Şiğırlär - Gölnaz Väliyeva

Kazan Kızı
«Yoldızlar yaktırak yana,—
diseñ,— bezneñ avılda».
Cäyge töndä yörgäneñ bar-
mı Kazan uramında?

Uram taşları suıngaç,
Ber-bereñä sıyınıp,
Yörgäneñ barmı yoldızlar
fontanında koyınıp?

Yäş yükälär uramında,
Bal isenä iserep...
Yörgäneñ barmı tañgaça —
Söyekleñneñ isemen,

başkalar işetmäsen dip,
kolagına pışıldap...
Siskänep...— tañ sandugaçı
süzegezgä kuşılgaç!..

Yuk, min dä berençe tapkır
şul hislärne kiçeräm
cırlarda cırlap tuymagan
Kazanımnıñ kiçendä.

Oyalam beraz... yoldızlar
bezne küzätep tora,
«Sabır bul, kızıy!» —
dip, Küktän

tıyıp-tözätep tora.

Yoldız yaktısın yotalmas
küz kamaştırgıç şähär,
Avılıñ kügenä karagaç,
iseñä töşsäm ägär.

«Küzeñdä — yoldız yaktısı»,—
dimä! Yäşter ul... Kürmä!

Bel anı:
avılıña kaytkaç,
yoldız sanap, kızlar küzläp
yörsäñ...—
Töngemä kermä!


Tatar bähete
Rusnıñ şundıy äyteme bar:
«Nıne pro tatarskoyı
sçaste tolko v skazkah slıhat».

Yörägeñdä, halkım,—
çapkan dala atı.
Ämma bulgan hakıñ —
namazlıgıñ çaklı.

Täheteñ augan,
yatlar
bäheteñ tartıp algan.
«Tolko v skazkah...» —
dip, korbanga çalgan
sineñ hıyalıñnı...

Yatlar süze — yalgan!
Kütärde dä zaman
tezläremne kaktı:
«Sin kem,— dide,—
kaydan?
Sindä kemnär kanı?
Iruıñnı tanı!»

İdel — minem yortım,
Tatar — minem halkım.
Kükrägemdä canım —
Çapkan dala atı!

*
Tarihımda —
tarlık häm...
tatarlık:
Cirebez kiñ — küñelem kim ide.
Ütkän gayrät,
süngän uçaklarnı
sagınıp yäşäüçe karçıkka tiñ idem.

Tatarlıgım — minem tarlıgımmı?
Mamay hannan kalgan yarlıgımmı?
Tatarlıgım — minem barlıgım.
Kükräk tutırıp sulış alırga da
hakım yukta —
halkım barlıgın
belgänlektän,
gorur da min,
kayçak
zarlımın...

Bolgar, Suvar, Bilärem bar ide...
Kazanım bar,
Çallı, Älmätem.
Arçam, Aktanışım,
Älki, Ätnäm...—
Tatarstan digän däülätem!

Tatarstan digän däülätem bar,
Asıl yeget — anıñ İl başı.
Kanatlı at anıñ yörägendä,
İl dogası bulır yuldaşı.

*
Tübätäyle, kırgan başlımı ul...
Börkänçekle, kara kaşlımı...—
Minem babam, minem äbiyem.
...Şälyaulıknı min dä kayçagında
Kaş östennän çöyep bäylimen.

Babam-äbkäm nurı küçkänder:
Tatar kızı bulıp üsämen.
Tatarlıgım — tügel kimlegem.
Tatar ile — minem kiñ ilem.

Minem tamır — kiräk çakta kamır:
İpi bulıp, ilne kotkarır.
Minem tamır — İlne totar timer:
Almış...
Söyembikä...
Mintimer!

Bez — bähetle halık! —
Menä şulay
ozın süzneñ bulır kıskası...
Tatarstan — bähetlelär ile!
Bezgä çın ul,
sezgä —
«skazka»!
Aysız ton

Aynı yottı Kara Bolıt,
Yoldızlarnı da yottı.
Etlär şomlanıp tın kaldı:
Kara Bolıt
auga çıktı.

Kuçkıllı-kara şäüläse
Täräzämä tayandı:
«Bu töngä min huca»,— diyep,
Miña barmak yanadı.

Kurkıttı kara küzläre,
Şomlı kara avızı...
Min aña cavap birmädem.
...Min barı

şäm kabızdım.
Akkoş küle urmanı

Naratlar biyek-biyek —
Bolıtka
başım tiyep
kitkändäy bulam inde,
şul naratlarga sıyınsam.

Kayınnar aktan-aktır —
Canıma tula ak moñ,
yaktırıp kitäm inde,
kayınlı küldä koyınsam.
Kiñäş

Adaşkanda hislär çoñgılında,
Kiñ üzängä sine alıp çıgar
Ap-ak yomgak —
änkäñ cegerlägän...—
Totın gına şul cepneñ oçına.

Adaşkanda tormış-çıtırmanda,
Yaktı alanga sine alıp çıgar
Çuar ceptän äbkäñ sukkan keläm,—
Bas kına şul kelämneñ oçına.

Aşmıy kalsa ömetläreñ çınga,
Kaynar yäşeñ tamızma uçıña,
Çik kulyaulık...
Çikkän ak kulyaulık
Bäheteñä sine alıp çıgar.