Şiğırlär - Ähmät İshak

Sin ciñeldeñ, diñgez!

Uynıy idek, diñgez, tın suıñda
Bez, yıraktan kilgän yegetlär,
Kükkä sibep koyaş nurlarında
Ence kebek matur kübeklär.

Dulkınlana ideñ akrın gına
Bezneñ belän uynap sin anda;
Kısa ideñ yomşak koçagıña,
Bez sikerep siña çumganda.

Sineñ belän köçne sınap karau
hiç yuk ide bezneñ uylarda:
Köç citmäslek, tiñsez gigant belän
Kem uylasın şulay uynarga!

Açulanıp, kinät sin yarsıdıñ
Dähşätle häm matur tös belän,
Kütärelde tau-tau dulkınnarıñ
Buysınusız, gorur köç belän.

Bez, soklanıp sineñ maturlıkka,
Sikerep, çumıp, haman uynadık.
Ozatkanda bezne yırak yulga,
Şayaruıñ diyep uyladık.

Yözä ide sindä, yırak kerep,
Cırçı yeget bezneñ arada...
Dulkınnarıñ belän ber ırgılıp,
Sin taşlandıñ kinät añarga.

Ällä inde şulay yaratkanga,
Cibärmäskä teläp yanıñnan,
Alıp kitteñ anı yıraklarga,
Tirängäräk haman yarıñnan.

Ul kıçkırdı, bezdän yärdäm sorap,
häm bez berdän siña taşlandık.
Sineñ belän, diñgez, köçne sınap
Tartışırga şunda başladık...

Aktarıngan dulkınnarıñ yarıp,
Kullarınnan anıñ tottık bez,
Koçagıñnan sineñ tartıp alıp,
Yarga anı alıp çıktık bez.

Ni eşlärgä belmi, açu belän
Zur kullarnı suzgan şikelle,
Dulkınnarıñ sineñ yarsu belän
Bezneñ öskä, yarga sikerde.

Yarsınasıñ yukka, açulanıp,
Bez birmäbez anı tagın da...
Sin ciñeldeñ, diñgez, köçsezlänep,
Çın duslıknıñ köçe aldında!

Nişlim ikän?

Çäçäklärgä tiñli şağıyr sezne, ,
Şomırtlarga — kara küzegezne,
Çıltırap akkan çişmä tavışına —
Sezneñ äytkän härber süzegezne.
Ällä şağıyr tügel mikän soñ min? —
Çäçäklärgä sine tiñläştermim.
Karap toram — küzeñ näq küz tösle,
Süzläreñ dä bik gadi süz tösle.
Ala almıym läkin küzläremne,
Tuya almıym tıñlap süzläreñne.
Äytçe miña, dustım, nişlim ikän?
Başkalardan şulay sin kim mikän?
Ällä sine çäçäklärgä tügel,
Çäçäklärne siña tiñlim mikän?

1905-1991

Şağıyr häm tärcemäçe Ähmät Gabdulla ulı İshak 1905 yılnıñ 1 mayında Kazan şähärendä kontorşik ğailäsendä tua. Oktyabr revolyutsiyäsenä qadär ul ataklı «Möhämmädiyä» mädräsäsendä belem ala, ä 1919 yılda Tatar pedagogiyä tehnikumında ukuın dävam itterä. Şuşı yıllarda icat belän şögıllänä başlıy. Anıñ «Kızıl koşlar» isemle berençe şigıre 1923 yılda «Kızıl Şäreq yäşläre» curnalında basıla. Şunnan soñ anıñ şiğri äsärläre häm törle temalarga yazgan publitsistik mäqaläläre, oçerkları respublika köndälek matbugatında yış kürenä başlıy.
1925 yılda Ä.İshak Mäskäü Däülät kino tehnikumına ukırga cibärelä. Soñrak ul Mäskäüdä çıga torgan «Eşçe» gazetası redaktsiyäsendä ädäbi hezmätkär bulıp eşli. Şuşı çorda tatar ädipläre, bigräk tä M.Cälil, belän yakınnan aralaşa, küp yaza, köndälek matbugatta yış basıla. 1929 yılda Mäskäüdä Üzäk näşriyätta çıkkan «Taş uramnar cırı» isemle kitabı belän talantlı şağıyr bulıp tanıla. 1928 yılda Ä.İshak Kazanga kayta häm 1939 yılga qadär «Kızıl Tatarstan» (bügenge «Vatanım Tatarstan») gazetası häm «Çayan» curnalı redaktsiyälärendä eşli. 1939-1942 yıllarda ul SSSR Ädäbi fondınıñ Tatarstandagı väkile bulıp tora.
1942 yılda armiyä saflarına alına, härbi pehota uçilişesın tämamlap, Yırak Könçıgıştagı häm Ukrainadagı härbi çastlarda vzvod komandirı bulıp hezmät itä, soñrak diviziyä gazetası redaktsiyäsendä eşli. Sugıştan soñ Ä.İshak tulayım icat eşe belän şögıllänä.
1963-1967 yıllarda «Çayan» curnalında baş redaktor bulıp eşlägännän soñ, tagın yazuçılık hezmäte…
Ä.İshak citmeş yılga yakın aktiv icat gomerendä zur ädäbi miras kaldırgan kaläm ostalarınıñ berse. Üze isän çagında anıñ kırıklap kitabı dönya kürä. Bu kitaplarda şağıyrneñ şiğırläre, poemaları, satirik häm yumoristik äsärläre, mäsälläre, balalarga atap yazılgan äkiyätläre, opera librettoları, Gabdulla Tukay häm Musa Cälilneñ poetik ostalıgın tikşerügä bagışlangan ädäbi-gıylmi hezmätläre häm başka tör ädäbi yazmaları tuplangan. Ädipneñ rus klassik şağıyrlärennän, Şäreq häm törki halıklar poeziyäsennän başkargan tärcemäläre genä dä, küläm yagınnan sanaganda, yöz meñ yuldan artıp kitä.
1985 yılda şağıyrneñ saylanma tärcemäläre tuplangan «İlhamnar çişmäse» digän külämle kitabı basılıp çıga.

Ähmät İshak 1991 yılnıñ 24 iyünendä vafat bula.

Click or select a word or words to search the definition