Şiğırlär - Hösäyen Cäğfär

Änkäylärgä bulgan mähäbbät 

Yamle cäyneñ iyül urtaları,
Avaz salıp oşbu cihanga,
Bähet sirpep tugan yortıbızga,
Kız tuganım kilä dönyaga.

Bu bähetle mizgellär dä ber kön,
Kaygı cile belän tuldılar.
Kinät kenä änkäy çirläp kitte,
Borçu belän könnär tudılar.

Äsma apa kilde – avılıbıznıñ
İñ hörmätle zatı – doktorı,
– Häle avır, belmim, – dide doktor, –
Kalıp bulır mikän kotkarıp?..

Ätkäy ul çak Perm yaklarında...
Kayda yörtmi yazmış keşene.
Beraz akça bulmas mikän diyep,
Çıgıp kitkän balta eşenä.

Urman artındagı ber avılda
Äbi-babaylarım bar-barın.
Ber-ber törle yärdäm itmäslärme?
Ällä kaytırgamı soñ barıp?

Uttay yangan bitläreñne, änkäm,
Näni kullar sıypap aldılar.
Hiç tıyılıp bulmıy, bu küzlärdän,
Börtek-börtek yäşlär tamdılar.

İşetteme? "Sau bul, änkäm", – diyep
Pışıldadım, totıp kulınnan.
Koyaş inde kiçkä avışkanda
Çıgıp kittem urman yulınnan.

Üzem çabam, üzem kükkä bagam
Häm yalvarıp däşäm Allaga:
"İ, Hodayım, yätim itmä bezne,
Yardämeñnän bezne taşlama!"

Atlıymın da tagın yögerämen,
Yak-yagıma kuyam karanıp.
Şomlandırıp kuya agaçları,
Küz allarım kitä karalıp.

Çabıp bargan cirdän karşıma uk
Kilep çıgar kebek bürelär.
Döm karañgı, küzläremä alar
Kürenä kük, bigräk erelär!

Kara töndä, kara urman aşa
Äbi-babam yortın şakıdım.
"Änkäm avırıy, häbär birergä dip
Sezneñ yanga, – didem, – aşkındım!"

Busagadan yäşle küzem sörtep,
Tuktap kaldım işek töbendä.
Söyli almıym, basıp toram yılap,
Küpme kiçereş küñel türemdä!

Äbi-babay, ni äytergä belmi,
Gacäpsenep karap tordılar.
"Önme soñ bu, ällä töşme?" – diyep,
Mañgayımnan sıypap aldılar.

Tañ aldınnan, arbaga at cigep,
Kuzgaldık bez izge säğatkä.
Çıgıp kilgän koyaş nurları da
Kaldı kebek yahşı teläktä.

"Äydä babay, çaptır atıñnı! – dim, –
Ozın äle kaytır yulıbız!"
Yuatalar mine: "Tiz kaytırbız,
Bar da äybät bulır, ulıbız!"

İh sez, kartlar, ber dä belmisez şul,
Änkäyemne kilä küräsem,
Tizräk kaytıp citep, çirläp yatkan
Änkäyemneñ hälen beläsem!

Kem genä soñ añlar ikän mine?
Änkäy bäğrem özelep kötkänder.
Kayçan kaytıp citär, digänder ul,
İrennäre susap kipkänder.

Soñarmıymmı? Dönya bu başlarga
Şundıy avır uylar kiterä.
Äytçe, avılım, äytçe, kara urman,
Nindi hällär änkäm kiçerä?

Äyterseñ lä uynı sizde babam,
Üze dä ul nikter aşkına!
Äy, totındı çaptırırga atnı,
Tik yullar şul tügel taş kına.

Aşıktırıp atnı, babam totkan
Dilbegäne nıgrak tartamın.
Terelerseñ, siña bik qaderle
Yakınnarıñ belän kaytamın!

Kinät kilep çıkkan şuşı häsrät,
Saldı mine sagış-moñnarga.
Yulda ütkän säğat-minutların
Tiñlär idem hätta yıllarga.

Yalvarulı sabıy tavışın da
İşetkänder Hoday, küräseñ.
Yolıp alıp ülem tırnagınnan,
Keşelärgä gomer biräseñ.

Ellar uza tordı, bez biş bala
Üstek, änkäy, sineñ koçakta.
Kayçan äle siña utız ide!
Sinsez kala yazdık ul çakta.

Nindi avır çaklar kiçerdeñ bit!
Küpme küz yäşläre tügelgän!
Yokısız tön, borçu, uylanular
Sälamätlek belän tülängän.

Bireşmiçä kırıs cillärgä,
Tormış däryasında akkansıñ.
Balalarga kükräk söteñ birep,
Nazlarıña törep bakkansıñ.

İsän-imin kileş sin dä, änkäy,
Tutırdıñ bit bügen siksänne.
İ änkäyem, kürsäk ide sineñ
Tuksan yäşkä kilep citkänne!

Ul çagında biş yäşlek malayga,
Kayan kilgän ikän batırlık?
Änkäylärgä bulgan mähäbbät şul
Dönyalarnı urap kaytırlık!

Uylıysıñmı, änkäy?
Biş balañnıñ bergä üskän çagın,
Ukıp yörgän mäktäp yılların,
Sin haman da iskä alasıñmı,
Ozak kaytmıy torsa ullarıñ?!

Uylıysıñmı, änkäy? uylıysıñdır
Rähät bulgan, diyep, ul çakta...
Kötäse yuk kayçan kaytırlar dip,
Bişese dä sineñ koçakta.

Oktyabr bäyrämendä

Oktyabrneñ böyek bäyrämendä
Küpme şatlık ide öylärdä.
Kayçan gına kilep citärseñ dip,
Kötä idek sine közlärdä.

Kilä ideñ bezneñ yöräklärgä,
Yalkın östäp, şatlık öläşep.
Çit illärneñ "ocmah koşları" da
Karıy ide siña könläşep.

Könläşerlek: halkıñ, berdäm bulıp,
Uram, mäydannarga agıla.
Cilferdätep cillär bayraklarnı,
Kömeş bırgılarga kagıla.

İh, tarala ide bu bäyrämdä
Küñellärneñ barlık sagışı.
Häm kuşıldı bırgı tavışına
Därtle cırlarıñnıñ agışı.

Yaktı uylar, ömet çatkıları
Çagıladır köläç yözlärdä.
Kör avazlar belgertälär ide
Bäyräm kilgänlegen közlärdä.

Ul kunakka töşü, oçraşular,
Kavışular küpme bulgandır;
Böyek ilneñ balaları idek,
Sagınırga gına kalgandır.

Partiyäneñ äytkän öndämäsen,
Kuşkannarın eşläp öyrändek.
Ni buldı soñ bezgä, nişlädek bez?
Fatirlarga kerep bikländek.

Bikländek şul, başka berkemgä dä
Işanıçı anıñ kalmagaç.
İldä bargan "böyek" üzgäreşlär
Gadi halkıñ öçen bulmagaç.

Gomer uza, ä bez biklänäbez,
Küñellärdä – ärnü, açınu.
Gadelsezlek alıp uzgan cirdä
Niçeklär soñ basıyk açunı?

Halkıñnı sin, upkınnarga iltep,
Yolıp alalmasañ bäladän,
Vatan digän izge süzlär kabat
Kaytır mikän inde yañadan?!

Yal artınnan yallar kilep tora,
Bäyrämnär küp, ämma sizelmi.
Yaşägän bit avır çorlarda da,
Bäyrämnärdän ber dä bizelmi.

Nik talpına äle bu küñelem,
Ütkännären ällä sagına?
Uramnardan kabat "Ura!" diyep,
Ber uzası ide tagın da!

Közlär citkäç nider kötäm haman,
Kaytır sıman bezneñ ul çaklar.
Yöräklärgä därt-därmannar östäp,
Ber kabınır kebek uçaklar.

Sarı yafrak cıydım, änkäyem!
Yafraklarnı cillär uynatkanda
Çal İdeldän tagın üttem min.
Közge cillär alıp kiler sıman,
Tugan yorttan sälam köttem min.

Cil oçırtır sarı yafraklarnı
Änkäy yäşäp yatkan cirlärgä.
Torgan cirlär kürenmäsme diyep,
Şulçak mendem biyek ürlärgä.

Ürgä menep küpme karasam da,
Tugan yortnı annan kürmädem.
Ber istälek bulıp kalsın äle,
Sarı yafrak cıydım ürdä min.

Balalarnı kilä küräsem
Ak tübäle, kükkä aşkan tauga
Ürelepme kilä karıysım.
"Häleñ niçek?" – diyep, Keräç taudan
Şulçak kilde minem sorıysım.

Kaya kitte şau-gör kilgän çagıñ?
Nik kürenmi bala-çagalar?
Tuzan cıyıp, ällä çormalarda
Yata mikän çañgı-çanalar?

İhlaslıgıñ öçen yarattım

Gomeremneñ tagın da ber köne
Sineñ belän ütte, söygänem.
Küpme yıllar şulay bergä kiçtek;
Şul tügelme bähet digäneñ?!

Bähet teläp, sin bit tugan yorttan,
Gomerlekkä diyep kitkänseñ.
Gadi tügel, katlaulı da bulgan
Bu dönyamnı äkiyät itkänseñ.

Söyulärdä saf bulganıñ öçen
Üzeñä bit mine karattıñ.
Mähäbbätkä tugrılıgıñ öçen,
İhlaslıgıñ öçen yarattım!

Click or select a word or words to search the definition