Şiğırlär - Fatıh Karim

Tavışlı tañ

1

Yal vakıtında buraznaga utırıp
Ezlägännär ide — tabıldı:
"Telämäsä,
Cirne pıçratmasın!» —
Häl kıldılar — cıyılış yabıldı.

Küñel öçen ber avız süz kuşıp
Kilüçe yuk anıñ yanına —
Cihanşanı hurlap ozattılar,
Ul atladı avıl yagına.

Kaygılı baş, kiyez eşläpä,
Bille cilän, biyek gäüdäse
Tufrak tulgan çabatası belän
Taptap kayta üzeneñ şäüläsen.

Elar ide — küzennän yäş çıkmas,
Cırlar ide — moñsız tavışı.
Änä avıl.
Tik ul kaytmıy, kötä äle
Koyaşnıñ tauga taba avışuın.

Çäçü kırı, atı, sabanınnan
Bügen anıñ hokukı alıngan.
Açu, hurlık tulgan avır başı,
Muyının basıp, aska salıngan.

Tau buyında tonık tügäräk kül,
Yarına basıp häsrät söylärgä!
Şul kül suın urtalayga yara
Cihanşadan töşkän külägä.
.........................................

2

Tügäräk külneñ tekä yarında
Kulın talga urap totıngan —
Börelängän kayın botagına
Ul moñayıp karap utıra.

Kükrägennän kaynar tir çıga,
Sulışı bülenä,
Yöräge yarsıgan...
«Tormış —
Yä menäseñ, yäki tägäriseñ —

Tormış üze tekä yar sıman».

Tägärise kilmi Cihanşanıñ,
Tekälep karıy yardan tübängä.
Ul tormışka keşelek burıçın
Köräşep yäşäü belän tülägän.

Hatını bar, kızı citkän,
Sakalı bar — aña çal kergän,
Azmı-küpme agay-ene belän:
«Kolhoz!»— diyep,
başta ul yörgän.

Böten ilneñ karaşı astında
Yazgı çäçü bargan yalannan
Bügen menä kuıp kaytardılar,
Şuña anıñ yöräge talangan.
Süze bik az.

Toygı taşıgan,
Yörägendä barın aldamas —
Bu kaygını
Külgä söylär ide,
Küldä yözgän balık añlamas.

Kayın yafrakları tel açalar,
İrenep kenä yazgı cil isä;
Yafrak yargan kayın moñayır ide,
Cihanşanıñ hälen belde isä...

Hatını belän kızı yoklap yata,
Baştanayak törenep yurganga.
Yañgıravıklı
Yomşak yazgı tön,
İke keşe ütä uramnan.

Ay yuk äle.
Yoldız yaktısında
Keşeläre açık kürenmi.
Söyläşälär,
Ä Cihanşa anı
Täräzädän tıñlıy ürelep.

Köndez bulsa, ul işetmi ide.
Yazgı töndä tavış yañgırıy:
«Şul Cihanşa harap itte menä
Yöräk kagıp yörgän aygırnı».

Taşbakanıñ başına çiyertsäñ,
Böreşep kerä kabıgı eçenä,—
Cihanşanıñ başına çiyerttelärme,
Täräzädän artka çigenä.

Başın yäşerä, üze tıñlıy,
Tege söyli böten kürgänen:
«Cir başına basıp karap toram
Cihanşanıñ saban sörgänen.

Yaşen sukkan kebek, kırga tarala
Ozın çıbırkınıñ şartlavı,
Çitkä çıga töşep buraznadan,
Tın aldırmıy yara atların.

Buraznada atlar tigez yörmi,
Çi kaldırıp sörä sabanı;
Käslär arasında utırıp kala,
Başın selkep, ärem sabagı.
Tuktadı bu.

Barıp isänläştem:
— Yä, Cihanşa, eşlär baramı?..
Cavap birde, süzen işetmädem,
Kütärelep miña karamıy.
Tıñlıy!

Nindi yäşeren tavış?
Ak kayınga mengän küzlären
Tübän töşerep,
Yar çitennän
Bu tavışnıñ urnın ezläde.

Gacäp:
Avızı açık,
Cihanşaga ürelep karagan..
Üze baka,
Ä bit küzlärennän
Mıskıllı ber kölü tarala.

"Fetnä,
Ul bit minnän kölä,
Niçek tekälep küzen tondırgan;
Yap avızıñnı, şaytan yauçısı;
Mañgayıña yuksa kundıram!»

Baka artka çikte,
— Kurıktıñmı!..
Tik Cihanşa beraz yalgıştı,
Külneñ äylänäsen yañgıratıp
Kütärelde baka tavışı.

«Bolar, küräm,
Miña üç itälär,
Kaytıp yıgılıym yäträk öyemä...»
Ul tırmaşıp tekä yarga menä,
Yardan karıy yırak öyenä.

Tınıç sulış algan kiñ tugay
Yomşak ülän belän yabılgan.
Kapka sayın
Karap toralardır,—
Niçek kaytıp kersen avılga?

3

Uramnarda tınlık.
Utlar süngän.
Ul tik kazlar tavışın işette,
Art bakçalar aşa kaytıp kerde,
Yomşak yabıp katı işekne.

Kırın yörgän atka yakın kildem,
Çigerep karıym — atnıñ muyını
Çınayak çaklı çep-çi yara.
— Çınıñmı bu ällä uyınıñmı?—

Dip soradım, açu kilde,
At dereldi, üze arıgan;

— At urnına,— didem, —
Çıbırkı belän
Sin nälätne totıp yarırga!
İsem kitmi, imeş:

— Yarıp kara,
Tür başında çabata buldıñmı?
Sin sayladıñ,
Sin kütärdeñ miña kulıñnı!

Izgışa bit,
Sugışıp bulmıy,
Brigadanı cıyıp aldım da...
Korı tottık, —
Hezmät hokukın alıp,
Ber atnaga ştraf saldılar...»

Söyläp bette.
Yanındagı keşe
Ber süz kuştı:
— Kulak tügelme?
Ä Cihanşa, ike küzen yomıp,
Başına sukkan kebek çigende.

Kinät,
Täräzädän sikerep, tışka çıktı,
Kükrägenä cıydı bar köçen:
— Tügel,
kulak tügel,
iptäş raykom,
Ätiyem dä gomere kötüçe!

Ul kıçkırdı.
Avıl yañgıradı;
Yañgıradı yıraktagı külneñ
Tal kaplagan tekä yarları.

4

Täräzägä töşä tañ şäüläse,
Cil ışkılıp ütä öylärgä;
Miç artınnan tönge çikertkä
Äy totındı seren söylärgä.
Yukka gına özelep moñaya,
Yukka gına söyli kaygısın,
Yuk,
Cihanşa anı tıñlamıy —
Üzeneñ moñı,
Üzeneñ kaygısı.
Yörägendä anıñ cıyılış bara;
Üze — sudya,
Cavap aluçı.
Üze — keşelär,
Üze — ğayepleneñ
Böten gayıben açıp saluçı.

«Eşkä kuzgalıgız!» —
Beräü täräzä çiyertte,
Kızı, hatını torıp bastılar,
Ä Cihanşa, çikmänenä törenep,
Başın tıktı yastık astına.
Anıñ yözen yalkın kapladı,
Tänenä ut saldı bulgan eş;
Sulışın buıp, böten hälen aldı
Tañgı tavış,
Tañgı kuzgalış.

5

Öydä yatıp, ozın kön uza,
Uylar belän ütä yazgı tön.
Közge bolıt kebek yözep yöri
Mahorkadan çıkkan ak töten.

Ni eşläsen — idän sebersenme
Ällä suga barıp kiläse?
Söylär süze su kebek küp,
Soñ ser itep kemgä söyläsen!

«Avır könnär bastı cilkämne,
Soñ min ällä keşe tügelme?
Bu häsrätne niçek cuyıym,
Närsä belän basıym küñelne?»

Öydä yatıp, ozın kön uza,
Uylar belän ütä yazgı tön.
Közge bolıt tösle yözep yöri
Mahorkadan çıkkan ak töten.

6

Hatını tañnan kitkän ide,
Eştän kayttı aşıgıp kiç belän;
Çırayın sıtıp nider iskände,
Mıgırdanıp aldı eçennän.
Täräzäne açtı, açtı işekne:

«Kara munça bulgan böten öy!»
Säkegä menep,
Ak tastımal belän
Kuıp yörde kuyı tötenne.
Hatını tındı.

Beraz endäşä,
Cihanşa da keşe — söyläşä:
«Fu, ällä ber ay,
Ällä yıl ütte,
Hatın,

İä, äyt äle,
Niçä kön ütte?»
«Barin disäm... kıyafäteñ kilmi,

Kayan kilgän kiyäü, kilgän yar,

İçmasam, eş bulır,

Niçä kön ütkänen

Utın agaçına kirtläp bar!»

Cihanşanıñ açuı öygä sıymıy,

Çıgıp kitte işek aldına.

Kızı belän hatını:

«Aş äzer bit,

Kaya barasıñ?»— dip kaldılar.

Bara.

Kükkä küze töşmi,

Baş östendä yoldız atıla.

Nigä bolay, berni eşlämiçä,

Häle betkän, bile vatılgan?

Kolhoz idaräse,

Täräzäse açık,

Yaktı suzıla uram arkılı.

Açu da bar, tirgänü dä —

İşetelgän süzlär yalkınlı.

Röhsät sorap kerde Cihanşa,
Ni diyär ul beräü endäşsä...
Sugıştagı kebek, süzlär kisken,
İdarädä bara kiñäşmä.

— Ul zvenoga kemne saylıyk diseñ?

— Cihanşanı!

— Bulmıy, yaramıy.

Ber atnaga äle eştän kudık,
İke atın da rätläp karamıy.

— Bärep äytäm, üzenä avırdır,
Üz gayıbe — üze kaygırsın...
Lampa aşa östän Cihanşaga
Küz töşerep ala kayberse.

Tügäräk sakal,
Älege käläpüştän,
Bille cilän älege kiyeme,
Cihanşanıñ brigadirı
(Beraz yomşap kitte diimme):

— Äle sindä mucik tupaslıgı,
Tıñla, yäştäş, beraz iple bul,
Bulsa bulır, bulmasa yuk, diyü —
Kolhoz öçen kul süz tügel ul.

Anıñ tele tamagına yabışa,
Tirän uyga çumgan köyençä;
Çolanga çıgıp, tirän çülmäktän
Çümeç tutırıp salkın su eçä.

Yastıgına yatıp, tagın uylıy,
Tañ aldında tua aktık uy.
Yomşak kına sarıla täräzägä
Ofıktagı tañgı yaktılık.

Tañ yaktısı kaplıy tau tübäsen,
Kuyı toman yözä buyında,
Cihanşanıñ küze yaktılıkka töşä,
Yaktı karap! cıyıla uyına:

«Gayıple min,
Nik eşlädem anı —
Sin cavap bir bügen üzeñä.
Yöz kürenä,
Kanda ni barlıgın

Kürep bulmıy menä közgedän.
Yuk, Cihanşa,
Çigenä citteñ,
Gayıbeñne bügen sin tanıma —
Kolhoz malı üzemneke bulıp
Kuşılmagan ikän kanıma.

Gayıbem minem
İmän bulıp üskän,
Niçek anı kayırıp yıgarga,
Bua suı kebek cıynaldı köç,
Niçek tizräk eşkä çıgarga?!

Bügen basu — sugış kırı,
Eştä kaynıy böten keşelär,
Ciñülären sizep şatlanalar,
Sıkrap yöri minem işelär.

Ä brigadir:
— Söyep eşlä,
Yanıp eşlä, yeget, eşeñne,
Şundıy zaman,
Tik namuslı hezmät
Şat tormışlı itä keşene,—
Söyep eşlä,
Yanıp eşlä, yäştäş, eşeñne!

8

Yokıga kitkän kazlar sizmädelär,
Ul tın gına kayttı öyenä.
Yaktı.
Tınlık.
Tagın uyları
Kükrägenä menep öyelä.

Yörägendä anıñ cıyılış bara:
Üze — sudya,
Cavap aluçı.
Üze — keşelär,
Üze — ğayepleneñ

Böten gayıben açıp saluçı:
«Cile bulgaç, tuzan bulır inde,
Soñgı köndä niçek betär bu!
Ber häbärçe gazet bitendä:
«Ul — kulak»,— dip tavış kütärer.
Tügel!

Kulak tügel!
Ätiyem dä gomere buyına
Keşe malın kötep,
Cäber süz işetep,
Öydän öygä yörep tuyıngan.

Üzeñ menä sin, Cihanşa,
Yarlılarga sovet kapkasın
Açkançıga qadär,
Bayga bileñ bögep,
Tamagıña ikmäk tapkansıñ...

Tukta, ällä närsä,
Uyım bu tügel,
Ul cıynalıp kilmi başıma;
Tel oçımda töyer bulıp tora,
Şunı äyter öçen aşıgam!»

Kolhoz di-di, bergä tilmerdek,
Soñ, töbendä sin bit üz keşe,
Eşlä,
bülek
Dip söylider.

Şundıy zaman!
Şundıy zaman bezneñ karşıda!»
Dulkınnarday uyı cıynaldı,
Ul ırgılıp kerde başına.

Äye, taptıñ, taptıñ, Cihanşa,
Sin kolhoznıñ yulın añladıñ,
Çorıbıznıñ köçe,
Kükrägeñä bärelep,
Çuyın tavışı kebek yañgıradı.

Davıldagı dulkın,
Yarga taşlanganday,
Yatkan cirdän sikerep kuzgaldı.
Eşkä kitär ide,
Köne tulmagan,

Tulgannarın uylap kızgandı:
«Ägär könneñ
Tägärmäçe bulsa,
Nigä miña köçne kızganu?
Ciñ sızganıp,

Balta çarı kebek
Äyländerer idem min anı!»

Hatını belän kızın ozatıp kaldı
Täräzädä koyaş nurları.
Ul tıñladı
Kapkasına kungan
Sıyırçıknıñ yazgı cırların.

Kükneñ tübäsendä ay tägäri,
Ul bolıtka kilep elägä.
Bolıt ütkäç, sarı yaktı sibelä.
Çitän buylarında külägä.

Kara külägädän beräü kilä,
Ul kurkadır, ahrı, küräseñ.
Avızın kaplap, tamak kıra,
Karangalap ala tiräsen.

Çitän aşa ul ürelep karıy,
Bäräñgedän kalgan bazlar bar.
Ulak tavışı, atlar poşkıruı
İşetelä yırak abzardan.

Tavışı yomşak, suzıp sızgıra,
Eştän buşap kaytıp baramı,—
At karauçı kitte kulına totıp
Yalgız yoldız sıman fonaren.

Çitän buylap ul abzarga kilde,
Bik saklanıp kerde kapkadan;
Yatsındımı? Ber at keşnäde,
Eçkä kerep, kapka yapkanda.

Şırpı aldı. Şırpı şıltıradı.
Sızgan şırpı sünde salkında.
Tagın sızdı, berketelgän atı
Artka çikte kurkıp yalkınnan.

At tanıdı bugay. Ä Cihanşa,
Alıp kilgän yartı ikmägen
Turap birgäç, atın koçakladı:
«Muyınıñdagı yarañ betäme?

Sagınıp kildem. Yahşı sıylıylarmı?
Kibäk tulıp betkän yalıña.
Yarıy, sau bul. Min irtägä kiçen
Tagın kiläm äle yanıña».

10

Tön tarala. Menä häzer
Soñgı yoldız sünep yugalır.
Koyaş, ahrı, kilep citä inde,
Kiñ yaktılık menä yugarı.

Köndägedäy şatlık alıp kilä
häm şatlıgın cäyep tua tañ...
Cihanşa ul
Kiçtän kiyenep yattı,
Hatını belän kızın uyata:

— Agaç kebek katıp yoklıysız,
Tor, anası,
kızım, tor dimen.
Soñga kalam,
Gazet yukmı,
Törep biregez, aşap tormıymın..

* * *

Taza kullarında kün biyäläy,
Bilen tıgız itep bäylägän.
Kamıt kigezä,
Atlar tiräsendä
Yäşlär kebek citez äylänä.

Tañnan eşkä kitte Cihanşalar,
Böten halık eşkä kuzgalgan;
Yaña salgan takta küper
Teträp kaldı alar uzganda.

Garmunçı ayu belän
cırçı maymıl

Cıyılıp utırıgız,
Ber äkiyät ukıgız,
Kızık bulsa, kölärsez,
Başkalarga söylärsez.

Monnan küp yıllar elek,
Bik yırakta, Taulıda
(Taulı digän avılda)
Ber keşe gomer itkän,
Häydär isemle ikän.
Häydärneñ atı bulgan,
Kolagı katı bulgan,
Sızgırsañ işetmägän,
Sıptırsañ kileşmägän,
Rättän tugız märtäbä
Tibä bulgan tärtägä.

Cäy ütkän dä köz citkän,
Kırda ülännär kipkän.
Häydär kitkän urmanga,
Utın kiräk bulganga.
İrtän çıgıp kitkän ul,
Kiçkä barıp citkän ul.
Bargaç tuargan atın,
Saldırmagan kamıtın.
At açıgıp keşnägän,
Häydär aña däşmägän.
«Tüzär äle»,— digän dä
Bäyläp kuygan imängä.
Häydär tämäke tartkan,
Annan yoklarga yatkan.

Bertın izelep yoklagaç,
Tön buyı kiskän agaç.
Kiskän küñele bulgançı,
Balta sabı sıngançı.
Koyaş çıgıp citkändä,
Häydär atın cikkän dä,
Küçär sınar dimägän,
Bar kiskänen töyägän.
«At bit ul, tartır la»,—
dip,
Kuzgalgan kaytırga dip.

At, tön buyı aç torgaç,
Yöge dä avır bulgaç,
Ber atlıy da tuktıy, di,
Häydär anı tukmıy, di.
Häydärneñ kıylanganın,
Malkaynı kıynaganın
Ak kayında utırgan
Sayıskan kürep torgan.
Tuzgaçtın çıbırkısı,
Häydär, teşlären kısıp,
Sıyık çıbık alırga dip,
Tagın atnı yarırga dip,
Urman eçenä kergän
Näm kotoçkıç häl kürgän:
İkäü koçaklaşkannar,

Niçekter, duslaşkannar
Maymıl belän ayu, di.
Ayu garmun uynıy, di,
Yul buylap kilälär, di,
Buılıp kölälär, di,
Maymıl barmak şartlatıp,
Urmannı yañgıratıp:
«İh-ma!— di ikän,
Kıçkırıp cırlıy ikän,—
Doşman ayak çala almas,
Kiçärbez sudan, uttan,
Dusıbız ayu bar çakta,
Bezgä diñgez tubıktan».

— Äytterälär bit!—

dip, kerpe
Tölkegä endäşäder...

— Bezneñ bolay dus buluga
Büre dä könläşäder...
«İh-ma!»— di ikän,
Kıçkırıp cırlıy ikän.
Häydärneñ töse kitkän,
Tele kabıktay kipkän,
Kaltıragan tezläre,
Şarday bulgan küzläre,
Karamagan atına,
Kaçkan kuak artına.
Ozın koyrık sayıskan
Kayın töbenä poskan,
Kurıkkan, imeş, üze dä,
Yäş akkan, di, küzennän.
(Akkan yäşneñ tiränlege
Bulgan, imeş, tezennän.)
Maymılnıñ yegetlege:
Bulmasa da küzlege,
Sayıskannı tiz kürgän
H.äm ayuga beldergän:

— Ni kaygısı bar

monıñ?—

Dip, ayu üz garmunın,
Çın garmunçılar sıman,
Kultıgına kıstırgan.
Sayıskanga kilgännär:

— Nik yılıysıñ?— digännär.
Torsa da bezneñ ildä,

Ällä nindi ber teldä
Sayıskan söyläp kitkän,
Maymıl tärcemä itkän.
Ayunıñ ise kitkän.
Sayıskan, yäşen sörtep,
Kitkän Häydärne tetep:

— Rähimsez ul, taş küñel,
Başkalar alay tügel,
Kilälär utınga dip,
Şundıy uk ber atlı lar,
Kilgäç yoklap yatmıylar,
Aşatalar tuygançı,
Atnıñ küñele bulgançı.
Çama belän töyilär,
Kakmıy-sukmıy yörilär.

Maymıl yodrıgın töygän:

— Ay, ul Häydärne!— digän.
Ayu, añlagaç hälne,

Tuzıp kitkän bermälne,
Ürä torgan yonnarı.
Açuınnan ciñnären
Sızganırga uylagan,
Tik külmäge bulmagan.

Barsa kuak artına,
Anda Häydär utıra.

— Süs çıbırkıñ tuzgançı
Sinme ul at kıynauçı,
Tön buyı aç totuçı?

Min sine şunıñ öçen...—
Dip, ayu kütärgän kul,
Läkin şulçaknı maymıl
Ayunı totıp kala,
Çitkä çakırıp ala,
Uçın kuyıp, tın gına,
Pışıldıy kolagına:

— Ni bulsa şul bulgan,—

di,—
Kaldırıyk ber yulga,— di.

Ayu bertın uylıy da,
Tirän itep sulıy da,
Uynaklatıp kiñ kaşın:

— Riza! — dip, selki başın.
Garmunnarın alalar,

At yanına baralar,
Törle plan koralar,
Torgızmakçı bulalar.
Bigräk ayu tırışa,
Torgızırga bulışa.
İñenä garmun askan,
Üze tärtägä baskan.
Tarta atnıñ koyrıgın —
Üti maymıl boyırıgın.
Sayıskan ara-tirä:

— Äydä, hap!— dip, köç birä.
Şulay bik nık tırışkaç,
Sayıskan da bulışkaç,
Tirlilär, kızalar, di,
Atnı torgızalar, di.

At aşagan, yal itkän...

Häydär kuzgalıp kitkän,
Saubullaşkan çagında
(Dönya häle tagın da!),
Ayu belän maymılga
Ber üteneçe bulgan:

— Alda ber tekä tau bar.
Kurkınıç andıy taular,
Atım tıyıla almas,
Arbamda utın kalmas,
Barısı koyılıp betär,
Hezmätem buşka kitär.
Zinhar, töşereşegez,
Bäyäsen kileşerbez,—
Dip, Häydär äytep salgan.
Tegelär uyga kalgan.
«Nişlik ikän?»— digännär,
Ahır çiktä küngännär.
Yartı yulnı ütkäç tä,

Tekä tauga citkäç tä,
Maymıl, ayu — ikese,

Arkannıñ oçın kisep,
Art küçärgä bäylilär:

— Räten taptık bit!—

dilär.

Urap totalar baudan,
At töşä başlıy taudan.
Ayu, ber kulın bolgap:

— Nık totın,— di

maymılga.
İkäüläp söyrälälär,
Döberdi büränälär.
Häydär arba östendä.
Tik kurku bar tösendä,
Ul-bu bulmasın öçen,
Ayu sala bar köçen,
Mañgayınnan tir aga,
Yöräge döp-döp kaga.
Avır bula ayuga,
Çönki ğayep maymılda:
Ul şunda uk üz eşen,
Gadätençä, onıtkan —
Baunı buş kına totkan.
Küçärneñ mıgırdavın,
May sorap şıgırdavın
Bik kızık eş dip belep,
Bara, di, kıt-kıt kölep.

Maymıl kölep barganda,
Taunı yartılaganda,
Kötelmägän eş çıkkan,
Ayunıñ yöräge kupkan
(Niçek añlarga monı?):
Töşep kalgan garmunı.
Beldermägän maymılga,
Baunı cibärgän kuldan,
Kitkän garmun artınnan.

Arba kinät tartılgan,
Kölep bargan maymılnıñ
Bau kisep kergän kulın.
Arba haman tartıla,
Maymıl karıy artına.

Karasa, ise kitä,
Kaltırıy — häle betä.
— Ayu mine utırtkan,
Häylä belän kotırtkan.
Maymıl onıta taunı,
Kuldan cibärä baunı,
Äy yögerä kıçkırıp,
Arba kitä ıçkınıp!

Içkınıp kitä dä ul,
Çokırga citä dä ul,
Yullar ayırılgan çatta
Kinät borılgan çakta,
Karalıp torgan yarga
Barıp bärelä arba.
Ayu taunıñ başında.
Bu hälne kürep şunnan,
Ul, kurkudan, şaşına,
Kulın bärä başına.
Maymıl kilep tä citmi,
Ayu soramıy-nitmi,
Çalt berne yañagına,
Ekkançı ayagınnan.

Mıymıl torgan, di, cirdän.
Bik tiz akılga kilgän...
Barıp atnı totkannar,
Arbanı utırtkannar.
Häydäre dä tabılgan —
Anıñ başı yarılgan.
Alyapkıçın sütkännär,
Akkan kannı sörtkännär.

Häydär atka utırgan,
Üräçägä totıngan,
Rähmät äytkän ille kat.
Aldında — cigelgän at:

— Na!— dip, atın

kuzgatkan.
Urman şaulap ozatkan:

— Onıtma, dustım, şunı:
Böten eştä bul ziräk,
Atnıñ taza, tuk buluı
Tau töşkändä dä kiräk!
Ayu belän maymılnıñ
Häzer kayda buluın
Teläsägez belergä,
Barıp-kilep yörergä,
İsän-sau, terelär, di,
Urmanda yörilär, di.
Ayu hiç tä tuymıy, di,
Kön-tön garmun uynıy, di.
Maymıl barmak şartlatıp,
Urmannı yañgıratıp:
«İh-ma!»— di ikän,
Kıçkırıp cırlıy ikän.

Kötäm sine

Yäş naratka söyälep kötäm sine.
Ülännärne sıypap, cil isä...
Dulkınlanıp kitär çäçkä ise,
Yaulıgıñnı bolgap, sin kilsäñ.

Yullarıña yomşak nurın sibep,
Yoldız diñgezendä ay yöri;
Bälki, soñgı kabat oçraşudır,
Kötäm sine, sin kil, kil bire!

Küzläremä nikter oçramıysıñ,
Alar sine ezläp yörsä dä...
Min söyälgän narat äytmäs inde,
Kilüeñne aldan kürsä dä.

Tik ber turgay mine añlıy bugay,
Kuşıp cırlıy sineñ isemne;
Turgay kebek keçkenä koş bulsañ,
Alıp kitär idem min sine.

Soñgı kiç bu,
Menä tañ belener,
Tañ belengän yakka yul totam,
Min barası cirdä karlı taular
Biyek ikän yözgän bolıttan.

Bolıtlarnı ütep, ul taularga
Mengän çakta bergä bulırbız,—
Minem yörägemdä bulırsıñ sin,
Bez ul sakta ikäü torırbız.

Ni disäm dä, bügen ayırılabız,
Sin kalasıñ, ä min?

Min kitäm!

Anda mine ilneñ tınıçlıgın
Saklau öçen kuygan post kötä.

Ni dim siña?
Dulkın köçle bulsa,
Erak yarga citep kagılır.
İl çigendä sakta toruçını
Yöräkle kız, tüzmäs, sagınır.

Yäş naratka söyälep kötäm sine,
Ülännärne sıypap, cil isä...
Dulkınlanıp kitär çäçkä ise,
Yaulıgıñnı bolgap, sin kilsäñ.

Min söyälgän narat kürde, ahrı,
Kilä digän sıman tirbälä.
Bälki, soñgı kabat oçraşudır,
Kötäm sine, sin kil, kil bire!

Sin kil,
Kükrägemä başıñnı sal,
Ber cır cırla, şundıy cır bulsın
Ul cır mine ciñü kırlarına
Alıp bara torgan yul bulsın.
Zäñgär yoldız

Yokısız ütä ozın tön,
Kışkı tön ozın;
Şatlanıp kötä bu töndä
Ana üz kızın.

Kiyenep çıga uramga,
Küz sala ana;
Erakta, ofık buyında,
Ber yoldız yana.

Küktägedäy gadi tügel,
Zäñgär yoldız ul;
Soklanıp yılmaya ana:
— Kızım bu!— di ul.

Oçıp yöri zäñgär yoldız
Tönge tınlıkta;
Yoldız tügel — kızı oça
Zur samoletta.

Anıñ kanatı astında —
Maktaulı ile;

Propeller, kükne yañgıratıp,
İl köçen söyli.

Bu il anı, därtländerep,
Kükkä menderde.
Tönnären küktä oçarlık
Kanatlar birde.

Äylänä ofık buyların
Bu zäñgär yoldız.
.äm yugarı kütärelä
Yoldız kebek kız.
Yamle Dim dulkınlana

Hätfädäy yäşel çiräm,
Kil, bäğrem, kil, Gölçiräm!
Yamle Dimneñ buyında
Utırıyk ikäü.
Utırıyk tañ atkançı,
Ak toman kalıkkançı,
Närsälär bar uyıñda,
Kil, söylä, irkäm.
bülek

* * *

Kil, sıyın kuyıñıma,
Sarıl sin muyınıma,
Üz it mine, tartınma,
İrkälän, yılmay!
Yazgı kiç kotlıy sine.
Altın nurların sibep,
Tekä taular artınnan
Kalka tulgan ay.

Tulgan ayga sin kara,
Bödrä çäçeñne tara,
Äyt, bäğrem, süzläreñne,
Koştay talpınıp;
Kil, koçaklıym üzeñne,
Übim zäñgär küzeñne,
Balkısın küzläreñdä
Söyü yalkını.

Ak tiräklär tirbälä,
Yäş tallar irkälänä,
Yafraklar söyli bezgä
Dim äkiyäten.
Bez bit yöräksez tügel,
Niçek tüzsen yäş küñel,
Tekälä küzlär küzgä...
Onıtılmas bu tön.

Hätfädäy yäşel çiräm.
Koçagımda Gölçiräm
İrkälänä, yılmaya,
Sıyına miña...
Yamle Dim dulkınlana,
Mähäbbät yalkınlana;
Nurın sibä tulgan ay
Dim tugayına.

Sin kızganma yörägeñne,
Yansın ul, yansın!
Keşelärgä fakel bulıp,
Aldıñda barsın.

Bogaulama hıyalıñnı,
Cäysen kanatın.
Menep aykasın ul kükne,
Yoldızlar artın.

Närsä borçıy yörägeñne:
Kaygı häm zarmı?
Yaki şağıyr kuanırlık
Şatlıgıñ barmı?

Sin şular turında kütär
Cır öyermäsen.
Cırıñda hislär yalkını
Yarsıp dörläsen!

Dörläsen, mensen yugarı,
Tön urtasında
Uynagan iyün ayınıñ
Yaşene sıman.
Anikin

(kıskartıp alındı)

Aktarılıp, kara bolıt kilä,
Kıygaçlıylar küktä laçınnar;
Karañgıda kalay tübälärgä
Çirtep-çirtep ala tamçılar.

Menä ber öy, täräzäse açık,
Öydä ana, aña yamansu;
Açık täräzädän
Bolıtlarga karıy,
Kükrägenä kısıp balasın.

Küktä ay yuk
Ana cırlıy

bu kiç karañgı,
moñı bar anıñ:

«Ätkäñ bezne sagıngandır,
Ätkäñ yırakta;
Ätkäñ bezgä hatlar yazar
Könçıgış yaktan.

Ak kar töşkäç, ätkäñ kaytır,
Sin tınıç bul, kızım —
Yaktı analık kügemdä
Berençe yoldızım...»

Söygän iren Liza sagına bu kiç,
Tamçı kungan kerfek astına.
Başın çitkä borıp, küzen sörtä,
Ul üzennän üze yatsına.

Tagın karıy Liza bolıtlarga,
Täräzädän dımlı cil bärä;
Tälgäşlänep mañgayına töşkän
Koñgırt çäçen selkep cibärä.

Bala tınıp yañgır tavışın tıñlıy,
Yä, siskänep, kinät kuzgala,
Aktarılıp kilgän bolıtlardan
Kurıkkanday bula bu bala.

Küktä ay yuk — bu kiç karañgı,
Liza cırlıy — moñı bar anıñ:

«Bez dä aña hat yazarbız,
Bäğrem, keçkenäm;
Sineñ räsemeñne salırbız
Ul hat eçenä.

Ak kar töşkäç, ätkäñ kaytır,
Sin tınıç bul, kızım —
Yaktı analık kügemdä
Berençe yoldızım...»

Karıy Liza,
Öy aldında bakça,
Bakçadagı siren kuagın
Cil selketä, yafrakları şaulıy,—
Ul yafraklar közen yugalır.

Yugalırlar alar közge cildä,
Koşlar kebek yırak oçarlar;
Koşlar kebek yırak oçarlar,
Liza kalır haman bu ildä.

Küzne çagıldırıp cäyeler kış,
Bügengedäy bolıt kuyırır,
Bolıtlardan, ak çäçäklär bulıp,
Salmak kına karlar koyılır.

Ak kar töşkäç, ire kaytır,
Bälki, ul kaytmas;
Liza tagın moñayırmı?
Bälki, moñaymas!

Ä häzergä hatlar gına kilä,—
İre yırakta;
Tomanlı taular buyında
Ul tora sakta.
Sakta tora, karıy tirä-yagın,
Taular buyı äle tın yäşi;

Alar ikäü:
Üze şlem kigän,
Ştık kigän anıñ iptäşe.
Saklıy torgan ilneñ çige bik kiñ,
Ul kotıpka barıp totaşa,
Läkin doşman

Kerer yul tabalmıy,
Tik bolıtlar ütä çik aşa.

Yarsıp akkan bolıt sirägäyep,
Ütäsennän yoldız kürensä,
Sagınganday, küz töşerä sakçı
Erak yoldızlarnıñ bersenä.

Küktä kuyırıp bolıt bolgana,
Tik omsınıp kala tulgan ay.

2

Kük bolıtlar, taşkın bozlarıday,
Kabalanıp yırak aktılar;
Ozaklamıy cılı koyaş balkır,
Ofık buyı änä yaktıra.

Taudan töşkän salkın külägädä
Tın da almıy aga tonık su;
Närsä kürsä, şuña kölep karıy,
Soñ akkan su nigä boyıksın?

Aulak urın küzläp yörgän tilgän
Tau bitenä üskän kuakka
Kilep kundı digäç...
Yantaydı da
Kire oçıp kitte yırakka.

Kuak arasına, kuyan kebek,
Yomarlanıp poskan ber keşe.
Tilgän yukka kire oçıp kitte,
Bu keşeneñ anda ni eşe.

Koşta tügel, tugan ilneñ çigen
Küzätüdä anıñ bar uyı;
Yakınaytıp karıy binokldän
Argı yakta torgan yar buyın.

Cekän kebek tıgız, salmak başlı
Kukuruzlar cilsez çaykala,
Kemnär yöri anda dulkın sıman,
Ber yugala häm ber kalkalar.

İke ofitser... nider kiñäşälär,
Tik işetep bulmıy süzlären,
Ozın buylı, ozın mıyıklısı
Tau buyınnan almıy küzlären.
Busı

Bezneñ ildän
Koyrık çänçep kaçkan
Ak bandittır inde, küräseñ.

İke ofitser yöri, tik üzläre
Nagan totıp köräk urınına,
Okop kazıtalar ber yarlınıñ
Ber kişärlek igen kırına.

Salam tuf lya kigän ber soldat,
Tonık küzlärendä ser saklap,
Yarlı igençeneñ yörägenä
Baskan kebek toyıp ayagın,
Okop urını öçen taptap yöri
Kukuruznıñ citkän sabagın.

Köräk totıp cirgä kulın suzgan
Egermegä yakın soldat bar,
Üzlärenä kaber kazıgan kük,
İrenen teşläp eşli soldatlar...

* * *

Anikinnıñ post säğate tula,
Binoklen ala küzennän;
Ülän çıklı.
Kükrägendä şuıp
Kire kitä kilgän ezennän.

Karañgılık kaplıy zemlyankanı,
Yabılganday bula işege;
Kilep basa işek tupsasına
Kıska buylı kalın ber keşe:

— Äy Anikin,
Torıp tezlän äle,
Söyençegä närsä biräseñ?
Yoklıym diseñ, yokı çehgavızı,
Hat ukıysıñ kilmi, küräseñ.

Kaderen belmisez sez hatın-kıznıñ!
Ägär ber kız miña hat yazsa,
Cide tönneñ yokısın yoklaganda:
«Siña hat!» — dip iptäş uyatsa...

Yuk, uyanmıy, yoklıy Anikin,
Sıypıy anı hava dulkını;
Çäçe koyılgançı yäşäsä dä,
Kabatlanmas rähät yokı bu!

Yuk, uyanmıy, yokı tämle...

— Dañ!., dañ!., dañ!..

Tok şikelle, böten tängä yögerep
Yañgıradı çañ.
Tupsadagı keşe,
Bärelgän tup kebek,
Sikerde kire;
Kilgän hatnı ukıp ölgermägän

Lizanıñ ire —
Anikin tordı atılıp,
Yokısın yıktı,
Soñgı çañ çıñı süngänçe
Kiyenep çıktı.

Urman artınnan urgılıp
Töten kürenä,
Urgılıp çıkkan bu töten
Kükkä ürelä.

Avıl yana urman itägendä,
Täräzälär çäçräp vatıla;
Avıp töşkän kalın örleklärdän
Utlı kümer şartlap atıla.

Töten tösle sıyırlarnıñ küze,
Çabışalar dulap urmanga,
Koymalarnı sözep çıkkan alar,
Mögez töplärennän kan aga.

— Bäğrem, balam, ike... küzem,
Bette balam... balam... ul yana!..
İke kulı belän çäçen yolkıp,
Nuştan yazıp ava ber ana.

Koyma aşa sikerä Anikin,
Ana zarın, ahrı, işetkän,
Ber çiläk su alıp koyına da
Yalkın kamap algan işektän
Taşlana ul yangan öy eçenä:
Tibep özä işek keläsen,—
Susagan et kebek ırlıy-ırlıy,
Yalkın yalap kala cilkäsen.

Bala —
Kiläçäkneñ hıyalı ul,
Häm bezdän soñ bu yäş balalar
Bez kuzgatkan köräş taşkınnarın
Köçäytüçe bulıp kalalar.
Utta kalgan bala turında da
Uyda şaulı agım kuzgala:

— Bälki,

Gasırlarnıñ isen kitärerlek
Böyek şağıyr bulır ul bala!

Utka kergän Anikinnıñ da bar
Bik yırakta kalgan balası;
Bolıtlarga karap, ul balaga
Kiçen cırlar cırlıy anası.

Kara kümer bula yartı avıl,
Sürelä yalkın;
Kümer arasında aktarına
Bu avıl halkı.

Vzvod saklıy avıl äylänäsen,
Indırlar isän;
Kuyı urman salmak dulkınlana,
Yomşak cil isä.

Tik ber ana yılıy, utta kalgan
Bala anası!
Uylamagandır ul üzläreneñ
Bolay yanasın.

Küz alması suga mançıp algan
Karlıgan kebek,
Küz yäşläre, yazgı tamçılarday,
Yaktı börtekle.

Şatlıgınnan yarsıp yılıy ana,—
Yara tözäler:
«Utta yana, bette» digän bala
Kulında häzer...

8

Karşı kilä vzvod komandirı:
— Sine kötäm, iptäş Anikin,
Min postlarga baram, prikaz bulır,
Prikazgaça bire yal it sin...

Urmanda yalgız kaldı Anikin,
Patronnarın barlap karadı;
Häm isenä töşte: kesäsendä
Ukılmagan hatı bar anıñ.

Sagındırıp kilgän hat ni söylär?
Ukımıyça kayan beläseñ?
Borçılasıñ başta,
Äyterseñ sin
Tanış tügel öygä keräseñ.

Yafrak köygän imän ışıgında
Hat ukırga urın tar sıman,
Yafrak kebek kıştırdagan hatta
Kötelmägän häbär bar sıman.

Menä şulçak közge ayaz küktän
Nider tama hatka «tıp!» itep.

Siskänä ul, çıñlap kitä başı,
Yañgır tügel — kan tamgan hatka,
Kuyı tamçı, komaç tasma kebek,
Hat buyınça suzılıp akkan.

Kipkän yafraklarga küzen teki,
Kemgä karap närsä diyärgä?
Mişa tüzmi, kır mäçese kebek,
Menep kitä yuan imängä.

Ak banditlar bezneñ çigebezgä
Kanlı taban belän baskannar,
Sakçı birelmägäç, başın kisep,
İmän botagına askannar.

Yuan imän moñsu gına
Baş iyä cilgä;
Yafraktan yafrakka küçep,
Kan tama cirgä.

* * *

Tagın atış — bomba şartlıy anda,
Görseldäşä taular, urmannar;
Çıgıp kaça kuyı kuaklardan
Posıp yatkan sorı kuyannar.

Sikereşkän citez ak tiyennär
Ak yäşennär bulıp toyıla,
Kullarında totkan çikläveklär
Şıbırdaşıp cirgä koyıla.

9

...Mişa Anikinnıñ iñ berençe
Pulyası belän
Okop kazıtıp yörgän ofitsernı
Egası kilä.

Kükrägendä şuıp bara da ul
Suzılıp yata,
Dürt ayaklap kaçkan şäülälärgä
Teş kısıp ata.

Sulau avır, ülän töplärennän
Añkıy gaz ise,
Çinap ütkän pulya kolagına
Işkıla tösle.

Alda — okop, kütärelä beräü,
Kapsulen bärä,—
Küze kanga batkan ak ofitser
Bomba cibärä.

Anikinnı, anıñ iptäşlären
Kızganasızmı?
Kilep töşä bomba böterelep,
Işanasızmı?

Ä Anikin şartlap ölgermägän
Bombanı tota,
Sekundomer toymas tizlek belän
Kire ırgıta.

Okop arasınnan, bolıt bulıp,
Tufrak börkelä,
Vulkan bärep çıkkandagı kebek,
Taular selkenä.

Komandirnıñ barıp Anikinnı
Maktıysı kilä,
Borın oçın pulya uygannı da
Sizmi ul, kölä:

«Bu yegetlär belän tundranı
Yaşärtep bula!
Bu yegetlär belän Tugan ilne
Yaşätep bula!»

10

...Sugış bara. Yalkın sulıy bu tön.
Tik Anikin kaldı ayırılıp,
Kaldı yeget taşlar arasında...
Bu ayırılu tirän kaygılı.

«...Patron bette, ayagımda — yara,
Başnı şulay taşka saldımmı?
Duslar haman ciñep alga bara,
Min bülenep yalgız kaldımmı?..» —

Di Anikin, karıy tirä-yagın,
Bik yırakta utlar kürgäli,
Tuktap sızlana da kitä tagın,
Gaolyanga(1) taban ürmäli:

«Nik oçramıy ikän berär yılga?
Belmim, nindi cirlär ütäm min?
Tukta... ni eläkte minem kulga?
Bu... kemneñder şinel itäge!»

Kaltıranıp sıza şırpısın:
«Ayakları cirgä kümelgän,
Menä kulı... salkın... ällä ülgän...
Kem dim monı...
Galim, bu bit sin!»

12

Kerfeklären kakmıy yata Ğalim.
İptäşenä küzen salmıy ul,
Kuırılgan küksel irennären
Bergä kiterep kuşa almıy ul.

1 Gaolyan — sorı töstäge kuyı ülän.

Yörägenä yakın yarasınıñ
Sın katırgıç avır buluı
İzä anı,
Azauları belän
Telen teşläp ala suluın.

Anikinnıñ talgan küzlärendä
Kaygıdan tış ömet bar sıman,
Erak tañga citez karap ala
Kuyı gaolyannar astınnan:

«Betkän kanıñ,
Tamırlarıñ şiñgän,
Sizäm, Ğalim, sineñ häleñne!» —
Üzenä dip algan ak bint belän
Ul kükrägen bäyli Ğalimneñ.

Karıy üzeneñ kanlı ayagına,
Selketmäkçe bula... yuk... avır;
Kemne kötep yatsın bu yat cirdä,
Tırnaşıpmı alga kuzgalır?

Tik Ğalimne kayda kaldırsın ul,
Kozgınnarga azık itsenme?
Moñlı karaş tekäp yıraklarga,
Sabır itsen,
Tüzsen,
Kötsenme?

Ber koş sayrıy közge tonık tañda.
Ul — ayırılıp yalgız kalgan koş,
Nindi yazmış kötä yalgız koşnı,
Niçek gomer itär bu yıl kış?

«Kaygırma, koş,
Kanatlarıñ barda
Şomlanmasın yukka yörägeñ,
Cılı yakka oç sin»,— di Anikin,
Çeholınnan ala körägen.

Tartıp karıy, teşe belän çäyni,
Çehol bavı tüzmi... özelä;
Şul bau belän pohod körägen
Kabık itep bäyli tezenä.

Uyanmasın berük digän kebek,
Arkasına sala Ğalimne:
«Kittek, iptäş, üzebezneñ ilgä,
Köçem citä, tüzäm äle min!»

Öç ayaklap, kuyı ülännärne,
Kuaklarnı yırıp, yul ala,
Belägenä yatıp yal itä dä
Çokırlarga töşep yugala.

Arkasında, tañgı kükkä karap,
Ülem kötep bara iptäşe;
Naman telsez,
Soñgı sulışında:
«Bähil bul»,— dip, bälki endäşer.

Köräktäge kanlı, avır ayak,
Büränädäy, arttan söyrälä,
Tersäkläre sıgıla Anikinnıñ,
Başı salkın cirgä terälä...

13

Tomanlı bolın östendä
Oça çıpçıklar,
Kuyı ülän başlarında
Yaltırıy çıklar.

Tamçılardan cıyıla su, —
Salkın çık suı;
Salkın su eçä Anikin,
Kükrägen uıp.

Avır täne ciñeläyä,
Susavı betä;
Şulçak ul, Ğalimne kürep,
Siskänep kitä.

Başın kalkıtkan da Ğalim
Karıy omsınıp,
Bala kebek kaltırana,
Ak telen suzıp.

«İptäşemä digän sunı
Eçtem min, komsız...» —
Di Anikin, yözen yäşerep,
Borıla tınsız.

Ul yañadan ülännärneñ
Kaga çıkların,
Koyaşka çagılıp koyıla
Çık tamçıları.

Mişa Ğalimgä su birä,
Su kömeş kebek!
Küzen yomıp eçä Ğalim,
Bu ber töş kebek!..

15

Avır buldı bu tön.
Yabalaklar
Şomlı itep nider söyläşte;
Kerfek kakmıy tön uzdırdı Ğalim,
Tañda gına kayttı iptäşe.
Utırdılar.

Yannarında — korgan mıltık...
Tabınga aş kına ölgersen,
Kiçen kümep kuygan orlık belän
Sıylaştılar alar ber-bersen.

«Sezneñ tatar halkı — maylı koymak,
Bezneñ ruslar uha dip ülä,
Ä min häzer bürtkän çumizanı
Koymaktan da tämle dip beläm.

Aşa, Ğalim, tuydır tamagıñnı,
Soñgı prolet kaldı ütäse;
Küräseñme, başın kükkä suzgan,
Ul bit bezneñ sopka tübäse!»

16

Tukta,
Kem ul bire... yar östendä?..
Ällä mauzer totkan kulına,
Taşkın taşlap kitkän
Tümgäk artınnan
Argı yaknı küzli tın gına.

Uçı belän tavışın yäşerä Mişa:
«Bu köngäçä isän kalgan bit,
Bu bit tege, kukuruz eçendä
Okop kazıtıp yörgän ak bandit.

Bezneñ çasovoyga mauzer tözi...
Borının suzgan kanga kızıgıp,
İsänläşsen üze dönya belän,
Tele kipkän sugış kozgını.

Betsen äydä,
Bir mıltıknı, Ğalim,
Tik sizdermä, atıp yıkmasın,
Kıştırdamıy gına töş arkadan,
Kamıl sıngan tavış çıkmasın».

Taular arasınnan uysulıkka
Şuıp töşkän toman şikelle,
Tın da almıy cirgä töktä Ğalim,
Tik kımşana sorı şinele.

Läkin zatvor tavışı siskänderä,
Äye,
İkeseneñ berse betüe! —
Mişa kurok tartıp ölgergänçe,
Mauzer börki sorı tötenen.

«Kalsam kalam, ülsäm üläm» tügel,
Köräşçelär bezdä ikençe:
Ciñü öçen genä ant itälär
.äm yäşilär böten il öçen.

Mişa bögärlänep baş igändä,
Galim ala korgan mıltıknı,
Sibelä yalkın, yañgırıy yılga buyı;
Kaltıranıp kitä kanatları
Aktarılıp oçkan bolıtnıñ.

Çik sızıgı bulıp aga yılga,
Yarnı astan aşıy upkınnar;
Kır ügeze kebek sırt torgızıp
Ükereşep yöri dulkınnar.

Cirgä tiyä kuaklarnıñ başı,
Kıyalarga sugılıp, cil isä;
Taşkın taşlap kitkän tümgäk kebek,
Yarda yata kara ofitser.

Galim yalgız... soñgı süzen äytä:
«Bergä utlar kiçkän çın iptäş!» —
Kükrägenä kısa Anikinnı,
Küzlärennän tama kaynar yäş.

18

Kaltırattı bolnits täräzäsen
Salyut tavışı,
Uyga çumgan Ğalim ak mendärdän
Kütärde başın:

«Kittem digen... postta torgan kebek,
Küz aldıma bas!
Sau bul, Mişa, min onıtmam sine
Häm il onıtmas.

«İlgä birgän izge antıñnı
Aklarga tırış!»
Digän süzeñ yäşär yörägemdä,
Sau bul, Mişa... huş!»

Ciñel tügel mondıy ayırılışu!
Galim boyıkkan:
Ütkännärne uylap, täräzädän
Karıy ofıkka.

* * *

Urman itägendä yaña kaber,
Mişa kümelgän.
Agaçlardan yafraklar koyıla,
Başlar iyelgän.

Venoklarga tekäp uyçan küzen,
Komissar tora,
Ä kulında Anikinnıñ kızı —
Rima utıra.

Kaygı sulışında başın igän
Bayrak astınnan
Ürelep karıy Rima änkäsenä,
Sizenä sıman.

Şatlıklarnı yäki kaygılarnı
Ana kebek his itüçe,
Belmim, bar mikän!
Hislär diñgezeneñ iñ tiräne
Anada ikän.

İnde mäñge anı kürmäs Liza,
Yakın iptäşen,
Tamçılarday bersen-berse kuıp,
Koyıla yäşe:

«Rima, kızım, menä bu kaberdä
Sineñ ätkäyeñ,
Sineñ küzläreñdä anı kürep,
Sagınır änkäyeñ!»

Venoklarga karap yılıy Liza,
Bayrak selkenä.
Agaçlardan yafraklar koyıla
Kaber östenä.

* * *

Ellar ütär, läkin bu kabergä
Bertuktausız çäçäk salınır.
Härber şağıyr aña karap yazgan
Cırı belän ilgä tanılır.

Bu cır aşa ütkän yalkınnardan
Romantika kabınır yäşlärdä,
Öyränerlär yäşlär hıyallarnı
Tormış itü öçen yäşärgä.

Min üzem dä batırlarnıñ yulın
Hıyalımnan bik yış ütkäräm,
Alar birgän toygı yalkınnarın
Fakel itep öskä kütäräm!

Click or select a word or words to search the definition