Niçek Min Cirebezne Kotkardım

Keşelek kotkaruçınıñ monologı

Ey, tılmaç, kil monda! Nimä soraydar alar? Kalay 1 min Zemlyu spasat ittem? Häzer, häzer, rasskazıvat itäm. Yışe nimä soraydar? Poçemu min tatarsa belmäyem? Poçemu belmäyem, beläm! Min toce tatar – mişärskiy tatar min. Kalay andaşırga mişärskiy? Eto znaçit, süläşäm min şulay – russkiy i tatarskiy süzlär meşäyt itäm, şuña kurä mişär. Añdamıygız? Ä, nimä sezdän alañ inde – tupas baştar.

Sez suraygız, kalay imenno min Zemlyu spasat ittem? A vot şulay ittem inde. Tılmaç, sin anda perevodit itäsen me?

(Ukıçılarnı yalıktırmas öçen kalgan tekst kotkaruçı telennän gomumplaneta telebezgä tärcemä itep kürsätelgän)

Sez sorıysız, niçek näq miña Cirebezne kotkarırga turı kilde? Menä şulay kilde inde. Ahırzamannan soñ öçençe kondä şul häl bulıp çıktı. Tege vakıtta min ahırzaman turında bernärsä dä belmägän idem, öçençe köne bulganın da soñrak kına beldem. Tege vakıtta minem här kön sayın keçkenä ahırzaman bula ide, irtädän başlap (baş miyämdä genä inde). Äye, min eçüçe, buldım eçüçe häm bulaçakmın. Şuña östäp şul häl belän gorurlanam. Döresen äytkändä, häzärge vakıtta şul süzdä ikençeräk mäğnä küzdä totıla. Läkin süz häzer başka närsälär turında. Süz menä närsä turında – niçek tege vakıtta şul eçüem mine kotkardı häm niçek soñrak min böten Cirebezne kotkara aldım.

Alar bit, tege, niçek alarnı soñrak atagannar – mendroidlar şikelle. Menä şulay, şul mendroidlar nindi kabahät eşlägännär – alar üzläreneñ dönyasınnan beznen mesken planetabızga şulki kup belgesez nurlanış cibärgännär, 48 säğattä nindi genä bulsa da fiker yörtä torgan bändälärnen böten añ eşçänlege tuktap torgan. Tögälräk äytkändä – baş miyälärendä bernärsä dä kalmagan ide – bezne cılı köyençä kilep alırga mömkin ide. Älbättä, şul nurlanış ikençe kötmägän effektlar birde – kemneñ kanatları usep kitte, kemnen, mindäge şikelle, cabralar uskännär. Şuña kürä häzer şul cabralı keşelärne eçuçe dip atap yörtälär – bez härvakıt eçärgä mäcbür, eçmäsäk, cabralarıbız korıp, katıp betälär.

Şul hällär soñrak bulgannar, min barlık keşelärne kotkargannan soñ. Kızık, ällä mendroidlarnın nurlanışı mahsus şundıy effekt kiterde – bezne, potentsial kolların izärgä cinelräk bulsın öçen, ällä çınnan da kötmägän effekt bulıp çıktı.

Läkin süz ikençe närsä turında. Nişläp sez mine härvakıt bülägez! Närsä turında min… Ä… Äye! Öçençe kön turında. Menä, di, tordım min irtän, pohmeldän inde, gädättä şikelle. Känäfi yanında kul belän ezläp aldım – ops! … – yuk şeşäm. Menä şaytan, avızına siyäem! 2 Küzläremne açırga turı kilde, açtım ber küzemne – karangı. Añlamadım, kiçäge ut sündermi kaldırdım şikelle. Açtım ikençe küzemne – barıber karangı. Gäcäp, kompyuter dä endäşmi. Gädättä ul mindä härvakıt eşli, berençedän – akıldan şaşmas öçen, ikençedän –elemtä totu öçen, öçençedän – vakıt belü öçen.

Yu-yuk, uylıym, monda närsäder döres tügel. Bülmädä karangı, kompyuter endäşmi, eçärgä yuk. Şuña östäp ällä-nindi is kilä – naçar, hastahanä ise. Ällä tagın hastahanägä eläktem. Bervakıt bulgan häl – reanimatsiyägä eläktem. Mindä bit şundıy dävalap bulmıy torgan çir – Bulbulğeymer sindromı anıñ atı. Baş miyäse belän närsäder. Döresen äytkändä – miña eçärgä dä yaramıy. Ägär artık eçep kuysam – bötte-kitte, öyänäk kilä başlıy. Bötänläy eçmäskä dä bulmıy – tüzäalmaslık avırtu bit. Min öyränep tä ölgerdem – kupme yarıy, şulhätle genä eçäm. Küräsen, bu vakıtta artık eçtem – bernärsä dä häterlämim. Tagın, ägär bu hastahanä, nindi dä bulsa can iyäläre bulırga tiyeş, şäfkat tutaşları mäsälän. İkençe yaktan, kulıma daru tamıza torgan inä kagılgan. Alaysa, çınnan da hastahanä, läkin närsäder buldı – ällä ut sündergännär, ällä tagın närsäder.

Min torıp, ös-baş kiyemem şkaftan tabıp kidem, palatadan çıktım. Koridorda da berkem yuk, lampalar yanmıy, tik täräzälärdän az-maz yaktılık töşä. Baskıç mäydançıgına barıp cittem – anda ak halatlı kemder yata. Yakınrak kilgäç, küzemä idändä yatkan kipkän kan bärelgäç, toşendem – ul bändä küptän mäyet inde. Närsä monda buldı ikän, ällä tagın, beznen zamanadagı moda buyınça, totınlarnı basıp algannar, bulmasa hastahanä astına bomba salıp kuygannar. Barıber, monnan tizräk çıgıp kitärgä kiräk.

Uramga çıkkaç töşendem, närsäder naçar äytergä az bulır, barlık närsä naçar dip äytergä kiräk. Uram buylap gravimobillär häräkätsez elenep toralar. Alar eçendä keşelär, mañka, sölägäse agızıp, üz astına tärät itep utıralar. İse avır. Küzläre buş, baş miyälären kemder çistartıp kuydı küräseñ. Şundıy hällärdän kotım oçtı – kurkınıç töş küräm yağni sataşam läbäsa. Hättä eçüemne tuktatu kiräge turında uylap ölgerdem. Soñrak, äzräk üz añıma kerä başlagaç, şulhätle eçäsem kilde, bötenesenä kul belän seltäp kuydım da, tizräk kibet yagına çaptım.

Barıp citsäm – tagın kurkınıç küreneş – işekläre cilbägäy açık, saklauçı idän östendä utıra, pistoletı belän uynıy. Näq şul turında uyladım gına, ul tätegä 3 basıp ölgerde. Pulya kolagım yanınan vıc-c-c itep ütte. Atu tavışınnan şunda uk yırak tügel idändä utırgan satuçı hatınnar ber köyenä kuşılıp akırıp yılap cibärdelär. Min saklauçı kulınnan tizräk pistoletnı tartıp aldım häm yıragrak atıp bärdem. Şunnan hatınnarnı tınıçlandıra mataştım. Kaya inde! Alar tagın da köçleräk ularga totındılar. Ölkän keşelärneñ balalarça kılanuı miña tagın da kurkınıçlık östäde. Läkin, närsägä kilgänemne onıtmadım – tizräk stellaclarga bardım. Ber atnaga citärlek itep tutırınganmın. Kire kassalarga kaytsam, tüli almadım – böten elektronika eşlämi ikän. Urlap alırga yaramıy bit, kesämdä küpme bulgan akçalarımnı tälinkägä salıp kaldırdım.

Kire uramga çıktım. Anda, yırakta, nindider häräkät. Nindider keşelärgä ohşagan bändälär gravimobil totıluların 4 taratırga tırışalar. Akıldan şaşkan keşelärne nindider, aerostatka ohşagan apparatka tutıralar. Min başta şularga barıp böten hällär turında soraştırırga telägän idem, soñrak kire uyladım – arakımnı tartıp alırlar tagın. Minem bit, döresen äytkänçä, bulgan akçam böten algan arakıga citmäde. Şuña kürä üzem yakka yul tottım häm şundıy karar çıgardım – başta eçep, başımnı turaytırmın, şunnan gına bötenesen tikşerergä häm rätlärgä çıgam. Menä şunda, öy aldımda ul miña oçradı. Kem ul? Kem bulsın, mendroid älbättä.

Başta tagın kurkıp kaldım. Nişläp kurıktım, sorıysız? Yuk, bernindi tege, niçek anı, ä-ä-ä, ksenofobiyä yuk ide. Rizamın, bezneñ zamanada kup keşelerdä şul ksenofobiyä buldı. Döres, häzer, şundıy räveşlär baylıgında, ksenofobiyä zatı la yuk, anın turında süz kuptarmaska da bula. Ä tege vakıtta, sin närsä, u-u-u, tire töse ikençe me, citte – yat, bezneke tügel. Mindä lä ğayep buldı, yaratmadım min tegelärne, niçek alarnı, ä-ä, negrılarnı. Bik uk cene söymädem dip äytergä bulmıy, bolay gına, äzräk yaratmadım, üzegez beläsez, ni öçen. Ni öçen, şul inde, ni öçen bezneñ bisäläräbez 5 alarnı yaratkan oçen.

Gomumän, ul näq gadi genä keşe buldı, kiyemsez bulganına karamastan. Min başta uyladım – tagın ber psih, tışta may ayı tügel – oktyabr bit. Soñınnan gına, ul äylängäç kenä, kurıktım, çönki bite belän ul näq tege vakıttagı Räsäy prezidentı ide. Min eçüçe bulsam, tagın dävalap bulmıy avıru bulsam, miña berkem türä tügel bulırga tiyeş şikelle. Läkin Räsäy prezidentınan äzräk kurıktım, ayıruça ul İnternet-terroristlar turında äytkän süzdän soñ: «Bez alarnı traktirlarda çılatıp ütererbez!» 6 Kem onıtkan, şularga häterlätäm – ul zamanada İnternet-kafelarnı traktir dip atap yörtkännär.

Menä, tagın sez mine bülägez, närsä turında süzem buldı? Ä, äye, toram inde min, küzläremne täkkäp, häm uylıym, närsä ul monda eşli. Ul da tora, küzläre şakattıp, min töşendem – keşegä yärdäm kiräk läbasa. Närsä bulsa da, prezident bit, bolay kaldırırga yaramıy. Kullarımnı suzdım häm äkren genä anıñ yakka baram. Üzem anı tınıçlaganday: «Kil ätkäyeñä, kil kulıma» - dim. Läkin şul bändä tup turı küzemä karap aldı häm şunda uk başımda nindider işeklär şap itep açıldı, nindider ütäli cillär oça başladı. Näticäsendä töşençä 7 barıp çıktı – sorıy ul minnän: «Sin akıllı keşe me?» Başta añlamadım, älbättä akıllı didem. «Yuk» - añlatıp birä ul (fiker räveştä älbättä) - «Sin Homo Sapiens törlekkä keräsen me?» «Äye, Homo Sapiens min.» «Alaysa, nişläp sin üz añında kaldıñ?» - sorıy. «Añlamadım, nişläp min üz añımda bulırga tiyeş tügel?» - kire soradım min.

Monda ul miña barlık närsäne añlatıp, açıklap kuydı, şundıy märhämätle mendroid äläkkän. Alarnıñ mädäniyäte mahsus nurlanış kullanıp bezgä höcüm itkän. Üze ul mendroid – mentallı android añlaşıla, yağni «kvazibiologik 8 kibernetik megasistemasıñ kvantı 9». Yağni ul çın çit planeta can iyäse tügel, tik empirik 10 mäğlümatlar cıyu häm idärä üzäkkä tapşıru oçen kullanıla torgan avtomat. Çit planeta bändäläre üzläre monda kilä almıylar. Şuña kürä kiñlek-vakıt kanalları aşa mendroidlarnı cibärälär. Mendroidlarnı ber un keşedän kopiyä itep eşlilär. Şuña kürä alarnıñ bite bereş bulırga mömkin. Böten alarnıñ mädäniyäte – berdäm añ şikelle dip äytergä bula. Barlık mendroidlar belän şul añ idärä itä, çönki ul kuptarmaklı häm bervakıt berniçä milliard mäsälälär çişärgä bula ala. Bu mendroidnıñ burıçı – can iyäläreneñ yaña törläreñ ezlärgä häm tikşerergä. Şuña kürä ul mine şunda uk ütermäde, ä kiresençä, kızıksınıp kitte.

Bezneñ mädäniyätebezneñ bötenläy bötkäne turında işetkäç, käyefem biguk bozıldı. Minem bit kızım da bar kaydadır, onıklarım da bulırga tiyeş. Alay bulgaç, alar da häzer üterep böterelmägän bükännär şikele mañka, sölägäy agızıp yatalar mı? Min üzemne bik naçar toydım, hättä uyladım – kaytam öyemä, songı vakıtta tuygançı eçep alam da, şunnan minem belän närsä telilär, şunı eşläsennär. Bulmasa, üze üzem belän beräy närsä eşlärmen. Borıldım da, öygä taba yul aldım. Ä mendroid, äşäke, sukınıp katsın 11 inde, tagın artımnan kalmıy. «Añlatıp bir», - di, dörese fiker cibärä inde, – «Niçek sin bezneñ nurlanıştan saklanıp kala aldıñ?» Min aña: «Yuk, äytmäm», – dim, – «Firmam sere! Häm gomumän, kit, yabışma, min eçärgä telim».

Ä ul kalmıy, küzemä karıy, baş miyämdä seremne açıklarga mataşa. Nindi inde ser, min üzem dä belmädem, nik üz añımda kaldım. Etärdem, etärdem anı, ahırda ul mine kurkıta başladı – häzer mendroid-soldatlarnı çakıram, di. Alar sine tiz genä sereñne açıklarga mäcbür itärlär. Yuk, sizäm, kaldırmas mine şul «prezident-rezident». «Ya», - min aña täkdim ittem, - «Äydä, ägär minem belän eçäsen, min siña bötenesen söyläp birermen».

Ahırda bez ber berebezne añladık diyärgä bula, öyemä kittek. Min eçtän genä uylıym inde: «Şul mendroid – künekmägän bändä – tiz itep iserep kitär häm başka miña bäylänmi torır». Ya, dimäk, salıp birdem aña, añlatıp birdem – niçek yotarga, niçek aşap kaplarga – min bit ahmak tügel, iskärtep kuymaslık itep eçerergä. Ya, eçep cibärde ul, küräm – oşadı. Kızık, di, ä bez mendroidlarnı şulay kullanırga belmädek.

Şunnan ul, bäylänüçän äşäke, tagın seremne sorıy başladı. Ä minem başımda berençedän uk äzräk yalkınrak bulıp kitte häm ällä kaydan akıllı gına fiker kerde: «Menä şul arakı mine nurlanıştan saklap aldı». Gädäti keşelär üz añnarında bulganda, min komada buldım, yağni baş miyem bötenläy eşlämäde. Tiyeşençä, nurlanış, ul saylanuçan bit, miña timäde. Minem baş miyämdä elägergä mömkin bernärsä bulmadı. Fikerem menä digän buldı, döres tä şikelle, läkin min anı bolay gına mendroidka tapşırırga cıyınmadım. Tik alıştıru: sin miña, min siña, küzemä küzeñ, teşemä teşeñ. Kıskaça, min da şul çit planeta can iyäsennän sorıy başladım: niçek höcüm ütä, küpme alar monda, keşe tännäre belän närsä eşlilär häm başka şundıy uk soraular. Närsägä dip sorasagız, üzem belmim – gädätem inde – bernärsä buşlay birmäskä.

Mendroidnın tele arakıdan yomşargan, ul bik cinel bulgan serlären açtı – küräseñ uylagan, nişläp äytmäskä, barıber miña kup kalmagan dip. Gomumän, närsä min beldem. Höcüm alarnıñ donyasınnan açılgan kiñlek-vakıt kanallar aşa ütä. Cirebezgä kup bulsa, bernikader yöz men mendroid cibärelgän. Alardan başka – törle apparatura - nuratışlar 12, inkubatorlar, konservatorlar häm başkalar. Keşe gäüdälären alar mahsus üzäklärgä taşıylar. Şul yäsle şikelle üzäklär, härber azmı-küpme zurrak bulsa da, şähärlärdä bar ikän. Şul «yaslelärdä» keşe tännären ayırım tartmalarga tapşıralar, anda alarnı aşatalar, çistartalar häm iñ möhime, iñ kurkınıçı – çit planeta bändäläre teleñä häm kılanuına öyrätälär. Keşelärneñ baş miyäläre nurlanıştan soñ imgäk balanıkı şikelle tap çista bit.

Bez mäğlümat belän urtaklaşu vakıtında ber şeşä kitte, ikençesen beterdek, öçençesen dä başlandık. Yuk, uylıym, menä eçä mendroid, añlarga da bulmıy, ällä iserep kitä me, ällä isermi me. Kuıp çıgarırga vakıt inde, arakımnı eçep böterä bit. Şul turıda uylarga da ölgermädem, ni küzem belän küräm, nişläpter ıgı-zıgı kitkän arakı-kärdäşem. Kurıktı da äytergä bula – agarınıp kitte, küzlären miña şakatıp teräde. «Nindi mätdä sin miña eçeräsen?», – sorıy, – «Nişläp ul şundıy näticä kiterä?» Min sorarga cıyındem-niyätländem: «Nindi-nindi näticä kiterä?», mendroid başın tottı, anı selketep tä kuydı. Miña anın fikerläre dä barıp citte: «Tizräk 356341 nomerlı mendroid sünderergä. Tözätä almıy torgan hata çıktı. Kiñlek-vakıt kanalların yabuı ihtimalı – 98%.» Anın tagın da fikerläre buldı, min bötenläy häterlämim inde, läkin närsäne yahşı itep añladım – bu mendroid iserep kitkännän alarnıñ böten mädäniyäteneñ başı cineläygän häm planetalarında böten närsä bozılıp kitkän. Ahırda mendroid şulki tiz itep töşkän, äyterseñ Vindovs töşte 13. Min başta bötenläy töşenmädem, hättä kilep, tibep karadım, salışmıy mı dip. Soñrak, başka mine berkem başımnı katırmas ikänen töşengäç, şulki şat buldım, üzemä iñ zur dusıma şikelle itep saldım, üzemneñ saulıgım öçen eçep cibärdäm, tagın saldım. Menä inde ul bähet – kupme telisen, şulki eç. Läkin yuk, närsäder miña tınıçlık birmi, tirgi mine ber uy – niçek anda kızım, kiyävem, onıklarım da, zur inde bulırga tiyeş. Närsä äytmä, tugan kanım bit, kotkarırga kiräk. Yaratmasalar da mine, bezneñ zamanda eçuçelärne berkem yaratmagan inde, barıber kotkarırga kiräk.

Aldım min avırrak timer tayak, ike şeşä östädem, yul çıkkança aşanıp aldım, kittem şul «yaslelärgä». Allaga şöker, mendroid, ülmästän alda, bezneñ şähärdä ul «yasleneñ» kayda ikänen kürsätergä ölgergän ide. Uramga çıksam, anda bötenese başkaça – tınlık, näq ayıklık cämgıyateneñ saytında şikelle. Härber binalar nindider elpä belän kaplangan – min çıkkanda şundıy elpä yarıp çıktım, läkin ul tiz genä üz-üzennän tözälde. Niçek miña soñrak añlatıp birdelär – mendroildar şunı saklap kaldıru öçen eşlägännär. Soñrak cinelräk faydalanırlık bulsın dip. Uramnar tap–çista, gravimobillär, keşelär yuk, tik barlık cirdä sünep kalgan (ülgän?) mendroidlar yatalar. Bezneñ şähärdä «yaslelär» üzäk stadionda bulganga, şul yakka taba yul aldım. Zur yat ak binanı yıraktan kürep aldım – ul 200 metr biyeklektäge şikär kantı şikelle ide.

Eçenä kergäç – anda keçkenä genä zal, ä urtasında ber ütä kürenmäle cemeldep torgan kub kürdem. Şul biyeklege belän minnän zurrak tügel kub üze kup sanlı bülekçälärgä bülengän. Här bülekçä eçendä keçkenä keşe sürätläre kürenä. Ber bülekçägä kulımnı suzgaç, ul kinät üsep kitte häm min anın eçendä şikelle buldım. Karasam, yanımda matur gına şär-yalangaç hatın yata. Ber närsä genä mindä ciränü hisem uyatıp kuydı – ul hatın bervakıt stenadan tırpayıp torgan imezne imärgä häm eçäkne buşatırga ölgerde. Şuña östäp ällä-kaydan küñel kaytargıç ulau tavış kilä başladı. Niçek min añladım – ul tavış mendroidlarnıñ söyläşüläre bulgan ikän. Şul tavışnı ezläp başımnı bordım. Häräkätemnän soñ bülekçä süräte kinät sünde häm min üzemneñ yanadan kub aldında torganımnı kürdem. Min añlagança – şul kub, ul böten «yasle» belän idärä torgan üzäk ikän.

Başta min üzemnekelärne ezlärgä mataştım, soñınnan añladım – faydasız eş ul – monda böten şähärdän häm tirä-yaktan cıyılgan keşe gäüdäläre. Minem hisabım buyınça millionnan artık. Äger härberesenä ber sekund kına tükkändä dä, barlıgı 278 säğat, yäki 12 täülek çista vakıt kiräk kilep çıga. Işanmasagız, üzegez isäpläp karagız. Şuña östäp, miña aşarga da yoklarga vakıt kiräk bit. Döresräge, ezlänügä aydan az tügel kitär. Ä vakıtnı äräm itmäskä kiräk, çönki här säğat sayın monda yatkan tännär keşe tügel, alar bargan sayın çit planeta bändälärenä äylänälär. Berençe çiratta çit planeta bändälärneñ söyläşü cibärä torgan çıganaknı 14 tabırga kiräk. Yartı säğat häm ber şeşä şuña kitte. Gädättägeçä, bötenese bik gadi kilep çıktı – stena buylap utırgan ber şkafta keçkenä töymä taptım. Şul töymägä baskaç şkaf miña şämähä tösle kristall çıgarıp birde. Ulau tavışı şunda uk bötte.

Üz-üzem belän kenäğat bulıp, yal itärgä niyätländem, läkin çıkmadı. Äle genä şeşä tamagınnan eçep ölgerdem, şunda uk başımda tagın ber fiker yaktırıp çıktı. Ul fiker şul kädär kinät kilde, arakı tamakka kerä yazdı. Yaña fikerem gadi, läkin bik küätle buldı – çit söyläşüne alıp taşlau gına citmi. Keşelär şul vakıtta çit planeta bändäläre bulmaslar, läkin çın keşe dä bula almaslar, gomergä akılsız tile bulıp kalırlar. Yağni alarnı kire keşe söyläşüenä öyrätergä kiräk. Äytüe cinel, öyrätergä, läkin niçek? Närsägä öyrätergä, niçek beznen mäğlümat çıganakların alarnıñ öyrätü sistemasına totaştırırga. Kıskaça, taptım üz-üzemä tagın ber eş. Läkin, niçek bezdä äytälär – tormışka aşıra almaslık närsä yuk. Öyrätü yazmalar urınına min DVD–diskısında äkiyät cıyıntıgı kullana aldım. Min anı küptän inde kızıma algan idem, üzem äkiyät söylärgä yalkaulangan vakıtta kullanı idem. DVD–uynatkıçnı da çit planeta sistemasına totaştıra aldım. Buşka mı ällä min osta-elektronçı bulıp 20 yıl eşlädem, kullarım eşne onıtmagannar äle. Yoklarga min irtä belän genä yattım, dinamiklardan älege güzäl äkiyätneñ süzläre çıga başlagaç kına: «Näq Kazan artında bardır ber avıl – Kırlay dilär …»

Menä inde kıskaça barısı da. Tagın närsä söyläp birergä? Niçek min ike atna buyı böten kontinentlar buylap yördem, barlık «yaslelärdä» çit planeta kristalların äkiyät cıyıntıgına alıştırıp? Gafu itegez, härbär halıkka üzeneñ äkiyätläreñ ezlärgä vakıtım bulmadı, närsä kul astımda buldı, şunı kuydım. Häzer barlık keşelär tatarça söyläşügä min ğayeple yäki layıklı – kem niçek añlıy inde. Tagın närsä söyläp birim? Niçek min ike yıl buyı gayat zur balalar bakçasınıñ mödire buldım, şunnan tagın biş yıl – bötendönya mäktäbeneñ direktorı buldım mı? Ällä keşelärdä mutatsiyälar başlanu turında? Niçek kayber keşelär akıldan şaşına başlagannar, suga batıp ülgännär, kanatları tüzmägäç töşep ülgännär?

Barlık närsä turında min äytä alam, läkin ikençe tapkırda, yäme? Ä häzer min kittem, miña arakı vannasına kerergä vakıt. Änä, tirem yarıla başladı, cabrılarım da katıp bötkänner. Üzegez beläsez, bezgä, eçuçelärgä, arakısız ozak yörergä yaramıy.

Lesnikovo avılı – 2002 yıl.

Click or select a word or words to search the definition