

Ul bügenge avıl kırlarınnan
Söyenep atlıy kebek toyıla,
Äyterseñ lä şuşı şatlıkların
Ul söylärgä bügen cıyına.

«Şağıyr ülgän!..»— dilär,
Ay, bik avır,
Avırttıra bu süz küñelne,
Här tarmakta ciñep çıkkan kebek,
Eh, ciñäse ide ülemne!

Ozatu cırı

Söygänemne kem disägez,
Kombayn yörtä ide,
Tañ atkanda, basuga bez
İkäüläp kitä idek.

Çik buyına sakçı itep
Ozattım söygänemne,
Ozattım yırak cirlärgä
İldä ber digänemne.

Ozatsam da bik yırakka,
Yäşlär tammas küzemnän,
Al çäçäklär tıgam hatka,
İstälekkä gölemnän.

Çıgarmasam da uyımnan,
Yazmıym hatlar moñayıp,
Ul kaytır ber çik buyınnan,
Koyaş kebek yılmaep.

Kükrägenä altın yoldız
Tagılgan bulır anıñ,
Ul tuzdırır çik yanına
Kilgän doşmannar yavın.

İkäü yörtkän kombaynnı
Häzer min üzem yörtäm;
Uyaunık saklasın ilne,
Borçılmasın ul irkäm...