Şiğırlär - Mannur Sattarov

YuBİLYaR ÄTÄÇ

Äy zurladılar Ätäçne
Yübiley kiçäsendä:
"Attıra tañın hodaynıñ
Cırlap här irtäsendä".

- Tribun Ätäç, kıçkıra ul
Menep çitängä, - dilär, -
Nasıyp bulsın töşmi şunnan
Yözgä citärgä, - dilär.

Kaz söyli: - Urınlı sanıym
Äytüne şuşı hakta:
Bılbılıñ torsın ber yakta
Ätäç sayragan çakta!

Kürkä äytä: "Gomere buyı
Buldı gel formada ul,
Kaz-ürdäklärdän uzdırıp,
Yözde dä, çumdı da da ul.

Turı kilde yäştän aña
Ätäçlegen aklarga.
Kanga batıp sugışsa da,
Ser birmäde yatlarga!"

Tavık söyli: - Bez Ätäçne
Hörmätlibez şuña, - di, -
Cim tapsa da üze kapmıy,
Beze däşä sıyga, - di.

"Ätäç - semyanin, - di Ürdäk, -
Beläbez monı täk tä.
Mähäbbättä tugrılıklı,
Çapmıy kürşe ketäkkä.

Eş-köräştä ütte gomere,
Belmäde alnı-yalnı.
Bar batırlıklarınnan tış
Äle yomırka saldı!"

Tavıklar, onıtıp ädäpne,
Köleşte kıtkıldaşıp.
Tik dulkınlangan Ätäçneñ
Küz yäşe çıktı taşıp.

Häm geroik gomeren ul
Kabat küzdän kiçerä,
Tik yomırka salgan cäye
Töşmi nikter isenä.

ALMA BİRDEM, AŞADIÑ

Alma birdem, aşadıñ,
Kabıgın kaya taşladıñ?
Näçälnik bulgan köneñnän
İsänläşmi başladıñ.

Samovar kuydım kümersez,
Kaynap çıgar, kürersez.
Barıgız da yoklamagız,
Dokladçıga küñelsez.

Bıyıl kilgän kır kazları
Öç äylände Kazannı.
Öç kitaptan tsitat kırkıp,
Häy ğalimlek kazandı.

Bögelä bilem, bögelä bilem,
Bögelä bilem sul yakka.
Bögelmäs ide sul yakka,
Näçälnigem şul yakta.

Hatınımnan bizäsem yuk,
Mäcbüri yarattıra.
Däştertep mine mestkomga,
Mähäbbät yañarttıra.

Bolıt agıla ikän,
Tauga kagıla ikän.
Kazanda fatirıñ bulsa,
Kiyäü tabıla ikän.

Tot bokalıñ, Gaptelbarıy,
Hucalık siña karıy.
Zur okladlı eş soramıym,
Zavsklad ta yarıy.

Kızarıp baygan koyaşnıñ
Zalga töşä yaktısı.
Cıyılış zallarında ütte
Gomeremneñ yartısı.

Su buyları tiräk ide,
Tiräge siräk ide.
Dokladıñnı keşe yazgaç,
Tanışu kiräk ide!

Ähmädineñ Sirayı,
Kön dä yaktı çırayı.
İrtägä kil diyä-diyä,
Ütep kitte ber ayı.

İsä cillär, isä cillär,
İskän cillär faydaga.
İskän cilne siña yazdık,
Eş hakıñ al, kaynaga!

Bezneñ uram kön dä buran,
Cen adaşsa yul tapmas.
Üze şundıy bulgan adäm
Bu cırlarga kul çapmas.

BALA AŞATU

Älli-bälli itterergä
Üz änkäse bar anıñ.
Kıstıy-kıstıy aşatırga
Un nänkäse bar anıñ.

Kalak totkan änkäse
Tabak totkan nänkäse,
Alma totkan apası,
Känfit totkan ätkäse
- Aşamasañ, min aşıym, - dip,
Avızın açkan äbkäse.

Tıpır-tıpır biilär,
Bar da köyen köylilär.
Tamagı tuktır dimilär,
- Nik aşamıy bu? - dilär.

Caylap karıy änkäse,
Yanap karıy ätkäse,
İdän buylap,kaşık totıp,
Kuıp yöri äbkäse,
Artlarınnan tabak belän
Botka söyri nänkäse.

Pesi baskan karşına,
Maemay kaçkan artına,
"Min aşıym" da "min aşıym" dip,
Kilep citkän barsı da.

"Miyäu-miyäu!" - apası,
"Kıygak-kıygak" - atası,
"Bak-bak-bak-bak!" - äbkäse,
"Kıt-kıt-kıt-kıt!" - nänkäse.
- Kitegez sez, üze aşıy! - dip,
Kuıp tora änkäse.

Äbkäsenä aç kebek,
Nänkäsenä tuk kebek.
Änkäsenä atna buyı
Kapkanı da yuk kebek.

Çäbäk-çäbäk änkäse,
Çıbık ezli ätkäse,
Borıp-borıp çemetergä
Cayın kötä nänkäse.
- Kıynamagız, aşıy ul, - dip,
Ayırıp ala äbkäse.

Cide törle aş kına,
- Aşa, balam, - çak kına!
Bala, mesken, kaşık kürsä,
Kaça östäl astına.

- Aurıydır, - di änkäse,
- Vraç däş! - di ätkäse.
- Vraç nästä belä soñ ul,
Öşkertik! - di äbkäse.
Barısın totıp öşkerergä
Kızıgıp tora nänkäse.

BYuROKRAT ÄBİ

Vasfi äbi, utın yukka aptırap,
Brigadirga bara ber kön at sorap.

Ä brigadir telefonga yabışa,
Bu karçknı kürmämeşkä salışa.

Äy söylägän, äy cavap birgän bula,
Mikrofonga kıçkırgan, örgän bula.

Ozak kötkäç, tüzmi karçık, süz kata.
Açulanıp Gayfi anı tuktata:

- Kürmiseñme, başlık belän söyläşäm!
Kaysıgıznı tıñlıym, sin dä söylösäñ?

Fikeremne çualttıñ, - di, - tirgänä,
Telefonga söyli başlıy ul yänä.

Kötep arıgaç, basıp torgan köyenä,
Äbi, mesken, kaytıp kitkän öyenä.

... Citkän cäylär, ölgergän di aşlıklar,
Yä yırtık di, yä tişek di kapçıklar.

Bar kolhozçı basuda yä kırda di,
Avılda tik karçık-korçık kına di.

Yamatırga Gayfi tişek kapçıknı,
Känsälärgä däşä Vasfi karçıknı.

Kilmägäç ul, öç çakırıp könenä,
Üze kitä Gayfi anıñ öyenä.

Kürü belän brigadirnıñ şäüläsen,
Namazlıkka bögä karçık gäüdäsen.

Äy ukıgan, äy doga kılgan bula,
Küzlären ber açkan, ber yomgan bula.

Ber turaya, ber yänä iyelep ala,
Namazlıkka mañgayı tiyelep ala.

Uñga-sulga ber säläm birgän itä
Häm yañadan säcdägä iñgän itä.

Ozak kötkäç, tüzmi Gayfi - süz kata,
Açulanıp karçık anı tuktata:

- Kürmiseñme, Hoday belän süläşäm!
Kaysıgıznı tıñnıym, sin dä süläsäñ?

Namazımnı bozdırdıñ! - di, tirgänä,
Namazlıkka başın iyä ul yänä.

Gayfi şul çak, açuınnan kübenep,
Çıgıp kitä "byurokrat!" dip sügenep.

SABAN TUYINDA

Mäydan urtasında tabak,
Eçendä katık anıñ.
Şunnan ber tiyen ezlilär,
Katıgın tatıp anıñ.

Äle ir, äle hatın-kız
Tabakka başın tıga.
Akça töptä, bite genä
Katıkka batıp çıga.

Biş-altı çista savıttan
Kaldı tik bere genä.
Salındı soñgı katık ta,
Kuyısı, töbe genä.

İnde şuluy uk büläkkä
İyä tabılmas mikän?
Sportnıñ mondıy törendä
Berkem tanılmas mikän?

Kıçkıralar: - Sez yarışnı
Yañabaştan başlagız!
Ber tiyenne tel toyamı? -
Berlek täñkä taşlagız!

Sudya äytä: - bu sölge, - di, -
Tiyenne tabuçıga!
Şul çak mäydan urtasına
Ber yuan abıy çıga.

Gör kilä halık kürügä:
- Monda ömet bar, - dilär, -
Tabakka tügel, miçkägä
Salsañ da tabar ! - dilär.

Ber genä çumırdı başın,
Taptı bit şunduk täki!
Bu - rayonnıñ revizorı
Oçlı küz Ähmätzäki!

BÜRE BELÄN BÄRÄN

(Krılov mäsälennän beraz ayırıla
häm "Möhämmädiyä" köyenä cırlana)


Büre şulay açıkkan, di, ber kön yaman,
Su buyına Bärän kilgän näq şul zaman.
Taşlanmıy tik korbanına Büre kinät:
Mäsälägä zakon töse birü kiräk.

Äytä Büre Leskom räise Kuyanga:
- Küpme mömkin bu Bärängä yul kuyarga?
Bolgata ul minem eçä torgan sunı,
Kiteregez protokollap miña şunı!

- Bula ul! - dip, Kuyan tiz-tiz çabıp kitä,
Utırış cıyıp, kön tärtiben iğlan itä
häm Bärängä süz birä ul: - Äydä, söylä,
Bolgatasıñ Büreneñ, - di, - suın nigä?

Bärän äytä: - Karagız, - di, - sez agımga,
Büredän min tübän eçäm yöz adımga,
Bolganır, - di, - suı tik şul çakta gına,
Su ägär dä ürgä taba aksa gına.

İşäk äytä: - Akmıy dimseñ sunı ürgä?
Söylä, enem, bu äkiyätne bütän cirdä!
Täqdimem şul kertä torgan biredä, - di, -
Totıp birik aldakçını Büregä - di.

Uylıy Bärän: "Başım aşıy bolar häzer,
Yaklasa tik yaklar mine Bolan häzer".
"İke tügel başım minem, - di Bolan da, -
Büredän bit kıl oçında min bolay da".

İşäk äytä: - Proyıktıñnı ukı, Kuyan!
Kuyan anı utırışkaça yazıp kuygan.
Leskom isä ber tavıştan kabul itte
Häm Bäränne aç Büregä iltä kitte.

Zarın yazıp, Kügärçengä birde Bärän,
Ukıp anı, Auçı çıktı ärämädän.
Biçaranı çak ülemnän araladı
häm Büreneñ kolak oçın yaraladı.

Büre kaçtı. Bärän kayttı abzarına,
Büre kebek karıy läkin bar da moña:
"Bezneñ İşäk östennän ul äläk yazgan,
Aç büreneñ başına uk citä yazgan!"

- Moña qadär tınıç ide bezneñ abzar,
Şom tudırdı Bärän bezgä, - dilär kazlar.
"İnde häzer Komissiyä kilgänen köt!" -
Dip kaygıra İşäk häm dä bütän mallar.

Ügez uylıy: "Başlap mine tikşererlär,
Tik yata, dip, sukaga da ciktererlär,
Söt planı ütälgängä birelä torgan
Premialnıy payıgımnı kisteterlär".

- Bärän, - dilär, - tışka taşıy öyneñ çüben,
"Äläkçe!" - dip, açtırmıylar hätta küzen.
Bu abzarda mal ştattan artık, - diyep,
Prikaz yazıp kıskarttılar ber kön üzen.

GALİMLEK KAPKASI TÖBENDÄ

Yıllar buyı arhivlarnı kazıp,
Utırdım min fänni hezmät yazıp.

Kilep citte menä yaklau könem,
Ğalimlekkä ayak atlau könem.

Opponentlar eşem maktadılar,
Minem kontseptsiyäm yakladılar.

Üz karaşın torıp äytte bar da:
"Bu hezmät, - dip, - layık iğtibarga!"

Ber fikerdä bolar minem hakta:
"Citdi ğalim kilä bezneñ safka".

Äyter süzne äytep beterdelär,
Surguçlangan tartma kiterdelär.

Härber ğalim, yäşren tavış birep,
Kısıp kitte minem kulnı kilep:

- Başkargansıñ gayät faydalı eş,
Kertteñ, - dilär, - fängä sin zur öleş!

- Kuandırdı bezne eşeñ! - diyep,
Arkamnan da berse kitte söyep.

Ğalimnärneñ cılı süzlärennän
Şatlık yäşe çıktı küzläremnän:

Rähmätemne teldän äytü kıyın,
Bäyägezgä layık bulır sıyım.

Östälemdä kızılı häm agı.
Eşneñ kaldı fäqat formal yagı.

Huplavıgız zakon tösen alsın...
(Saylau komissise eşlär ansın).

Sirat küperen kiçtem digän idem,
Ni işetsen kolaklarım minem!

Maktauları bulgan yalgan bar da:
Tik kara şar miña salgan bar da!

GALÄVİ BELÄN ŞÄVÄLİ

Uram buylap ber könne
Atlıy monter Şäväli,
Karşısına, ah orıp,
Kilep çıktı Galävi:

- Kürçe, tugan, utıbız
Yä kabınmıy, yä sünä.
Totaştırçı bezne dä
Zavod liniyäsenä!

Äytte monter abzıyga:
- Sezneñ çıbık bıtovoy.
Yalgar idem yalgavın,
Zakon kuşmıy bit alay...

İke yaklı söyläşü
Tämamlandı kileşep,
Äytsäk ägär gäcitçä:
"Konsensuska ireşep".

Äy şatlana Galävi:
Küz çagıla yaktıdan.
Bu dönyanıñ rähäte
Torgan ikän "yartı"dan.

Ütmägänder atna da,
Utı sünde kiçen ber.
Kemder özgän çıbıknı,
Bu kürşeneñ eşeder!

Häm yañadan Galävi
Şäväline çakırdı.
Çakırdı da sıyladı,
Öye tagın yaktırdı.

Bu ni hikmät, bu ni häl?
Kemder utka kanıktı.
Şäväline eçerep,
Kesä töbe sayıktı.

Şäväli dä intekkän:
- Yuk ikän, - di, - imanı.
Beler idem totsam,- di,-
Nişlätergä min anı!

Utı süngäç ber şulay
Yögerep çıktı Galävi.
Baganaga karasa,
Töşep kilä... Şäväli!

DVORNİK KIZ GÖLNARA
("Canıyım-bäğrem" köyenä)

İşek aldında yörimen,
Karlar yausa, körimen.
Dvorniknı ber kürämen,
Ber ay kürmi yörimen.

Timer çana kar yara,
Nik kürenmi Gölnara?
Kürensä-kürenmäsä dä,
Aylık eş hakı bara.

Cilkontornıñ kapkasın
Cil kütärep atmasın.
Uram çüben cil seberä,
Cilgä tükkäç akçasın.

Trotuarı töz ikän,
Töz cirläre boz ikän.
Boz çabarga cäyne kötä,
Bigräk sabır kız ikän.

Alma dilär,alma dilär,
Almanıñ ni tuklıgı?
Gölnara da eşlär ide,
İ küzätü yuklıgı!

Bezneñ atlar kük-ala,
Vak-vak atlap küp ala.
Biş tabelğä kulın kuyıp,
Ministrdan küp ala.

İrtä buran, kiç tä buran,
Mamık şäleñne uran.
Ömä cıyıp çistartmasak,
Çistarmıy bezneñ uram.

ZAKİR SOLDAT BÄYETE

Soldat itep aldılar,
Bilemä kayış saldılar.
Kürşelärem: "Bu balbestan
Kotıldık!" - dip kaldılar.

Unsigezdä yäşlärem,
Bilgä citkän çäçlärem.
Çäçläremne kırkıganda
Tügelde küz yäşlärem.

Min soldatka kitkän çakta
Yarlarım bişäü ide.
Bişençese kua çıktı,
Kulında kisäü ide.

Äniyemne töştä küräm,
Odeyal yabındıra.
Könnär buyı yoklap yatkan
Divanım sagındıra.

Komandirlar toralar.
Säğatlären boralar.
Yokıñ tuydımı, dimilär,
Zärätkegä kualar.

Min avırıym, dip, yatıp kalgaç,
Medpunktka ozattılar.
İke doktor, ber sanitar
Simulyant dip taptılar.

Äbiyem här säbäptän
Kaldırmadı nälättän.
Ällä kargışları töşte -
Başım çıkmıy närättän.

Tartam soldat yögemne,
Tügäm arka tiremne.
Tirem belän çıgartalar
Höräsänlek çiremne.

Şinelemne şunnan tanıym:
Töyen-töyen elgeçe.
Altmış gektar idän yudım,
Çirattan tış illese.

Bastım imän saygakka
Ayak astı taygakka.
Akıl kayçan kerer ide,
Alınmasam soldatka?

***
Sandugaçlar kuakta,
Sayrauları kolakta.
Kürşelär mine tanımıy,
Kaytıp töşkäç kunakka.

Uramnardan uradım,
Saulıkların soradım.
Öç äbigä, uynap kına,
Yıllık utın turadım.

ZÄÑGÄR ŞÄL

Yäşel alan urtasında töz bagana,
Dan östenä büläk alır mengän aña.
Üz yegeten yurap torgan kızlar küze
Yugarıda cilferdägän şälgä yana.

"Zämzäm suı"n kübräk yotkan kavalerlar
Kul-ayaklap baganaga sarıldılar.
- Sez, yegetlär, çiratlaşıp menegez! - dip,
Tärtip kuygan aynık irlär tabıldılar.

İnde menä berençese menep bara,
Mañgayınnan şabır-şobır tirlär aga.
- Kesäñdäge şeşäñ basa, atıp bär! - dip,
Kıçkıralar iptäşläre cirdän aña.

Ul ıçkıngaç, ikençese menep kitte,
Ruhlandırdı, kuät birde halık başta.
Tirgädelär şular üzen, yıgılıp töşkäç:
- Sin älkäşkä tügel bu şäl, ayık başka!

Salgannarnıñ kikrikläre şiñep kaldı,
Dan-büläkkä däğvaçılar kimep kaldı.
Eçmi torgan ber yäş yeget menep alıp,
Zäñgär şälne söygäneneñ iñenä saldı.

Eçe yandı monı kürgän çibärlärneñ,
"Bu şälyaulık miña bulır" digännärneñ.
Ul çibärlär inde kemgä üpkäläsen,
Yarı bulgaç alar şeşä söygännärneñ!

İKE ĞAŞIYQ
("Sak-Sok" köyenä cırlap bulmıy)

G ö l s ı l u:
Bez utırgan parohodnıñ
Kütärgännär älämen.
İskändärem, bu cırlärım
Bulsın siña sälamem!

Bögelä kayın, bögelä kayın,
Artık bögelmäsä dä.
İskändärem, bik sagındım
Siña sizelmäsä dä.

Sandugaçnıñ balaları
Tallarga kunıp sayrıy.
İskändärem, yäş yörägem
Samovar kebek kaynıy.

Kına göllären küp çäçtem,
Çäçalmadım islesen.
İskändärem, bik sagındım,
Nik cil bulıp ismiseñ?

Almazlar belän kisälär
Täräzä pıyalasın.
İskändärem, kil bägırem,
Kemnärdän oyalasıñ?

Cir cilägen cıya-cıya,
Kulyaulıgım tuldı inde.
İskändärne kürmägängä
Utız öç kön buldı inde.

Mamık oça, mamık oça,
Külmägemä sırışa.
İskändärem, kemnär bezne
Ayırırga tırışa?

İ s k ä n d ä r:
Siren çäçäk atkan çakta
Yaratam siren isen.
Gölsıluım, sin belmiseñ,
Sargayam sineñ öçen.

Neylon dilär, neylon dilär,
Neylonnıñ ni cılısı!
Düşämbe kön kötmä, bäğrem,
Kiçen aktiv cıyılışı.

Alma bakçasına kersäm,
Kuyan yörgän ez bula.
Sişämbe kön utırış, canım,
Kitsäm miña süz bula.

İşek aldım tügäräk,
Uynıy sarı kübäläk.
Çärşämbe kön kiler idem,
Bezneñ dramtügäräk.

Kızlar ciläk cıyalar,
Nigä bezne tıyalar?
Kiçatna kön ıçkınalmıym -
Simpozium cıyalar.
Cäy könendä bolınnarda
İsnim çäçäk isen min.
Comga könne bik barası -
Patrul, bäğrem, kiçen min.

Yıfäk oça, yıfäk oça,
Urala kayınnarga.
Şimbä - agitbrigadabız
Yul ala rayonnarga.

Allarım bulır mikän,
Göllärem bulır mikän?
Gölsıluım, sine kürer
Könnärem bulır mikän?

İLTİFATLI ORATOR

Süzgä-süz kabatladı bu
Aldagı oratornı.
Räis isä tärtip saklap,
Kıñgırau kaga tordı.

"Reglament!" digän avazlar
Kolaknı yara tordı.
Nihayat, halık kul çabıp,
Tuktattı oratornı.

Ber genä keşe dä zalda
Tıñlamasa da reçen,
Beterde: - Rähmät sezgä, - dip, -
İğtibarıgız öçen!

YÖGEREK MÖDİR

Bezneñ mödir yögerek ayak,
Gel yögerä dä, gel çaba.
Säğatenä altmış minut,
Altmış törle eş taba.

Paketlap üz boyırıkların,
Adreslıy bülegenä.
Kurer butap beterer dip,
Tarata üze genä.

Eşkä kuşa da beräüne,
Kire bora yulınnan.
Kuşkan eşen üze eşli,
Tartıp alıp kulınnan.

Gacit-curnal öyenä taşıy
Häm ukıy aşıy-aşıy.
Här kiçädä, här ciyelışta
Dokladnı üze yasıy.

Buldıralmaslar şikelle
Başkalar anıñ kebek.
Ägär dä ul çirläp kitsä,
Eş tuktap kalır kebek.

Kollektiv yögen tartırga
Sarıf itä gayräten.
Kollektivı sagız çäyni,
Kuşıp anıñ gaybäten.

Eş barmagaç, bezneñ mödir
härkemne tirgäp yöri,
Tirgänep yalgız çaba häm
Yalgızı tirläp yöri.

YÖRÄK ÖSTENDÄ
BOLITLAR

Bolnitsada küzem açsam,
Küräm şundıy räsemne:
Yöräk östedä öç bolıt,
Öçese dä yäşenle.

Berse - tämäke tötene,
Bolıt bulgan kuyırıp.
Yäşene sugıp, yöräkne
Algan tämam kuırıp.

Berse - arakı parları,
Bu bolıt dähşätleräk.
Annan atılgan yäşennän
Karalıp yangan yöräk.

Öçençe bolıt astında
Kürşelär ızgışalar,
Yağni sälamät yöräkne
Izgışıp bozmış alar.

Kürşe belän talaşmadım,
Eçmädem,tartmadım min.
Üzemne yıkkan yäşenne
Räsemnän tapmadım min.

Ul yäşen dä yöräklärne
Yaralıy, suga birä.
Byurokratnı bolıt itep
Yasamagannar nigä?

YOTIŞ AKÇASINA

Töşergälim siräk-miräk,
Hatınnan urlap kına.
Poluçkamnı seberep alıp,
Birä ber sumlap kına.

Kön dä minnän otçet ala,
Sanap tiyennäremne.
Yatsam-torsam, kersäm-çıksam,
Tenti kiyemnäremne.

Taba pincäk ciñennän dä,
Çalbar balagınnan da,
Bürek kolakçınınnan da,
Oyık tabanımnan da.

Kesäm tenter öçen genä
Yaralgandır barmagı.
İnde, malay, bu afättän
Yäşerer cir kalmadı.

- Uz kesäsenä yäşer, - dip,
Akıl birde yakınım.
Yartılıktan mährüm buldım,
Totıp anıñ akılın!

Işanıçlı cir tabudan
Ömetem özgän idem.
Şul çak kerosin savıtı
Çalındı küzgä minem.

Hatın kaytıp kermäsen dip,
Küzätep işekne min,
Uradım käğaz bökegä
Bökläp ber bişlekne min.

Kalganın birdem kulına,
Kat-kat sanıy: azsındı.
Astın öskä kiterep öyneñ,
Tabalmadı kassamnı.

İrtägesen akça tıkkan
Bidon totıp kulıma,
Karçıgımnan kölä-kölä,
Kittem kibet yulına:

"Sin abzañ belän şayarma,
Ütte ul çaklar häzer,
Akçasın kulıñ citmäslek
Cirlärdä saklar häzer!"

Tuktaldım kibet töbendä,
Beraz tın alıym diyep,
Bökedän alıp baylıknı
Kesämä salıym diyep.

Ah! Yukka ömetlängänmen
İnde eçep kaytam dip.
Akçam alıp, yazıp kuygan:
"Kerosin eç, şaytan!" dip.

Kilep citte tugan könem,
Tügäräk datam minem.
Yaña palto satıp algan
Büläkkä hatın minem.

Yaka bäyäsen genä dä
Kütärmäs ide kesäm.
Ministr diyep belerlär
İnde min monı kisäm...

- Ällä otış çıkkanmı? - dip
Soradım karçıgımnan.
- Yuk, otış tügel, - di karçık, -
Bu - yotış yançıgıñnan!

Yakama par bürek algan:
- Cuyıp kaytma busın, - di, -
Bürek kesäñnän tülädem,
Üz başıñda tuzsın! - di.

- Belmädem izge niyäteñ.
Kiçer, - mäytäm, - appagım!
Ber zamannı çak kına bit
Sine taşlap kaçmadım.

Süz kuyıştık ütkän eşne
Yañadan başlamaska:
Min - akçamnı yäşermäskä,
Ul - kesäm kapşamaska.

SOVET ÇORI-2

KEM UYLAGAN ?

Kem uylagan şuşı şayarular
Sindä käsep bulıp kalır dip?
H. Taktaş.

İseñdäme, Tähäü, malay çakta
Niçek bezneñ küzne buganıñ:
Buş yaulıknı selkep ber çitennän,
Büregeñä akça koyganıñ?
Kem uylagan şuşı şayarular
Sindä käsep bulıp kalır dip?
Täñkä koyıp sıra kübegennän,
Daçnıy öylär Tähäü salır dip?

Belmäsäñ dä, Galläm, malay çakta
Ciñnän niçek täñkä koyasın,
Yarataydeñ, äbiyeñ kürmägändä,
Bölderergä tavık oyasın.
Kem uylagan şuşı şayarular
Sindä käsep bulıp kalır dip?
Mödir Galläm tavık fermasında
Oyalardan kükäy çäler dip?

Sin tabışın, Häybüş, büleşmädeñ
Kükäy urlap üskän malaynıñ.
Aulak öygä abıyıñ ürdäk iltsä,
Yanap, annan konfet alaydeñ.
Kem uylagan şuşı şayarular
Sindä käsep bulıp kalır dip?
Revizor Häy kazna talauçınıñ
Gayıben yolıp, kazın alır dip?

Min söylädem monı gıybrät öçen,
Ata-analar şunı añlasın:
Balalarnıñ näni şayaruı
Üskäç käsep bulıp kalmasın.

KİNO KARAGANDA

Kino kilde ay kötkäç,
Bilet belän kertälär.
Urın ala köçlelär,
Etälär dä törtälär.

Öç kibetkä çaptılar,
Mehaniknı taptılar.
Kiterdelär klubka,
Başla, dip, kul çaptılar.

Ütmägänder säğat tä,
Motorı da köylände.
Bala-çaga ekranga
Sın töşerep kinände.

İke bülek kürsätte
Bülä-bülä Mulacan.
"Film bette" digänne
Ukıy halık şul zaman.

- Sapocnik! - dip kıçkıra,
Bala-çaga şuk ta soñ!
- Nik töşerep kaldırdıñ?
Kürsät, davay, urtasın!

Kötep arıgaç, ekranda
İke ğaşıyq kürende.
Übeşälär digändä,
Tasma tagın özelde.

Ayak tibä yegetlär,
Kızlar: - "Ah" ta "Vah" dilär. -
Samay kızık cirendä
Özde, iserek baş! - dilär.

Yartı säğat mataşkaç,
Tagın yalgap cibärde.
Ni kürsennär: şul artist
Koçkan başka çibärne!

- Koçsa koçsın başkanı,
Özmä, enem, tasmanı!
- Tavış nigä işetelmi?
- Kire kaytar akçanı!

Tavışnı da rätläde,
Halık tagın tuzına:
- Petr Pervıy nik kilgän
Çiräm cir sovhozına?

Ut yandırıp Mullacan
Äy aktara tartmasın.
Ayırıp tezä idängä
Öç-dürt film tasmasın.

KOMPLİMENT TÜGEL İKÄN

Kayttım mäktäbem sagınıp
Min cäyge kanikuldan.
Yäşärgän bezneñ kollektiv:
Ber çibär kilgän VUZdan.

Kem bulasız? - dip soradım,
Kürgäç tä bu yäş kıznı.
- Min Räüfä, matematik, - di, -
Sez fizruk bulasızmı?

Turaydı gäüdäm ireksez
Bu süzdän kinät minem.
Äle haman töz, mähabät
Buy-sınım, dimäk, minem.

Buşka bulmagan, küräseñ,
Cäyen tup uynaularım,
İrtän fizzaryadka yasap,
Su buyın uraularım.

- Läkin, mäytäm, yalgışasız,
Fizruk tügel, telçe min.
Däftärgä başı bögelgän
Kollegañnıñ berse min.

Kompliment tıñlau rähät ul...
- Yuk, - di, - bu yäş kız miña, -
Mäktäptä irlär häzer, - di, -
Fizruk ta zavhoz gına.

KÖMEŞ YÖZEKLÄR KOYDIRDIM

Kömeş yözeklär koydırdım
Saf kömeş akçalardan.
Kabul itü säğateñä
Kaytıp cit bakçalardan.

Ak alyapkıç tekterergä
Büzegez citmädeme?
Ber smena söyläşep tä,
Süzegez betmädeme?

İ allanıñ färmanı,
Käca tükkän yarmanı.
Sandugaç dip uzdırgannar
Konkurstan karganı.

Gaffä ciñgi kayuçı,
Külmäk kayıp bayuçı.
Peçän cıyarga däşsälär,
Çit avılga tayuçı.

Agıydelneñ buylarında
Mallar yöri kötüsez.
Revizornı sıylap arıdım,
Atna yattı kitüsez.

Bolın çite saz gına,
Ürdäk belän kaz gına.
Eş östendä öydä yatkan
Hämüç yalkau taz gına.

Kulımdagı yözegemneñ
Saklangan kaşı gına.
Progulıña başlık çıdar,
Söylämä karşı gına.

Çüp utarga kilgän idek,
Çerki tide teñkägä.
Su kerdek tä kaytıp kittek,
Sugan asıp cilkägä.

Ferma terlege kırılgaç,
Şeltä buldı başlıkka.
Yöz sarık ülgän küz tiyep,
Işansagız otçetka.

KULTURA KATLAMI

Gaz kertergä şähär yortlarına
Cir kazıybız şulay ber könne.
Tukta!
Bu - närsägä köräk törtelde?

... Küp köç tüktek uram kazuga bez:
Kirpeç kenä çıktı baştarak.
Üttek disäk kazıp taş ğasırın,
Asfalt yata annan astarak!

Kümelep kalgan şundıy tiränlektä
Kazanışı kaysı zamannıñ?
Bu tabıldık yaña nur sipmime
Tarihına bezneñ Kazannıñ?

Hezmät yazsam asfalt kaynatkan dip
Fälän ğasır elek tatarlar,
Mine, bälki, "fännär kandidatı
Fälän Fäläni" dip atarlar...

Analizga ilttek fän yortına
Vatıp alıp asfalt kisägen.
Äytegez, dip, anıñ tögäl yäşen,
Ğasırlar häm yıllar isäben.

Yörgän çakta annan cavap kötep,
Uyım kitte yırak tarafka:
Bulmaganmı start mäydanı bu
Cirgä töşkän kosmik korabka?

Şulay bulıp, ägär dörestän dä
Kosmodromda torsa kalabız,
Kayan kilgän Kazan tatarları?
Marsiandır bälki bababız...

Häm dävamı bulıp bu fikerneñ,
Yaña sorau tudı başımda:
Marsiannar şundıy kulturanı
Yugaltkannar kaysı ğasırda?

Näticäse kilde analiznıñ:
"Asfalt yäşe - biş yıl" diyelgän.
Raslıy monı şunda yäşäüçelär -
Küptän tügel katlam öyelgän.

Söylädelär alar dürt-biş yılda
Nindi eşlär bulıp ütkänen:
Cide trest kötep kenä torgan
Şul asfaltnıñ cäyelep betkänen.

"Vodokanal" kilep truba salgan,
Maşinalar cirne aykagan.
"Kazenergo" tok çıbıgı suzgan
Şul asfaltnı yırtıp kaytadan.

Utırtkannar çuyın baganalar,
Başlarına fonar asılgan.
Häm nindider bina salır öçen
Kom, çuyırtaş monda taşılgan.

Remontçılar yänä öy remontlap,
Çüp-çarların öygän uramga.
Beregep katkan cide katlam bulıp,
Cide trest öygän çüp anda.

Kitermäde miña ğalim isemen
Cir astınnan kazıp tapkanım.
Ütkänbez tik cirneñ üzebez öygän
Kulturalı digän katlamın.

MALAY KLASSTA KALGAÇ

Yıl da ber yä ike fännän
Kala ide malay közgä,
"Ulıgız küçmäde" digän
Yazu kilde bıyıl bezgä.

-Kanıktılar şul balaga,
Calu yazam ministrga!
- Şulay da sin, - di änise, -
Bar äväle direktorga.

Öç atlıysın ber atlap,min
Mäktäbenä barıp kerdem.
- Bu ni häl? - dip, direktornıñ
Bülmäsenä bärep kerdem.

- Kemnen kim, dim, - minem malay? -
Akılı böten, täne taza.
Kaysıgıznıñ başına kilde
Biregä, - dim, - şundıy cäza?

...Aktaralar curnalların,
Abdullinnar klass sayın.
İnde töpçep beterdelär
Tugan yılın, tugan ayın.

- Berençedän sezdä ukıy,
Ul cide yıl sezneñ kulda.
İnde belergä vakıttır
Balanı, - dim, - cide yılda!

- Kermädeme eşkä? - dilär,
- Küçmädeme kiçkegä ul?
Bar kenägä tikşerelde,
Tabılmadı hiç kenä ul!

- Beraz tärtip bulgan cirdä
Äybergä dä uçet bula.
Sez balanı yugaltkansız,
Bu soñ, mäytäm, niçek bula?

- Ministr tabar sezgä! - dip,
Urındıktan torıp kitkäç,
Sorıy zavuç: - Bez cibärgän
Käğazegez kayda, iptäş?

Kiräk bulgan kerü belän
Şul yazuların birergä.
Ukıdı da, äytä zavuç:
- Yalgış kilgän sez biregä!

Du kuptılar: - Belmisez, - dip, -
Sez anıñ mäktäben hätta!
Kayan belim mäktäben min,
Ayak basmagaç ber kat ta?

Çıgıp kittem, açu belän
İşeklären katı yabıp,
Ayak teräp söyläşergä,
Malaynıñ mäktäben tabıp!

MUT YıGET CIRI

İdel suı tulıp tora,
Ak toman bulıp tora.
Miña yarlar mäsäläse
Aktual bulıp tora.

Utırdım kiçkä qadär,
Sanadım bişkä qadär.
Kıskartıymmı yarlarımnıñ
Ştatın öçkä qadär?

Cäyen kiyäm aknı min,
Adımım vak atlıymın.
Yörägemdä ber maturga
Vakansiyä saklıymın.

Bal eçerde tanışlarım,
Açıldı tavışlarım.
Keşe yarın alırga da
Yuk tügel şanslarım.

Uramıñnan uza-uza,
Mikropor oltan tuza.
Ätiyeñ "za", äniyeñ "za",
Karşı kilmä, Hafiza!

Utırtım yazın çiyä,
Tişelde akatsiyä.
Ciñgäçämne söyäm, imeş,
Bu bit provokatsiyä!

İ kullarıñ, kullarıñ,
Kulımnı kısularıñ.
Öyrät, canım, söydertüneñ
Progressiv ısulların!

MILTIKLI ŞÜRÄLE
(Tukayça diyärlek)

Bik matur ber cäyge kiçtä ber avıldan ber yeget
Kitte urmanga utınga yalgızı ber at cigep.

Şundıy tın urman havası, bezneñ utınçı isä
Alnı-artnı, uñnı-sulnı belmiçä utın kisä.

-Buldı,- dip ul baltasın ipläp bilenä kıstıra,
Şul vakıt kemder kisäktän:- Tukta!- diyep kıçkıra.

Siskänep bezneñ yeget katıp kala ayagurä,
Karşıda mıltık töbägän ber adämi zat kürä.

Närsä bu? Kaçkınmı, cenme, yä öräkme, närsä bu?
Kıp-kızıl tukmak borınlı, ällä nindi närsä bu!

Berkadär torgaç karaşıp,küzgä küzne nık teräp,
Endäşä batır utınçı: - Siña minnän ni kiräk?

- Yuk, karak-ugrı tügel min, äy yeget, kurıkma sin!
Yul da kismimen kisüen, tik miña yulıkma sin!

Bel şunı: ugrı-yavızdan urmannı saklau eşem,
Ber eläkkän kitmi minnän, kürmiçä çitlek eçen!

Atla yä, utın karagı, yuk bütän yulıñ häzer!
Däülät urmanın kisärgä kıskarır kulıñ häzer!

Äytä ugrı: - Min totıldım, çitlegeñä yap mine!
İrtädän tik kapkanım yuk, sin kötep tor çak mine!

Ul şulay dip, yan kesädän yartılıknı kalkıta,
Sakçınıñ kotsız çırayı yaktırıp nur balkıta.

Kulga totkan mıltıgı töşä salınıp şul zaman,
Häm atlıy ul ber adım şunduk utınçıga taban.

Yılmaya bezneñ yeget tä: - Äydä kil, kägep alıyk!
Tik bu utınnarnı başta uşbu arbaga salıyk!

- Min riza bu şartıña, rähmätle bändäçek kenäm!
Tiz genä yotıykçı, zinhar, närsä kuşsañ da künäm!

Sakçı, ber çokır töşergäç, kuydı şeşägä karap:
Gayräte häyran ikän, - di, - bu, enem, nindi şärab?

Äytsäm äytim: bu şärabnıñ çın atı "bıltır" bula.
Ber çokırdan mıltıklınıñ tezläre kıltır bula.

Kuzgaldı yeget, olavın tarttırıp yulga taba,
Atlıy sakçı yantaep ber uñga, ber sulga taba.

"Äy başım!" da, "äy başım!" dip, özgälänä irtäsen.
Nik "bıltır" eçtem ikän, dip, yolkıy uçlap üz
çäçen.

Karçıgı gayrät çäçäder: "Yahşılık belän tıyıl!
Soñ, cülär, eçkängä bıltır,çatnıymı başıñ bıyıl?"

MÄHÄBBÄTKÄ KİÑ KOLAÇ!

Altın yözek,kömeş yozek
Canıyım barmagında.
Artka kalunı beterik
Mähäbbät tarmagında.

Kulımdagı yözegemneñ
İsemnäre Mögelsem.
Yarın aktiv söygännärgä
Premialnıy birelsen!

Kinder çalbarnı buarga
Kinder kayış satsınnar.
İke yar söyüçelärne
Unbiş köngä yapsınnar!

Çişmä yulların kar baskan,
Karın çistarta barıyk.
Ayırılışkan semyalarnıñ
Sanın kıskarta barıyk!

Kül buyında ber par kayın -
Väğdäläşkän urnıbız.
Tahir-Zöhrä mähäbbäte
Bulsın gıyşık normabız!

Östemdäge cilänemneñ
Çabuları kiñ komaç.
Doloy gıyşık doşmannarın,
Mähäbbätkä kiñ kolaç!

PÜÇTÄKKÄ UTIRTILGAN
BÄDRİYEV BÄYETE

Ayga gına baksam,aylar biyek,
Cirgä genä baksam, cir tübän.
Gaziz başkayımnı tübän iyep,
Sak astında eşläp tir tügäm.

Barmagıma kigän par baldaknıñ
Yazulısı kalgan atamnan.
Min kilmädem monda üzem teläp,
Kiterdelär totıp yakamnan.

Mine hökem itkän sudya kıznıñ
Ciñ oçları zäñgär tiräle.
Bähetlelär kaldı täübä birep,
Miña ul bähetlär timäde.

Şeş-küñgägen açıp näçälnikkä,
Eşne bozdı hatınım Mäçtürä.
- Bädriyevkä unbiş täülek! - diyep,
Çıgıp kına äytte yäş türä.

Kürşem bulıp yäşi Çıpçık Safa,
Kullarımnı artka bäyläüçe.
Qadereñne beldem, änkäy häzer,
Ber sin buldıñ mine cälläüçe.

Tozlarga dip özgän kıyarlarım
Tutırılmıy kaldı kismäkkä.
At urlasam, açu kilmäs ide,
Utırttılar mine puçtäkkä!

Gayşä tütäy bıltır minnän kürde
Cil kayırıp atkan kapkasın.
Min koymasın bıyıl şuña yıktım:
Bütän çakta yuknı yapmasın!

Cırlap kına kerdem zur kapkadan,
Köndägedän artık kapmagan.
Äy Mäçtüräm, cälläp yöz gramlık,
Mährüm itteñ aylık akçadan!

Uynap kına utlı töpçek bastım
Şämsiyäneñ şärä botına.
Oyalmıyça kilgän şahit bulıp,
Sudta şunı söyläp utıra!

- Unbiş täülek aña az äle! - dip,
Irıldadı çatan Batırşa.
Ul suzlarne bälkem äytmäs ide,
Cirgä ber kat köräk batırsa!

Kibetlärdän oboy satıp aldım,
Kuyarmın dip öyem oboylap.
Çıkmas idem uram seberergä,
Çıgaralar bezne konvoylap.

Bez aktargan uram taşlarınıñ
Baş qadärle bulır zurlıgı.
Uzgan-bargan bezdän kölep kitä,
Taş taşudan avır hurlıgı!

Kiñ uramnar sunıñ aryagında,
Kibetläre ike yagında.
Uzdıralar bezne irtä yä kiç,
Kibetlärneñ yabık çagında.

Kigän külmäklärem ay kiñ genä,
Kiñ fasonlı kıska ciñ genä.
Ber çokırdan eçkän iptäşlärdän
Kargalganı buldım min genä.

Avtobusta öygä kaytıp baram,
Basıp kına kaytam, totınıp.
Urın birmä, señlem, rähmät siña,
Unbiş täülek çıktım utırıp!

SAMOGONÇI HAFİZ BÄYETE

Samogon kudım bu ayda
Arpa kuşıp bodayga.
Sakla doşman küzennän dip,
Ni inäldem hodayga.

Cäyen igen ikmädem,
Kışın urman kismädem.
Kırda köşel karavıllap,
Kudım kolhoz ikmägen.

Ğalimulla kem disägez,
Taldin tütek yasauçı.
Ğalimulla drucin gına
Gaziz başım aşauçı.

Kodagıynıñ su çilägen
Samogonga köylädem.
Kara munçalarga kerep
Kaptırırlar dimädem.

Ğalimulla konyuh bulgan,
At eçerä lakannan.
Tönge säğat unikedä
Kilep tottı yakamnan.

Aklı külmäk aldırdım,
Hakın birmi kaldırdım.
Eşne zurga cibärmik dip,
Yukka telem taldırdım.

Üstem ildä tuıp kına,
Duska iş bulıp kına.
Gaziz başım Seber kitte
Samogon kuıp kına.

SU KOENGANDA

Suda balık ni çaklı,
Monda halık şul çaklı.
Belmim, kaysı kübräkter:
Hatın-kızmı, ir-atmı?

Yabıgı da kızına,
Simeze dä kızına.
Suga baksañ - kırıgı
Kırık törle koyına.

Yar buyında çıpırdıy
Kandidat ğalim Subay.
Üzeneñ fänendä dä
Say yözä, dilär, şulay.

Yözü teoriyäsen
"Biş"kä birgän Sacidä
Suga kerep karagaç,
Bata yazgan say cirdä.

Nik kızınmıy koyaşta,
Nik koyınmıy Gataul?
Koyınırga Mäskäüdän
Röhsät kötep yata ul.

Yılga töbe kom gına,
Aykıy Bäker tın gına.
Bolgatırga osta ul
Sunı astırtın gına!

Kälimullin bu yulı
Köymä belän kaplangan.
Sudan korı çıkkan ul,
Portfele dä saklangan.

Tel bistäse Hayatneñ
Üpkäsenä su tulgan.
Het inde su astında
Söylänmäsä ni bulgan?!

Yalagay Camalinıñ
Su kergänen kürmädem.
Totıp tora äzerläp
Näçälnikneñ külmägen.

Keşelärne teläsäñ
Ber kürüdä tanırga,
Küzät ikän alarnı
Su koyıngan çagında.

SALÇI SADRIY
("Käca bäyete" köyenä)

Agıydelneñ aryagında koyaş kalka,
Agıydeldä sal agızgan bayıp kayta.
Tapkan malın atka salsañ, at tartalmas,
Buksir belän söyrätterep alıp kayta.

Agıydelneñ salı kilä, salı kilä,
Sal östendä salıp algan Sadrıy kilä.
Salmas ide - häzer aña kön dä bäyräm:
Allarında sandugaçı sayrıy kilä.

Agıydeldä aylı kiçlär bulıp tora,
Yaña yarlar iske yarnı onıttıra.
Häläl yarım yırak, diyep, salçı Sadrıy
Zarlı başın yatlar belän parlı kıla.

Agıydelneñ salı kilä bata-kalka,
Sal östendä şärä kalgan Sadrıy kayta.
Sandugaçı, savıp anıñ tapkan malın,
Oçıp kitkän, tagıp algaç altın alka.

SÄBÄP NİDÄ ?

Malayıbız ukıy ide "dürt"kä, "biş"kä,
Hiç kızıllık kilmi ide bezneñ bitkä.
Ni bulgandır, ukıy häzer "öç"kä genä.
"Öçle"gä dä tarttık, dilär, köçkä genä.

Ällä inde üsä töşkäç yalkaulandı,
Ällä inde ukuları katlaulandı,
Alay disäñ, fäqat bezneñ ristan gına
Udarniklar isäbennän töşep kaldı.

Oyaltıp ta karadık bez, orışıp ta,
Hisapların eşläşterep, bulışıp ta.
Ni kılasıñ, änise dä, min dä eştä,
Malay yalgız, küz citeşmi köndez hiç tä.

Eş digännän, kittem ber kön säfärgä min,
Duçar buldım öydän çittä yäşärgä min.
Ozak kına belmi torgaç malay hälen,
Hat aldım ber: "biş"kä birgän böten fänen!

Bu hikmätneñ säbäbe, dim, nidä ikän?
Ällä, mäytäm, böten bäla mindä mikän?
Şulay bulsa, cäysez kaytmam, sagınsam da,
Malayımnıñ ukuına zıyan itmäm.

Tön uzdırgaç ike küzem açık köygä,
Eşläremne tügäräkläp, kayttım öygä.
Başım vatkan bu sorauga cavap taptım,
Ölgermädem eşläpäm dä elep çöygä.

Malay mine koçıp aldı yögerep kilep,
- Kön dä köttem, ozak yördeñ bigräk! - diyep.
Sin kitkäç tä televizor vatıldı, - dip,
Kuldan söyri: - Tözät, äti, tizräk! - diyep.

TABİGIY POZA
(Çit il mäzäge)

Kartoçkaga töşä ikäü:
Ulı belän atası.
Niçek kenä bassalar da,
Kileştermi fotoçı:

- Bolay tabigıy tügel, - di, -
Tayanma sin bileñä.
Salıp töş, yeget, kulıñnı
Ätiyeñneñ iñenä.

Äytä yegetneñ atası:
- Eş inde aña kalsa,
Tabigıy çıgar räsem, - di, -
Kulın kesämä salsa!

TAMAŞA

Öç kön inde rol büläbez
Ber tamaşa kuyarga.
Öç yegetneñ teläge bar
Hälil bulıp uynarga.

Citäkçebez Hisam abzıy:
- Ä min bolay uylıym, - di, -
Pesada öç Hälil yuk,
Anı üzem uynıym, - di.

... Kiç. Sähnädä avıl öye -
Kümelgän ay nurına.
Tür bakçadan yeget cırlıy,
Kuşılıp garmunına:

"Täräzä töbe katı bal,
Aşıysıñ kilsä, vatıp al.
Söyuläreñ çınnan bulsa,
Galiyäbanu, sıluım-irkäm,
Täräzäñdin tartıp al".

Galiyäbanu tartkan ide,
Hälil kitte ıçkınıp,
Döber-şatır barıp töşte,
Kızlar kölä kıçkırıp.

Bädri kart çıkı yögerep
Külmäk-ıştannan gına,
Yök urnınnan kuzgalmadı
Ul tırışkannan gına.

- Kran belän kütärtegez!
- Irgak töşer Hälilgä!
Hälil täräzägä mende
Atlanıp İsmägıylğä.

Sufler astan yodrık töyä
Artık uyınçılarga:
- Yuk bulıgız sähnädän, - di, -
İrtä sezgä çıgarga!

Yartı Hälil eçke yakta,
Tışta yartı gäüdäse.
Etälär da, tartalar da,
Sıymıy hoda bändäse!

Karçıgı kıçkıra zaldan:
- Azaplanma, Hisam, - di, -
Täräzädän kaya siña,
İşektän ker, sıysañ! - di.

İnde işektän söyrilär,
Kalmagaç bütän çara.
Abıngan atnı kamçılıy
Karçıgı, yözekara:

- Äyttem bit sin kart ayuga,
Kaptırılmıy töymäñ, dip.
Yäş yeget rolenä sıymas
Sineñ kebek kibän, dip!

TELSEZ

Sigezençe mart, kırınırga çirat bügen,
Yäşärergä teli beräz ir-at bügen.
- Kem ahırgı?
Sälam dä yuk masterlarga,
Matur-matur hanımnarga, yäş kızlarga.

Yünälderep berärsenä küz karaşın,
Uylagandır härkem bälki üz canaşın,
Yılına ber kilä torgan bäyräm könne
Canaşına büläk itep ni alasın.

Utırabız barlık irlär telsez kebek,
Kızık itte bezne şul çak telsez kerep:
Kassirşaga, masterşaga başın ide,
İşaräläp: "Kotlı bulsın bäyräm!" - dide.

"TÄNKIYTLE" CIELIŞ

Şäfigullin dokladında
Tänkıytläp aldı zamın:
- Başına kigän bürege
Ber yakka kıñgır anıñ!

Oratorlar beräm-beräm
Tribunaga atlıylar,
Tsitat ukıp, sular yotıp,
Beren-bere maktıylar.

- Eşebez al da göl meni,
Nigä tänkıyt yuk haman?
Algı rättän Motıygullin
Kul kütärde şul zaman:

- Kimçeleklär küp, iptäşlär,
Nigä küzne yomabız?
Mine "bürege kıñgır" dip
Döres äytte hucabız!

Hucanı da, ayamıyça,
Alıyk tänkıyt utına:
Obed aşagaç, beraz ul
Yokımsırap utıra!

Äytmäde tik hucasınıñ
Eşne niçek totkanın:
Tänkıyt öçen kemne aşap,
Kemne kabıp yotkanın.

UYNA, DUSTIM, GARMUNIÑNI

Uyna, dustım, garmunıñnı
Balamişkin köyenä.
Kayda eşläsäñ, şunnan taşıp,
Baylık cıydıñ öyeñä.

Tun salasıñ iñnäreñä
İskän tañ cillärenä.
Fabrikadan niçä çıktıñ
Meh urap billäreñä?

Öy sütälär, öy sütälär,
Däülätneken sütälär.
Däülät üzebezneke, dip,
Köndez töyäp kitälär.

Äy uydılır, uydılar,
Uyga kibän kuydılar.
Baş isäben kim kürsätep,
Yartı malnı suydılar.

Agıydellärne kiñ dilär,
Anı diñgez dimilär.
Mal hakın tülä dimilär,
Yaña postka dimlilär.

Alma birep aşatırlar,
Aşama, canıkayım!
Yalgan käğaz yasatırlar,
Yasama, canıkayım!

Kilä yava, kilä yava,
İyäläşkän ber bolıt.
Karak belän karavılçı
Kelät saugan ber bulıp.

Alyapkıçı atlasmı,
Suga töşsä, batmasmı?
Barıber diñgezdä yal itä,
Ber daçasın satmasmı?

Uyna, dustım, garmunıñnı
Tartarak ta suzarak.
Äle kapırasıñ gına,
Kaltırarsıñ soñgarak!

URINDIK SATKANDA
(G. Tukay buyınça)

İrtädän ük halık baskan raymag eçen,
Ber urındık karıy beräü almak öçen.

- Ayakları töşä bit! - dip, kire suza.
Satuçısı: - Bu ni häl? - dip, eçkä uza.

Häm äytä ul, bulışçısın çakırıp alıp:
- Monnan şäbräk urındıknı kiter tabıp!

Häylä iç bu, belä rätleläre yuknı,
Kaktıra da birä şul uk urındıknı.

Karaganda töşep kitä kinät töbe,
- Kiräkmi! - dip, kire suza yänä tege.

Ä satuçı: - Unike, - di, - alar bezdä,
Bar, Väli, - di, - yahşıragın kerep ezlä!

Urındıgın totıp Väli kire çaba,
İşetelä: çükeç belän nider kaga.

Häm kiterä: - Menä busı nindi şäp! - dip,
Nindi nık bit, oşatırsız busın şät! - dip.

Kürä abzıy: Välineñ bit süze yalgan,
Şul uk bükän, kagıp äle töben yargan!

Häm äytä ul: - Nik aldıysız alay mine?
Unikesen beryulı, - di, - davay bire!

Bula ul! - dip, Väli tiz-tiz kerep kitä,
Çıkmıy läkin, şaktıy gına zaman ütä.

Satuçı da taya şunda anı kuıp,
- Nigä bolay ozakladı? - digän bulıp.

Aluçıbız arıp betkäç kötä-kötä,
Kulın seltäp magazinnan çıgıp kitä.

HATINIMNI AL, ÄNÄ!

Kergän idem kürşegä min
Magnitofonın sorap.
- Hatınımnı al, änä! - di. -
Busın biralmıym, brat!

Kergän idem kürşegä min
Velosipedın sorap.
- Hatınımnı al, änä! - di. -
Busın biralmıym, brat!

Kerdem ber kön kürşegä min
İnde baltasın sorap.
- Hatınımnı al, änä! - di. -
Baltam biralmıym, brat!

Tön buyı küzem yommadım
Şul hakta uylap kına:
Hatının miña birmäs ul,
Äytkänder uynap kına.

Çınlap äytsä, baltadan da
Arzan sanıy hatının!
Nişlätäseñ, almanıñ bit
Kort aşıy, dim, asılın!

Kerdem irtän hatının sorap:
- Al, - dim, - böten malımnı...
Kürşem şul çak balta belän
Ala yazdı canımnı!

ÇİŞMÄSEZ FAZIL
(S. Häkimçä tügel)

Çıltırap akkan çişmägä
Suga dip kilgän idem,
Tiz genä äylänep, öygä
Kaytırmın digän idem.

Çıltırap akkan çişmäneñ
Sukmagı ülän genä.
Suların taşıp betergän
Tik kürşe-külän genä.

Ak Yar çişmäsenä bardım
Taşlarga basıp kına.
Töş çagında borılıp kayttım,
Buş çiläk asıp kına.

Sibelde şäfäq nurları
Kızıl Yar kizlävenä.
Çümeç tä tulmıy, ükendem
İrtäräk kilmävemä.

- Nik çiratsız keräseñ? - dip,
Tottılar belägemnän.
Sularım tügel, yuşkınnar
Tügelde çilägemnän.

Kızarıp çıkkan Fazıldan
Küzlärem alalmadım.
Tibrände telem sügärgä,
Süzlärem tabalmadım.

Yoldızlar ineş suında
Ardılar inde yözep.
Kayttım min balçık tutırıp,
Eçärbez bälkem sözep.

ÇIDAM VİLDAN

Şundıy uyın uynıy idek malay çakta:
Kalır, dibez, däşmi tüzep kem azakka.
Törtäbez dä, çemetäbez dä - däşmi Vildan,
Ul ahırga kala ide barıbızdan.

Annan birle şaktıy gına sular aktı,
Härkaysıbız üzenä layık hönär taptı.
Vildan häzer zur citäkçe - rayon başı,
Garizalar anıñ aşa uza barsı.

Aylar ütä kön artınnan könne sanap,
Garizanıñ bersenä dä kilmi cavap.
"Törtäbez" dä, "çemetäbez" dä - däşmi Vildan.
Çıdam bulıp çıktı bezneñ barıbızdan!

EŞTÄN ÇIGARILGAN
TÜRÄ BÄYETE

Töşläremdä kaz talasa,
Kaza küräm önemdä.
Kazdan yaman taladılar
Otçet-saylau könendä.

Ürmälädem ürlärgä,
Urnım buldı türlärdä.
Türdän töşmäs kebek idem
Kermi torıp gürlärgä.

...Eşemä kiler idem,
Eşläpäm elär idem,
Kiterä belgän keşene
Kütärä beler idem.

Bacalarım, duslarım,
Üzem büldem postların.
İnde häzer yaña başlık
Utırtır üz dusların!

Bezneñ ineş tiränder,
Tirän cire bildänder.
Bäkerneñ bile turaydı,
Töşäsemne belgänder.

Yortlar saldı yakınnarım,
Çıgarıp balkonnarın.
İnde kem tartıp çıgarır,
Batkanda yakınnarım?

Biyek-biyek baskıçlardan
Totınmıy menmi idem.
Calu yazgan keşelärdän
Kotılmıy tınmıy idem.

Karıym Arça yaklarına,
İrkäm Arçalarnıkı.
Min baş çakta mineke ide,
Häzer başkalarnıkı.

Almagaçnıñ almasın
Asıl koşlar aldı inde.
Sanausız mallar bar ide,
Sanaulıga kaldı inde.

Biyek taunıñ başlarında
Çiyäle çıbık kına.
Portfelemne biregez dip,
Kıçkırmıym çıgıp kına.

Min utırgan kresloda
Utıra häzer bütän.
İnde kreslo birmäslär,
Het bulsın ide bükän.

EŞ ÖSTENDÄ

Malay asıp kırga baram,
Bökeräytep cilkäne.
- Äni, mine dä kütär! - dip,
Yılap kilä ölkäne.

Yänäşädän atlı uza,
Kürşe kolhoz başlıgı.
- Biräm häzer şul abıyga,
Tıyıl, malay aktıgı!

- Häcäte bar köçegeñneñ! -
Uzemdä dä apalar
Yäsle aç! - dip, sasıkların
Miña kiterep atalar.

Şulay diyep, predsedatel
Suktı berne atına.
Taşlamasın arbaga dip,
Karap kuydı artına.

YaL YORTINDA

Soradım min palatanıñ
Aşhanäğa yakının.
Aşhanägä yakınınnan
Riza tügel hatınım.

- Min yahşırak beläm, - diyep,
İñ yıragın sayladı.
"Kamçatka"dan yöri-yöri,
Ayaklarım kalmadı.

Ber alleyanı kaldırmıy,
Urap yörtä hälälem.
- Nik turı yuldan yörmibez,
Añlat, - mäytäm, säbäben!

- Añlarga bit, uylıysıñ, - di, -
Aşau hakında gına.
Ös-başımnı kem kürsen, - di, -
Yörep yakında gına?

Modasın kürsätü ikän
Hatınım uylarında.
Ä min biş kilo yugalttım
Aşhanä yullarında.

İRTÄNGE ZARYaDKA

Zaryadkaga kön dä çıgam,
Molodets min ul yaktan.
İkeşärläp sanattılar,
Çutnı başlap uñ yaktan.

Fizruk birde komandasın:
- Berençelär, alga çık!
İrlär ike rätkä bastı,
Komandanı algaç uk.

Tik hatın-kızlarnıñ gına
Bülenmäde safları.
Çönki "ikençe"läre dä
Därräü alga atladı.

Açulanma, fizruk iptäş,
İsäpläşmi yaramıy:
Hatın-kıznıñ kaysı üzen
Berençegä sanamıy?

YaN TÄRÄZÄ KARŞISINDA
(G. Tukayça uk tügel)

Bik matur ber cäyge kön östäl yanında ber abıy
Yan täräzä karşısında bıltırgı därsen karıy.

Çın küñel berlän ukıy ul, kat-kat äytep här süzen.
Ber talıp tatlı yokıga, ber tagın açıp küzen.

Şul çagında bu abıynı çakıra tışka Koyaş:
"Äydä, abıy, yılgaga çık, işkäk iş, kiyerep kolaç!

Citte bit, bik küp tırıştıñ, kış ukıysın cäy ukıp.
VUZnıñ biş yıllık sabagın un yıl berär ay ukıp!"

Aşkınıp çıktı öydän ul kolga-sap karmak belän,
"Şundıy balık kaptıram,- dip,- karmaknı salmak belän!"

...Talga bäyläde köymäsen, yılganı ber buylagaç:
- Hiç balıkta yuk küñel, diplom kulımda bulmagaç!

Ul şulay dip, kimçelek birmi ukırga därtenä,
Bik katı ihlas belän çınlap kereşte därsenä.

Öy türendä şul zaman sayrıy botakta Sandugaç:
"Äydä urmanga, abıy, - di, - yatma öydä, küñleñ aç!

Citte bit här cäy tırıştıñ,torma ber cirdä haman!
Hästärlä yıllık utın, - di, - tuñmasın balañ-çagañ!"

Küp tä ütmi, bezneñ abıy, pincägen iñnän atıp,
"Tuk" ta "tuk" urman eçendä seltänä tirgä batıp.

Atna uzgaç, kimçelek birmi ukırga därtenä,
Bik katı ihlas belän çınlap kereşte därsenä.

Şul çagında öy türendä bakçada ber almagaç
Çakıra bezneñ abıynı: "Äydä tışka, küñleñ aç!

Uzdırma cäyneñ öydä sin iñ küñelle könnären,
Eçmä gel kitap tuzanın, isnä bakça göllären!"

Almagaçnıñ bu kiñäşen küñle bik cöpläp kuya,
Sargaygan kitap biteneñ ber çiten bökläp kuya.

Häm uzıp bakça türenä, pincägen iñnän atıp,
Kön buyı yomşarta cirne ul şabır tirgä batıp.

...Kuydı ber çitkä cıyıp tırma-köräkne ber zaman:
"Fängä bagışlıym üzemne, inde bar eşem tämam!"

Ul şulay dip, kimçelek birmi ukırga därtenä,
Bik katı ihlas belän çınlap kereşte därsenä.

Şul vakıt bezneñ abıynı çakıra yulga Kazan:
"Äydä, abıy, citte bit, - di, - imtihan totar zaman!"

Nık karar kılıp abıy yulda ukırga därsene,
Saldı ryukzakka cıyıp däftär-kitapnıñ barsını.

...Äylänep kayttı Kazannan ber zaman tirgä batıp,
Häl cıydı, askan belemen ul yänä iñnän atıp.

Häm yañarttı täübäsen nıklap ukırga därsene:
"Kötmämen cäy citkänen, kitap açarmın här könne!"

ÄDÄBİ KİÇÄDÄ

Çibär genä ber yäş şağıyr
Tribunaga kalıktı.
Borgalandı, sırgalandı
Zarıktırıp halıknı,

Sıypap öç börtek mıyıgın,
Yılmaydı da kızlarga,
- Kaysı şigıremne minem
Telisez, - di, - tıñlarga?

Andıy çakta zur şağıyrgä
Kızlar zakaz birälär.
Ni disennär bu iptäşkä?-
Berençe kat kürälär.

Kazanda tugan talantmı,
Yulıkkanmı Ufadan?..
Kıçkırdı beräü: - Ukı sin
Taktaştan yä Musadan!

AVIL KLUBINDA

Häterdä Turay klubı,
Sineñ cır cırlaganıñ,
Sineñ cırlagan cırıñnı
Yaratıp tıñlaganım.

Äle berençe kürüem:
Sähnägä çıktıñ gına.
Ä min kul çabıp cibärdem,
Torganda zal tın gına.

Yanda utırgannar miña
Karıy başların borıp:
Yänäse, nik kul çaba bu,
Cırın işetmi torıp?

Nişliseñ, Kazan kunagın
Betermi alar belep:
Kul çaptım sine kürgäç tä
Tolımıñ öçen elek.

Çıktıñ sin anı iñeñnän
Töşerep billäreñä,
Ber soklanıgız digändäy,
Hodaynıñ birgänenä!

Hurlamıym Kazan kızların,
Maturlar küp Kazanda.
Matur da küp, çibär dä küp,
Tolımlılar az anda...

BİÇARA KUYAN
(G. Tukay buyınça)

- İ kuyan, kurkak kuyan, yomşak kuyan,
Moñlanasıñ nindi häsrät-kaygıdan?

- İ canım, sin yäş şağıyr şul, belmiseñ,
Töşte zur häsrät, niçek moñlanmıysıñ?

Min namuslı semyada tugan idem
Häm ğadel tormış belän torgan idem.

Bette kön, tugan kırlarım yat miña,
Yaptılar mäsälçelär nahak miña.

Eçkelekne belmägän atam-babam,
Min, yänäse, yış kına hämer kabam.

Ber mäsäldä min yörim täräz vatıp,
Ber mäsäldä kön küräm çüprä satıp.

Ber mäsäldä min yörim keşe talap,
Ber mäsäldä kön itäm itek yalap.

Nindi hurlık, şul qadär tübänme min?
Byurokratnıñ oltanın übämme min?

Nik buyıylar şulkadär kuyan zatın,
Äytmilär nik här bozıknıñ üz atın?

Kaçtı tön yokım vä aş tügel aşım,
Moñlanam yalgız başım, agızam yäşem.

AGIYDEL KATA AGA
(Eçkelekkä karşı Zakon çıkkaç)

Agıdelneñ aryagında
At uynatmak bulalar.
Arakıdan ayırırga
Şirbät satmak bulalar.

Agıydel katı aga,
Rähmät yausın Gataga:
Ber çokır kömeşkä birde
Ber par kiyez kataga.

Agıdel tugay mikän,
Yözärgä uñay mikän?
Bezdä isle maylar bette,
Sezdä dä şulay mikän?

Agıydel katı aga,
Rähmät yausın Gataga:
Bokalnı tutırıp birde
Ber danä meh yakaga.

Agıydelgä basma saldım,
Başların butap kına.
Sabir, mesken, suga töşkän
Yotarga susap kına.

Agıydel katı aga,
Rähmät yausın Gataga:
Ryumkanı taşıtıp birde
Suvenir çabataga.

Zirat östenä karadım
Agıydel ürlärennän:
Eçep ülgän alkaşlarnıñ
Ut çıga gürlärennän.

Agıydel katı aga,
Nälät töşsen Gataga:
Tunımnı saldırıp aldı
Ber yotım "Şamaha"ga.

ÄLKÄŞ İBRAY BÄYETE

Sandugaçnıñ sayravına
Kilä yılasılarım.
Töşläremä dä kermäde
Älkäş bulasılırım.

Havada yoldız niçäder,
Niçä baksam küçäder.
Küzem yomsam, küz aldımda
Cem-cem itkän şeşäder.

Älkäşlärneñ zakuskası
Kıyar belän käbestä.
Älkäş kürgän mihnätlärne
Yaza mikän färeştä?

Kaz yögerä, kaz yögerä
Botı ozınga kürä.
Başım aynıtkıçtan çıkmıy,
Bornım kızılga kürä.

Canıkayım, Camalım,
Belmiseñ häl yamanın.
Kibet yabık säğatlärdä
Ut eçendä yanamın!

Kıyblalardin iskän cilgä
Bögelä talnıñ neçkäse.
Änkäyemneñ biş ulınnan
Buldım ükeneçkäse.

Telegram baganası
Olı yulga mayak ul.
- Abınasıñmı? - dip sorıylar,
Abınmagan kaya ul!

Uñ kaşım da tartadır,
Sul kaşım da tartadır.
İke kaşım bergä tartsa,
"Ak"nıñ hakı artadır.

İke yulnıñ arası,
Bez kaysınnan barası?
İrtä torsam, gel ber kaygı:
Kemnän ber sum alası?

Ufalarga baram diseñ,
Barsañ, bäğrem, bara tor.
Bar näçälnik eştän kugaç,
Älkäşne kem yaratır?

Agıydeldän agıp kilä
Arakı şeşäläre.
Ber kön bakır, öç kön takır
Älkäşneñ kesäläre.

Allarım da bar minem,
Göllärem dä bar minem.
Çalbarımnı satıp eçkän
Könnärem dä bar minem.

Änkäy, bäne nik taptıñ,
Nik taptıñ da, nik baktıñ?
Minem burıçlarnı tüläp,
Üzeñ burıçka battıñ.

Havadagı asıl koşnı
Kua kilä karçıga.
Eçmäm digän könnäremdä
Duslar çıga karşıga.

Sibelä saçem, sibelä saçem,
Sibelä, cilgä tarala.
Yä utka sal, yä suga sal,
Yä duslardin arala!

Kulımdagı yözegemneñ
İsemnäre Yırmolay.
Älkäş bulmas bulsa gına,
Tusın ikän ir malay.

Tütällärdä üsep kaldı
Utırtkan sugannarım.
Älkäşlär yortına iltte
Bäyläp üz tugannarım.

Taş kibetkä şärab kaytsa,
Barlık älkäş cıyılır.
Min bulmasam, çiratsızlar
İnde kemgä sıyınır?

Bolnitsanıñ bakçası,
Timer biktä kapkası.
Ber şeşädän eçkän duslar
Bähil bulsın barçası.

"ÜZENÇÄLELE" KIŞTA

Su alabız krannan,
Çıgıp kına uramnan.
Ayak astı kattımı -
Akmıy başlıy su annan.

Arı-bire çapkalıym,
Sulı fontan tapkalıym.
Sulı fontan tapmasam,
Susız gına kaytkalıym.

Eze kalır bu kışnıñ
Otçetlarga yazılıp.
Fänni añlatması da
Yıl da tora tabılıp:

"Bıyılgıday suık kış
Fälänçä yıl bulmagan.
Cäy buyı akkan sunı
Katır dip kem uylagan?"

Här yıl üzençälekle,
Kış bulmasa, yazları.
Ber gadi yıl kürergä
Hoday, ahrı, yazmadı.

Su kismägen bıyıl da
Min çanaga köylädem.
Telim şähär başınıñ
Mondıy doklad söyläven:

Ber kran da katmadı
Kırık gradusta da -
Gacäp üzençälekle
Bu rähimsez kışta da.

ÜRÇEMLE SANNAR

Lektor kilde, halık belän
Tulgandır diyep klub.
Kerde läkin işektän ul
Berençe keşe bulıp.

- Bu ni häl soñ, mödir iptäş,
Cıyılmıylarmı belep?
Mödir äytte: - Ut algaç uk
Belderü kuydım elep.

Kilmäs ahrı keşe bügen
Lektor zalda kunsa da.
Ukıdı lektsiyäsen ul
Öç keşegä bulsa da.

Mödir isä karandaşın
Tele belän yüeşläp,
"Tıñladı ZO keşe" dip,
Yazıp kuydı nul östäp.

Eläkte törle otçetka
Tıñlauçılırnıñ sanı:
"Kilde utız kolhozçı" dip,
Yazdı sekretar anı.

"Utız çlen" dip kürsätte
Profsoyuz oyışması.
"Utız saylauçı" dip kuydı
Agitkollektiv başı.

Kalmadı çittä mäktäp tä:
"Utız ata-ana" dide.
Ä komsomol tçetında:
"Utız yeget-kız" ide.

Galläm Väliyev rayonda
Doklad yazgan çagında
İsäpläde bergä kuşıp
Bu sannarnıñ barın da.

RAMAY
(Şul isemdäge cır köyenä)

Töngä karşı beräü öske kattan, Ramay,
"Dömber" köyen ozak uynattı.
Tañga qadär küz yommaslık itep, Ramay.
Yokıbızdan bezne uyattı.

Trobalarga şakıp signal birdem, Ramay.
Baraban dömbäsläve betsen dip.
Kemnär genä bezne kargadı ikän, Ramay,
Panel yortta gomere ütsen dip?

ÖZLEKTEM

Cirän çäçläregez zäñgär bulgan,
Nindi tarak belän tarıysız?
İske şefka şımçı yarıy ide,
Yañasına niçek yarıysız?

Uzgan çakta Kazan uramınnan,
Aunap yatkan taşka sörlektem.
Bolnitsadan terelep çıkkan idem,
Dokladıñnı tıñlap özlektem.

SEZNEÑ TÜBÄ TÜBÄMENİ?

Sezneñ tübä tübämeni,
Vät bezneñ tübä - tübä!
Sezneñ türä türämeni,
Vät bezneñ türä - türä!

Al birgännärdän al ala,
Göl alıp tormıy äle.
Mal birgännärdän mal ala,
Oyalıp tormıy äle.

Zäy suların kiñ su dilär,
Ik suınnan tar bit ul.
Ik suına da susatkan
Citäkçelär bar bit ul!

Bezneñ avıl kayda disäñ,
Borındık yullarında.
Kiç klubına barasıñ -
Urındık kullarıñda.

Bilärdä bakça bar dilär,
Yulları çüp-çar dilär.
Tantsı mäydanı tar dilär,
Barsañ biyep bar dilär.

ÄY, BU HÄTER !

Eştän kaytam uram buylap,
Kibetlärgä kagılıp.
Atlıy torgaç, uram tındı,
Kibetläre yabılıp.

Duslar oçradı bügen dä,
Bersennän berse yakın.
Cıyılış buldı diyärmen,
Cavapka tartsa hatın.

Kaytıp kersäm, ni kürim min:
Kunak belän öy tulgan!
Bar da östäl tiräsenä
Tezeleşep utırgan.

Kilgän minem biş bacay da,
Biş baldız yannarında.
Urtada mestkom väkile,
Sıy-hörmät allarında...

Komod östendä buketlar,
Büläkläre öyelgän.
Kotlaularda: "Qaderlebez
Zäynäp apa..." diyelgän.

"Kılt!" itep isemä töşte.
Gafu it mine, irkäm.
Nik, canım, tugan könem dip
Äytmädeñ miña irtän?

İLSEZ RAUZA BÄYETE
("Sak-Sok" köyenä)

Okean artında "mullık çişmäse",
İlsez Rauzanıñ bäyeten işetäse.

Cillärgä oçtı batis yaulıgım,
Vatanım bulgan tiñsez baylıgım.

Karaga mandım zäñgär putamnı,
"Avaz"lar tıñlap añım butaldı.

Mañgay çäçlärem töşä küzemä,
Üzem yalgıştım, üpkäm üzemä.

Kırık yäşemdä irsez kaldım min,
İlle yäşemdä ilsez kaldım min.

Yaña tunımnı saklap kimädem,
İldän çıkkanda sau bul dimädem.

Kiçer sin mine, änkäy bägırem,
Kaldırıp kittem izge kabereñ.

Kıybla yagınnan cillär isäder,
Nik kitkänemä isem kitäder.

Töştä üzemne ilemdä küräm,
Uyansam - yat cir äylänä tiräm.

Äy sin Vatanım, ay sin üz ilem!
Sindä Vatanlı, sindä üz idem!

Çittä min ügi, çittä min artık,
Kanlı yäşlärem agıla sarkıp.

"Cännät"ne kürgäç, küzem açıldı,
Taşka orıymmı tile başımnı?

Cännät ezlädem - cähannäm taptım,
Niçek min şulay karmakka kaptım?

Ülem sagalıy monda çat sayın,
Kaç isän çakta, gaziz başkayım!

Sulgan çäçäkne sularga saldım,
Sulgan çäçäktäy sargayıp kaldım.

Tışta ni yava, ällä kar mikän?
Tugan ciremdä rizıgım bar mikän?

Äylänep kaytsa kañgırgan başım,
Übär idem min här uram taşın!

Bar canım-tänem İlgä aşkına,
Al, İlem, mine kanat astıña!

ŞAKİRGA YaÑA FATİR

Yazdı Şakir: "Öyem tuzgan,
Küçeregez äybätkä.
Üz öyemne buşlay biräm,
Öysezgä, yä däülätkä".

Küçende Şakir yañaga,
İske öyen buşatıp.
Läkin buşlay buşatmadı,
Ber "VAZ" aldı öy satıp.

Çakırttılar Şakirnı ber,
Faş itärgä yalganın:
- Mohtacga buşlay biräm dip,
Nigä bezne aldadıñ?

Sorıy Şakir gacaplänep
Hucalardan şul zaman:
- Fatirga mohtac keşelär
Barmıni äle haman?

«ÜZGÄRTEP KORU» ÇORI. ŞİGIRLÄR

HÖR MÄMLÄKÄT BÄYETE

Bismillahi vä billahi,
Citä korban gayıte.
Bez äytäse, sez tıñlıysı -
Hör mämläkät bäyete.

Ay-yoldızlı bayrak tektek
Yäşel belän komaçtan.
Bezgä mäydanga çıgarga
Fatiha bar vlaçtan.

Kayttı hörlek zamanı,
Şanlı yıllar avazı.
- Azatlık! - dip, tagın ber kat
Teträttek bez havanı.

Deputatlar işette,
İllä citez eş itte:
Avtonom Tatarstannı
Soyuzdaşka iş itte.

Bez şatlıktan biyeştek,
Kükkä bürek çöyeştek.
- Bu bäyrämne kürer könnär
Bulır ikän! - diyeştek.

İnde bezneñ agaylar
Här türägä tabınmas,
Tatarstan baylıgın
Çitkä buşlay agızmas.

Bökkän billär yazılır,
Süngän utlar kabınır,
Can birep yatkan avıllar
Hörlek algaç savıgır.

Älmät, Baulı, Karabaş
Mäskäü-bayga karamas.
Üzäktäge ministrlar
Bezne yıgıp talamas.

Kodrätebez zurayır,
Kıyşık öylär turayır.
Cimerek küper, batkak yullar
Cirebezdän yugalır.

Bezdä bulgan - bezneke! -
Şulay yazdık zakonga.
Bölgenlektän bez çıgarbız,
Ciksäk KamAZ atın da.

Ämma Mäskäü abzıylar
Bezgä kotlau yazmıylar.
Bäysezlekne huplarga da,
Tukmarga da bazmıylar.

Çıgıyk disäk nucadan,
Uzıp bulmıy hucadan.
Malıbızga huca bulsak,
Çıgar idek nucadan.

İdel suı bormalı,
İke yarı morcalı.
Korımı - Tatarstanga,
Malı - agıp tormalı.

Ay artınnan ay uzdı,
Kötep yaña Soyuznı.
KamAZga huca tabıldı,
Açıp kaldık avıznı.

İnde çirat YılAZga
Kuldan şuıp çıgarga.
Bez kalabız hucalardan
Yänä häyer sorarga.

Uf alla digänebez,
Indırda kibänebez.
Tik käğazdä kalır mikän
Bäysezlek digänebez?

İdel yarı kıygaç-kıygaç,
Kıygaç sayın karlıgaç.
Bu bäyetne bez çıgardık
Tatlı histän aynıgaç.

REFORMA BÄYETE

Atlarım, yögännärem,
Atlanıp yörgännärem.
Kayda minem "Reforma!" dip,
Şatlanıp yörgännärem?

Su buyına töşkänem yuk,
Üsä, dilär, tönboyık.
Gaydar küñellären belmim,
Üz küñellärem boyık.

Öy artında şomırtım,
Yannarında bagana.
Vauçer digän käğaz birep,
Utırttılar babaga.

Agıydelneñ aryagında
Taldin kärzin ürälär.
Suga salsañ, kalkıp çıga
Bezgä nasıyp türälär.

Küzlek aldım - vatıldı,
Küktä yoldız atıldı.
Käfenlek belän birdelär
Aylık hezmät hakımnı.

Agıydeldä ike sal,
Berse kayın, berse tal.
Çit illärgä yılga bulıp
Aga bezneñ kapital.

Dollar digän akçanı
Kerttek açıp kapkanı.
İnde bezneñ kesälärdän
Sava häläl akçanı.

İmport sata bazarlar,
Kapkasında fonarlar.
İmport satmıy, närsä satsın -
Kayda bezneñ tovarlar?

Ufalarga baram äle
Çana yulı salıngaç.
Bez soranmıy kem soransın
Küpme zavod yabılgaç?

Su östendä alkalar
Batalar da kalkalar.
Däülät malın satuçılar
"Mersedes"ta kaytalar.

Baykal küle balıklı,
Tañda Çulpan kalıktı.
Reformanı başladılar
Bayıtam, dip, halıknı.

Satin kaytkan piçätsez,
Satıp aldım kisäksez.
Bayıgannar meñgä beräü,
Şärä kalgan isäpsez.

Äy hucalar, hucalar,
Bezneñ başka tualar.
"Kapitalistik cännät"kä
Tämug aşa kualar.

UTLAR YaNA UÇAKTA

Utlar yana uçakta,
Häsrätem küp bu çakta.
Ber dä yukka kaygırılgan
Cimerep koru yuk çakta.

İrtä tordım irtäräk,
Kibän kuydım kirtäläp.
Min dä möstäkıyl buldım dip,
Kuanganmın irtäräk.

Bez barası yullarnıñ
İke çite kazılgan.
Tiyeşlesen däğva itep,
Korı kaldık azınnan.

Sez üzegez baylarmı,
Bayıtuçı Gaydarmı?
Tir agızıp taptıgızmı,
İlne saugan mallarmı?

Yörim su buylarında,
SSSR uylarımda.
SSSRnı çäneçkännär
Belovec urmanında.

Agıydelne kiçkän çakta
Agıp kerdem tallıkka.
Bezne kemnär Susaninday
Alıp kilde sazlıkka?

Taldin tartma yasadım,
Üzem uydım sırların.
Aşau reklaması kümde
Sänğat şedevrların.

Sikerep töştem bakçaga,
Bastım bakır akçaga.
Mikulaydan kotılgan il
Künmäs yaña patşaga!

SARMAN

(Bazar mönäsäbätläre
cılısında tugan variant)

Sandugaçlar kunıp kayda sayrıy -
Sarman buylarında tiräktä.
Atna sayın yaña bäyä belän
Tovar kayta bezneñ töbäkkä.

Sarman buyı №äyen yäşel alan,
Peçännäre citär ber zaman.
Eş hakların alu küñelle dä,
Biş ay kötüläre bik yaman.

Sarman buylarında küp yöredem,
Sarman suın eçep tuymadım.
Ülemtekkä cıygan sumnarıma
Däülät kul salmas dip uyladım.

Sarman buylarına çıgarsıñmı
Karmak asıp irtän balıkka?
Küzläreñne tutırıp kararsıñmı,
Zäñgär tauda kottedc kalıksa?

Sarman sularında bitem yudım,
Kulyaulıgım çaykap elmädem.
Mölkät bülep, bezne töp başına
Utırtırlar diyep belmädem.

Sarman buyı bezneñ tugay-tugay,
Tugayında sayrıy ber turgay.
Bezneñ cirne bayga satar mikän
Çukeç belän sugıp ber Çubay?

SULAR AGA

Sular aga arıktan,
Kızlar karıy yarıktan.
Duma hakimnäre nişli,
Pärdä korıp halıktan?

Aa?-aa?aiä su sibäme,
Uçlap çäçen özäme?
"Korolğä külmäk tegä"me,
Ällä kalca büläme?

Şäkür karak kinder kigän,
Bügengelär - ak yaka.
Ak yakalı Şäkürlärne
Sudka tartu yuk poka.

Çıktım sahrä cirlärenä,
Cil bärä ciñnäremä.
Töp zakon ülçäp tegelgän
Prezident iñnärenä.

Bıyıl kilgän koşlar äytä:
- Agaç başı yalan, - dip.
Kemnän sorasañ,şul äytä:
- Hällärebez yaman! - dip.

Ak perçätkälär kiyärgä
Ak kullar kiräk ikän.
İlne sazga batırmaska
Akıllar kiräk ikän!

İNDE KAYGIRMASINNAR

Satin aldırular betkän,
Satin aldırmasınnar.
SSSRnı tarattılar,
İnde kaygırmasınnar.

Kara-kara kürenäder
Karaboday költäse.
Karaklar kulına küçte
İlneñ yartı mölkäte.

Almı gäräbäläreñ,
Gölme gäräbäläreñ?
Relsılarga yatam dideñ,
Kayda väğadäläreñ?

Alyapkıçıñ al-bişni,
Yañgırlarda ul nişli?
İrek daulagan halıknı
Ğaskär nigä dömbesli?

Aknı kara dip söylilär
Sugışnı huplauçılar.
"Rossiyä Geroyı" bula
Üz halkın tukmauçılar.

Agıydel aga mikän,
Yuşkını kala mikän?
Mundirdagı kan tapların
Ariyel ala mikän?

İKENÇE KAT NİGÄ SAYLIYK?

Cırlıyk äle, cırlıyk äle
Saylaulrga bagışlap.
Bu cırlarnı bez çıgardık
İl yazmışın sagışlap.

Mendem biyek taularga
Tau kiyegen aularga.
İl hucası kredit aldı
Saylauçını yaularga.

Olı yulnıñ tuzannarın
Tuzdırmakçı bulalar.
"Annan başlı keşe yuk" - dip,
Uzdırmakçı bulalar.

Agıydel alkınmıni,
Suları salkınmıni?
İl tämam burıçka batıp,
Aç, şärä kalsınmıni?

Bombaları, tupları,
Dörli çeçen yortları.
"Rossiyäneñ üz eşe, dip,
Azındırdı "dusları".

Olı yuldan poyızd kilä
Yagıp Kuzbas kümeren.
İrek daulagan halıkka
Suktı "bandit" möheren.

Atlar ciktem yaratıp,
Kıyblalarga karatıp.
"Tınıç rayonnar" yasadı,
Başta uttan yalatıp.

İke yulnıñ arası,
Bez kaysınnan barası?
Attırsa da aklauçı bar,
Yuk, dip, bütän çarası!

Tal kisälär, tal kisälär,
Kayın da kiseläçäk.
İl başına bütän kilsä,
İmeş, kük işeläçäk!

Baş hucaga häbär kilde:
- Fälän million aç! - diyep.
Başlık äytte: - Tuydırırmın
Kabat saylangaç! - diyep.

Talyanski garmunnarnı
Uynıylar tartıp-tartıp.
İkençe kat nigä saylıyk?
Ber srogı da artık!

Kulyaulıgım ikäü ide,
Aktı berse sularga.
Kem agızmıy halık kanın,
Tavış birik şularga!

SAYLAU TAKMAKLARI

Garmun telläre vak-vaktır,
Bezneñ cırlar takmaktır.
Saylau aldı väğdäsenä
Cülär balık kapmaktır.

Tal yıgıla, tal yıgıla,
Ällä tamırsız mikän?
Deputat itep saylasak,
Bezne tanırsız mikän?

Äydä barıyk teatrga,
Teatr uynatırga.
Saylap kuygan deputatlar
Äylände "senator"ga.

Kiim disäm bürkem bar,
Biim disäm kürkem bar.
Canım tartkan kandidatka
Şar salırga irkem bar.

İşek aldım sarı salam,
Cıyıp mallarga salam.
İsemlektä iske tuzlar,
Kabat saylarga kalam.

Saylau uçastoklarınıñ
Fasadları älämle.
- Peçänsez kalıym dimäsäñ,
Sayla,- dilär,- fälänne!

İ allanıñ färmanı,
Byulletennar tamgalı.
Çista byulleten sorasañ,
Öyeñ gazsız kalmalı!

Tal kisälär,tal kisälär,
Talnı belmi kisälär.
Şaytanga da şar salırsıñ,
"Utıñ özäm!"- disälär.

Öy artında şomırtım,
Yannarında bagana.
Zakonsızlık Zakon belän
Sanaşmagan zamana.

Säğatemneñ kıñgıravın
Kuyıp yattım altıga.
Nindi ciñelleklär kötep,
Tavışıñ sattıñ "yartı"ga?

Agıydellärne kiñ dilär,
Diñgezlärgä tiñ dilär.
Unnan beräü saylasa da,
"Saylap kuydı il!"- dilär.

Kulımdagı yözegemneñ
İsemnäre Mälikä.
Niçek saylau äle ber eş,
Niçek sanau häl itä.

Tavış birep Hariska
Kaptık yaman tarihka:
Haris cıygan bar tavışnı
Terkägännär... Boriska!

Biyek taunıñ başlarında
Tegermän tarttıralar.
Dumalılar üzlärenä
Eş hakın arttıralar.

Ak ta kisä, kük tä kisä
Tegüçe kayçılırı.
İl sırtına iyär sala
Kapital payçıları.

Saylıyk äle, saylıyk äle,
Bezne kaygırtkannarnı.
Üz kesäsen kalınaytmıy,
İlne bayıtkannarnı.

Utlı çäçäk bulmıy dilär,
Bula ul bakçalarda.
Saylıyk sıgılmaslıklarnı,
Tuplardan atsalar da!

EKRANDA HÄM ÇINLIKTA

Çıktı Yeltsin, Çernomırdin,
Keläm cäygän türläre.
"Sugışnı tınıç häl itü"
Söyläşäse süzläre.

Diktor belderde bu hakta
Tapşıru barışında
İñ zur vakıygadäy itep
Keşelek tarihında.

Yuk niyätem kimetergä,
Bik tä möhim mäsälä.
Tik monı bez yıl yarımda
Kürdek kırık märtäbä:

Huca urındık kürsätä
Hökümät başlıgına,
Tik dävam itä bu kadr
Şul cirgä çaklı gına.

Äñgämä yabık işekneñ
Artında başlanaçak,
Ul betkäç, tuplar, bombalar
Katırak şartlayaçak.

Kürsätä kat-kat här kanal,
Ber-berennän kürepme,
Ällä bezdän, ällä inde
Maskaradtan kölepme?

Prezident kilä dürt yılga,
Häm "bötenlek" hakına,
Bar mömkinlege citärgä
Soñgı çeçen başına.

Bez moña nik yul kuyabız,
Taştan mällä canıbız?
Taştan bulmasa canıbız,
Nik sayladık anı bez?

CIRLIYK ARÇA KÖYLÄRENÄ

Cırlıyk Arça köylärenä,
Bez bit Arça yakları.
Uylarımnıñ Räsäy buylap
Säfär kılgan çakları.

Talyanski garmunıñnı
Tartıp uyna uynasañ.
Cırlau tügel, yılarsıñ da,
İl hällären uylasañ.

Kük çitennän bolıt kilä,
Yañgır mikän, kar mikän?
Uz nigezen üze sütkän
Tagın ber il bar mikän?

Agıydel suları kebek
Tar sular bulmas inde.
Räsäydägedäy kısır kalgan
Basular bulmas inde.

Citen başın cil kisärme,
Cilber-cilber ismäsä?
Belgeçlär ildän kitärme,
Däülät ügi itmäsä?

Çit seriallar karıybız,
Karıy-karıy arıybız.
Kino yoldızlarıbıznı
Reklamada tanıybız.

İdel buyı kom gına,
Yal urnıbız şul gına.
Cide sumlık putevkalar
Häzer million sum gına.

Alma satuçılar kilgän,
Bar mikän ülçäüläre?
Yarım eşsez, yarım aşsız
Bügen il eşçännäre.

Bacam kümer şahtasında,
Siräk yaza hatların.
Açlık iğlan itmi torıp,
Kürmi hezmät hakların.

Agıydelneñ aryagınnan
Taşlar aldım beläügä.
Trillionnar komga señgän,
Ezen "tapmıy" beräü dä!

Başkalanıñ yortları,
Cem-cem itä utları.
Bügen Räsäy üzägendä
Cinayät rekordları.

Sandugaçnıñ balaları
Sarı bula mikänni?
Başlıklar ber dä poşınmıy,
Sabır bula mikänni?

Agım sularnı kiçkändä
Agızdım kulyaulıgım.
İlne baylar tuydırır dip,
Büldelär il baylıgın.

Garmunıñnı tartıp uyna
Ürlärgä mengändä dä.
Bay büleşmäs malı belän
Gürlärgä kergändä dä.

CİLBER-CİLBER CİL İSKÄNDÄ

Cilber-cilber cil iskändä
Cil aça yurganımnı.
Nurlı Kazan kalasına
Bagışlıym cırlarımnı.

İ Kazan sin, Kazan sin,
Belem birgän kalam sin.
Tar ketäktäy fatirlarda
Gomer sörgän kalam sin.

Göl bulsam üsär idem,
Cil bulsam isär idem.
Taygak trotuarlarıña
Kom sibep ütär idem.

Abau alla uflarda,
Min yanamın utlarda,
Kilmägän avtobuslarnı
Kötep tuktalışlarda.

Kulımdagı yözegemneñ
Tanıy almıym isemen.
Passacirlarnı söymäsäñ,
Taş taşırga küç, enem!

Ay tügäräk, ay tügäräk,
Aylarnıñ tulgan köne.
Liftlar kaytsa Kazanga,
Vatıla kuygan könne.

Biyek taunıñ başlarınnan
Kürenä çırşı rätläre.
Kazandagı biyek yortlar -
Alpinistlar mäktäbe.

Aldır al gäräbälär,
Gölder göl gäräbälär.
Çitleklärne häterlätä
Timerle täräzälär.

İsä cillär, isä cillär
İdel sulıklarınnan.
Tönleklärne yabıp yatam
Zavod sulışlarınnan.

Argı yaknıñ kazları
Bar da kızıl tamgalı.
Bäbilär fondına kerä
Türälärneñ azganı.

Kazandagı abzıylar
Märmär yullar salmıylar.
Märmär yullar da salalar,
Kilsä Mäskäü abzıylar.

Mer uramın tözätkän,
Akça kayan yünätkän?
Şähärebez tözek bulır,
Yış kilsälär üzäktän.

KERDEM KARURMANNARGA

Kerdem karurmannarga,
Kaldım karañgılarga.
Şunda tugan cırlarımnı
Cırlıym kazanlılarga.

Biyek-biyek baskıçlarnıñ
Bizäkläre altınnan.
Fond yärdämenä kalsagız,
Yıl yörersez artınnan.

Aktır päke sapları,
Kükter päke sapları.
Ay eşlägäneñnän artık
Darularnıñ hakları.

Biyek taunıñ başlarında
Atlar yöri çabışıp.
Meñ tüläüle yäşäü hakın
Kütärälär yarışıp.

Äy bu dönya hälläre,
Totıp taşka bärmäle!
Bäydän ıçkıngan bäyälär
Yıgıp talıy bändäne!

Kaytıp audım öylärgä,
Büregem elmi çöylärgä.
Ayga ike poluçkalar
Kaldı sagınıp söylärgä.

Samavır kuydım kaynarga
Mäskäüdäge baylarga.
Baylar bezneñ eş hakına
Tiptermider kaylarda!

"Citmi, - diseñ, - akçabız",
Bar bit äle bakçagız.
Telefon da kuydırırsız,
Bakçagıznı satsagız.

Däştelär halıknı TsUMga,
Bäyä töşte, dip, tunga.
Unaltı men sumlıkları
Kalgan unbiş meñ sumga!

Kerdem karurmannarga,
Koş sayravın tıñlarga.
Koşlar sayrıy: "Bu tormış, - dip, -
Ayga tügel, yıllarga".

EFİR "SAKÇISI"

Ul şağıyr dä tügel üze,
İcat itmi köylär dä,
Yuk soklanırlık eşläre
Ülgäç sagınıp söylärgä.

Hezmäte şul: "hätär" süzdän
Saklıy efir kapkasın,
Yağni döreslek avazı
Halıkka yul tapmasın.

At kazandı bu eştä ul
Al bayrakka yul birep,
İnde "personalnıy" kötä
Karakoşka buy bögep.

Ber ul eşsez kala yazdı
Haknı söyläü hut algaç,
Tik yänä kiräge çıktı
Ak yort eçen ut algaç.

Yaña därt, gayrät belän ul
Kerde eş kalıbına:
Öyrätä icat keşesen
Sänğat ostalıgına.

Bılbılga, mäsäldägeçä,
Birä İşäk kiñäşen:
"Sayrarga Ätäçtän ürän,
Kilsä kontsert biräseñ!"

Halık äytkän küzdä totıp
Şät, anıñ işelärne:
"Belgän eşli, belmägäne
Öyrätä keşelärne".

"Abzıylar söymäs", - dimi ul,
"Cır tügel, - di, - cırlarıñ!"
Kuşa mäqalä yazarga,
Sütep şiğır yulların.

Mäqalä kitersä beräü,
"Yaz, - di, - şiğır itterep".
Kurkuın haklık süzennän
Äytmi bit ul kisterep.

Ällä birgän antı barmı
Sayrarga maktap kına,
"Hak süz efirga uzar, - dip, -
Mäyetemnän atlap kına!"

Buldı bezdä kol türälär,
Havalı, märtäbäle.
Ämma halık bersenä dä
Kuymadı häykäl äle!

Tsenzuranı bette dilär,
Yuktır anıñ betäse.
Yalgan patşalık itkändä
Haklıkka ni kötäse?

"BERGÄ-BER" UYINI

Utırdım ekranga karşı,
Uzıp bülmä türenä,
"Bergä-ber" digän tapşıru
Tarttı mine üzenä.

Ringıda ike demokrat:
Berse yalgan, berse çın.
"Çın" da "Yalgan" dip isemlik
İke yak sugışçısın.

Başımda tik ber genä uy:
Kem östen çıgar häzer?
Älbättä, Yalgan batırnı
Çın batır yıgar häzer!

Tanıştırgaç alar belän,
Köräş kitte başlanıp.
Bu ni häl? Yalgan batırga
Kul çaba zal şatlanıp.

Çın batırnıñ sukkanınnan
Çäçrägändä çatkılar,
Däşmi berni, su kapkanday,
Yalgan batır yaklılar.

Zal tulı Yalgan kaveme -
Yözlären yäşermägän.
Küräm ki: Çınnı söygännär
Bu zalga däşelmägän!

Yalgan üz mäkerleklären
"Faş itkäç" Çınga yabıp,
Zal belän bergä sudya da
Kul çaptı "Ura!" yarıp.

Häm taşlandı köräşkä ul,
Onıtıp vazifasın,
Satıp bu açık bähäsneñ
"Bergä-ber" digän atın.

Mikrofon anıñ kulında,
Söyli gel Çınnı kaklap.
Ä Çınga birmi sekund ta,
Äytergä üzen yaklap.

Çın batır çıdasın gına
Parlaşıp tukmaularga!
Küz kısa Yalgan yılmaep
Zaldagı kuştannarga.

Suktılar bildän tübän dä,
Zamanı başka, imeş.
Alkışlar - Yalgan batırga,
Çın batır asta, imeş!

Haknıñ ciñü tantanasın
Küzätü ide uyım.
Yukka min üzäk kanaldan
Kötkänmen ğadel uyın!

Çınnı hur itärgä däşkän
Millionnarnıñ karşına,
Birep mıskıllau sabagı
Mesken Räsäy halkına.

SAKAU

Anadan tugan kız bala -
Asıl zatı dönyanıñ.
Üz başına häsrät öçen
Üstergän ul buyların.

"Sakau salma peşergän", - dip,
Ürtägän yäştäşläre.
Çişmädäy akkan här könne
Kızçıknıñ küz yäşläre.

Zarlangan mögallimnäre:
- Mondıy sakau siräk, - dip, -
Söylägänen añlamıybız,
Tärcemäçe kiräk! - dip.

İm tabıla hätta, digäç,
Ömetsez gariplärgä,
Kürsätkännär logopedka
Häm törle tabiblärgä.

Seanslar kabul itkän
Ekran allarında da,
Mädäniyät sarayınıñ
Tulı zallarında da.

Küz tiyüdän häm siherdän
Öşkertkännär balanı.
Kıskası, kaldırmagannar
Kullanmagan dävanı.

Sakau kileş mäktäben dä,
VUZın da tämamlagan.
Diplom algaç, öç yıl buyı
Ber eş tä tabalmagan.

Kadrga kıtlık kiçergän
Bar ikän ber eş kenä.
Tik sakau buluıñ şart di,
VUZ belemeñ östenä.

Konkurs iğlan itälär
Telne nık bozuçıga.
İlle sakau arasınnan
Bu tutaş ciñep çıga.

"Atkazangan sakau" digän
İsem birdelär zurlap.
Radiodiktor itep anı
Aldılar ike kullap!

Hurlaşuın häterlätä
Tavışı teşsez karçıknıñ.
Nik bersen tik döres äytsen
Yegerme dürt tartıknıñ!

Kem kolagın tıgınçıklıy
Bu kız söyli başlasa,
Kem radionı yolkıp taşlıy,
Öydän çıgıp kaçmasa.

Anadan tugan kız bala -
Asıl zatı dönyanıñ.
İl başına häsrät öçen
Üstergän ul buyların!..

AY DUMBIR-DUMBRA

Häydär abzıy eşkuar,
Totmıy balta-pıçkılar.
Cide kibet arasında
Maşinasın yış kuar.
Ay dumbır-dumbra,
Hay dumbır-dumbra.
Kibettäge mallarına
Äkämät hak kuydıra.

Tora irtä tañnardan,
Çıga kostyum-çalbardan.
İñ ütemle tovarlarnı
Taba ällä kaylardan.
Ay dumbır-dumbra,
Hay dumbır-dumbra.
Kiñ hokuk birgän käğazgä
Türädän kul kuydıra.

Däülät mölkät öläşä,
Üzenä salım tülätä.
Kiñ kolaçlı "yaña ruslar"
Tülämiçä yödätä.
Ay dumbır-dumbra,
Hay dumbır-dumbra.
Häydär abzıy salımnarnıñ
Öçär nulen sızdıra.

Äy bu bayu yulları,
Sikältäle, bormalı.
Häydär abzıy tizräk bayır,
Yış äylänsä sumnarı.
Ay dumbır-dumbra,
Hay dumbır-dumbra.
Tülär haknı kiçekterep,
Äyläneştän uzdıra.

Häydär abzıy belemle,
Hörmät itä belemne.
Belem algan eşkurnıñ
Kiläçäge keremle.
Ay dumbır-dumbra,
Hay dumbır-dumbra.
Avtoritetlı VUZlarga
Balaların uzdıra.

Ömeten cuyıp mödirlär
Hökümät akçasına,
Häydärdän häyer sorıylar
Balalar bakçasına.
Ay dumbır-dumbra,
Hay dumbır-dumbra.
Väğdä itkän akçaların
Restoranda tuzdıra.

AGIYDELGÄ YÖZEK SALDIM

Agıydelgä yözek saldım,
Çumarsıñ, tabalmassıñ.
Tüläüsez daru yazsalar,
Tülämi alalmassıñ.

Semipalat kalası,
Malga yahşı dalası.
Ber sumlık posılka salu
Häzer ügez bähası.

Kızarıp çıkkan koyaşnıñ
Belmim kayda bayganın.
Balkonım karıy könyakka,
Şunda ütä yallarım.

Almalı göl çäçäk ata
Maynıñ unbişlärendä.
Vuz beterep, çäçäk sata
Minem dus-işlärem dä.

İşek aldım tügäräk kül,
Su belän tulmas inde.
İlsavarlar huca çakta
Bezgä it kunmas inde.

Tal yıgıla, tal yıgıla,
Ällä tamırsız mikän?
Deputat itep saylasak,
Bezne tanırsız mikän?

Yulda tuzan taraldı
Ak külmägem karaldı.
"Yaña ruslar" belän bergä
"Yaña tatar" yaraldı.

Abau diyä, başın iyä,
Başı avırtmasa da,
"Halkım!" diyä, käpäç kiyä,
Halkın kaygırtmasa da.

Kottedcıñnıñ bakçası,
Timer ikän kapkası.
Timer bulmıy närsä bulsın,
Bar da byudcet akçası!

Uysu cirdä su cıyıla,
Şunda kazlar koyına.
Çubayska "lektsiyädän"
Milliard sumnar cıyıla.

Cilber-cilber itärme,
Cillär alıp kitärme?
Patşa burıçın tülägäç
Çirat bezgä citärme?

İşek aldım ak balçık,
Ak balçıktan atlap çık.
Kıskartılasıñ kilmäsä,
Başlıgıñnı maktap çık.

Su buyların tal algan,
Tamırları taralgan.
Ut-su hakın kütärmägez,
Bez citärlek talangan!

BAKÇAÇI CIRI

İrtä dä genä toram, yulga çıgam,
Karap kaytıym diyep bakçamnı.
Nigä cäyäü sin dip soramagız,
Gaydar aldı "VAZ"lık akçamnı.

İrtä dä genä toram, yulga çıgam,
Yul buyında yäşel naratlar.
Bakça hälen minnän soramagız,
Cäyen-kışın basa karaklar.

İrtä dä genä toram, yulga çıgam,
Yul buyında käkre karama.
Parıñ kayda diyep soramagız,
Öy saklarga kaldı kalada.

KİLEŞTERÜ
(Mäsäl)

Büre Bäränne aşagan,
Kürep torgan kuyannar.
Yıllar ütkäç, ikesenä
Urtak häykäl kuygannar.

Bürene cäzaga tartu
Aşmıy kalgan ğamälgä:
Ukaz çıkkan dus yäşärgä
Büre belän Bärängä.

AL DA BULA, GÖL DÄ BULA

Al da bula, göl dä bula
Kügärçen muyınnarı.
Ülät çagındagı tuy ul
"Teleşou" uyınnarı.

Atlar ciktem çanasız,
Çıgıp kittem çarasız.
Küzgä töten cibärergä
Niçä million salasız?

Öy tübäse kıyıktan,
Yögerep çıktım oyıktan.
Televizor antennasın
Urlagannar kıyıktan.

Bezneñ atlar kük-ala,
Vak-vak atlap küp ala.
Dumadagı här deputat
Biş ğalimnän küp ala.

İşegaldım sarı salam,
Cıyıp mallarga salam.
İsemlektä baylar gına,
Baynı saylarga kalam.

Bez maşinada barabız,
Töşep sular alabız.
Oçın oçka yalgıy alsak,
İrken sulap alabız.

Agıydelgä basma saldım,
Su kergän urtasına.
Kaldırma berük, hodayım,
Häyriyä şulpasına!

Karakoşlı pasportta
"Tatar" da yuk, "başkort" ta.
Mañgayga nomer suksınnar,
Kiräk bulmas pasport ta!

İşegaldım yomıçka,
Cıyıp aldım ber uçka.
İl baylıgın tügep-çäçep,
Kerep battık burıçka.

YuL BUYINDA BALAN ÜSÄ

Yul buyında balan üsä,
Yäşlär äytä miläş dip.
Yäşlär urın birmädelär,
Äbi, äle sin yäş, dip.

Veterannar yallarda,
Yulga çıga maylarda.
Parohodka yartı bäyä
İdel katkan aylarda.

Agıydel aga başlıy,
Dulkını kaga başlıy.
İrtänge säğatlär belän
İl-Boris "kägä" başlıy.

Biyek-biyek bit äle
Biyek taunıñ itäge.
Mendek diyep otçet yazdıñ,
Menäse bar bit äle!

Kara buldı kaşıbız,
Sıyık buldı aşıbız.
Sıyık bulmaska aşıbız,
Tartmıy tirmän taşıbız.

Ak kuyan dip atkan idem,
Bulgan tölke balası.
Däulät burıçların tüläü
Biş buınga barası.

Kitä kazlar, kitä kazlar,
Bez kaytırbız yazlıy, dip.
Premialnıy birmädelär:
- Teleñ ozın, abzıy! - dip.

Calu yazdım utırıp,
Ak käğazne tutırıp.
Üzem oçtım, hucam kaldı
Üz urnında utırıp.

Bufetçı kız belen sata,
Yazıp kuygan "bökkän" dip.
Şul kayışnı kabıp yottım,
Betkän başım betkän dip.

CIRLIYK ÄLE

Cırlıyk äle, cırlıyk äle,
Cırlamıy tormıyk äle.
Bez cırlıysı bu cırlarnı
Uyınga bormıyk äle.

Sandugaçım dip söysäm dä,
Talga kunmassıñ inde.
Bişençe cäy, akça birmi,
Yalga kumassıñ inde!

Al da bula belmädem,
Göl dä bula belmädem.
Yandı ülemtek sumnarım,
Aldan ülä belmädem.

Sineñ kaşıñ kara diyep,
Karıylar kaşlarıma.
Karşı çıgış yasaularım
Suktı eş haklarıma.

Al itä torgan idem,
Göl itä torgan idem.
Eşsez kalu nindi bula
Dip äytä torgan idem.

Ufalarga baram diseñ,
Barıp citärseñ mikän?
İke million belän genä
Vuzga ütärseñ mikän?

Alay itsäk bulmasmı,
Bolay itsäk bulmasmı?
Yübilee yakın ikän,
Sarık iltsäk bulmasmı?

Çäçem süttem tarıym dip,
Közgem sörttem karıym dip.
Cırlarımnı kırkıp baskan,
Türälärgä yarıym dip.

Argı yaknıñ ürdäklären
Birge yaktan tanıybız.
Ber kärlä il kredit birsä,
Zur bähetkä sanıybız.

- Hökümätne kuarga! - dip,
Deputatlar çañ suga.
Kikrikläre şiñep kala,
Tamak kırsa baş huca.

Ak ta kisä, kük tä kisä
Tegüçe kayçılırı.
Hucaga karşı ni kılsın
Kapital payçılırı?

Argı yaktan birge yakka
Altın küper salgannar.
Bez ışandık ta aldandık,
Aldanmasın kalgannar!

SYuRPRİZ

Abzıy, atıñ cikteñme,
Cigep yırak kitteñme?
Yarış uzdıruçılardan
Ğadel uyın kötteñme?

Agıydelneñ yarı biyek,
Menep bara ber kiyek.
Yazdılar: "Ciñep çıkkannı
Syurpriz kötä", diyep.

Ul ällä bayan mikän,
Priyemnik-mazar mikän?
Ällä yapon kompyuterı
İyäsen tabar mikän?

Un däğvaçı, ber priz,
Ni birsälär, şul priz.
Syurpriz tügel zur priz,
Kemgä birü syurpriz!

İ allanıñ färmanı,
Käcä tükkän yarmanı.
Sandugaç dip uzdırgannar
Konkurstan karganı!

TEL HÄZİNÄM BAYITTIM

Aklı sitsa külmägemne
Maşinada kayıttım.
Üzgärtep koru başlangaç,
Tel zapasım bayıttım.

Vauçer süze kilep kerde
Bülgändä zur kalcanı.
Yänäse, tigez öläştek,
Hiçkem paysız kalmadı.

Ä çınında - kemgä zavod,
Kemgä neft, kemgä gaz.
Bezgä - kalcadan buşagan
Piçätle matur käğaz.

Emissiyä - akça basu,
Anı däülät başkara.
Kazna seyfı buşap kalsa,
Küpläp basu başlana.

Bu - astırtın çarasıdır
Kapital yünätüneñ,
Sulga kitkän altın hakın
Halıktan tülätüneñ.

Ügez bäyäsenä mensä
Çebeş hakı satuda,
Ul - inflyatsiyä bula
Kitapça añlatuda.

Bayıgannı bayıta ul,
Talıy talangannarnı,
Fäqıyrlekneñ aryagında
Yäşärgä kalgannarnı.

Barter - akçasız zamanda
Säüdäne ciñellätä:
Sez, äytik, kümer biräsez,
Bez tülibez itlätä.

Çelnoçnik - ul kiläp sarıp
Taban tuzdıruçıdır.
Arzan alıp, kıymmät satıp
Tamak tuydıruçıdır.

Yöz meñnär belän sanala
Arbaga cigelgännär,
Zavod-fabrika yabılgaç,
Dönyaga sibelgännär.

Aldangan vkladçiknıñ
Akçaları saklıkta,
Ul alarnı iltep birgän
Karaklarga şatlıkka.

Besprizornikka äylänä
Yätim kalgan balalar,
İl kiçergän iske çirlär
Yänä kabatlanalar.

Kaçaklar sugış yılında
Kaçtı faşist yavınnan.
Bügenge kaçak - Berlekneñ
Kaynar noktalarınnan.

BOMC dip isem birgännär
Yort-cirsez kalgannarga,
Yokklıy alar vokzallarda
häm yüeş podvallarda.

Korruptsiyä digän süzne
İşetäbez yış häzer.
Rişvätçegä akça törtep,
Eşlänä küp eş häzer.

Kriminal süze dä bügen
Yırta kolak pärdäsen.
Cinayätle eş bula ul,
Äytep birsäk mäğnäsen.

Reket süze - yanap talau,
Zakonsız kalım ikän,
Däülät salgan salımnarga
Östämä salım ikän.

Duçar bula bu şantacga
Yökläp satuçılar da,
Polşadan yä Törkiyädän
Arba tartuçılar da.

Bazarlarnı bülep algan
Reketir şaykaları.
Däülät säüdäsen küzätä
Alarnıñ kaysıları.

Belovec - urman iseme,
Teldän töşmi haman da.
Citmeş yäşlek SSSRnı
Öç ügez yıkkan anda.

Populist - ul halık öçen
Süzdä dörläp yanuçı.
Yalkınlı çıgışlar yasap,
Kalın portfel aluçı.

Narkotik - isertkeç agu
Zakonnan kaçıp kergän.
Gürgä iñmi taşlıy almıy
Anı ber tatıp kürgän.

Rarkoman - tere mäyet ul,
Yäşär köne sanaulı.
Zamannıñ şuşı çirennän
Sakla üsmer balañnı!

Yallanıp üterüçeder
Killer digän süzläre.
Killerlarnıñ sanı arta,
"Tabılmıy" tik ezläre.

"İntim hezmät kürsätü"ne
Urtak tüşäk dip añla.
İreñ belän kiñäşmiçä
Eşkä kermä sin anda!

Mılnaya opera dilär
Çit illärneñ kinosın.
Yöz seriyägä suzalar
Ber pärdägä sıyasın.

Ä boyıvik digännäre
Atış ta kanga batış.
Arasında kürenä yatış
Törle reklama katış.

Golodovka iğlan itä
Eş hakı daulauçılar.
Aylar buyı hezmät itep,
Akça alalmauçılar.

Kiñ cäyelä belememneñ
Geografik radiusı.
Kaylarga yalga çakırmıy
Tatarstan radiosı!

Kanar utrauları dimseñ,
Kızıl diñgezme kiräk,
Mäñgelek cäy kiñlekläre...
Baruçılır bar,dimäk!

Antaliyä - kurort ikän
Cılı diñgez yarında.
Cännätneñ türe - poçmagı
Sineñ karamagıñda.

Aklı sitsa külmäk kiyep
Çıgarga bazmıym äle.
Yaña süzlär küp beldem min,
Barın da yazmıym äle!

ÖY KARŞINDA KORIGAN AGAÇ

Öy karşında korıgan agaç
Kergän kara surätkä.
Ahırzaman şäüläsedäy
Şom sala ul yöräkkä.

Botakları biş etacnıñ
Täräzäsen kaplagan.
Pensionerlar un yıl buyı
Kaya yazıp bakmagan!

Bar şuşı yortta yäşäüçe
Ulları,kiyäüläre.
Balta-pıçkı totmıy alar,
Aynımıy beräüläre.

Ber agaçnı kisterüe
Meñ ike yöz sum ikän.
Ciltrestnıñ Zelenhozga
Tüläü hakı şul ikän.

Ut törtep yandırır ideñ,
Öygä kabuları bar.
Kaş tözätergä mataşıp,
Küzsez kalularıñ bar.

Yöz yıllık agaçnı kırıp,
Küpme kottedc saldılar!
Korıgan agaçnı kisärgä
Akça tapmıy abzıylar.

Yuk utınga turauçı da,
Yortta miçlär bulmagaç.
Çorıbızga häykäl bulıp
Kalır ahrı bu agaç.

OLI YuLDAN POEZD KİLÄ

Olı yuldan poyızd kilä,
Artık kızu çapmıymı?
Maşinistı yulga karıy:
Yulda Yeltsin yatmıymı?

Yeltsin kitkän "üze teläp",
Tutırmıy yartı yılın.
Şartı şul: ezlämäsennär
Cavapka tartu yulın.

SSSR başına citte
Belovec ügezläre.
İnde iñ usal ügezneñ
Kayırıldı mögezläre.

Al kiräk bulır äle,
Göl kiräk bulır äle.
Ber kiräk bulgan SSSR
Gel kiräk bulır äle!

Mäskäu yılgası kiñ yılga,
Dulkınlana, bolgana.
Basıp sayrar talı sınsa,
Prezident ta moñlana.

Äkren iskän cil selketä
Kreml kamışların.
Tähet kürmägännär belmi
Ayırılu sagışdarın.

Bölderelgän şärä ilneñ
Citkäç kötep aruı,
"Batır adım" dip ataldı
Başnıñ kitep baruı.

Kuyılgan aldan kileşep
Alış-bireş hakları:
Bilgedäde Putin aña
Cirdä cännät şartları.

Talangan halık üçennän
Kirtlänä sak belän.
Ütkäräçäk kalgan gomeren
Tulı täeminat belän.

Aşau-eçü - däulät-baydan,
Ülem kilsä - Hodaydan.
Berençe Ukazın elde
Varisı şul uñaydan.

Mäskäü yılgası köymäle,
Yeltsin mundir kimäde.
Üz halkınıñ kanın koydı,
Kartmı-yäşme dimäde.

İzge cirgä säfär kılıp,
Kayttı "iman kiterep".
Täre tagıp cibärgännär,
Gönahların kiçerep.

Yeltsin tukıgan Putinga:
- Minem yuldan atla!- dip,-
Rossiyäne birep kitäm,
Işanıçım akla!-dip.

Mäskäü suı tirän ikän,
Yarları tiräk ikän.
Sazlıkka kitergän yuldan
İlne kem söyrär ikän?

SAYLAU CIRLARI

Tañ ätäçläre kıçkıra
Küktä tañ belengändä.
İke prezident sayladık,
Uñmadık berennän dä.

...Ufa bazarına barıp,
Ballar aldım käräzsez.
Gorbaçev üzen söyderde
Doklad yasap käğazsez.

Tal börese, tal börese,
Tal börese usakta.
"Aña tiñdäş yuk", - digängä
Işandık bez ul çakta.

Ay-hay! - digän tavışka
Tölke kaça kamışka.
Içkındırdı dilbegäne,
Yalga kitep Foroska.

...Mäskäü suı balıklı,
Yarda Yeltsin kalıktı.
- Privilegiyä häram! - dip,
Üzen ilgä tanıttı.

Bişek astım imängä,
Botakların igängä.
Işandık bez:"Annan başlı
Beräü dä yuk!" - digängä.

SSSRnı tarattı,
İlne yıgıp talattı.
"Bötenlek!" - dip, yöz meñnärneñ
Avızın-bornın kanattı.

...Yaña ğasır tañında
Halık Putin yagında.
Kütärelde danı kinät,
Şıtıp çeçen kanında.

Öy artında şomırtım,
Külägäse çiyädä.
Här beldekle berne söyli:
"Tiñe yuk Rusiyädä!"

Töşemdä kürdem Putinnı:
Takkan patşa täñkäsen.
"Zakon diktaturası"nıñ
Kaya borır tärtäsen.

Zihnem taralgan bolay da;
Arpa kuştım bodayga.
Saylansa kemne mançıysı
Bilgele tik Hodayga.

ÖÇ SOLDATKA "ALIŞTIRDI"

Al biräm algannarga,
Göl biräm kalgannarga.
Yastrcebskiy künekkän
Kızarmıy yalgannarga.

Öç soldatka "alış tırdı"
Curnalistnı başta ul.
Tagın ike soldat aldı,
Ütep kitkäç atna ul.

Ruşaylo Babitskiyga
Pasprt yazgan astırtın.
Ä söñınnan ğayeplägän
Yasagan, dip, pasportın.

Kulyaulıgım kisemle,
Kisemnäre isemle.
Polkovnik bugan sılunı
"Snayperşa" diseñme?

Çeltär aldım haklarga,
Täräzämne kaplarga.
"Snayperşa"lar citärme
Bar köçläüne aklarga?

General Manilov çıktı
Basarga tavışlarnı.
- Bu berdän-ber oçrak! - diyep,
Kölderde tavıklarnı.

Sibelä saçem, sibelä saçem,
Sibelsä kalır äle.
Sadistnı utka salsalar,
Abzıylar alır äle.

Täräz açtım,cimnär çäçtem,
Asıl koşlar aşasın.
İlneñ danın satkannarga
Kem "zaçistka" yasasın!

"BEZNE URINSIZ YaMANLIYLAR"
(Tukayga iyärep)
"Svoboda" radiosı soraularına mäskäüle
Nikolay Bredihin cavaplarınnan

Bu Könbatış kargaları
Närsä kötälär bezdän?
Evrosoyuzdan kuarga
Tavış birdelär berdän!

Çeçnyada keşe hokukın
Saklamıybız, yänäse!
Bu bezneñ eçke eşlärgä
Tıgılunıñ bälase!

Buşbugazlar böyek ilneñ
Avazın işetsennär:
Atomlı dercava belän
Sanlaşıp eş itsennär!

Çeçnyada çistka yasıybız
Çamanı saklap kına:
Bişek yäşennän ük tügel,
Un yäştän başlap kına!

"Cinayätlärne" kararga
Yuristlarnı cigärlär.
Bälki snayperşalardır
Mıskıllangan çibärlär...

Yukka atın çıgardılar
Filtrlager sagınıñ.
Ğayepsez azat itelä,
Tülägäç tä "kalım"ın!

Rus soldatı talıy, imeş,
Çeçennarnıñ malların.
Soldat, mesken, alsa ala
Komandirdan kalganın.

Tirgäläbez "yöklämägä
Tugrılık kılmaganga"
Rähmät yuk bandit halıknı
Bötenläy kırmaganga!

Bez cimergän bar kalalar
Ber zaman kalkır äle.
Künsennär hörmät itärgä
Böyek rus halkın äle!

Nik taşlamaga barıyk bez
Vak kına millät öçen?
Tukmıybız bügen çeçennı
Başkaga gıybrät öçen! -

Tatarlarga,başkortlarga
Häm bütän halıklarga.
Berse dä tıpırçınmasın
Rus digän halık barda!

Kem Şamilne buysındırdı,
Yauladı ilen anıñ,
Korban itep ütkän yözdä
İlleläp generalın!

Solcenitsınnar Çeçnyanı
Tärtägä tibä, dilär.
Çıksa çıksın Rossiyädän,
Bezgä ul nigä? - dilär.

Äydägez, elmik kolakka
Alarnıñ şaulaganın!
Ällä rus halkı cülärme,
Birergä yaulaganın!

Üz yagımnan täkdim kertäm
Çeçnyanı taratırga,
Ä halkın yöz protsentka
Rus belän yañartırga!

BEZ YaŞİBEZ BÜTÄN ZAMANDA
(Musa Cälilgä iyärep)

Ägär siña häbär kitersälär:
"İreñ bank baskan", - disälär,
Sin ışanma, bäğrem, andıy süzne
Duslar äytmäs, mine söysälär.

Ägär siña häbär kitersälär:
"Deputatnı atkan", - disälär,
Sin ışanma, bäğrem, andıy süzne
Duslar äytmäs, yakın kürsälär.

Ägär siña häbär kitersälär:
"Mäktäpkä ut törtkän", - disälär,
Sin ışanma, bäğrem, andıy süzne
Duslar äytmäs, sine söysälär.

"Kıldım, diyep, bu öç cinayätne
Kulın kuygan ireñ", - disälär,
Bu häbärneñ mömkin hak buluı:
Kul kuyarga mäcbür itälär.

Zalimnärne tarih hökem kıldı,
Bez yäşibez bütän zamanda.
Kaytarırga läkin GULAG çorın
Köç kuyuçı tabıla haman da.

Sagınıp tormıy "ristan beläzege"n
Berebezneñ dä ayak-kulıbız.
Tik onıtmıyk Fuçik kisätüen:
"Keşelär, sez uyau bulıgız!"

SOVET ÇORIN HURLAUÇI BER AVTORGA

Bilgelädeñ üzeñä yaña kıybla,
Cilneñ toyıp kayan iskänen.
Kötmädeñ dä maktau cırı yazgan
Kitabıñda buyau kipkänen.

Mıskıllıysıñ sovet zamanasın,
Kürenep yörgän, imeş, tänebez.
Şul zamannan kalgan kiyemnärne
Nik salmıybız östän äle bez?

Kıyşık ikän sovet garderobıñ,
Turaytırga tırışıp karıysıñ.
häm turaydı, diseñ, kıstırgaç ta
"Partiyäneñ kıska tarihı"n.

Sovet citeştergän mebel bügen
Yäşäveñneñ yämen kimetkän.
Nik almıysıñ ispan garniturı
Mebel sata torgan kibettän?

Tuyınaydeñ aşhanädä elek,
Nigä häzer anda barmıysıñ?
Eş bülmäñdä köndez çäy kaynatıp,
İpi belän tamak yalgıysıñ.

Citsä siña elek citmeş tiyen
Öç törle aş alıp aşarga,
Bügen dä sin şulay tuyınıym disäñ,
Üzeñä kiräk akça basarga.

İlneñ halkın kübräk ruhlandırsa
Sin maktagan cännät miracı,
Nik yöz meñnän kaldı ike meñgä
Sine baskan gäcit tiracı?

Nik almıysıñ satıp "mersedes" sin,
Nik yöriseñ cäyäü mışkıldap?
Bulmıy meni tuplap kapital hiç,
Sovet çorın yaman mıskıllap?