Şiğırlär - Göl Mirhadi


KÜÑELEMNEÑ SİÑA TARTILUI!
Şiğırlär

Küzläremneñ siña tartıluı!
Yannarıñda torıp sagınam...
Küñeleñä koyam sagış bulıp...
Cannarıña kerep sarılam...

Sarılammı? Sizäseñme üzeñ?
Karaşıñda - moñsu ay zarı.
Küzläremneñ ezlä yäşellegen!
Küzlärgä köz kungan.
Sap-sarı.

Tännäremneñ siña tartıluı!
Kagılası ide ürelep, -
Bäğırlärgä oyalagan teläk.
Barıber dä bulmas sürelep...

Kagılası ide bitläreñä,
Çäçläreñä...
Yomşak cil bulıp...
İh!!! Kunası ide yörägeñä
Ezläp tabılmaslık ser bulıp...

Tännäremneñ siña tartıluı...
Ber kagılsañ - balkıp yanarmın!
Kava - kabırgadan,
ä min sineñ
Küz nurıñnan tamıp yaraldım.

Yaraldım da, yalkın-söyüemne
Gorurlıkka bäyläp mataşam...
Yalgız ay min - ozın tönnäremdä,
İsemeñne äytep sataşam.

Küñelemneñ siña tartıluı!
Kirtälärne aşa ütärlek!
Gorurlıknı, ahrı, onıtırlık...
Hällärem yuk başka kötärlek!

... Karaşlardan koyaş atıldı da,
Min taşlandım sineñ koçakka.
Gorurlıgım, çişep bogauların,
Yandı Söyü yakkan uçakta...

Bulırmın yanıp köygän.

Sineñ öçen tarap ürgän -
Kürmädeñ çäçläremne.
Çäyne tämle koymak belän
Sizmädeñ eçkäneñne.

Siña töbälgän küzlären
Kürmädeñ balalarnıñ.
Sizmädeñ yıragayganın
Şulvakıt aralarnıñ.

Räncetelgän küñelemneñ
Mölderäp taşkan çagın
Kürergä dä telämädeñ.
Siña ni buldı tagın?

Şulmı kaynar söyuläreñ,
Salıştıñ kürmämeşkä.
Sindä - dönya kaygıları,
İmeş, kümeldeñ eşkä.

Eşlärseñ dä, arırsıñ da,
Dönya kuarsıñ äle.
Kuıp-kuıp totalmagaç,
Berçak tuyarsıñ äle.

Tik gomerlär uzgan bulır,
Min bulmam sine söygän:
Söyelmägän tönnäremdä
Bulırmın yanıp köygän.

Elıy-elıy, söyüemne
Tön karasına kümdem...
Yanda ber yätim yoklagan, -
Tañ atkaç kına kürdem.

Yoklıy almıym!

Bügen yoklap bulmas tösle, canım, -
Uylarımnıñ tapmıym oçların.
Uydan arındırır köçeñ yugın
Belep, sin dä mine koçmadıñ...

Almadıñ şul cılı koçagıña,
Bitläremne nazlap üpmädeñ...
İñnäreñä başnı salıp, tulıp,
Küñlem taşkanın da kötmädeñ...

Artıñ kuyıp, gırlap yoklap kitteñ.
Künekkänbez sineñ köyeñä.
Balalar da señde. Arıgannar.
Tönge tınlık kilde öyemä.

Min dä arıganmın. Böten tänem
Sızlap tora. Beläm, yal kiräk.
Yokı gına kunmıy kerfegemä.
Min dä yattım siña art teräp...

Täräzämdä yoldızları biyep,
Eç poşıra. Sarı ay kölä...
- Yoklıy almıym!!! Ber mizgelgä cirdän
Onıtılasım la, äy, kilä!!!

Başkayımda uylar öyermäse.
Kotılıp ta bulmıy, kuıp ta,
Onıtıp ta, arınıp ta bulmıy,
Küz yäşlärem belän yuıp ta...

Sin - vayımsız! Gırlıy-gırlıy tagın
Kuzgatasıñ açu hislären...
Yoklamıyça, kiñ cihanda yalgız
Äy, yatamın şulay kiçlären...

Küñelem küşekte

Korı utın betkän. Çiläre
Kibär ide, citsä cäyläre.
Gazı betkän. İske plitä, -
Bigräk ozak kaynıy çäyläre.

Onı betkän ipi salırga.
Köymim - utın yuk bit yagarga.
Bozau sorıy yahşı söt kenä.
Kaymak kiräk! Biräm, köt menä!

Izba suık. Akmıy kömeşkä,
Öydä yuk ber tavış köleşkän.
Ayagımda tişek oyıkbaş -
Dönyasına kürä kileşkän.

Köysezlängän tormış digäneñ,
Kötä minem başım igänem...
Baş yugarı! Kürmi tişekne.
Tik küñelem genä küşekte...

TÄRÄZÄMDÄ KOYAŞ YaNA
Şiğırlär

Täräzämdä koyaş yana, -
Tumas borın yana kön.
Zaya ütkän gomerlärne
Kaytarır la miña kem?

Därtem taşa. Minutka da
Yal birmim belägemä, -
Minut ta vakıt kaldırmıym
Ärnergä yörägemä.

Gomer zaya yanmas öçen
Nilär uylap tapmıym min?
Töşep kalsam da zamannan,
Annan alda atlıym min.

Täräzämdä koyaş yana.
Pärdäläremne açam.
Kemnär añlar koyaş bulıp
Yanar küñelne açsam?

Elıysı tügel ide...

Kaygılarnı kütärgändä
Kitmädegez yanımnan,
Bulmasa da başka teläk
Tizräk yalgız kaludan.

Yalgız kalıp, mendär mançıp
Elar çakta tıydıgız,
Taşlamadıgız ber minut,
Cannarımnı kıydıgız.

Bügen kilep şatlıgımnı
Kütärälmäs çagımda,
Yakınnarım - cankaylarım,
Beregez yuk yanımda.

Şatlıgım sezgä vak närsä
Bulgandır şul, keşelär.
Yalgızlıktan iñkäylärem
Säleneplär töştelär.

Şatlıkkayımnı kütärep
Bulmıy gına yalgızım...
Kötep algan şatlıgıma
Küz yäşläre tamızdım.

Şatlıgımnı - ih!!! - yäşlärgä
Mançıysı tügel ide!
Kaygılarnı kütärep tä,
Şatlıktan bögel inde?!!
Elıysı tügel ide...

Bähetemder şuşı, bähetemder..

Bähetemder şuşı, bähetemder -
Söygän yarım yanda härvakıt.
Balalarım «Änkäy!» diyep özelep,
Minem öçen tora can atıp.

Bähetemder şuşı, bähetemder, -
Dönyam böten, östäl tügäräk.
Şul bähetkä nigä şöker itmi
Aşkına soñ canım - kübäläk?

Nigä aşkınasıñ utlar ezläp?
Niçek tıyıym ikän üzeñne?
Utlar bulıp yanıp yaktırtsañ da
Balkıtırsıñ barı mizgelne...

Şul ber mizgel, onıtılır mizgel,
Kader-kıymmäte dä yuk bit, yuk...
Kübäläkkäy-canım, zinhar, tukta, -
Yörägemdä minem ut bit, ut!

Üzemdäge utka köygänem dä
Citkän miña, canım-kübäläk...
Bähetemder şuşı. Bähetemder.
Küräseñme: dönyam tügäräk...

Äräm itmim bülenep

«Tormışımnı inde niçä kabat
Min yañadan başlıym.
Yaradan...»

Marat Käbirov

Tormışımnı ör yañadan
Başlap karadım kabat.
Niçek kenä tırışsam da
Kilep çıkmadı, Marat...

Başlagan sayın tiskäre.
Artın kuya zamana.
Äylände yörägem totaş
Tözälmäslek yaraga.

Yunsez başnı komga tıgıp,
Kaçtım da dönyasınnan, -
Tanımıylar. Üzläredäy
Min dä maneken sıman.

Äy, kılanam: köläm, söylim,
Eçäm, aşıym - keşeçä.
Kalgannarnı min kiçeräm,
Mine Hoday kiçersä...

Bik yugarı manaradan
Kul seltädem sügenep.
Tormış başlıym, dip, vakıtnı
Äräm itmim bülenep...

Tägäräp ber yılıysı bar...

Tägäräp ber yılıysı bar,-
Balalar küp öyemdä.
Elamagan ärnülärem
Yörägemä öyelä.

Tägärärgä divanım tar,
Sıymas mendärgä yäşem.
Tıygan yäşlärdän küzlärem
Tügellär häzer yäşel.

Ülänle yortıbız da yuk,
Bezneñ etac ikençe.
İh, yılıysı yatıp cirgä,
Cide katka ütkänçe.

Tägäräp yılarga ülän
Ezlägän min hıyalıy...
Peşep yatkan aşka kuştım
Yäşläremne tıyalmıy.

Tabıp bulmıy...

Kapkaç kebek, kaplap kuygan mıni,
Ciläk taptım kilep yalannan.
Üzem ciläk cıyam. Ä uylarım
Kan tamıza yöräk yaramnan...

Yarım taptım. Şaşıp ğaşıyq buldım.
Söydem inde, çıgıp çamadan.
Tınıp kına yäşäp yatkan bulam.
Yarıy, dimen, şaşmıym yañadan.

Akça taptım. Azlap, özep, cıyıp,
Dönya köttem. Tartam yögemne.
Köndez koyaş bulıp yandım. Küzneñ
Yaşe genä töngä tügelde.

Öyem biyep tora. Ber-berartlı
Bala taptım. Matur üzläre.
Söydem, yandım, köydem alar öçen, -
Yözemdä küp inde ezläre...

Cırlarımnı taptım küñelemnän.
Sarkıp-sarkıp tama toralar.
Keşelärneñ süzenä karasañ -
Yöräklärgä yullar yaralar...

Barsı da bar. Hätta ciläkne dä
Ezläp yörmäs öçen cir gizep,
Tezep-tezep bakçabızga çäçtem,
Balalarım kapsın, dip, özep.

Äy, küp taptım... Holkım eştän kurkıp
Kala torgan tügel ide dä...
Tik üzemne genä tabıp bulmıy...
Yaşem citä utız cidegä...

* * *

Yaumıy diyä torgaç körtlär
Kärtä buyı buldılar,
Böten tişek-toşıklarga
Karlar kerep tuldılar.
Traktorlar köri tora
Solyarkasın yandırıp,
Buran kümep kitä tora
Ap-ak karlar yaudırıp.
Icgırasıñ da, buran-dus,
Şomnar salıp küñelgä,
Yañgırlarga äylänäseñ, -
Küklär cirgä tügelä.
Keşe tagın taya-taya
Sügenep atlıy yuldan.
Kay arada tügelgän kük
Cirdä boz bulıp tuñgan.
Küklär, cirlär butalgan çak,
Alışıngan kıyblalar...
Aşıkkan bu balalarıñ
Şuña tayıp yıgılalar...
Kışmı, yazmı? Karmı, sumı?
Yarmı? Zurmı? Tuktagız!!!
Işanıp yaltır- bozlarga
Erak yulga çıkmagız!
Sez ışangan küklär kayda?
Nık basıp torgan cirlär?
Yazmışıbıznı ışanıp
Tapşırıp bulır irlär?
...Küklär, cirlär butalgan çak.
Alışıngan kıyblalar...
Adaşkan bu balalarıñ
Şuña tayıp yıgılalar...