Moñlı Çişmä

(şiğırlär)
Minem küñelem moñnarında tirbälergä teläp bu kitapnı kulına algan şiğır söyüçe dustım! Miña kuşılıp moñlansañ, sagışlansañ, ägär sineñ ömetläreñne aklagan bulsam, min bik bähetle.

Kötmägändä, uylamaganda yaza başlagan şiğırläremne bergä tuplap, kitap itep bastırıp çıgaruda yärdäm itkän barlık keşelärneñ üzlärenä dä iñ izge teläkläremne citkeräm.

Rähmätemneñ iñ zurısı – yaña tugan şiğırläremne berençe bulıp tıñlauçı, aña bäyä birüçe, mine tudırıp, tärbiyäläp üstergän gazizlärdän gaziz äniyemä, tugannarıma, balalarıma, duslarıma, onıklarıma, hezmättäşläremä.

«Şiğırläreñ köy sorap tora, alar cırlar bulıp yañgırarga layık», dip sanap, şiğri tälgäşläremne matur-matur moñlı köylärgä salgan üzeşçän kompozitor Rubis abıy Zaripovka ihlas rähmätlemen.

İcat yulımda oçrap, iñ yakın kiñäşçemä äverelgän, şiğırläremneñ kileşmägän cirlären kileşterep, küñelemne töşermiçä, üzeneñ cılı süzläre belän kanatlandırıp torgan, kıskası, bu kitapnı çıgaruda töp rolne başkargan şagıyrä Siren Yakupovaga olı rähmät hislärem barıp ireşsennär ide dip telim.

Minem icat gazaplarımnı häm söyeneçläremne büleşkän, miña härvakıt ışanıçlı teräk bulgan, tön yokıların kaldırıp, kompyuter artında şiğırläremne bitlärgä salgan ulım Maratka da iñ izge niyätläremne citkeräm.

Häm, älbättä inde, minem icat cimeşläremne kitap itep bastıruda matdi yärdäm kürsätkän İcau şähärendä yäşäp yatuçı ğailä duslarıbız Gölnur belän İldus Häyrullinnarga çın küñelemnän rähmät äytäm.

Avtor.

1 bülek

Olı yul sukmagı

Olı yul kürsätte Hoday,
Omtıl, diyep, sin, şunda.
Kiläçägeñ matur bulır,
Çıksañ ägär şul yulga.

Aşıkmıyça gına atla
Üzeñ tapkan sukmaktan.
Küñellärgä iñsen cılı
Sin kabızgan uçaktan.

Äzerlä sin köçläreñne
Zur yullarga çıgarga.
Şiğırläreñ tuıp torsın
Cırlar itep cırlarga.

Bügen yazgan şiğırläreñ –
Olı yulga sukmak ul.
Kurıkma alga atlarga,
Kıyu da, köçle dä bul!

30.01.2008

Yaşärgä yaratam

Kışkı salkın açı burannarda
Kire kayttı yämle cäylärem.
Acaganday uylar, hislär uynıy,
Äyterseñ lä gomer bäyrämem.

Yarlarına sıymıy yazgı taşu,
Minem hislär taşu şikelle.
Küñellärgä sıymas hiskäylärem
Cırlar bulıp aga, tügelä.

Cırlap yäşim min bügenge köndä,
Kaygı-şatlıklarım añlatam.
Şundıy rähät cirdä yäşäüläre,
Min yäşärgä cirdä yaratam.

31.01.2008

Gomer – ber mizgel

Tormış kuabız dip kabalanıp,
Sizmi kaldık yıllar uzganın.
Sizmi kaldık yäşlek uzganın da,
Hislär sürelep, töslär uñganın.

Kay arada gomer ütep kitkän,
Ölgermi dä kaldık yäşärgä.
Hoday tagın yäşäü büläk itsä,
Beler idek anısı nişlärgä.

Läkin yäşäü barı ber birelä,
Gomer kıska – barı ber mizgel.
Yäşik anı räncü-üpkälärsez,
Ükenmäslek bulsın här mizgel.

15.12.2007

Agıla küñelem moñnarı
(Cır)
Rubis Zaripov köye

Küñelem moñnarı agıla,
Agıla sagışım taratıp.
Çişmälär agışın tıñlıymın,
Tıñlıymın tavışın yaratıp.

Küñelem moñnarı agıla,
Agıla sagışım cır bulıp.
Çıñlıylar yörägem kılları
Çişmälär tavışına kuşılıp.

Küñelem moñnarı agıla,
Agıla cır bulıp yırakka.
Cırlarım artınnan küñelem
Aşkına yırakka-erakka.

19.02.2008

Birçe sabırlık

Ap-ak karlar yaugan cir östenä
Aklık, saflık östäp dönyaga.
Kuanıçlar, yaktı hislär toyıp,
İh, yäşise ide haman da!

Yuk ikän şul, alay bula almıy,
Tormış bit ul bik tä katlaulı.
Kıyınlıklar aşa kilä bähet,
Sınau ikän härber atlavı.

Sınau öçen birelä bähetläre,
Sınau öçen kilä avırlık.
Sınmıy ütär öçen sınaularnı,
Ber Hodayım, birçe sabırlık.

15.12.2007

Gomerem – köräş kenä

Yazmışımnı tiñläp kıyalarga,
Min tırışam öskä menärgä.
Usal yazmış, miña üçekläşep,
Etä tora aska, tübängä.

«Tormış» digän köräş mäydanında
Min üzemneñ köçem sınıymın.
«Yazmışıma buysınamın», - digäç,
Kire uylap alga atlıymın.

Yazmışıma buysınmaska teläp,
Omtılamın yänä kıyaga.
Bulsa bulsın gomerem köräş kenä,
Tik uzmasın buşka, zayaga.

21.01.2008

Şayaru

Tönge tınlık. Kemder äytte:
«Kaläm al kullarıña.
Uy-fikereñ, hisläreñne
Yaz käğaz yullarına».

Menä şulay kötmägändä
Şiğır yaza başladım.
Üzemä dä oşap kitte,
Bar eşemne taşladım.

Yazdım, sızdım, bozgaladım
Näq Tukayça bulsın dip.
Ukıp kürsättem yazgannı,
Min şagıyrä buldım dip.

Kaysı äytte:» Bar da yukka,
Cırlamıy şiğırläreñ».
Kaysı äytte: «Buldırgansıñ,
Bar töple fikerläreñ».

Min alarnıñ härber süzen
Küñelgä sala tordım.
Yöräktäge hisläremne
Tuktamıy yaza tordım.

Kemnär ni genä disä dä,
Kilä haman yazası.
Kulımdagı kalämkäyem
Güyä yöräk dävası.

15.01.2008

Kar börtege

Ence kebek ap-ak kar börtege
Böterelä cilgä kuşılıp.
Uramdagı keşelärgä däşä:
«Uynıyk, äydä, bergä, kuışıp!».

Küregezçe, diyep, biyüemne
Böterelä talgın köylärgä.
«Maturlıgım kürep soklanıgız,
Aşıkmagız, zinhar, öylärgä».

Uynıy-uynıy oça kar börtege,
Äyterseñ ul ap-ak kübäläk.
Kübäläk dip kullarıña alsañ,
Erep yukka çıga, üpkäläp.

23.01.2008

Kar astında kalgan göllär

Ak cäymädäy ap-ak karlar
Cir östen kaplap algan.
Küz kamaşa karap torsañ,
Berkem yuk soklanmagan.

Karlar yomşak tüşäk bulıp
Tüşälgän cir östenä.
Yaz könendä cirne yämläp
Tagın göllär üssengä.

Sular bulıp agar karlar
Yaz könnäre citügä.
Cir östenä çıgar göllär
Karlar erep betügä.

Kar astında tınıç yoklıy
Orlıkları göllärneñ.
Karlar erü belän yämlär
Göllär cirneñ öslären.

28.01.2008

Minem färeştälärem

Hodayıma rähmät ukıym
Färeştälärem öçen.
Alar oçar kanatlarım,
Alarda yäşäü köçem.

Minem yanda tora sakta
İzge färeştälärem.
Yazmışım yulında alar
Olı yärdämçelärem.

Färeştäkäylärem mine
Härvakıtta saklıylar.
Yalgışlardan kisätälär,
Doşmannardan yaklıylar.

Uñay barsın eşlärem dip,
Sorıym färeştälärdän.
Yardäm kulların suzalar,
Saklap yaman eşlärdän.

Üzläre kamil akıllı,
Üzläre sabır, çıdam.
Alarnıñ kiñäşen totsam,
Härvakıt ciñep çıgam.

Färeştäkäylärem minem
Hodaydan iñgän ilçe.
Alar mine taşlamasın,
Min alar belän köçle.

29.01.2008

Bormalı yazmış yullarım

Borma-borma yazmış yullarınnan
Bireşmiçä alga atlıymın.
Kayçagında kerep adaşamın,
Çıgar yulım ozak tapmıymın.

Kayçak yazmış yalgan sukmak belän
Alıp kitä ällä kaylarga.
Yazmış yulın ütär yuldaşnı da
Kiräk ikän belep saylarga.

Borma-borma yazmış yullarınnan
Äle haman alga atlıymın.
Yörägemdä bulgan yäşäü därten
Sündermiçä, şöker, saklıymın.

27.01.2008

Täüge adım

Täüge adım yasıy näni ulım,
Buınnarı nıgıp citmägän.
İke adım yasap tuktap kala,
Kurku hise äle betmägän.

Işanıçı bik az üz köçenä,
Täcribäse äle yuk anıñ.
Kurkıp kına atlıy adımnarın,
Şulay başlıy härkem yul başın.

Min üzem dä näni ulım tösle
Kurkıp toram adım yasarga –
Küñelemä tulgan hisläremne
Matur cırlar itep yazarga.

02.02.2008

Salavat küpere

Salavat küpere kürdem küktä,
Bähetemä anı yuradım.
Küper östendäge Zöhrä kızga
Cir kızınnan sälam yulladım.

Köyäntäsen askan Zöhrä kıznıñ
Çäçlärenä yoldız ürelgän.
Çilägennän, ahrı, sılu kıznıñ
Allı-gölle buyau tügelgän.

Şuña inde ällä küpere dä
Yanıp tora kükne balkıtıp.
Bez dä şulay yäşi alsak ide
Keşe küñellären yaktırtıp.

02.02.2008

Yaratam kayınnarnı

Yaratam kayınnarnıñ
Kul bolgap kalgannarın.
Cırlar cırlap, bähet teläp,
Ozata bargannarın.

Yaratam kayınnarnıñ
Ak külmäk kigännären.
Yäş käläş kebek yılmaep,
Karşıga kilgännären.

Yaratam kayınnarnıñ
İrkä, nazlı bulganın.
Küñellärgä rähät birep,
Cillärdä şaulaganın.

Yaratam kayınnarnıñ
Cil belän serläşkänen.
Yaşel yafrakka törenep,
Maturlık öläşkänen.

Yaratam kayınnarnıñ
Yaz sayın yäşärgänen.
Koyaş nurına ürelep,
Şatlanıp yäşägänen.

06.02.2008

Sündermik yöräk utların
(Cır)

Rubis Zaripov köye

Gomeremneñ yazı ütmägän,
Yäşlektäge hislär sünmägän.
Küñelemdä hislär yañara,
Ällä yazmış şulay şayara.

Küñelemdä kabına hislär,
Äyterseñ lä küktä yoldızlar.
Sündermiçä yöräk utların
Saklıyk äle, yäşlek dusların.

Tormış yalgışların tözätep,
Yäşik yazmışlarnı üzgärtep.
Kurıkmıyça yäşik kartlıktan,
Torsın tormış barı şatlıktan.

07.02.2008

Ofıklarga atlıym

Avırlıklar aşa kilä bähet,
Här adımım - tormış sınavı.
Üzäklärem nıklı, köçle bulsın,
Kiräk äle anıñ sınmavı.

Taşu sıymıy yılga yarlarına,
Minem hislär – küñel yarına.
Yaşen yäşni hislär davılında,
Çıgam yänä tormış yavına.

Yazmışımnı başlıym ör-yañadan
Tormış digän yullar çatınnan.
Zur korabtay üzem his itämen,
Çıgıp kitkän yılga portınnan.

Keşelärgä cılı yılmayamın,
Nazlı süzlär belän däşämen.
Kuanamın yaña tugan köngä,
Nindi rähät cirdä yäşäve!

Här yaña tañ şatlık alıp kilä,
Şatlıklardan arta köçlärem.
Ofıklarga atlıym bähet yullap,
Tik sünmäsen yaktı hislärem.

08.02.2008

Köräş kırı

Däftär aldım kullarıma,
Açtım berençe biten.
Kalämemne uyga manıp,
Yazdım berençe süzen.

Däftär bite – köräş kırı,
Kalämem – yau koralı.
Uylar – batır sugışçılar,
Bar da safta tora äle.

Üzgärter öçen yazmışnı
Köräşkä çıgu kiräk.
Yaña sınaular ütärgä
Nık, köçle bulu kiräk.

08.02.2008

Utçäçäk

Kışkı suıkka karamıy,
Gölem atkan utçäçäk.
Uttay kızıl göl çäçäge
Tora öyemne yämläp.

Uramda kış, öyemdä cäy,
Göllärem çäçäk ata.
Küñelkäyem göllärgä tiñ,
Şat yäşärgä yarata.

Göllär büläk itäm sezgä
Kızılın saylap kına.
Yäşim äle bu dönyada
Cırlarım cırlap kına.

09.02.2008

Bähet

Bähet süze - ul bik zur töşençä,
Härkem añlıy anı üzençä.
Şul bäheten cirdä tabar öçen
Yögerä keşe yalın belmiçä.

Kemder uylıy olı bähet dip,
Tulıp torsa härkön öställär.
Kem öçender bähet – asıl taşlar,
Östendäge zatlı külmäklär.

Minem öçen bähet – cirdä yäşäü
Här kön kürep tañnar atkanın.
Olı bähet – kürü sabıyıñnıñ
Berençe kat täpi baskanın.

Olı bähet – yäşlek hıyallarım
Aşkan bulsa ägär tormışka.
Ayagımda basıp kalsam ägär
Buysınmıyça açı yazmışka.

Bähetlärgä tiñlim yäşävemne
Söyü hise bulsa küñeldä,
Cılı hislär, yaktı uylar belän
Yäşi alsam ägär min cirdä.

09.02.2008

Uyna garmunıñnı

Äytegezçe bezneñ garmunçıga
Sızdırıp ber garmun uynasın.
Çibär kızlar ul uynagan köygä
Kuşılıp la cırlar cırlasın.

Özderep lä uyna garmunıñnı,
Bezneñ cırlar moñga bay alar.
Küñelemdä yaña cırlar tua,
Äyterseñ lä canda gel yazlar.

Uyna äle, kuyma garmunıñnı,
Küñellär gel cırga tuymasın.
Bez cırlagan därtle, matur cırlar
Galämnärgä hätta sıymasın.

09.02.2008

Yazmışım sukmagı

Ap-ak karlar ak cäymädäy
Cir öslären kaplagan.
Äle berkemneñ eze yuk,
Berkem sukmak salmagan.

Berençe bulıp basamın
Ap-ak kar öslärenä,
Täüge kabat kagılganday
Yazmışım däftärenä.

Yazmışımnıñ yaña biten
Ör-yañadan başlıymın.
Belmim alda nilär kötä –
Bik sak kına atlıymın.

Kıyın da, rähät tä baru
Üzemneñ sukmagımnan.
Färeştälärem saklasın
Mine yalgış adımnan.

12.02.2008

Kanatlanu

Mölderämä tulı küñelemnän
Cırlar aga, moñnar tügelä.
Bähet öçen kildek bu dönyaga,
Elar öçen genä tügel lä.

Cırlıy küñelem basıp sagışlarım,
Ofıklarga kitä moñnarım.
Bähetemä yakınaya baram,
Şatlık östäp ata tañnarım.

Här yaña kön şatlık alıp kilä,
Kanatlıday üzem his itäm.
Kanatlarda oçam hıyalıma,
Şunnan zurrak bähet yuk ikän.

19.02.2008

Yazmış sınauları

Ütkännärem – yazmış sınauları,
Härber sınau – sirat küpere.
Sınaularnı üzeñ ütü kiräk,
Birgän Hoday şuña gomerne.

Ütkännärem öyrätälär mine
Avırlıkka tüzä belergä.
Avırlıklar aşa bähet kilä
Sabırlar häm tüzemlelärgä.

Yazmış sınauları öyrätälär
Sabırlıkka, çıdam bulırga.
Egılgaçtın yänä torıp basıp,
Ahırgaça alga barırga.

Yazmış sınauları kiräk ikän
Bezneñ cannıñ köçen sınarga.
Üzäkläreñ nıklı bulu kiräk
Sınaularda ciñep çıgarga.

22.02.2008

Karlar yılıy

Cir ösläre suıklardan kurkıp,
Yomşak kardan yurgan yabıngan.
Yuk, kar kızı cirgä ğaşıyq bulıp,
Koçagına cirneñ sarılgan.

Söyuläre şundıy köçle ahrı,
Onıtkan ul yazlar citäsen.
Anıñ kebek cirgä ğaşıyq koyaş
Cılı nurın küpläp sibäsen.

Koyaş härkön cirgä yakınlaşa,
Mulrak sibä nazlı nurların.
Vakıt citte diyep uyatırga
Kar astında yatkan kırların.

Üksep-üksep yılıy ence karlar,
Üpkäse zur cirgä-yarına.
Söygän yarı anı añlamadı,
Ğaşıyq buldı koyaş nurına.

Söyü utlarında yana karlar,
Elıy köndä tügep küz yäşen:
«Cirsez yäşäü mömkin tügel miña,
Yugalttım, - di, - tormışım yämen.»

24.02.2008

Ak bolıtlar

Törkem-törkem bulıp ak bolıtlar
Agılalar dönya çitenä.
Üz illären taşlap kitep alar
Nilär kürer ikän çit cirdä?

Ak bolıtnıñ berse artka kalgan
Üze agıp bargan törkemnän.
Kayın başlarına totıngan ul,
Kitmim, diyep, tugan ilemnän.

Kitäse lä kilmi ak bolıtnıñ
Küz kürmägän yırak cirlärgä.
Tik köç citmi cilgä karışırga,
Kalır öçen tugan illärdä.

Ap-ak bolıt ak yaulıklar kebek
Cilferdider iskän cillärdä.
Äyterseñ lä şulay huşlaşa ul,
Rähmät äytep tugan cirlärgä.

24.02.2008

Yasalası hata yasalgan

Yazmışımnan kayçak zarlanamın
Üz yalgışım üzem kürmiçä.
Yalgışlarnı añlap bulmıy ikän,
Yazmış sınauların ütmiçä.

Gomer kıyasınnan aska karıym,
Küpme yıllar inde uzılgan.
Küpme hata, yalgışular inde
Yöräk yaram bulıp yazılgan.

Tersäk yakın, läkin mömkin tügel
Üz tersägeñ üzeñ teşlärgä.
Şuña häzer inde tırışamın
Hatalarsız gına yäşärgä.

Yasalası hata yasalgan dim,
Hatalarnı bulmıy tözätep.
Yäşi başlıym äle bügennän min
Üz-üzemne genä üzgärtep.

26.02.2008

Kar astında göllär üsälär

Koyaş cirgä cılı nurın sibä
Çäçäklärgä kümäm dip anı.
Kışnıñ gına bireşäse kilmi,
Yaratmıy ul çäçäkle yaznı.

Kitäse lä kilmi salkın kışnıñ,
Ämer birgän usal cillärgä:
«Därtle, matur yaznı tuktatıgız,
Uzdırmagız, - diyep, - türlärgä».

Tuktatırga teläp yämle yaznı
Salkın, usal cillär isälär.
Tik cillärgä ise kitmi yaznıñ –
Kar astında göllär üsälär.

02.03.2008

Saksız kagılmagız küñelemä

Hislär belän tulı küñelemä
Saksız kagılmagız, tügeler.
Küz yäşläre kebek küñelem moñı
Kömeşlänep cirgä sibeler.

Saksız kagılmagız yörägemä,
Yarasınnan äle kan tama.
Küñelemnän çıkkan cır-moñnarım
Bulsa ide canga ber däva.

5.03.2008

Hislär yañara

Havalardan yaz isläre kilä,
Barlık dönya nurga kümelä.
Karlar bezneñ belän saubullaşa,
Küzlärennän yäşlär tügelä.

Cir dä änä sala karlı tunın
Koyaş nurın göllär kürsengä.
Koyaş nurı moğcizaga iyä,
Yañaralar hislär küñeldä.

Küñelem dä yaz gölenä oşap,
Koyaş nurlarına sarışa.
Cılı, yaktı hislär koçagında
Yaşäp kalırga ul tırışa.

05.03.2008

Küñelem yazga ğaşıyq

Küñelkäyem yämle yazga ğaşıyq,
Nazlı yaznı şaşıp yaratam.
Yazgı koyaş bitläremnän übä,
Çäçläremne cillär tarata.

Yazgı koyaş bitläremnän übep,
Bähet teli miña kön sayın.
Koyaş büläkkäye – sipkellärem
Söyü bilgeläre mögayın.

Yazgı koyaş yaktı nurlar sibä,
Şat yäşärgä cirdä öyrätä.
Nık bulırga, bireşmäskä kuşa,
Omtıl, di ul, yaña ürlärgä.

Tıp-tıp itep tama şayan tamçı,
Uçlarıma anı cıyamın.
Bitläremä çıkkan sipkellärdän
Koyaş yaratuın toyamın.

06.03.2008

Yoldızlarga oçam

Baskıçlar yuk kükkä menärgä dip,
Tormadım la ber dä aptırap.
Hıyal kanatların cilpi-cilpi,
Oçtım yoldızlarga min karap.

Yoldızlar da, cılı yılmaeşıp,
Suzdı miña yärdäm kulların.
Yugarıga omtıluı rähät,
Mogcizadır küktä här adım.

Oçar kanatlarıñ talmasın dip,
Färeştälär tora yanımda.
Niçek inde kükkä omtılmıysıñ
Şundıy yärdämçelär barında.

Yardämçelär bulgaç, kurıkmıyça
Kanatlarım cilpim, därtleräk.
Yoldızlarga oçam hıyalımda,
Yana tösle alar yaktırak.

06.03.2208

Küñellär çista kalsın

Kışnıñ äle hiç kitäse kilmi,
Ör-yañadan karlar yaudıra.
Ak karlarga törep tirä-yaknı,
İstälekkä aklık kaldıra.

Ak täñkädäy yomşak karlar yava,
Küñellärgä saflık börkelä.
Ak külmägen kigän käläş tösle
Böten dönya akka kümelä.

Ak karlarga turı karıy almıym,
Çagıladır küzem alması.
Ak küñelem çista kileş kalsın,
Berkem anı taplıy almasın.

07.03.2008

Yalgız yulçı

Yalgız yulçı, çal çäçle ber yulçı
Tuktap kalgan yullar çatında.
Yazmışınıñ böten açılıgı
Yözlärendä anıñ çagıla.

Könnär buyı ozın yullar uzgan,
Kiyemenä tuzan utırgan.
Yal itärgä uylap yul çatında
Näni genä uçak kabızgan.

Uçak kırındagı yalgız yulçı
Uylıy niçek gomer uzganın.
Ozın-ozın gomer yıllarında
Nilär kürgän, nilär bulganın.

Yazmış, ahrı, bulgan märhämätsez,
Usal ügi ana şikelle.
Uylarınıñ oçı-kırıyı yuk,
Ütkän-kötkän yullar şikelle.

08.03.2008

Öyränü

Gorur börket oya kora härçak
İñ oçına biyek kıyanıñ.
Koşçıkların şunnan oçıra ul
Kürsennär dip yämen dönyanıñ.

Koşçıklar da anaları kebek,
Kurku hise gel yat alarga.
Atkan uktay atılalar aska
Kütäreler öçen havaga.

Armas kanatların cilpi-cilpi,
Oça alar karşı cillärgä.
Tormış sınauların ütä-ütä,
Öyränälär şulay ciñärgä.

15.03.2208

Söyü kiler

Ütkännärem iskä töşkäç,
Ärnider minem canım.
Ömet itäm atar diyep,
Koyaşlı alsu tañım.

Cır bulıp yañgırar äle
Minem yazgan şiğırlär.
Tulır şatlık belän küñel,
Ütär sagış-ärnülär.

Minem olı bähetemä
Bar cihan şahit bulır.
Ütkändäge hatalarım
Mine kisätep torır.

Kiler söyü, tulır küñel
Yaña saf hislär belän.
Kalgan gomerem uzarmın
Üzemä tiñ yar belän.

16.03.2008

Söyä belgänemä kuanam
(Cır)
Rubis Zaripov köye

Onıtırga telim bar ütkänne,
Onıtırlık kına tügel lä.
Mölderämä tulı söyü hise
Yörägemnän taşıp tügelä.

«Söyü ütä,»– diyep söyläüçelär
Yuri genä söyli, mögayın.
Dörli-dörli yana söyü utı,
Yalkınnarı arta kön sayın.

Yäşim şulay söyulärdä yanıp,
Söyä belgänemä kuanıp.
Arta bargan söyü hisläremnän
Yaşär öçen yaktı köç alıp.

19.03.2008

Yazmış yalgışın tözät

Kışlarnıñ, kür, gel kitäse kilmi,
Ör-yañadan yaugan ak karlar.
Tabiğat tä äytäder şikelle
Bula diyep yaña yazmalar.

Däftär bite kebek ap-ak dönya
Ör-yañadan yaz, di, yazmışıñ.
Äyterseñ lä ürnäk kürsätä ul,
Tözät diyep yazmış yalgışın.

20.03.2008

Yaznı yaratam

Yaratam min yazgı cılı köndä
Tıp-tıp itep tamçı tamganın.
Koyaş büläk itkän sipkellärneñ
Yözläremne bizäp yanganın.

Tırışamın, sıyırçıklar kilgäç,
Alar cırın otıp kalırga.
Därtle cırlar cırlıy-cırlıy koşlar
Aşıgalar oya korırga.

Tirä-yakta yäşäü köçe arta,
Bar tabiğat yäşi yäşärep.
Keşelär dä yaz sulışın toyıp,
Yäşi başlıy yänä därtlänep.

20.03.2008

Bähetemne Hoday küpsenmäsen

Närsä buldı miña añlıy almıym,
Küñelkäyem oça, aşkına.
Kiläçägem nider väğdä itä,
«Sabır it, - di, - beraz, az gına...»

İrtän torıp täräzämne açam,
Koyaş nurı nazlıy yözemne.
Koyaş nurlarınnan köçlär alıp,
Başlıymın min yaña könemne.

Söyenep lä yäşim dönyalarda,
Kuanıçım arta kön sayın.
Kaderlären beläm här könemneñ,
Rähmät ukıym siña, Hodayım.

Yazmışıma rähmät äytep yäşim,
Küñelemdä yaña cır tua.
Bähetemne Hoday küpsenmäsen –
Bar telägem minem şul gına.

25.03.2008

Çäçkäsez göl

Täräz töben yämlär diyep
Utırttım göllär.
Berse bigräk matur inde,
Soklanmas kemnär.
Härkön irtän gölkäyemä
Sular sibämen.
Üskäç çäçkä atar diyep
Ömet itämen.

Börelär cibärde gölem,
Mine añladı.
Tik nigäder ber säbäpsez
Kibä başladı.
Nider buldı gölkäyemä,
Ällä küz tide.
Kötmägändä ällä nidän
Suldı, özelde.

Härkön torıp gölkäyemä
Sular sibämen.
Bälki äle tereler dip,
Ömet itämen.
Çäçkäsez kalgan göl kebek
Minem küñel dä.
Söyep nazlar keşem yukka
Açılmıy ber dä.

Uyanalar barlık göllär
Koyaş bulganda.
Cırlıy küñel yörägemä
Söyü tulganda.

25.03.2008

İlham kötep yäşägändä

İlhamga ber iyäläşkäç,
Ansız bik kıyın ikän.
Dönyam törle töstä ide,
Ansız gel sorı ikän.

Bu arada yalgızım min,
İlhamsız ütä könem.
Bik yamansu kiçlärem dä,
Hiç yoklap bulmıy tönen.

İlham kiler diyep kötäm,
Ul nikter kaçıp yöri.
Ällä inde yalındıra,
Ällä sagınuım sizmi?

Sagınıp kötäm ilhamnı,
Däftär-kalämem äzer.
Cırsız- moñsız, şiğırlärsez
Yäşi almıym min häzer.

29.03.2008

Miläş

Salkınnardan kurkıp barlık dönya
Kigän çakta kardan tunnarın,
Miläş tälgäşläre uçlap çäçte
Üze cıygan koyaş nurların.

Cäyneñ maturlıgın cıygan miläş,
Koyaş nurlarınnan naz algan.
Kızıltüşlär kilgäç, oyaludan
Bit oçları yanıp kızargan.

Alsu alma kebek kızıltüşlär
Bizägännär miläş agaçın.
Kışkı salkınnarda bäyräm yasap,
Sıylıy miläş yakın dusların.

04.04.2008

Közlärdä dä bula yaktı könnär

Gel sin diyep sataşularımnıñ
Cittem ahrı soñgı çigenä.
Sine uylap yörülärdän tuyıp,
Citär, didem, bügen üzemä.

Sine genä uylap yörep, irkäm,
Sizmägänmen yıllar ütkänen.
Cäyläremneñ ütep, gomeremneñ
Közlärenä kilep citkänem.

Közlärdä dä bula yaktı könnär,
Kötäm äle şul kön kilgänen.
Gomer közendä dä yörägemneñ:
«Yaratam!» – dip şaşıp tipkänen.

10.04.2008

Koyaş cılısı

Kışkı salkınnardan tuygan cirgä
Koyaş sibä muldan nurların.
Nazlı koyaş aşkınıp la kötä
Bakçalarda göllär şıtkanın.

Tüzemsezlek belän yaznı kötkän
Bäbkä ülän törtkän borının.
Gacäplänep küzätä ul häzer
Cir östendä nilär barlıgın.

Koyma buyındagı şuk kıçıtkan
Küzen kısa yäşel ülängä.
«Gadätemne yahşı beläseñ, - di, -
Küzeñ salma minnän bütängä».

Yäş ülängä bar närsä dä kızık,
İşetmi ul anıñ süzlären.
Koyaş nurlarında irkälänä,
Ala almıy annan küzlären.

13.04.2008

Gomer alkışı

Kar-buranlı salkın kış aldınnan
Bula közneñ sihri könnäre.
Üze yaktı, üze sagış-moñlı,
Uyatuçı cılı hislärne.

Niçek şulay cılı, yomşak itep
Cannarıma ütep kerdeñ, köz?
Kabatlanmas inde diyep yörgän
Hislär yalkınına tördeñ, köz!

Yanam häzer şuşı yalkınnarda,
Monnan rähät halät yuk sıman.
Küñel yöri yäşlek moñın köyläp,
Yäşlektäge naznı yuksınam.

Yäş çaktagı kebek yörim oçıp
Kart könemdä - nindi yülärlek!
Şul halätneñ härber mizgelenä
Yartı gomer belän tülärlek.

18.04.2008

Küñelemdä hislär uynıylar

Gomeremneñ köze citte diyep,
Yörgän çakta küñelem borçılıp,
Küñelemä tuldı sihri hislär,
Cäyläremä kayttım borılıp.

Uynaklagan şayan dulkınnar kük
Küñelemdä hislär uynıylar.
Tönge yokılarım yoklamıyça
Törle tatlı uylar uylıymın.

Şundıy hislär kiçerä aluıma
Yörim üz-üzemä soklanıp.
Här minutı öçen şul halätneñ
Yäşim bügen çiksez kuanıp.

19.04.2008

Dönya yämle, törle töstä ikän

Dönya yämle, törle töstä ikän,
Min yörgänmen kara kiyenep.
Här mizgelne toyam min yañaça,
Şuña, şöker, yäşim söyenep.

Gel koyaşlı, yaktı ikän könnär,
Min kürgänmen barı yañgırın.
Koyaş kebek inde yılmayamın,
Mähäbbättä - böten barlıgım.

Yahşılıklar kübräk ikän cirdä,
Min kürgänmen nikter naçarın.
Kara töslär minem töslär tügel,
Ak hislärgä törenep yäşärmen,
Yaktı uylar uylap yäşärmen!

21.04.2008

Bar dönyaga ğaşıyqmın

Yäşim äle dönya kua-kua,
Kartayırga ber dä aşıkmıym.
Yaşäü tämen yaña tatıdım iç,
Bu dönyaga ülep ğaşıyq min.

Bar tirä-yak törelgän kük nurga,
Şıtkan ülängä dä kuanam.
Kıçıtkannar kullarımnı çaksa,
«Şifası bar», - diyep yuanam.

Cirgä basam, caylap, yomşak kına,
Ülännäre şiñä kürmäsen.
Göllär üssen görläp tirä-yakta,
Tik küzlärem genä timäsen,
Yaşäü yäme mäñge sünmäsen.

22.04.2008

Yörägemne açam şatlıklarga

Niçeklär yäşädem ikän lä min,
Gel sagışlı gına uy belän?
Niçä yıllar buşka äräm ütkän,
Üzem häzer şuña ükenäm.

Tormış yämen, maturlıgın kürmi
El artınnan yıllar ütkännär.
Küñeldäge sagışlardan tuyıp,
Şatlıklar da, ahrı, kitkännär.

Sagış-moñda ütkän könnär öçen
Aşıgamın şatlık cıyarga.
Yörägemne açam bu dönyaga
Söyü bähetlären toyarga.

23.04.2008

Cillär kua salkın kışlarga

Yazlarımda kalam diyep yördem,
Alar bik tiz şaulap uzdılar.
Cäyläremdä inde kalam didem –
Çäçäkläre, ay, tiz suldılar.

Közläremdä kalam diyep uylıym,
Kalıp bulmas, ahrı, monda da.
Gomeremneñ altın, yalkın çagı
Ber yugalır kerep kışlarga...

23.04.2008

Şatlıklarda yäşäü rähät

Koyaş kebek yaktı, cılı hislär
Tibrätälr küñel kılların.
Koyaş kebek öläşäsem kilä
Hisläremneñ yaktı nurların.

Küñelemä tulgan bar cılını
Keşelärgä kilä biräsem.
Tirä-yaknı yaktı, matur itep,
Şatlık itep kilä küräsem.

Üzem toygan şuşı yaktı hisne
Başkalar da toysın dip telim.
Şatlıklarda yäşäü rähätlegen
Başkalar da belsen ide dim.

Şatlıklarda yäşäü rähätlegen
Min üzem dä yaña tatıdım.
Yörägemne açkaç şatlıklarga,
Koyaş kebek yänä balkıdım.

01.05.2008

Rozalar nigä yılıy

Roza göle nigä yılıy bügen,
Küz yäşläre nigä taclarda?
Çäçäkläre sulıp kalgan anıñ,
Kem öçen ul yılıy tañnarda?

Ence börtegedäy küz yäşläre
Koyaş nurlarında yaltırıy.
Alsu tañda roza çäçäkläre
Sandugaçın kötep zar yılıy.

Sandugaçkay bıyıl ni öçender
Başka gölgä korgan oyasın.
Uylamagan roza gölläreneñ
Anıñ öçen köyep-sulasın.

Roza göle yılıy-elıy kötä
Çın küñeldän söygän koşçıgın.
Roza gına tügel, min dä kötäm
Alsu tañnıñ därtle cırçısın.

07.05.2008

Mähäbbätsez yäşäp bulmıy

Küptän inde tınıçlangan idem,
Ütte diyep yanu-köyulär.
Küñellärgä yazlar kayta ikän,
Kaytsa ägär kaynar söyulär.

Cirdä tormış dävam itä ikän
Koyaş kön dä nurın sipkändä.
Mähäbbätsez yäşäp bulmıy ikän
Yöräkkäyeñ äle tipkändä.

Küñellärne yaulap algan hislär
Tirä-yakka şatlık sibälär.
Küzlärem dä oçkınlana başlıy
Cillär mine nazlap ütsälär.

Könnär buyı cırlar cırlap yörim,
Koyaş nurlarında koyınıp.
Şatlıklarım eçläremä sıymıy
Sez bulganga cirdä söyenep.

Söyü-şatlıklarda gına yäşäü
Şundıy rähät, şundıy küñelle.
Yörägemä tulgan söyü-nazlar
Yaşärtäder minem küñelne.

08.05.2008

Hoday büläge

Sınau artı sınau ütkän çakta
Çıdam buluımnı telädem.
Hodayıma rähmätemne äytäm
Nıklı bulgan öçen üzägem.

Avırlıklar karşı oçraganda
Sabır buluımnı telädem.
Avırlıklar artta kala bardı,
Kabul buldı härber telägem.

İñnäremne yazmış baskan çakta
Köçle buluımnı telädem.
Şuña ahrı gomer yullarında
Köçsezlärne üzem terädem.

Barsı öçen meñ-meñ rähmät äytep,
Bähet birülären telädem.
Söyü bäheten birde Hoday miña,
Kabul ittem anıñ bülägen.

11.05.2008

Yäşim yañaça

Bügengedän kiçäge kön ezläp
Vakıtlarnı yukka uzdırmıyk.
Ul kön ütte inde, moñı kaldı
Yöräklärne genä özderep.

Kiçäge kön gel başkaça ide,
Sagış - moñı anıñ üzgä ide.
Bügenge kön tua ör-yañadan,
Cırınıñ da yaña bizäge.

Min dä bügen gel ikençe keşe,
Küp närsägä karıym başkaça.
Kılgan yalgışlarım istä totıp,
Alga atlıym, yäşim yañaça.

14.05.2008

Hıyallarım belän bügen yäşim,
Ömetlärem minem bik zurdan.
Cirdä kalsın ide yaktı ezem,
Kalgan kebek nurlar yoldızdan.

II-BÜLEK

Yöräk moñnarı

Tabiğat balaları barıbız da,
Barıbız da annan çıkkanbız.
Yamländerep böten tirä-yaknı
Yaşär öçen cirgä tuganbız.

Hıyallarım belän bügen yäşim,
Ömetlärem minem bik zurdan.
Cirdä kalsın ide yaktı ezem,
Kalgan kebek nurlar yoldızdan.

Küñelkäyem minem cırlar yaza,
Yörägemnän çıga moñnarı.
Yörägemnän çıkkan cırım tıñlap,
Tibränsennär küñel kılları.

13.02.2008

Yaratam tugan yagım

Matur-matur bizäklärdän torgan
Tirä-yagım kürep soklanam.
Soklandırgıç matur bezneñ yaklar,
Monda tuganıma kuanam.

Kilä här ülängä sälam birep,
Yafrakların sıypap uzası.
Çäçäklären koçagıma alıp,
Şuşı hakta cırlar suzası.

Cir öslären bizi urman-küllär,
Mätrüşkäle ciläk alanı.
Huş is börki göläp kuakları,
Canga yakın açı balanı.

Dönya maturlıgın kürer öçen
Kiräk tügel miña çit illär.
Küñelemä yakın tugan yagım,
Tugan cirdä üskän al göllär.

Alsu gölne koçagıma alıp,
Tugan cirem, sine uyladım.
Tugan yagım, maturlıgıñ kürep,
Yuk, tuymadım äle, tuymadım!

01.02.2008

Zöbäyer çişmäläre

Bezneñ avılnıñ tauları
Ural tau itäkläre.
Tau-taşlarnı yarıp çıga
Salkın su çişmäläre.

Suları salkın, şifalı,
Yöräk yanuın basa.
Kilgän-kitkän, ütkän-sütkän
Bar da çişmägä bara.

Çişmä suların eçkännär
Rähätlänep kalalar.
Uynıy-kölä şayaralar,
Äyterseñ yäş balalar.

Onıtıla borçılular,
Onıtıla sagışlar.
Çişmä suı belän bergä
Kayta bähet-şatlıklar.

Menä şundıy hikmätle ul
Bezneñ yak çişmäläre,
Yäşlekne kire kaytara
Torgan ak çişmäläre.

Çitkä kitsäm, sagınıp kaytam
Avılım çişmälären,
Tämle sulı, çelter moñlı
Zöbäyer çişmälären.

06.02.2008

Kendegem cirgä bäylängän

Küñelem çiksez ğalämnärgä menä
Koyaş nurlarına totınıp.
Hıyalımda oçam ğaläm buylap
Barlık dönyalarım onıtıp.

Bällür bişegendä ğalämnärneñ
Tirbälgäç tä, kaytam äylänep.
Cirsez kıyın ikän, yaralgaçtın
Kendek belän cirgä bäylänep.

Cirgä kaytam özelep yaratkanga
Elgaların, urman-küllären.
Koyaş nurlarına ürelep üskän
Alsu yözle, nazlı göllären.

Tüzemsezlek belän kötep alam
Alsu koyaş irtän çıkkanın.
Anıñ cılı yaktı nurlarınnan
Bar dönyanıñ nurga çumganın.

Min dä çumam koyaş nurlarına,
Bar halätem yäşi yañarıp.
Koyaştan yäşärgä öyränämen
Bar dönyanı tigez yaratıp.

03.04.2008

Canım yäşi tugan yaklarda
(Cır)
Rubis Zaripov köye

Cillärenä karşı toralmadım,
Alıp kitte yazmış böterep.
Çit cirlärdä yäşim, canım yılıy
Tugan yagım iskä töşerep.

Yazmışıma şulay yazılganmı,
Çit cirlärdä yäşim yäm tapmıy.
Havası yat, eçkän sularım da
Ni öçender, canıma yatmıy.

Kaytıp kürer idem tugan yagım
İñnäremdä bulsa kanatlar.
Yörägemne cılıtırlar kebek
Tugan yakta yaugan ak karlar.

Töşläremä kerep uyatalar
Huş isläre yäşel alannıñ.
Bernigä dä bulmıy alıştırıp
Tugan yaknıñ açı balanın.

Töşläremdä genä küräm häzer
Tugan yaknıñ alsu göllären.
Kaytıp sıypar idem balaçaknıñ
Tuzannarda kalgan ezlären.

Urar idem yäşlek yarım belän
Tugaylarnı alsu tañnarda.
Tänem genä yäşi çit cirlärdä,
Canım minem tugan yaklarda.

15.04.2008

Min yaratam cirdä yäşäülärne

Min yaratam cirdä yäşäülärne
Kön dä kürep koyaş yaktısın.
Yalanayak çirämnärgä basıp,
Toyam cirneñ kükräk cılısın.

Yaratamın cirneñ bar barlıgın:
Kükkä aşkan biyek tauların,
Eraklarga kitkäç sagındırgan
Urmannarın, çişmä-suların.

Yaratuım köçle tugan cirne,
Havaların sulap tuya almıym.
Bitläremnän cillär sıypaganda
Änkäyemneñ kulın toyam min.

25.04.2008

Cirdä yäşäü üze bähet

Cirdä yäşäüläre üze bähet,
Kaderlären genä belmibez.
Baylıklarnı zur bähetkä sanap,
Baylık artı baylık ezlibez.

Kiñ kırlarga çıgam rähätlänep,
Kükräk tutırıp hava sularga.
Gaziz tugan tufrak isen toyam,
Yaşäü köçem arta şuñarga.

Alannarda cıyam tatlı ciläk,
Ciläk islärenä iseräm.
Tugan cirem özelep yaratkanga
Äremen dä min yakın küräm.

Urmannarga kersäm, kayın kızın
Koçagıma alıp nazlıymın.
Tugan cirem, sineñ maturlıgıñ
Kürep- söyep tuya almıymın.

Tugan cirneñ şuşı baylıkların
Alıştırıp bulmıy bernigä.
Tugan tufrak ise tämle miña,
Tugan cirem yakın küñelgä.

28.04.2008

Ätiyemä

Yaz könnären özelep yarata ideñ,
Nigä, ätkäy, nigä aşıktıñ?
Ällä inde agaçtagı bäsne
Çiyä çäçkäse dip yalgıştıñ.

Änkäy belän tigez kanat bulıp,
Gomer yulın parlap üttegez.
Matur itep yäşäp, bergä-bergä
Şuşı yäşkä kilep cittegez.

Yäşlegegez sezneñ yäşnäp uzgan,
Güzäl ide gomer közegez.
Üpkälämä, zinhar, ätkäy-bäğrem,
Avır süzlär äytkän bulsak bez.

Keşelärgä gel yahşılık kıldıñ,
Yaktı ide küñel kügeñ dä.
Tınıç yokla, ätkäy, huş, bähil
bul,
Yomşak bulsın tufrak güreñdä.

10.02.2008

Köçle ruhlı äniyemä

Can örgändä yäşäü köçlären dä
Cällämiçä muldan birgänseñ.
Bähet, sälamätlek, täüfıyk teläp,
Keşelekle bulıgız digänseñ.

Ällä süzeñ, ällä üz ürnägeñ –
Bez tırıştık keşe bulırga.
Ahırgaça sineñ kebek bulıp,
Yazmış sukmagınnan uzarga.

Ütkän gomereñ, kılgan eşläreñ dä
Mayak buldı tormış yulında.
Köçle ruhıñ härçak ürnäk buldı
Torgan çakta yullar çatında.

Sineñ kebek yäşni belmäsäk tä,
Öyrändek bez köräşep yäşärgä.
Avırlıklar kilsä sıgılmaska,
Bireşmäskä, barı ciñärgä.

Bügen dä sin köçle ruhıñ belän
Bezne haman alga etäseñ.
Yaşäü köçläreñne sündermiçä
Ürnäk bulıp gomer itäseñ.

Şulay yäşä, änkäy, ozak-ozak,
Türneñ yäme bulıp öylärdä.
Köçle ruhıñ, sünmäs yäşäü därteñ
Kalsın sagınıplar söylärgä.

16.04.2008

Äniyemä

Olı bäyrämeñ belän kotlarga
Cıyıldık bez bügen yanıña.
Barıbız da çın küñeldän kotlap,
Baş iyäbez sine aldıñda.

Çäçkä yäşlekläreñ matur uzdı,
Közläreñdä cıydıñ cimeşen.
İnde häzer kilgän kışlarıñnıñ
Salkınnarın ciñep yäşiseñ.

Ätkäy belän gomer yulıgıznı
Matur itep, tigez uzdıgız.
Gomer bäyrämnären härvakıtta
Bergä-bergä bäyräm ittegez.

Bäyrämeñä çaklı yäşämiçä
Ätkäy genä beraz aşıktı.
Hur kızları arasınnan hätta
Taba almas sindäy karçıknı.

Balalarıñ bar da sineñ yanda,
Teläkläreñ ütäp toralar.
Onıklarıñ härber kilgän sayın
Yaşäü därte östäp toralar.

İnde bügen sineñ yannarıñda
Onıkçıklar yöri ürmäläp.
Yazmışıña rähmät äytep yäşä,
Yäşi kürmä, berük, üpkäläp.

19.04.2008

Rähmät, änkäy
(Cır)
Rubis Zaripov köye

Küñel cılıñ birdeñ üskän çakta,
Tön yokısın bik yış kürmiçä.
Cılı, nazlı koçagıñda üstek,
Tormış salkınlıgın sizmiçä.

Kuşımta:
Rähmät, änkäy, siña, meñ-meñ rähmät,
Bar kılganıñ buldı izgelek.
Avırlıklar kilsä, köç cıyarga,
Kiñäş sorap siña bez kildek.

Keşe bulıgız, dip, teli-teli,
Belgännäreñ bezgä öyrätteñ.
Olı canlı, sabır bulgangadır
Yäşläreñne siräk kürsätteñ.

Avırlıgı tormış yullarıñnıñ
Mañgayıña tirän ez salgan.
Yazmışlarga buysınmagan ruhıñ
Bügengäçä köçle, yäş kalgan.

Yannarıña sineñ cıyılganda
Barıbıznı koçıp nazlıysıñ.
Olıgaydık küptän üzebez dä,
Tik siña bez haman sabıybız.

Arkalardan sıypap ozatasıñ,
Teläkläreñ teläp kalasıñ.
Dogalarıñ ukıp baştan sıypap,
Küñelebezgä iman salasıñ.

11.05.2008

Änkäm dogası
(Cır)
Rubis Zaripov köye

Üz kulları belän änkäm miña
Yazıp birde Korän dogasın.
Dogasına kuşıp änkäm birde
Küñeleneñ barlık cılısın.

Tüş kesämdä genä saklap yörtäm
Änkäm birgän şuşı doganı.
Avır çakta ukıym yärdäm sorap,
Häber süze izge, şifalı.

Şuşı doga aşa änkäm birgän
Kullarınıñ yomşak nazların.
Dogalarnı ukıganda toyam
İñnäremdä änkäm kulların.

Äkren genä arkam sıypıy kebek
Bähet teläp miña äniyem.
Barlık teläkläreñ kabul bulsın,
Rähmät siña, äni-gazizem.

Yullarımda adaşmıyça yörim,
Ukıy-ukıy änkäm dogasın.
Aldan belgän ikän gaziz änkäm
Dogasınıñ mine saklasın.

18.05.2008

Onıgım İdeliyä

Koş totkanday bähetlemen
Onıgımnıñ süzennän.
«Äbi, sine yaratam», - dip,
Koçıp übä bitemnän.

Keçkenä genä bulsa da
Dogalar da ul ukıy.
«Çirlämä, äbiyem», - diyep,
Arkamnan da ul sıypıy.

Näni kulınıñ cılısı
Küñellärne yomşarta.
Ällä inde canga şulay
İman nurları kayta.

Menä şundıy onıgım bar,
Yuk belmägän närsäse.
Üze cırlıy, üze bii,
Söbhanalla, sälätle.

«İdelkäy», - diyep üzenä
Endäşäbez yaratıp.
«Äbikäyem, yılama», - di,
Sagışlarım taratıp.

25.02.2008

Hodayıma rähmät

Hodayıma kön dä rähmät ukıym
Birgän öçen olı bähetlär.
Yaşäü köçen kübräk birsen dimen,
Kiräk tügel baylık-tähetlär.

Rähmät ukıym balalarım öçen,
Alar miña bik tä qaderle.
Teläk telim här kön alar öçen,
Bulsınnar dim täüfıyk-bähetle.

Onıklarım öçen olı rähmät,
Alar minem tatlı cimeşem.
Hodayıma rähmät äytep yäşim
Birgän öçen söyü bäheten.

04.03.2008

Kiçeregez mine, ullarım

Bähetle min bügen, çın bähetle,
İke ulım ike yagımda.
Menä digän kilenkäyem belän
Onıklarım yäşi yanımda.

İke ulım minem yanda yäşi,
Alar miña bügen zur teräk.
Bähet-şatlık belän tulı yöräk,
Miña soñ, dim, tagın ni kiräk?

Onıtılgan barlık avır könnär,
Yoklamıyça uzgan ozın tönnär.
İstä barı yaktı kuanıçlar,
Täüge kabat «ännä»digän süzlär.

Kuanamın yanımda bulganga
Kaderläp üstergän ullarım.
Kiçeregez mine barsı öçen,
Katırak buldılar kullarım.
Soñ bulsa da sezgä büläk itäm
Yörägemdä yörtkän nazlarım,
Küñelemdä tugan cırlarım.

27.04.2008

Öyem üpkälägän

Öyem miña üpkälägän
Ozak kaytmıy yörgängä.
Cavap birmi göllärem dä
Min sälamnär birgändä.

Öyemdäge gölkäylärem
Boyıkkan sagınudan.
Böreläre çäçäk atmıy
Kalganmı ayırıludan?

Kiçeregez mine, diyep,
Bastım alar karşına.
Bälki yäşärep kitärlär,
Sular siptem barısına.

Öyneñ dä yämnäre betkän,
Töse dä uñgan kebek.
Üzem sagınganga mikän
Ul da sagıngan kebek.

Yamnäre betkän bulsa da
Cılısın ul saklagan.
Här poçmagı yakın itä,
Bar da miña şatlangan.

Öykäyemneñ işeklären,
Poçmakların sıypadım.
Küzläremnän aktı yäşlär,
Aksın didem, tıymadım.

03.03.2008

Halkım öçen yäşim
Raisa Petrovna Romanovaga bagışlana

Hıyallarım yuldaş itep,
Teläklärem citäkläp,
Çıgıp kittem min ukırga
Üz-üzemne äydäkläp.

Zur hıyallar, olı omtılışlar
Alıp kitte mine yırakka.
Ellar aşa borılıp artka karıym,
Sabıy bulganmın dip ul çakta.

Äle haman minem isläremdä
Äbi belän saubulaşkanım.
Belem almıy öygä kaytmıym, diyep,
Cil kapkanı aşıgıp yapkanım.

Küz yäşlären sörtep äbi kaldı,
Teläklären teläp eçennän.
Yulga dip peşergän kümäçen dä
Alırga onıtıp miçennän.

Kurku hisen ciñep çıktı barı
Kiläçäkkä bulgan teläklär.
Hıyallarım alga däşep tordı,
Bulıp miña olı teräklär.

Hıyallarım aşsın tormışka, dip,
Tırıştım min böten köçemä.
Teläklärem kabul buldı, şöker,
Bügen yäşim halkım öçengä.

01.03.2008

Su buyına kızlar töşkän

Su buyına kızlar töşkän
Allı-gölle çäçäk cıyarga.
Çäçkälärdän takıyalar ürep,
Başlarına kiyep kuyarga.

Üzläre dä alar çäçäk kebek
Sibelgännär yäşel alanga.
Kayda kızlar, kayda göllär häzer
Ayıra almıy hätta alan da.

Kübäläklär kilgän çık eçärgä
Göllär üskän şuşı alanga.
Oçıp-oçıp uynauların kürep,
Kızlar ğaşıyq bulgan alarga.

Kübäläklär kuıp uynıy kızlar,
Tirä-yakta yäşlek avazı.
İh, uynıysı ide alar kebek,
Tik yäşlekkä niçek kaytası?

11.03.2008

Asılmalı küper

Asılmalı küper yılga aşa –
Ğaşıyqlarnıñ bällür bişege.
Ğaşıyq parlar kilä kiçen şunda,
Ul alarnıñ söyü bilgese.

Elga aga seren söyli-söyli
Yar buyında üskän tallarga.
Zifa tallar yaulıkların selkep,
Sälam birä ğaşıyq parlarga.

Aşıkmıyça gına yılga aga,
Ay yaktırta zifa tallarnı.
Su kızları tallar ışıgında
Küzätälär ğaşıyq yarlarnı.

06.04.2008

Yöräktäge hislär

Yöräktä kalgan hisemne
Yazgı gölgä tiñlimen.
Salkın karaşlardan anı
Saklıymın, öşetmimen.

Yöräk türendäge hisem
Saklıym yaman küzlärdän.
Kabat kabınırga äzer
Alar nazlı süzlärdän.

Nazlar tulı söyü hise
Sünmäsen, sürelmäsen.
Yöräktäge kaynar hislär
Ör-yañadan dörläsen.

28.01.2008

Küñel yazım çäçkä ata
(Cır)
Rubis Zaripov köye

Kış könendä börelände küñelem,
İrtä yazda yardı yafragın.
Tüzemsezlek belän inde kötäm
Küñel yazım çäçäk atkanın.

Çäçäkläre ozak köttermäslär,
Alar inde küptän böredä.
Şau çäçäklär atar küñel yazım,
Küz timäsen berük üzenä.

Çäçäk ata bıyıl küñel yazım.
Niçä yıllar sagınıp kötelgän
Bähetkäyem sıymıy yörägemä,
Cırlar bulıp aga küñeldän.

30.04.2008

Yazlar belän kildeñ

Küñelemä yazlar belän kerdeñ,
Nazlar belän anı tutırdıñ.
Därtle, matur, moñlı cırlar belän
Yörägemä kerep utırdıñ.

Cırlarıñnı küñelemdä yörtäm,
Yöräk tula söyü-nazlarga.
Yaktı hislär büläk itteñ diyep,
Rähmät ukıym därtle yazlarga.

16.05.2008

Canım canıñ belän söyläşä
(Cır)
Rubis Zaripov köye

Alsu tañnar ata aşıkmıyça,
Koyaş cirgä nurın öläşä.
Koyaş nurlarınnan cılı alıp,
Canım canıñ belän söyläşä.

Alsu çäçäkläre gölläremneñ
Tirä-yakka söyü öläşä.
Çäçäklärdän alıp söyü nazın,
Canım canıñ belän söyläşä.

Koşlar cırlıy matur, moñlı cırlar,
Yaşäü därte alar öläşä.
Şul cırlardan yäşäü därte otıp,
Canım canıñ belän söyläşä.

20.04.2008

Süzlär kiräk tügel

Rähät miña Sezneñ koçaklarda,
Küñel küñel belän serläşä.
Küñelebez tulı nazlı hislär –
Cannarıbız şulay söyläşä.

Süzlär kiräk tügel añlaşırga,
Yöräk belän yöräk serläşä.
Küzebezgä tulgan nazlar aşa
Cannarıbız bezneñ söyläşä.

20.04.2008

Küz timäsen hisläremä

Baguçıga kildem kıyın çakta:
«Kiläçägem yura», - dip sorap.
Barlık äytkännäre turı kilde,
Toram bügen üzem aptırap.

Söyü kiler, ışan miña, dide,
Söyulärneñ kiler köçlese.
Bar dönyañnı biläp ala torgan
Näq üzeñ telägän töslese.

Kem uylagan süngän uçaklarda
Kalgan diyep kaynar kümerlär.
Cil kabızgan uçak utı kebek
Kabındılar bezneñ küñellär.

Küz timäsen diyep hisläremä,
Berkemgä dä äytmim, tüzämen.
Hisläremneñ kemgä ikänlegen
Älegä tik üzem belämen.

21.04.2008

Şayartıp yörmä genä
(Cır)
Rubis Zaripov köye

Tanışlar da tügellär bez,
Nigä küzeñ kısasıñ?
Ällä başka beräü belän
Mine butaştırasıñ?

Kuşımta:
Oçkınlı karaşlarıñnan
Yörägemä ut kaba.
Yalkınnarın sünderegä
Tabarsıñ mikän çara?

Küz kısuıñ bigräk yakın,
Küptänge tanış kebek.
Tanış bulmasak ta, äydä,
Tanışıyk, duslar bulıyk.

Küzläreñneñ oçkınnarın
Yaşermä sin küz yomıp.
Yöräklärgä ütep kersen
Söyü çatkısı bulıp.

Küzläreñ oçkınnarınnan
Ut kapsın yörägemä.
Söyuläreñ çınlap bulsın,
Şayartıp yörmä genä.

03.05.2008

Küz salma sin başkalarga
(Cır)
Rubis Zaripov köye

Başkalarga nik karıysıñ
Min yanıñda çagında?
Ällä mine ürtär öçen
Şayartasıñ tagın da.

Kuşımta:
Karama sin başkalarga,
Kara tik miña gına.
Söyü nazlarıñ büläk it
Barı tik miña gına.

Başkalarga küz saluıñ
Küñelemä yaramıy.
Şayartkanıñnı belsäm dä
Yörägemne yaralıy.

Kuşımta.

Küz salma sin başkalarga
Min yanıñda çagında.
Yanıp kölgä äylänäm bit
Könläşü uçagında.

Kuşımta.

03.05.2008

Söysäñ, tüz
(Cır)
Rubis Zaripov köye

Üpkälättem dä irkämne
İnde ükenep yörim.
Kiçer, irkäm, mine diyep,
Niçek äytergä belmim.

Kuşımta:
Kiçer, irkäm, kiçer diyep,
Küñelemnän kabatlıym.
Küzenä karap äytergä
Äle cayın tabalmıym.

Onıt, irkäm, üpkäläreñ,
Sinsez miña bik çiten.
Kilçe tizräk yannarıma,
Yaratıp üzeñ übim.

Üzem üpkälättem sine,
Üzem äyttem avır süz.
Menä şundıy usal şul min,
Canıkayım, söysäñ , tüz.

03.05.2008

Ükenergä soñ

Kötmägändä yullarımda oçrap,
Nigä tınıç kına ütmädeñ?
Saumı, diyep, koçagıña alıp,
Nik yañarttıñ yäşlek hislären.

Elekkeçä şayan küzläreñ dä
Nigä şulay nazlap karadı?
Beläseñ iç inde ul küzlärgä
Minem karşı tora almasnı.

Ällä yüri, ällä sınau öçen
Kabat-kabat nazlap üpteñ sin.
Küzläreñnän akkan yäşläreñne
Söyü bilgeläre dideñ sin.

Häzer inde bik soñ ükenergä,
Yasalası hata yasalgan.
Ütkändäge kaynar hislär süngän,
Sagınırga gına ul kalgan.

04.05.2008

Söyäm diyep nigä aldıysıñ

Töşläremdä mine çakırasıñ,
Öndägeçä söyep nazlıysıñ.
Elekkeçä irennäreñ täme,
Söyäm diyep mine aldıysıñ.

Öndägeçä açık itep toyam
Yomşak kullarıñnıñ cılısın.
Elekkeçä sineñ yılmayuıñ,
Öndägeçä kaynar sulışıñ.

Öndägeçä söyep karaularıñ,
Öndägeçä äytkän süzeñ dä.
Kabat-kabat mine çakırasıñ,
Läkin alar bar da töşemdä.

06.05.2008

Sezneñ belän uyda söyläşäm

Häyerle kön dimen Sezgä irtän,
Sezneñ belän ütä könnärem.
Sez barlıknı toyıp härçak yäşim,
Sezne uylap yatam kiçlären.

Sezne uylap yäşim könnär buyı,
Sezneñ belän uyda söyläşäm.
Bar ğalämne alıp koçagıma,
Yaktı, cılı hislär öläşäm.

Hiskäylärem yörägemä sıymıy
Bar ğalämgä oçıp tarala.
Yoldızlar da minem hälne añlap,
Elmayışıp miña karıylar.

Bar barlıgım tuldı Sezneñ belän,
Şundıy rähät halät min toyam.
Hodayıma ukıym rähmätlärem,
Nindi bähetlemen min, diyäm.

Moña qadär niçek yäşägänmen?
Ul yäşävem yäşäü bulmagan.
Sezne kürgäç kenä añladım min –
Yaşäü därte mindä sünmägän.

Yörägemä tulgan hisläremä,
Açıp kuydım küñelem kiñ itep.
Rähätlänep yäşim äle cirdä,
Bik bähetle üzem his itep.

06.05.2008

Cillär belän sälam yullıym

Tañ cilläre belän sälam yullıym,
Sälamemne Sezgä iltsennär.
Küñelegezdä yörtkän häsrätlärne
Eraklarga alıp kitsennär.

Tañ cilläre belän sälam yullıym,
Alar Sezne nazlap üpsennär.
Ömet belän tugan yaña könnär
Şatlık belän genä ütsennär.

Tañ cilläre belän sälam yullıym,
Bähet telim koyaş nurıday.
Därtle cırlarıgız tuıp torsın,
Tuıp torsın koşlar cırıday.

Tañ cilläre aşa sälam yullıym,
Alar Sezne nazlap sıypasın.
Kabınsınnar köyräp yatkan hislär,
Küñellärgä bähet sıymasın.

07.05.2008

Töşem belän önem butaldı

Töşläremdä kürep uyanamın,
Önnäremdä tagın yalgızım.
Canım minem nigä gazaplana,
Nigä şulay äçe yazmışım?

Töşläremdä kürgäç, könnär buyı
Yöriseñ kük minem yanımda.
Kitmäskä dip, ahrı, urnaşkansıñ
Gomerlekkä minem canımda.

Töşem belän önem butaldılar,
Töşläremdä bar da çın kebek.
Önnäremdä yörim töşem uylap,
Canıñ belän canım ber kebek.

07.05.2008

Şatlıkta da yäşem kiräkte

Şatlıklarım eçkä sıymaganga,
Cırlar bulıp aga küñelemnän.
Ä cırıma kermi kalgannarı
Yäşlär bulıp tama küzemnän.

Küz yäşlärem aga tuktamıyça,
Şatlıkta da yäşem kiräkte.
Şatlıgımnı yugaltudan kurku
Uyı telä nikter yöräkne.

Şatlık belän tulı könnäremne
Kara bolıt kaplar mikänni?
Küklär iñläp oçkan küñelem koşın
Upkınnarga taşlar mikänni?

08.05.2008

Sabır bul

Küz aldımda tora sabıylarça
Üpkälägän moñsu karaşıñ.
Avır-avır sulışlarıñ alıp,
Kükrägemä başıñ salganıñ.

Yalgızlıktan arganıñ da añlıym,
Kilä kön dä bergä bulası.
Östäldäge tatlı rizıklarnı
İkebezgä tigez büläse.

Añlaçı sin, beraz sabır da bul,
Eşlärem bit äle betmägän.
Bar barlıgım birep barı siña
Yaşär öçen vakıt citmägän.

Tabışkannar ikän cannarıbız,
Tännärebez bezneñ kavışır...

13.05.2008

Mine berkem kimsetmi

Närsäm şulay siña oşamadı,
Küz yäşlärem siräk agamı?
Ällä inde oşamadı siña
Küñel yazım çäçkä atkanı?

Nik oşamıy siña minem şulay
Cırlar cırlap, kölep yäşävem?
Yalgıştımmı, ällä, teli diyep,
Şatlıklardan balkıp yäşnävem?

Menä bulır ide dönya kızık,
Ägär dä min tik yılap yörsäm.
Ä sin minem yäşläremne sörtep,
Kızgana häm yuata belsäñ.

Ä min menä gel kiresen eşlim,
Şatlıkkayım eçemä sıymıy.
Elıym-köläm, biim-cırlıym äle,
Çönki mine berkem kimsetmi.

Cannarımnı minem tereltüçe,
Şatlıklarga mine törüçe,
Küz yäşlärem minem kipterüçe,
Barısı da sin, barı sin ideñ,
Ä ni öçen häzer, hiç añlamıym,
Elavımnı gına teliseñ?

14.05.2008

Yöräkkäyem bügen yılıy

Nigä şulay tañnar atkan çakta
Yöräkkäyem yılıy sulıgıp?
Nigä şulay yäşlek bik tiz uzdı,
Kaldı barı moñlı cır bulıp?

Yöräkkäyem minem üksep yılıy,
Nilär buldı, nigä yılıy ul?
Ap-ak çäçäk atkan almagaç ta
Ällä nigä bügen bik moñsu.

Almagaçtan sara ak sagışlar,
Çäçäklärgä tama yäşlärem.
Almagaçnı koça-koça yılıym
Kayçan, diyep, tınıç yäşärmen.

14.05.2008

Sagışlardan küñel yılıy

Küñelemä tula äçe sagış,
Bulmas inde annan kotılıp.
Ütkännärgä yılıy-elıy kaytam,
Şuşı sagışlarga totınıp.

Sagışlardan ärnep küñel yılıy,
Bertuktausız aga yäşlärem.
Şuşı äçe sagışlardan üksep
Küpme ikän tagın yäşärmen.

17.05.2008

Sine genä kötär idem

Barlık kirtälärne uza-uza
Kiler idem, ägär kötsäñ sin.
Onıtırga telim onıta almıym,
Küñelemä tirän señgänseñ.

Kıya tauda ägär kötäm disäñ,
Kıya tauga menär idem min.
Gomer yullarında arıp kalsañ,
İñnäremne kuyar idem min.

Belsäm ägär mine kötüläreñ,
Cildäy kilep citär idem min.
Üzem kiläm, diyep, häbär birsäñ,
Sine özelep kötär idem min.

Ak tomannar bulıp irtälären
İñnäreñä sarılır idem.
Yörägemnän çıkkan moñnarımnı
Barı siña bagışlar idem.

Tönnäreñdä ayday balkır idem,
Yörer yullarıña nur sibep.
Barı sine, sine söyär idem
Gomerlekkä tigez yar itep.

17.05.2008

Cırlı moñlı sagışım
(Cır)
Rubis Zaripov köye

Ällä moñıñ, ällä üzeñ,
Yaulap aldı yöräkkäyem,
Moñlı cırıñ irtä-kiçen,
Kabatlıydır küñelkäyem.

Kuşımta:
Sine genä uylap yäşim,
Cırlı, moñlı şatlıkkayım.
Sinsez häzer yäşi almıy,
Nazga susagan cankayım.

Sineñ moñnar, sineñ nazlar,
Tutırdılar küñelkäyem.
Sihri moñnar koçagında
Ütä häzer könkäylärem.

Kuşımta:
Sinsez häzer yäşi almıym,
Cırlı, moñlı bähetkäyem.
Sine genä kötep yäşi,
Nazga susagan cankayım.

Sinsez könem, gel küñelsez,
Nikter yılıy küñelkäyem.
Cırlarıña ğaşıyq itep
Moñga tördeñ hiskäylärem.

Kuşımta:
Sine kürmi yäşi almıym,
Cırlı, moñlı sagışkayım.
Sineñ moñsız yäşi almıy
Nazga susagan cankayım.
19.05.2008

Vakıtlıça yäşibez

Cirdä yäşäü barı ber birelä,
Gomer kıska – barı ber mizgel.
Yäşik anı räncü-üpkälärsez,
Ükenmäslek bulsın här mizgel.
Kadriyä N.

Vakıtlıça cirdä yäşibez bez,
Här mizgele şundıy qaderle.
Ükenmäslek itep yäşik äle
Hoday birgän şuşı gomerne.

Cir yözenä kire yazlar kilä,
Göllär çäçäk ata allanıp.
Gomer genä bezneñ kire kaytmıy
Küpme yörsäk tä bez zarlanıp.

Kaytmıy gomer. Yazmış yazmaların
Kire yazıp bulmıy yañartıp.
Yäşik matur itep, kuanışıp,
Ber-berebezne söyep, yaratıp.

Tirä-yaknıñ maturlıgın kürep,
Rähätlegen toyıp yäşikçe.
Sagınıp söyläsennär bezneñ hakta,
Yahşılıklar gına eşlikçe,
İzge eşlär eşläp kitikçe.

16.03.2008

Literaturno-hudocestvennoyı izdaniye.

Kadriyä Nailovna Halilova.

«Kogda duşa poyot»
Stihi, pesni (na tatarskom yazıke)

Redaktorı – Siren Yakupova
Bitlärgä saluçı – Marat Halilov

2008

Click or select a word or words to search the definition