Şiğırlär - Läysän Fäthetdinova

Tarih

Cir. Tufrak. Söyäk. Çülmäk.
İr. Adım. Söñge. Külmäk.

Çül. Bolın. Urman. Basu.
Kül. Yılga. Diñgez. Taşu.

Tañ. Koyaş. Bolıt. Hava.
Çañ. Ülem. Kaygı. Däva.

Cir. Sugış. Halık. Ciñü.
Çir. Talaş. Tuu. Şiñü.

Kön. Atna. Ğasır. Vakıt.
Ön. Tarih. Kitap. Fakt...

***

İkelänä küñel, ikelänä.
Cide çatnıñ cide yulı üzenä däşä.
Ülem belän yäşäü arasında kalsañ...
Yäşä!

Üpkälärem yırtılmasa, sulıy alsam
Bu tötenne, agulangan bu havanı,
Yäşäp kalıym, kıya ürenä kızıgıp...
Häyerlegä genä bulsın bu dävamım.

Saylau mömkinlege bulu – bähet mikän?
Ber yul bulsa, şunnan gına atlap kitäm.
Ä karşıda sigez yulnıñ sigez üre.
Bülgälände eçke “min” dä, ä küñeldä
Sigez törle ulıy birä sigez büre.

Kıypılçıklar çäçelgändä tirä-yakka,
Tik şaytannar torır mikän inde sakta?
İke yulnıñ bersen döres saylar öçen
Citär mikän sıtılgan ihtıyar köçem?

İkelänä küñel, ikelänä!
Ber yäş aga, ber ut çäçri ike küzdän.
Kan aksa da sorau tişkän yaralardan,
Tüzäm...

KÜKKÄ TİDE TÜBÄM

Kükkä tigän tübäm bügen,
Kanat çıgargan yöräk...
Akıl teşe sızlavına
Usal süzlärne töbäp,
Utırıyk ta ber yoldızga
Oçıykmı ällä tizdän?
Ayırıp bulmas, diseñme,
Avır gäüdäne cirdän?

Kükkä tigän tübäm bügen,
Can sikerä biyekkä.
Kan tamırı şartlagandır:
Bulmıy küzgä tiyep tä...
Kürsä kürer küñel küze,
Aptırama, utır, kil!
Min ğamäldä, min – ğalämgä...
Kolakta sızgıra cil...

Kükkä tigän tübäm bügen,
Ayaktan tarta yazmış.
Küñeleñne dä tıymagaç,
Niçek kılmassıñ yalgış?
Sıymasa can tän eçenä,
Hıyalıñda bar kanat:
Kaytmasa tik kön cilennän
Sınıp, kayrılıp, kanap...

Kükkä tigän tübäm bügen,
Käyef tä bik şäp ide.
Kemgä genä yaramadım,
Kem yılmayuga tide?
Akıl teşe sızlavına
Tüzäm inde, tırışam.
Fälsäfä satasıñ, diyep,
Küñel genä karışa...

İDEL YORTIM – TUGAN CİR

İdel-Cayık kiñlegendä
Yarsıp çapkan tulpar at ul.
Kük belän Cirne iñlägän
Altın süzle häter-hat ul.

Ğasırlarda dastan bulıp
Mäñge yäşär Tugan yagım.
Yörägemne birer idem
Halkım öçen, digän çagım...

***

Cil oçırdı akılımnı...
Küñeldä taş, canda boz.
Äydä, betsen, kalmasın ut,
Sin dä käyefemne boz!

Kön üterde hıyalımnı,
Ä cäzası – gazapsız.
Sin birgän soraular gına
Yä tozsız, yä cavapsız.

Tön kılıçın kadaganda
Yokı yatkan bişekkä,
Can sıkragan avazlarnı
Yöräk kenä işette.

...Matur itep yasap kuygan
Çäçlärgä cil tökerde.
Kahär häter! Menä digän
Käyefemne üterde!

Yuk

Sau keşeneñ çire yuk,
Kamillekneñ çige yuk.
Telägänne äytep bulmıy,
Ä avıznıñ bige yuk.

Tol hatınnıñ ire yuk,
Möhacirneñ cire yuk.
Üz kırın üze urmagaç,
Baynıñ hezmät tire yuk.

Urmannarda büre yuk,
Avıllarnıñ üre yuk.
Öställär tügäräk häzer,
Urını bar, türe yuk.

***

Tulır-tulmas ber ğasırnı
Mäñgelek, dip uylıybız da
Yäşibez ber tipterep!
Bähet kenä, kayvakıtta,
(Satılmıy da, kahär sukkan!)
Tilmertkäli kötterep.

Çige bulmas kük toyılgan
Gomerneñ citkäç ahırı,
Yäşise kilä kabat...
Ä sin, dustım, här köneñne,
Üz tösläre, üz hisläre,
Üz moñı belän yarat!

Mäñgelekkä kitär öçen,
Mäñgelektä kük yäşibez
Ber ğasır – tulır-tulmas.
Sin izgelek kılam digän
İrtägäñ genä, duskayım,
(Üzeñ äle belmiseñ dä!)
Yaña tañ bulıp tumas.

İlem barda üzem bar
Cir astında serläre bar,
Baylıgı bar ilemneñ.
...İmän kebek nık tamırlı
Çäçkä bulıp kürendeñ...

Kük eçendä cannarı bar
İzge Tugan yagımnıñ.
...Äy, küñelem, nigä şulay
Yugarıga kagındıñ?

Tarihta böyekläre bar
Batır gaziz halkımnıñ.
...Sin – üzäge, iñ kaynarı
Dörläp yangan yalkınnıñ!..

Ütkäne bar, bügene bar
Kiläçäkle ilemneñ.
...Ğaläm aşa bakkan idem,
Yoldız bulıp kürendeñ...