Şiğırlär - Fäyrüzä Möslimova

Bu dönyaga kilü bähete
Şagıyrä, Tatarstannıñ atkazangan mädäniyät hezmätkäre, Sacidä Söläymanova isemendäge premiyäneñ kızıksındıru büläge laureatı Fäyrüzä Möslimova "Yaratu yaraları", "Aprel karı" kitapları belän şiğır söyüçelärne äsir itte. "Sabantuy" gazetasında, häzer "Yalkın" curnalında eşläp, balalar häm üsmerlärneñ dustına, serdäşenä äylände. Şuşı könnärdä yaratkan şagıyräbez, kollegabız Fäyrüzäneñ tugan köne. Änä şul uñaydan ul gazeta ukuçılarnı ör-yaña şiğırläre belän söyenderergä buldı. Bez aña küñel türendäge iñ izge teläklärebezne yullıybız, icat çişmäläreneñ sayıkmavın telibez.
"Vatanım Tatarstan".

İske yılda – iske duslar

Üz dönyama sıymıy başlaganda,
Tabalmasam urın canıma,
Telefonga üreläm... tik däşalmıym
Dönyalarnıñ argı yagına.

Telefonga üreläm... suzgan kulım
Elenep kala yartı yulında.
Işanu kıyın bezne söygännärneñ
Bezneñ yanda inde yugına.

Işanu kıyın... Cirneñ yaraların
Kaplar ide – karlar soñara.
Tugrı duslar iske yılda kala,
Kerep baram yaña yıllarga.

Mäñgelektä, güyä, yäşägändä,
Ayırılunı nigä yurarga?
...Kötä ikän adaştırır könnär
Küñellärdä kupkan buranda.

Kiçeregez, candaş, fikerdäşlär,
Bähilleklär almıy kalganga.
Telefon da, tel dä – köçsez inde.
Namnäregez bügen dogamda.

Kaytavaz

Robert Miñnullinga

Bu dönyaga küzebez açılganda,
Bähet teläp bezgä änkäylär,
Kalbebezne nurlı, cılı itep,
Yaktı cäyne büläk itkännär.

Cäydän başlap täpi atlaganda,
Kiler könnär nilär yuragan?
Közlär citkän, kışlar...
Onıtılmagan
Balaçakta tugan hıyallar.

İgelekle bulgandır la dönya
Bez üzenä söyep bakkanga.
Toyaklardan çäçrägänder oçkın
Hıyal atın cigep çapkanda.

Hıyal atı, hıyanät itä kürmä,
Ahırgaça kaldır iyärdä.
Nasıyp bulsın balaçaktagıça
Bu dönyanı ihlas söyärgä.

Ä üzebez yarattırganbızmı,
Kürgännärme bezdän igelek?
...Mäñgelekkä ber kaytavaz kitär:
"Elek, elek, ele-yı-yık..."

Kurstaşlar belän oçraşu

Kazlar kitä, ä bez, yakın duslar,
Cıyılışıp kildek küreşergä...
M.Nogman

İsänmesez! Yaktı hatirälär
Ütkännärgä bezne kaytardı.
Karap yörik äle bergäläşep
Kabatlanmas güzäl çaklarnı.

Himkorpusta nilär? Niçek anda
Kafedra bezneñ, dekanat?
Bezneñ yäşlek kalsa kalır anda,
Kalmagandır ämma yamanat.

Bezneñ yäşlek, gamsez könnärebez
Äle dä yöri şunda şau kilep.
Küregezçe: ozı-ın "Ädäbi süz"
Stenada tora elenep!

Bar fakultet şul gazetka sıygan –
Hämmäbezneñ eşe, icatı...
Auditoriyädä – imtihannar,
Yä, keregez, kemneñ çiratı?

Himkorpusta şundıy hällär anda,
Ukısınnar, borçıp yörmik lä.
Gomer buyı cıygan täcribäne
İltep tormıyk yülär yäşlekkä.

Bu zamannıñ citdi karaşları
Oyaltmasın yalgış ul çaknı.
Kiläçäkne yäşlek belmi äle,
Ul hıyalıy, ul bit kanatlı!

Bez üttekme küpme gomer yulın,
Kaldımıni yäşlek mäñgegä?
Siskändermik, ul bit canıbızda
Hatirälär bulıp terelä.

Äy, aşıkmıyk kabat taralırga,
"İsänme!" – dip äytik yäşlekkä!
Saubullaşıp kitär öçen kabat
Ölgererbez äle niçek tä.

Avtobusta

Avtobusnıñ akrınlıgı ürtälderä,
Äledän-äle karap alam min säğatkä.
Yäş konduktor: "Aşıkmagız, apa, – dide, -
Kötmider iç yegetegez şuşı yäştä?"

Şuşı yäştä? Ber tınga min tınsız kaldım,
Aşıgalar tik yegetlär kötkändäme?
Ä yäşlekneñ çäçäk atkan vakıtları
Küptän kaldı kire kaytmas ütkändäme?

Annan köldem bu hälemnän rähätlänep:
Unsigezem tuldı yuksa kiçä genä.
Ä irtägä ille yäşe tulaçagı
İsenä töşsä, bu yegetkäy nişlär menä?

Bügen ul yäş, tik dönyanıñ tägärmäçe
Avtobustan küpkä tizräk äylänä lä...
Äytergäme? Yä vayımsız yäş gomeren
Ayap kalıp, sabır gına däşmim mällä?

Taşularsız

Yazgı taşu, dilär, köçle buldı,
Yarlarınnan çıktı Şäbez, Tukmay...
Küñelemnän tugan yaklarıma,
Taşularga atıldım da uktay.

Tınıp kaldım, uylarıma taldım:
Yäşlegemnän kitkänemnän birle.
Urgıp akkan yazgı taşularnı
Küzätkänem, kürgänem yuk, dimme?

Taşularsız niçek yäşägänmen,
Yäşägänmen niçek salmak kına?
Gomer buyı tormış agımına
Aktımmı min şulay yarap kına?

Aktarıldı canım niçämä kat,
Tüzim, didem, taşmıym yarlarımnan.
Ä nigä soñ yarga sıyalmagan
Yazgı taşu şundıy sagındırgan?

Tik üzemne aklar säbäp taptım:
Yılgalar da yılga ber kat taşa.
Yılgalarda – ber yıl...
Taşularnı tıyıp,
Ütep baram tulı gomer aşa.

Patşa belmi

Bezneñ hälne patşa belmi... –
Mäñgelek yalgışıbız.
Yäşär öçen can talaşıp,
Taşka baş ormışıbız.

Kırmıskadan, bal kortınnan
Tırışın tırış halık,
Cilkäläre çilänsä dä,
Yöri avızlık kabıp.

Köne-töne eşläsä dä,
Iştanı yuk at sıman,
Märhämät kötep hucadan
Arannan başın suzgan.

Patşa berni belmi, dibez,
Yırak şul bezdän patşa.
İkmäk citmi, dip zarlansak,
Äyter ul: "Pılau aşa!"

Hälebezne Hoday belä,
Ayırmıy sabırlıktan.
Ä yılgırlar baular işä
Bezdäy gafil halıktan.

Meskenlektän aralarga
Kiräk patşa ukazı.
Bezneñ hälne belmi şul ul...
Ni dip yuanıyk tagı.

Kiçke uyın

Karaşıbız uzmıy ofıklardan,
İrtänge kön äle bilgesez.
"Alın alırsızmı, gölenme?" – dip
Karşıbızda biyep yörisez.

"Alların da, göllären dä", – diyep
Cırlap kına cavap biräbez.
Yäş çaklarda bar da matur, kızık,
Tuktalmıyça uynap-köläbez.

Zäñgär tönnär, yoldız cemeldätep,
Al tañnarga qadär ozata.
Könnär inde bezgä ğamällärne
Häm yullarnı yalgız saylata.

Ay-yoldızlı yaktı hıyalların
Alıp kitä beräü yäşlektän.
Kara bulıp tua ğamälläre
Kemnärneñder. Nidän, nilektän?

Allı-gölle tügel tormış yulı,
Ni öçender aklı-karalı.
Kötä kürmä kara küñel belän
Ofıgında yoldız yangannı.

Kiçke uyın isläremä töşsä,
Häyran kalıp toram yazmışka.
Kiläçäkneñ üz cavabı äzer
Yahşılıkka, yaman, yalgışka.

"Allarınmı, göllärenme?" – diyep
Ul çakta soñ kemnär köleşte?..
Baksañ, yazmış üze bülä ikän
Öleşlärgä tigän kömeşne.

İh, dönyası!

Ällä dönya artık äybät,
Ällä üzem naçar min:
İl küzenä çıkkan sayın,
Üz önemä kaçam min.

Ällä tormış – totaş bäyräm,
Ällä halkımı – särhuş:
Kuyınnarda şeşä bulsa,
Başlarında käläpüş.

Ällä danga ireştekme,
Ällä töştek meskengä?
– Sin dä şuña ireş, dilär,
Yuknı-barnı tikşermä!

Ällä, dim soñ, tökerimme?
Ah, koyıga – tökerek!
Suı kiräk bulmagayı...
Kaya barma – iserek!

Şäp bez!

Abıyım Rinatka

Bezneñ yakta Şäbez digän ineşlär küp –
"Şäp bez!" digän töşençäne añlatkandır.
Bu tormıştan şatlık tabıp yäşi belü –
Şäbezläre çelteräp akkan şul yaktandır.

"Şäp bez!" – diyep gorurlanıp yäşibez lä,
Yöräklärdän ärnep-sıkrap kan tamsa da.
Şäbez sıman çelteräp ezgä töşäbez gel –
Taşu dulap, boz katlamın meñ yarsa da.

Äye, şäp bez!
Bu dönyaga kilü bähete,
Rähmät äle, tigän bezneñ öleşkä dä.
Ni ezläsä, keşe şunı taba, dilär –
Söyenä belik çäçkä töşkän kömeşkä dä.

Söyenä belik, yämnär tabıyk bu yäşäüdän –
Yazmış birer kömeşen dä, altının da.
Nasıyp bulsın gomer buyı dus-doşmanga
Çın küñeldän: "Şäp bez!" – diyep maktanırga!

Mäñgelek ön

"Minem qadär berkem söyelmägän,
Minem qadär berkem söymägän!.." –
Ber-bersenä pışıldıylar parlar,
Tın-bitaraf tora bar ğaläm.

Alannarnıñ ak çäçäktä çagı,
Ak ömettä çagı yazlarnıñ.
Üzgärtergä hätta sälätle çak
Yazmışlarnıñ küktä yazganın.

"Bezneñ belän bähetleder bu cir,
Bez bulganga dönya tügäräk!" –
Şul süzlärne tıñlap uyandı da
Ay bolıttan töşte tägäräp.

Yoldızlarnıñ balkıp yangan çagı,
Serle çagı aylı tönnärneñ.
Yögerep cillär tıñlıy salmaklanıp,
Çişmälärneñ çelteräp kölgänen.

Şul dönyaga bagıp nik soñ beräü
"Gölcamal"nı köyläp moñaya?
"Avır can söygännärneñ bulmavı", – di...
Bulgan çakları kaya soñ, söygän çakları kaya?

Aylar, yıllar alışına tora,
Mäñgelek ön barıber tınmagan:
"Minem kebek berkem söyelmägän,
Mindäy cannar äle tumagan!.."