Minem sezgä bülägem

                            I bülek

Can avazı

Bismillamnı äytep kaläm aldım,
Şiğri canlılarga kul suzam.
Küñellärem barı izgelektä
Süzläremä kuät bir Hodam!

Işanam

Işanam min barlıgıña, berlegeñä,
Sıyfatlarıñ küplegenä, horlegenä.
Kodräteñne küñel belän kabul itep,
Sacdälärdä başım iyäm ber üzeñä.

Çiksez ğaläm sıyıp betmi hiç küñelgä,
Mäñgelekneñ ülçäüläre tik üzendä.
Cirdä tormış, çikle akıl, çikle gomer
Birelgänder bezneñ öçen tik bügengä.

Bu dönyanı kürer öçen küzlär birdeñ,
İcatıñnıñ kamillegen kön dä kürdem.
Kön tañ atsa, soklanu häm şöker belän
Zeker itep, çın ihlastan siña kildem.

Cir östendä tartıp torgan sukmaklar küp,
Üz nurıñnı belem aşa ezläp baram.
Kemder taptı siña yulnı, kem yugalttı,
Rähmäteñnän taşlamaçı, Kadir Allam!

Ükeneç häm ömet

Gamällärne kıldım uylamıyça,
Bismillasız kaptım aşımnı.
Gömerlärneñ köze kilep citkäç,
Min säcdägä kuydım başımnı.

Ütkän yulda taular hätle bulır
Eşlänmiçä kalgan izgelek,
Üzsüzlelek häm ücätlek belän
Uylap bügengene iñ elek.

Yazmışlarnı üzem häl itäm dip,
Üz kulımda, diyep, dilbegä,
Çaptarlarnı kudık, töşmäs kebek
Tormış arbasınnan gel genä.

Eraklarda kaldı yäşlek tañı
Menäse ür inde menelgän.
Tözätäse ide kup närsäne,
Ükenäsen ul çak kem belgän.

Rähmäteñne salsañ, täñrem üzeñ
Soñ tügelder, bälki, bügen dä.
Akıl alsak, urın birsäk siña
Yöräklärneñ iñ-iñ türendä.

Küñellärne baglap izgelekkä
Başkarsak bez ägär ğamälne,
Bügengene tügel, kiläçäkne
Uylap yörsäk, kılsak hälälne

Bälki äle, gafu – isiğfarga
Layık bulır idek bez dä ber.
- Uzdırmagız könne zayaga, - dip,
Körän süzen söylim kemgäder.

Kemnärneder saklap gönahlardan
Kala alsam izne suz belän,
Tel açkıçı birdeñ, akıl birdeñ,
Barısı da sinnän, min beläm.

Minem belem diñgezdäge tamçı,
Hatalarım kupter, gafu it.
Kalgan gomeremdä ömet belän,
Şatlık belän yäşäü nasıyp it.

Äl–İslamda Yaña yıl

Bähet, şatlık telim barça möeminnärgä
Ellar imin bulsın, tınıç bulsın küklär.
İslam täğlimatı urasın cir şarın,
Mäçet işeklären atlap kersen küplär.

Yuldan adaşkannar islam yurın tapsın,
Kardäşlek – tuganlık cir yözendä artsın.
Tırış, kündäm bulgan ışanuçı härkem
Allah hozurına ömet belän kaytsın.

Ärvah bulgannarnı iskä alıyk bergä,
Yaña buın kilsen, şatlanıp bu cirgä.
Kotlı bulsın yıllar, yaña tuar tañnar,
İzge nurlar iñsen här imanlı öygä.

Yaşäü mäğnäse

Keşelekneñ yäşäü başlangıçı
Adäm belän Hava anabız,
Bähetleme bulgan bu dönda
Barı faraz itä alabız.

Balaları sibelgän dä cirgä
Tormış hikmätenä töşengän.
Alış-bireş itkän, kötü kötkän,
Kaysı suka belän cir sörgän.

Näfes baş kütärgän, buın sayın
Arta bargan baylık, komsızlık.
Könläşülär, üç alular kitkän,
Cirne basa bargan haksızlık.

Yaşäü fälsäfäsen söyli-söyli
Filosoflar kitkän bu cirdän.
Hezmätläre yärdäm itmägän şul,
Häräbälär kalgan küp ildän.

Cannar yarlılangan, his sayıkkan
Taş pulatlar kükkä aşkannar.
Avto-moto-teleapparatlar
Keşe akılların baskannar.

Komsızlanıp mal artınnan kuu,
Çüpräk kolı bulu dönda.
Haman bäyä, haman akça söyläü
Kolaklarga kerä kaya da.

Gorurlanıp knopkaga basa,
- Cir hucası, min, - dip ber adäm.
Cirgä tügel, üz haläteñä dä
Huca tügel sin, i, bändäm...

Biyek yortlar, yomşak-çista tüşäk,
Yaşäü mäğnäläre şundamı?
Ayırılıp kitep tabiğattän
Östenlekkä ireşep bulamı?

Alla birgän akıl isän bulsa
Böyek bulır adäm balası.
Keşe böyek - ägär yulnı tapsa
Hakıykatne ezläp barası.

Küñel küze belän kürä belsä,
Añlıy alsa şuşı mizgelne,
Tabiğatneñ ber tamçısı bulsa
Buşka uzdırmasa gomerne.

Keşe böyek – onıtkanda gına,
“Keşe böyek”, digän süzlärne.
Könçeleksez, usallıksız gına
Härkön irtän açsa küzlärne.

* * *
Bäyälänmi torgan närsälär bar –
ul akılıñ, saulık, yaratu.
Yakınıñda bulgan rähmät hise,
Sineñ öçen kön dä tañ atu.

Yugaltkanda tapmas närsälär bar –
ul akılıñ, saulık, yaratu.
Işanıçıñ sünsä bu tormışka
Mömkin tügel berni añlatu.

Kaderlären beler närsälär bar –
ul akılıñ, saulık, yaratu.
Allah rähmätenä layık bulıp
Mäñgelekkä bezneñ ber kaytu.

Soñ bulsa da

Soñ bulsa da barlıgıñnı añlap,
Yöräklärdä siña urın birdek.
Täübä - istiğfarga kiler vakıt
İllär belän allasızlar idek.

Rähmäteñne sineñ ömet itep,
Könnäremne başlıym doga belän.
Uzgan gomer, kılgan ğamällärne
Ülçäü mizannarı barın beläm.

İzge kitaplarnı kulga totıp,
Küz nurlarım tügep belem alam.
Mäñgelekkä iltä sineñ yulıñ,
Söyeneçlär belän alga baram.

Akıl, söyü, näfes

Tabiğatneñ mäşhür tözüçese
Kışnı, közne, yaznı bar itkän.
Könnär belän tönne, här canlını
Üz tiñnäre belän par itkän.

Keşe küñelenä hislär salgan,
Salgan näfes, akıl, yaratu.
Sınar öçen gomer yulı birgän,
Häm ahırdan birgän ber kaytu.

Näfesläre öskä çıksa, bik tiz
mal kolları bula keşelär.
Mähäbbättän şaşıp yörüçelär
Mäcnün bulıp cirdän üttelär.

Akıllarnı kalkan itep alsa,
Keşe bula salmak häm sabır,
Tik, gomerneñ törle çorlarında
Akıl tabuları bik avır.

Kön dä yäşi keşe köräş belän,
Akıl, näfes, hislär köräşä.
Mäydannarga, kön tañ atsa kabat,
Şul kıymmätlär çıgıp endäşä.

- Bügen huca, min, - dip, hislär däşä
Yäş çagında, tañnar atkanda.
- Min huca, - dip, näfes baş kalkıta
Tormış arbaların tartkanda.

Akıl huca bula gomerlärneñ
Taularına, inde, mengändä.
Küp hatalar, küp gönahlar belän
Ofıklarga citep kilgändä.

Muldan birgän Hoday bändälärgä
Akıl, yaratular, näfesne.
Härkem yäşi cirdä tik üzençä
Keşe şunıñ belän bähetle.

* * *
Änkäylärneñ häyer – fatihasın
Ällä aldık, ällä almadık.
Tormış digän yulnı tigez itep,
Ällä saldık, ällä salmadık.

Yullar başı bezdän tormagan kük
Ahırı da anıñ bilgesez.
Härkem kilä soñgı yul çatına,
Bula almıy keşe ülemsez.

Akıllı dip sanap üzebezne,
Gomer inde kiçkä avışkan,
Ellar belän genä turı yullar
Ayırıla ikän yalgıştan.

Yöräk cılıbıznı büläk itep,
Yaşäp kitsäk ide bu cirdän,
Ükenmäskä ide kılgannarga,
Tik ber tapkır cirgä bez kilgän.

Kollar

Akıllılar Allah kolı bulıp,
Säcdälärgä başın kuyganda,
Akılsızlar mal hucası bulıp,
Izgış-talaş cirdä korganda,
Hislär kolı cirdä söyü ezläp,
Çıkkan çakta härkön yullarga,
yul çatında toram häm tartılam,
äle uñga, äle sullarga...
Kol digän süz cannı yarıp kerä,
Kol bulası kilmi hiç kenä.
Keşe - gorur isem, digän süzne
Kabatladık ikän nik kenä.
Keşedän dä köçle häm akıllı
Galämnärdä zatlar yuk sıman.
Bezdän tormıy yazmış, digän süzgä
Telär – telämiçä buysınam.
Gıylem aşa yulnı saylauçılar
Şik astına barın alalar.
Turı yulnı kürsätüçe şämnär
Äle sünep, äle yanalar.
Şiklänmiçä üz yulınnan bara
Hislär kolı, näfes, mal kolı.
Allah kolı digän isem yörtsäm
Şul däräcä miña iñ olı.

Şul vakıtta sorıym Hodaydan

Bändäläreñ...
şatlana häm kölä belmäsä,
kaygı häsrät kilgäç köymäsä,
tapıldatıp bala söymäsä,
gomerläre uzsa zayaga –
Şul vakıtta sorıym Hodaydan
“Adaştırama mine, yärdäm it,
Uzası yul alda yırak bit.”
Cir östendä...
söygän yarın alıp koçakka,
äverelep kaynar uçakka,
irkäli häm nazlıy belmäsä,
tän läzzäte bulsa bar uyı –
Şul vakıtta sorıym Hodaydan
“Canım tartkan yarnı ğaşıyq it
Gomerlekkä miña nasıyp it.”
Yaşägändä...
siksännärgä citep kilsä dä,
çäçlärenä kömeş iñsä dä,
mäñgelekne uylıy belmäsä,
tabınganı barı mal bulsa –
Şul çagında sorıym Hodaydan
“Akılımnı minem sin baş it,
Soñgı köngä qadär yuldaş it.”

Ak yaulıklı tatar kızları

Ak yaulıgın yapkan yäş kız bala
Cämgıyättä äle “ak karga”.
Bik küplärneñ bügen eçe poşa
Tuktaganga alar nık yarga.

Yäşlär bügen kıybla taba almıy
Uñga-sulga yöri çaykalıp.
Narkotiklar, fäheş mäydan tota,
Häm söylibez moña tañ kalıp.

Bälki üz namusın şulay saklıy
Ak yaulıgın yapkan kız bala.
Nıklı iman, insaf yuldaş aña
Şunı kürep küplär tañ kala.

Bähet, täüfıyk telik bu kızlarga
Häm imanlı bulsın yuldaşı.
Ak cilkänle hıyal korabıday
Başkalarga alar yul başı.

Tabınu

Rässam güzäl räsem yasap,
Şul räsemgä tabınganda,
Meñnär turı yul dip saylap,
Şul yullarda abınganda,
Küñel belän siña kiläm
Adaştırma, yalgıştırma.

Cirdä kinät davıl kubıp,
Zilzilälär uynaganda,
Törle avır hälgä töşep,
Naçar uylar uylaganda.
Küñel belän siña kiläm
Şomlandırma, sataştırma.

Tän avırtıp, canım sızıp,
Hiç tınıçlık tapmaganda,
Yazmışımnıñ sukmakların
Çäneçkelär kaplaganda,
Küñel belän siña kiläm,
Sabırlıkta mine sakla.

Kanäğatlek belän küñel
Üzen-üze zurlaganda,
İreştem dip telägemä,
İnde, kayçak uylaganda,
Küñel belän siña kiläm
Akılımda mine sakla.

Kay beräülär küz tomalap,
Üz-üzennän kaçkan çakta,
Üz küñelem kapkaların
İzgelekkä açkan çakta,
İ, Hodayım, siña kiläm,
Kolak salçı bu süzemä,
Gomer buyı nasıyp bulsın
Tabınırga ber üzeñä!

Minem sezgä bülägem

Şiğırlärem can avazı –
Minem sezgä bülägem.
Hoday birgän büläk bit ul
Üz telemdä söylävem.

Gamällärdän alda bara
Niyät, teläk, uy – fiker
Bar süzdän dä däräcäle
Hodayga kılgan şöker.

Barıbıznı Allah söyä -
Bezneñ öçen zur büläk.
Akıl, täüfıyk, riyäsızlık –
Cir yullarında teräk.

Mizgelgä tiñ gomerlärne
Saulık – şatlıkta ütik.
Yaratıp yäşäp, cihanga
Güzällek büläk itik.

Minem sezgä bülägem
II bülek

Tugan yaklar häm yäş çaklar
İñ qaderle mizgellär,
Kabatlanmas sihri köçkä
İyä ikän ul könnär.

* * *
Avılımda kalgan ikän canım
Agaçlarga sargan bäs bulıp.
Sagışlıdır, ahrı, şiğır şuña
Çittä yäşäüçegä has bulıp.

Meñnär arasında näümiz bulıp,
Can cılısı ezläp yuksınam.
Yalgız canım ärnep özgälänä
Bu cihanda berkem yuk sıman.

Çişmälärem

Cirdä minem yäşäü çıganagım
Öç çişmägä barıp totaşa,
Şul çişmälär cırın cırlap tora
Küñellärem cılı his aşa.

Berençese anıñ – izge ber his
Tugan tufragıma bäylängän.
Tänemä köç, canga şifa tabam
Tugan yakta ütkän cäylärdän.

İkençese – küz karamday yakın,
Balam minem, bäğır cimeşem,
Kayda yörsäm, närsä eşläsäm dä
Toyıp toram yöräk tibeşen.

Öçençese anıñ – söyü hise
Yanıp-köyep mine yäşätä.
Tormışıma asıl mäğnä östäp,
Ällä inde, kön dä yäşärtä.

Ber izgelek eşli alsam ilgä,
Teräk bulsam yakın keşemä.
Hoday birsä, külägälär töşmäs
Cırlı çişmälärem östenä.

Yaşävemneñ serle agımı

Basularda başak bulıp şaulıym,
Cillär bulıp isäm kiçlären.
Tugan yaknıñ här çäçkäsen söyäm
Betmäs tösle söyü hislärem.

Tañnarında çıklar bulıp töşäm,
Ülän sabakların çılatıp.
Koşlar belän bergä cırlar suzam
Moñlı küñellärne yuatıp.

Här närsäse yakın küñelemä
Canga yakın tugan yagımnıñ.
Urmandagı ak çişmägä tiñlim
Yaşävemneñ serle agımın.

Tañ

Al kanatı belän ofıklarnı sıypap
Äkren genä koyaş uyana.
Urmannarga kungan zäñgär toman-räşä
Tal-tiräktä bılbıl moñlana.

Tañ cilenä kuşıp, pışıldaşıp kına
Serläşälär göllär, çäçkälär.
Ulän sabagında tälgäş-tälgäş çıklar
Tirbäleşep nurlar çäçälär.

Tanış sukmak buylap kiyek-cänlek töşä
Tañ suların eçep kalırga.
Yafraklarnıñ şavı, çikertkälär çıñı
İrtänge cır bulıp agıla.

Yaz

Aktarılıp yazgı sular aga
Elgalarda şaulap boz kaynıy.
Çistarına yazda bar tabiğat
Kışkı sukmaklardan ez kalmıy.

Tirä-yakta härber agaç, kuak
Yaz şatlıgı belän şatlana.
Yaña cırlar belän koşlar kayta
Yaña cäylär cirdä başlana.

Küklär cete zäñgär, dımsu hava
Sulap tuymas tösle toyıla.
Kışnıñ soñgı süze kıyıklardan
Tamçı bulıp cirgä koyıla.

Köz

Közge yafrak kuak töplärenä
Çuar yurgan bulıp uralgan.
Alsu, kızgılt, sarı töskä kerep
Menä inde urman tın kalgan.

Sagındırıp, bolıt arasınnan
Sürän koyaş karıy alanga.
- Min urmannıñ soñgı bizäge, - dip,
Küz yauların ala balan da.

Salkın çişmälärdä közge yafrak
Äkren genä yözä kaylarga?
Urman-kırlar inde äzerlängän
Yal itärgä kışkı aylarda.

Arış

Cäyge çellä, basu öslärendä
Turgaylar da inde tıngannar.
Arışlarga sarı serkä kungan
Tigez, matur bulıp tulgannar.

Koyaş nurlarında cem-cem itep
Yäşkelt-sarı dulkın yögerä.
Basu kırlarında rät-rät kayın
Kaynar cillär anda sürelä.

Başlarınnan nazlap-sıypap baram,
Serläremne söylim arışka.
Keşelärneñ tormış çıganagı
Yaşäü köçe şuşı arışta.

Här fasılın yılnıñ kötep alam

Min közlärgä ğaşıyq,
tabiğattä
Közlär bit ul töslär bäyräme.
Töslär belän küzlär irkälänä
Häm küñeldä çäçäk bäyläme.

Min kışlarga ğaşıyq,
ap-ak karlar
Hisläremä paqlık östilär.
Cil-buranda holkım çınıkkanga
Moñ sagışlar cannı kismilär.

Min yazlarga ğaşıyq,
çelter-çelter
Görläveklär akkan tavışka.
Yazlar belän yäşlek kabatlana
Häm yañaça karıym tormışka.

Min cäylärgä ğaşıyq,
här närsädä
Üsem-üzgäreşlär kön sayın.
Cäylär birä miña yäşäü köçe
Ömet tuplap kalam cäy sayın.

Häm fasılın yılnıñ kötep alam
Sagınılgan bula barsı da.
Ellar däşä alga, här yaña yıl,
- Karşıla, - di, - mine karşıla!

* * *
Yullar tarta mine gomer buyı
Aşkınamın ällä kaylarga.
Ofıklarga tasma yullar iltä,
Tik yullarnı niçek saylarga.

Ofık artlarında zäñgär toman
Hıyallarga kanat kuydıra.
Yañalıklar teli gel küñelem,
Gamsez, nursız könnär tuydıra.

Ofıklarga citsäm, bälki, mine
Başka tormış, başka yäm kötä.
Ömet, ışanıçlar bulgan çakta
Kötep yäşäülärgä ni citä?!

Yukka çıkkan avılım hakında

Yazmış mikän, ällä yalgış mikän
Tormışlarnıñ bolay agışı.
Yalanayak yörgän sukmaklar yuk,
Tik küñeldä genä sagışı.

Ap-ak çäçkä atkan şomırtların
Töşläremdä kürep uyanam.
İllär buylap avıldaşlar yöri
Yazmışların barlap, uylanam.

Avılımnan çıgıp kitkän härkem,
Mogcizalar ömet itkänder.
Küpme yıllar, äle, onıtmıyça
Çişmä yulı bezne kötkänder.

Tik yugaldı bar da, nigezläre,
Uramnarı tugan avılnıñ.
Kaldı barı zirat, häter kebek,
Köçe citmi aña davılnıñ.

Ütkän könnär belän totaştırıp
Kart naratlar şaulıy ziratta.
Avıllarnı, yaktaşlarnı cuydık
İnde närsä ikän çiratta.

Häterlärne cuysak, avıllarnı
İskä alıp ägär kaytmasak.
Ni mäğnä bar keşe yäşävendä
Canıbızga däva tapmasak.

Arış basuında basıp toram,
Avıldaşlar tirä yagımda.
Häter kapkaların açkan härkem,
Kaytkan kebek bala çagına.

Nigezlären ezli, tanış çalım,
Tanış tavış ezli küñeldän.
Ütkän yıllar, yäşlek hıyalları
Ellar tomanına kümelgän...

İllär belän kilgän bu bälädän
Ni qadärle cannar sürelgän.
Näsel-näsäplären onıtkannar
Kaysı cirdä häzer, kem belgän.

Onıtmagannarı kabat kaytkan
Yullar salgan, zirat karagan.
Bala çakta su koyıngan bua
Tal-tiräkkä kabat urangan.

Yukka çıkkan nigez, bolın, çişmä
Bezneñ avıllarnıñ yazmışı.
Çirattagı tarih hatası, dip,
Söyli monı häzer barısı.

Tarihlarda hata bula almıy,
Bula barı keşe yalgışı.
Yalgışlarnı çiratlarga tezep,
Gomerlärneñ uzıp barışı.

Tik, küñellär haman tınıç tügel,
Balam öçen bügen borçılam.
Ayırılmasmı alar tugan teldän
Sabagınnan özgän göl sıman?

Äbi-babaları nigeze yuk,
Goref-gadätlär dä ontılgan,
Taştan salgan kısan fatirlarda
Tännär tügel, can da kısılgan.

Tarih tägärmäçen kire yakka
Berkem äle bora almagan,
Uzgannarnı uylap zar yılaudan
Berkayçan da fayda bulmagan.

Avıllarnı, inde, yugaltsak ta,
Yugaltmaska ide ömetne.
Yaña tañnar tua, yaña buın
Yaşäü şunıñ belän ömetle.

Hätirälär

Matur ide, urman kuyınında
Tezeleşkän avıl öyläre.
Avılıbız küçep utırgan dip,
Änkäy bezgä yäştän söyläde.

Kara urmannarnıñ külägäse
Töşä ide kiçtän öylärgä.
Zarlı-moñlı talyan tavışları
Kaldı barı sagınıp söylärgä.

Kiç utırıp, lampa yaktısında,
Bäyläm bäyli ide änilär.
Äkiyätlär tıñlap, hıyallanıp
Yoklap kitä ide bäbilär.

Äkren genä änkäy cırlıy ide,
Belmim häzer, nindi cır bulgan.
Tugız canga bülep öläşerlek
Küñelendä küpme nur bulgan.

Berse üsä tordı, ikençebez
Urın ala tordı bişektä.
Tirä-kürşe, tugan-tumaçaga
Açık buldı härçak işek tä.

Hätirälär genä kaldı inde,
Bik yırakta kaldı balaçak.
Tik, küñeldä cılı hislär yörtäm
Gomer buyı iskä alaçak.

Avıl irtäse

Yaña ber kön tua, tañ nurına
Kümeldelär kırlar, bolınnar.
Änkäläre yanda, irkälänep,
utlap yöri, änä, kolınnar.

Ürdäk bäpkäläre tezeleşep
Töşep bara küldä yözärgä.
Tañ yokısı belän avıl yoklıy,
Tik telämi ätäç tüzärgä,

Kanat kagıp ala, sörän sala,
Kuşılalar aña başkalar.
İşeklärdä şıgırdagan tavış
Açılalar yabık kapkalar.

Yalkau gına sıyır mögräp kuya,
Kañgıldaşıp ala kazlar da.
Könnär tınıç, avıl tabigate
Bigräk matur cäyge aylarda.

Urman

Urman şaulıy tugan yaklarımda
Cäylären dä, kışın, közen dä.
Nider söyli urman üz telendä
El agışın salıp tezemgä.

Kart imännär salmak gülägändä,
Çıga ütkän zaman moñnarı.
Yäş kayınnar şıbırdaşıp alsa
İşetelä şatlık cırları.

Yukälärneñ näfis yafrakları
Neçkä hislär köyen köylilär,
Karamalar yäş naratka karap,
Serle äkiyätlär söylilär.

Ä cil, menä, diricerlık itä
Tabiğattä tugan moñnarga.
Meñärlägän agaç bergä cırlıy
Tik irenmä genä tıñlarga.

Yazgı yañgır

Yazgı yañgır şifa çişmäsennän
Sular alıp, kırnı sugardı.
Bolıtları citez cillär belän
Başka yakka kitep yugaldı.

Zäñgärlänep kaldı urman öste,
Cete yäşel buldı basular.
Hätfä göllär kerfeklären açtı
Koşlar avazında şatlık bar.

* * *
Mart koyaşı yumart,
kıyıklarga
Boz söñgelär elep ütkän.
Kar yurganı sargan cir östenä
Ence nurlar sibep kitkän.

Mart koyaşı yumart,
tabiğatkä
Yaz häbäre alıp kaytkan.
Kügelcem tös kergän urmannarga,
Änä, ziräk çäçkä atkan.

Mart koyaşı yumart,
koşlarga da
Yaña cırlar büläk itkän.
Yazgı cillär agaçlarga söyli,
- Uyanırga vakıt citkän.

Cäyneñ äle kıl urtası çagı

Cäyge çellä, çäçäk tacları da,
Cillär belän cirgä koyıla.
Tımızık kül öslärendä tañnan
Çuma-çuma kazlar koyına.

Tabiğatneñ bar şifasın cıyıp
Ölgerdelär ciläk-cimeşlär.
Basularda urak öste kaynıy
Bik küñelle cäyge bu eşlär.

Üz tormışı cayın belep kenä
Tız-bız kilep yöri böcäklär.
Kübäläklär bäyräm yasagannar
Kiyep allı-gölle külmäklär

Cäyneñ äle kıl urtası çagı,
Tulıp taşıy cirdä maturlık.
Şuşı mizgellärne uyga salıp,
Kabat-kabat kire kaytırlık.

Mullık

Eldagıça kırlar buşap kaldı,
Kır östendä tındı turgaylar.
Hezmätenä karap, hörmät bulıp,
Köşellärgä kayttı bodaylar.

Cäylär büläk itkän niğmät-rizık,
Mullık bulıp tuldı tabınga,
Şul mullıknı kön dä kürgän sayın
Küñellärdä ömet kabına.

Tınıç kına bulsın bu dönyalar
Tormışlarda mihnät kürelmäs.
Kaderlären belep yäşägändä
Tabiğattä büläk kimemäs.

Cirsäü

Tugan töbägemdä bar da yakın,
Tanış kırlar, tanış urmannar.
Avazları sihri moñnar bulıp
Küñelemä kerep tulgannar.

Eraklarda kalgan yäşlegemneñ
Kaytavazın ezläp yul alam.
Agaçlarıñ, ülännäreñ kebek,
Ber börtegeñ bit min, cir anam.

Uçlarımnı cäyep, änkäm kebek,
Tufragıñnı sıypap tın kalam.
Sulışıñnı toyıp, cılı-nazlı
Dulkınnarga kerep uralam.

Urman kuyınınnan tibep çıkkan
Çişmälärdän basam susınnı.
Tañnarınnan küz nurları alam
Kayınnardan alam buy-sınnı.

Sindä genä şifa birä bar da
Havalarıñ, iskän cilläreñ.
Gomer buyı töşläremdä küräm
Nurga çumgan avıl öylären.

İminlegem, şatlık-kuanıçım
Sindä ikän tugan töbägem.
Kayda yörsäm, kayda yäşäsäm dä
Kabat siña kaytu telägem.

Tuylar

Tabiğatneñ tuyı közdä ikän,
Tuy tabını irken kırları.
Alma ise kilä bakçalardan,
Çäçäk bäylämedäy urmanı.

Tuylar yäme küñellärdä kalsın,
Gomer buyı iskä alırlık.
Yazlar öçen közlär game kiräk,
Parlı tormış öçen – sabırlık.

Tabınnarı muldan bıyıl tuynıñ
Küñellär dä tulı şatlıktan.
Ömetlegä yazlar cırı kaytır,
Ayırmasın Hoday saulıktan.

Moñsu çak

Eñger-meñger patşabikä közdä
Küksel şälen salgan iñenä.
Çuklarınnan cirgä äle yañgır,
Äle kar börtege sibelä.

Yalkau gına, koyaş töşep menä
Kük yözeneñ könyak çitenä.
Su ösläre çirau, ineşlärdä
Çelter-çelter bozlar kitelä.

Közge cillär agaç arasında
Soñgı yafrak ezläp yögerä,
Özep algan yafrak börelärgä
Cäylär yämen söyläp ölgerä.

Kerfek açmıy gına tıñlıy böre,
Anıñ öçen äle yazlar bar.
Ä irtägä cirgä huca bulıp,
Ak bolıttan yavar ak karlar.

Tabiğatneñ äle moñsu çagı,
Ala-kola bügen cir öste.
Çiratlaşa şatlık häm moñsulık
Tormış kanunnarı ber tösle.

* * *
Börelärdän yäşel yafrak tuar,
Könnär inde yazga avışkan.
Yaşäü cırı çıñlıy tirä yakta
Görläveklär akkan tavıştan.

Sukmaklarda karlar timgel-timgel,
Kayınnarga alka elengän.
Küzne çagıldırıp kar cemeldi,
Koyaş nurlarına kümelgän.

Çıpçık halkı çırık-çırık kilä.
Ni söylilär alar, kem belgän?
Tabiğatkä tagın ber yaz kilä
Bar canlıga cirdä därt kergän.

Kabatlana yazlar, cir yäşärä,
Kuzgalalar yazda küñellär.
Tik kızganıç, sizelmiçä genä
Uzıp bara ikän gomerlär.

* * *
Yaratam,
yazlarnıñ avazın,
Yuıla, çistara küñellär.
Cılı häm nur östi bu könnär,
Yaşärgä köç alam yazların.
Yaratam,
cäylärneñ mullıgın.
Küzlärne irkäli igennär,
Şatlıklı mäşäqat bu könnär,
Uylata hezmätneñ zurlıgın.
Yaratam,
közlärneñ töslären.
Tabiğat – gel häyran kalırlık.
Közlärdän sabırlık alırlık,
Urnaşa – utıra hislärem.
Yaratam,
kışlarnıñ aklıgın.
Küñelem tıngısız bulganda,
Çıgam da ak karlı uramga,
Kaytaram küñelem saflıgın.
Yaratam,
könnärneñ irtäsen.
Tuaçak tañnarda ömet bar,
Alda, dip, bähetle minutlar,
Här könne ışanıç kötäseñ.

Avıldaşlar

Avılımnıñ härber karış cire
Sugarılgan açı tir belän.
Bezgä qadär yäşäp kitkännärneñ
Ömetläre bulıp bez kilgän.

Küplär kitkän cirdän, kem ireşkän,
Ä kem ireşmägän teläkkä.
Alar canın räncetmiçä yäşik,
Amänät tä bu cir, büläk tä.

Eş maytarır çagı citte inde,
Bezneñ buınnıñ da bu cirdä.
Ezsez genä, süzsez genä kitsäk
Kemnär kalır bezneñ bu ildä.

Balalarga söylik yäş çaklarnı,
Çişmälärneñ suın eçerik,
Üzebez dä kaytıp tugan yakka
Uzgannarnı iskä töşerik.

Yugalmasın äle küñellärdä
Tugan cirgä bulgan izge his.
Başka närsä bar da ütä torgan,
Gomerlär dä bezneñ çikle iç.

Närsä kılsak, cirdä şular kalır,
Kızarmaslık bulsın yözebez.
Ütkännärne iskä alsak ide
Kanäğatlek belän üzebez.

İgençe

Kayırılıp bıltır igen uñdı.
Cirgä iyep avır başların,
Tuk başaklar kırda kötep aldı
İgençeneñ ura başlavın.

Uñgan igençelär, mul uñışlar
Üsterde dip bıltır maktandık.
Köşellärgä karap, sannar sanap,
Küp plannar kordık, şatlandık.

...Bıyılgı cäy korı, kızu kilde.
Sülpän sarı bıyıl basular.
Neçkä kamıl, kıska sabaklarda
Siräk kenä tulı başı bar.

İgençegä hezmät ikelätä
Avır buldı bıyıl cäylären.
Mañgay tiren cirgä tükkän añlar,
İgençeneñ küñel hällären.

Hezmät näticäse törle bula,
Mondıy cäylär tügel berençe.
Tik, yıl sayın küñel töşermiçä
Ör yañadan başlıy igençe.

Bügen, irtägesen uylap yäşi,
Härçak mäşäqattä igençe.
Ul - ömete barlık keşelärneñ,
Cirdä yäşäü köçe birüçe.

Avılıma

Avıllarnıñ yäme ikmäk belän,
Cirdä yäşi keşe hikmät belän,
Ä küñelneñ yäme mähäbbät.
Ata-babalarnıñ danı barsın,
Här keşeneñ cirdä eze kalsın,
Nigez salgannarga meñ rähmät.

Avılımda yaña yortlar kalka,
Nıgıp bara, maturlıgı arta,
Keşe küñelendä ömet bar.
Gorläp torsın tormış, yıllar uzsın,
Häm tabınnar bäräkätle bulsın,
Tik bähetle bulsın bu yortlar.

Avıldaşlar ber-bersenä teräk,
Avıllarga yäş balalar kiräk,
Kıñgırauday çıñlap yörergä.
Uñgan hatın, nıklı irlär bulsa,
Ä kartları härçak äzer torsa,
Sabır gına kiñäş birergä.

Yäşlär yörsä yazda yanıp-köyep,
Ä karçıklar arkalardan söyep,
Bäbkäm, diyep, sıypap kitsälär,
Tañ yokısı şundıy tämle bula,
Küñellärgä cılı şatlık tula,
Könnär tınıç kına ütsälär.

Şulay yäşäü bezgä nasıyp bulsın,
Telägemne Hoday kabul kılsın,
Barıbızga birsen izgelek.
Kıyıklarga par kügärçen kunsın,
Avılımda tormış görläp torsın,
İllär imin buslın iñ elek.

Cäy ahırı

Koş-kort avazları tınıp kaldı,
Moñsulanıp kaldı urmannar.
Sukmaklarda soñgı sarı çäçäk,
Tañda töşä salkın tomannar.

Küz yauların alıp cäyräp yata
Sörep kuygan basu ösläre.
Bolınnarga, üzän, urmannarga
Kergän inde közneñ tösläre.

Cäyneñ yäme küçte bakçalarga
Alsulanıp peşte almalar
Böterelep küçmä koşlar oça,
Saubullaşıp kitep baralar.

Miläş

Çäçäkläre kemgä köndäş,
Aksıl-yaşel yazda miläş
Kürenmi dä keşe küzenä.
Küz yauların alırmın dip,
İslärendä kalırmın dip,
Ömetlänä kiler közenä.

Menä inde közneñ başı,
Üze matur, üze açı
Gorur gına yana tälgäşlär.
- Botak sayın küpme cimeş,
ellar avır bulır, -
imeş.

...Başın ide aska miläşlär.
Cil-davıllı közge töndä,
Kötmägändä monı kem dä,
Koyıldılar cirgä tälgäşlär.
Uñsa cimeş, imeş, hata
İsraf bulıp cirdä yata
Koyaş nurı eçkän miläşlär.

Üz yagıma

Kızgılt-körän sutlı balçık bezdä
Här närsäne söyli ul üze.
Şul tufraknı yakın itkän öçen
Şaulap tora başak diñgeze.

Moñnarı da yakın tugan yaknıñ
Urman şaulavıday köyläre.
Gomer buyı hezmät itä bezgä
Usak burasınnan öyläre.

Tabiğattäy kırıs, holkı tınıç
Sabır kızlar, sabır ulları.
Üzebezgä bik qaderle bezneñ
Tuzan baskan basu yulları.

Umırzaya

Ap-ak näfis taclı umırzaya
Cılı-yaktı nurlar öläşä.
Kayan kilä bu köç, yäşäü köçe
Bar tabiğat annan könläşä.

Kuaklarda äle böre yabık,
Ülännär dä äle bik siräk.
Yazgı kar suında biten yuıp,
Cirne sälamläüçe bik kiräk.

Täüge hislär kebek ap-ak çäçäk,
Basmas öçen baram saklanıp,
Bezdä genä mondıy umırzaya,
Karagızçı aña soklanıp.

Cäyge ber kön

Koyaş bügen küktä bäyräm itä,
İ kızdıra, çiksez kızdıra.
Korıp kipkän basu yullarında
Tuzan bolıtları tuzdıra.

Yalan ayak bassañ taban peşä,
Tufrak, kızgan timer şikelle.
Başın aska ide göl-çäçäklär,
Ayausızlık avır bit inde.

Bar häräkät tuktap kaldı cirdä,
Tınıp kaldı koşlar, böcäklär.
Kükkä karap yañgır kötä keşe,
Teli-teli izge teläklär.

Hoda hikmäteme, könçıgıştan
Ber keçkenä bolıt kürende.
Kilä-kileşkä ük küperde dä,
Yañgır bulıp cirgä sibelde.

Koyaş kabat cirgä nurın sipte,
Cir ösläre kitte karalıp.
Tirä yaknı huş islärgä kümep
Dımsız hava kitte taralıp.

Yaltıradı çıklar ülännärdä
Çäçäklärne nazlap cil iste.
Yaşäü därte kayttı tabiğatkä
Häräkättä kabat cir öste.

Yaratam çıgarga yullarga

Yaratam çıgarga yullarga cäylärdä.
Kiñ ofık, yäşel kır, cılı cil havada,
Kük tasma ozın yul, suzıla yırakka
Törle uy uylata yul uzgan arada.

Yaratam yullarga çıgarga közlärdä.
Kurgaşın bolıtlar du kilä havada,
Küñeldä közge moñ, ber rähät talçıgu
Sizäseñ-toyasıñ tändä dä, canda da.

Yaratam yullarga çıgarga kışlarda.
Ofıkta totaşkan cir häm kük ber anda,
Sizäseñ şul çakta kiñlegen cihannıñ –
Çiksez zur ak diñgez, ber börtek bez anda.

Yaratam yullarga çıgarga yazlarda.
Kara cir, timgel kar, par tora havada.
Bar dönya uyana, yazgı därtle cırlar
Urgılıp agıla cannarga yullarda.

Çäçäk belän söyläşü

Sandugaçlar da sayramıy,
Agaçlarda tik böre,
Aşıgasıñ açılırga
Närsädä monıñ sere?
- Aşıgam kerfek açarga
Min söyenä-söyenä,
Ğaşıyqmın çelteräp akkan
Yazgı sular köyenä.

Ügi ana yafragı

Ügi ana yafragınıñ
Gacäp nigä yazmışı.
Ällä bezgä gıybrät mikän,
Ällä yazlar yalgışı.

Çokır-çokır cirdä üskän
Täüge sarı çäçäk ul.
Cäy buyına cıya torgan
Şifa-yafrak tagı şul.

Yaltır-yaşel kalın yafrak
Soñga kalıp kürenä.
Tik, kızganıç, çäçäk inde
Kibep, korıp ölgerä.

Ber tamırda çäçäk, yafrak
Oçraşmıylar hiçkayçan.
Güyä ike üzsüzle zat
Mäñgelekkä talaşkan.

Mizgel

Kükneñ zäñgäre kızudan
Uñıp torgan çagı.
Kılgannarnıñ yıfäk çäçe
Köyep çalargan çagı.

Çiyälärneñ tamçı bulıp,
Tamarga torgan çagı.
Könbagışlar sarı tacın
Cillärdä koygan çagı.

Küllärdäge tönboyıknıñ
Boyıkkan, sulgan çagı.
Bakalarnıñ tuylar itep
Yaña cır suzgan çagı.

Kırda igen başagınıñ
Kabarıp tulgan çagı,
Karap şuşı hozurlıkka
Küñelneñ bulgan çagı.

Közge bizäklär

Ak kerfekle romaşkada
Közneñ soñgı çıkları.
Ällä kayan yanıp tora
Kızıl miläş çukları.

Kayınnarda sarı yafrak
Cillär özep tarata.
Näfis kayın yafrakların
Cillär bigräk yarata.

Su buyında tal-tiräklär
Küksel tun kigän inde.
Koşlar avazın sagınıp
Başların igän inde.

Soñgı közneñ ber bizäge –
suzıp kuygan pärävez.
Bar tabiğat häbär itä,
- İnde kışka keräbez.

* * *
Közlär gacäp, koyaş karaganda
Cir östendä küpme töslär bula.
Yañgır bulıp küklär yılaganda
Küñellärgä salmak moñnar tula.

İrtälären ap-ak kırau bulıp,
Kışlar yakınlıgın häbär itä.
Ä köndezen soñgı çäçkä bulıp,
Yazlargaça ömet büläk itä.

Cäydä yörgän yäşel sukmaklarga
Soñgı yafrak inde töşep yattı.
Köz kilde dip, küñel türlärendä
Tik sünmäsen ide soñgı çatkı.

Hislärem kaytavazı

Änkäm suga töşkän çişmälärdän
Uçlarıma alıp su eçtem.
Sagınuımnı, söyüemne söyläp,
Yögerek dulkınnarga ser çiştem.

Kömeş sular köygä saldı süzne
Häm ul köylär yarga küçtelär.
Çäçäk, ülän sabakların sıypap,
Cılı cillär bulıp istelär.

Çişmä cırın tıñlap üskän talga
Tañda toman bulıp cil sardı.
Hisläremneñ kaytavazın şulay
Çık tamçısı itep kaytardı.

Moñlı ber cır

Avıldaşım İlgiz Ђhmђtovnı
iskä alıp
Gasır başı, yaña cillär isä
Ömet belän küñel kabına.
Tat.Bülärdän küçep kitä halık
Sulı, taulı urman yagına.

Ul avılga kemnär nigez salgan
Kırıntau dip kemnär atagan,
Bügen söylim barı ber yazmışnı
Sakla Hoday üzeñ hatadan.

Bülär halkın uñga-sulga çäçkän
Cillär kemgä katı kagıldı?
Nık tormışlı Nuriähmätlärgä
Baykot digän isem tagıldı.

İmeş, alar baylar, kümäk hucalıkka
Tat.Bülärdä alar kermäsen,
Ulları da alış-bireş itep,
Üze telägänçä yörmäsen.

Mäcbür buldı nıklı tormışlılar
Üz sukmagın kabat salırga.
Sigez cannan torgan bu ğailä
Küçep kitte yaña avılga.

Yaña cirdä kır tırmaşıp härkem
Üz tormışın kabat köyläde.
Yäşlär oya kordı, kızlar kitte
Ä ulları, inde, öylände.
Keçe kızlarınıñ yazmışına
Ükeneçle yalgış yazılgan –
Üpkä şeşep irtä dönya kuydı
Salkın tiyep yazgı yañgırdan.

Üze kitte, ämma bu cihanda,
Cir östendä eze bar anıñ –
Kaldı sabıy, yäş ir bala kaldı
Kürmiçä dä nazın ananıñ.

Hiç üpkäli almas avıldaşım
Üttem dip yäştän avır yul.
Äniseneñ tugan apasınıñ
Cılı koçagında üste ul.

Can cılısın birep karıy aldı,
Saf bulgandır küñel közgese.
Üz sabıyın alay karıy almıy
Analarnıñ, äle, kübese.

Tik, tumıştan yätim bu sabıynıñ
Moñlı ide härçak küñele.
Alar öye, işek allarınnan
Härçak garmun moñı tügelde.

...Kulda fotoräsem, kiçke alan,
Çordaşlarım bergä cıyılgan,
İlgiz dä bar, kullarında garmun
Soñgı oçraşular şul bulgan.

Taralıştık, ämma, istä kaldı
Kırıntauda yakkan uçaklar.
Ellar tügel, distä yıllar ütte
Bik yırakta kaldı yäş çaklar.

Garmun alıp kitep bardı yeget,
Sibelep kaldı barı moñnarı.
Yaktı uylar uylap kitkänder ul,
Kaya alıp kitte yulları?

...Mähäbbät tä, hıyanät tä anı
Adaştırgan yörgän yulınnan,
Tik yuldaşı bulgan üz garmunı
Töşermägän anı kulınnan.

Kaygılarnı şärab belän yuıp,
Küp çak dönya yämen yugaltkan.
Şaytan anı alıp kerep kitkän
Tigänäklär üskän sukmaktan.

Küñel algısagan mizgellärdä
Urmannarga çıgıp kergän ul.
Avıl urını da bulmaganga
Canı köyep küpme yörgän ul.

Yörägenä sagış cıyılgan da,
Totaş yara bulıp moñ sargan.
Şul sagışlar anı tugan yakka
Mäñgelekkä kabat kaytargan.

Kaytıp kergän ...
üz avılı tügel,
Küñel öçen monda urın tar.
Sagınganda kaytıp baş kuyarga
Başkalarnıñ nigez taşı bar.

Töşlärenä kergän tugan yörtın,
Torgızırga bulgan teläge.
Tibüennän kinät tuktagan şul,
Çıdamagan yeget yöräge.

Teträndergän şuşı häbär bezne
Cıydı kabat tugan avılga.
Üz kulıbız belän üsterdek tä
İpi kuydık bügen tabınga.

Şäygärdännän kabat koyaş çıga
Yulın taptı uram çişmäse.
Bakçalarda göllär çäçäk ata
Kaytıp kersäñ kilmi kitäse.

Sabırlık häm akıl birsen Hoday
Kabatlamas öçen yalgışlar.
Kiläçägeñ yaktı bulsın, avıl,
Häm bähetle bulsın yazmışlar.

Garmun totıp kitkän çordaşımnı
Sagınalar bügen talları.
Kayttı kabat cirem tarihına
Sandugaçlı avıl tañnarı.

Neçkä küñel, moñlı avıldaşım
Tugan cireñ sine yuksına.
Bu şigırem barıp citse ide
Doga bulıp sineñ ruhıña.

Avıl keşese

Tañnan torıp eşkä totındıñ sin,
Gomer buyı şulay yäşädeñ.
Avırlıklar bulsa eçkä yottıñ,
Kiräk-kiräksezgä däşmädeñ.

Taular bulır ide cıygan igen,
Ap-ak yılga, saugan sötegez.
Tınıçlanıp yatıp çirli almıy
Tormış kötä şulay kübegez.

Tıngısızlık häm mäşäqat belän
Sizelmiçä uza yıllar da.
Cir östendä bulgan barlık niğtät,
Barlık rizık sezneñ kullardan.

Şähär şavı, törle uñaylıklar
Kızıktırıp tartıp almadı.
Tugan tufrak çitkä kakmıy ikän,
Yakın itte härber balañnı.

Tik avılda gına hezmät tämen,
Cir qaderen belep üsälär.
Avıllardan gına çın talantlar
Kürep alıp äydi belsälär.

Galämnärdä yözgän korabta da
Öleşe bar sezneñ hezmätneñ.
İllär belän kürsätergä ide,
İñ olısın sezgä hörmätneñ.

Yuk, taş sınnar yasap kuyıp tügel,
Öläşmiçä maktau käğaze.
Buldırırga ide yäşäü şartı ,
Küpläp söyläşmiçä väğazne.

Gazlı, sulı, cılı, nurlı bulgan
Tezeleşsä öylär avılda.
Menä şular bäyä bulıp ide,
Kader bulıp ide avılga.

Şatlık belän barır ide eşlär,
Tınıç bulır ide kartları.
Balalar da tuıp torır ide,
Yäşlär öçen bulsa şartları.

Avıllarsız illär yäşi almıy,
İl qadere – avıl keşese.
Elek bulgan, kiläçäktä bulır,
Mäñgelekneñ ul bit ilçese.

Galämnärdä tormış dävam itä,
Almaşına çorlar, ğasırlar.
Ayak teräp cirdä yäşär öçen,
Avıl keşeseneñ hakı bar.

Uçlarımda boday börtekläre

Koyaş señgän boday börtekläre
Asıl gäräbädäy toyıldı.
Cir sulışın toyıp uçlarımnan
Şıbırdaşıp cirgä koyıldı.

Tere agım bulıp buraznaga
Tezelerlär alar bik tizdän.
Cir halkına yäşäü köçe birü
Uñgan igençelär, tik sezdän.

Küñel räncep, uyga kaldım äle,
Bu üpkäläü yukka tügel lä.
Şul börtekne qaderlägän keşe
Nik qaderle tügel bügen dä.

İkmäk üsterüçe, mal karauçı –
Alıştırmas avır hezmätlär.
Ni kızganıç, küpme köç tügep tä,
Kürä almıy alar hörmätlär.

İldä küpme genä söylänsä dä,
İgençeneñ yuk şul qadere.
Häm, sızılıp kitte ber uy şul çak:
“Här tabında äytkän rähmätlärneñ,
İgençegä bulsın äcäre!”

Uçlarımda boday börtekläre
Gäräbädäy sarı häm tigäz.
İgençelär, sezgä teläk telim –
Bähet, saulık, cirdä nık nigez!

Mart irtäse

İñkü urınnarda karlar zäñgär,
Dulkın kirtläçendä al nurlar.
Här mizgeldä tösen alıştıra
Tañda ap-ak karlı basular.

Kar dulkını buylap yögerä cil,
Mart cileneñ bardır üz yulı.
Ul, irkäläp cirne uyatuçı,
Häm, koyaşnıñ, ahrı, uñ kulı.

Bik tiz kütärelä mart koyaşı
Aşıktıra härber canlını.
Tagın ber kön yäşäp ütär härkem,
Gadätime ul kön, danlımı.

Kırıntavım

Kırıntavım, tugan yagım
Urman, sular ile sin.
Tarihlarnıñ ber bitenä
Kerep kalgan ideñ sin.

Kırıntavım, kırıntau
Tuıp üskän avıl sin.
Bez tözätäse ber hata
Küñel tulı davıl sin.

Telem öçen iñ yagımlı,
İñ qaderle süzem sin.
Avıldaşlar yörägenä
Yara bulıp kerdeñ sin.

Urınıñda ikmäk üste,
Tik hıyalda yördeñ sin.
Kemneñder färmanı belän
Yukka çıkkan ideñ sin.

Işansañ, ışanmasañ da,
Kabat kaytkan isem sin.
Ütkännärne bügengegä
Totaştırgan cirem sin.
Avıl turında uylanu

Avıl-avıl, bügengegä karap
Yazmışıñnı uylap borçılam.
Tamırsızmı ällä häzer keşe
Oyasız, ber, küçmä koş sıman.

Küñel kanatında talpınasız,
Oçraganday cilgä-davılga.
Eşläregez bulsa kuyıp torıp
Kaytıgız sez tugan avılga.

Ätkäy-änkäy monda yäşäp kitkän,
Monda bezneñ gomer tañıbız.
Mäşäqattän östen kuyıp hisne
Tugan yakka yıl da kaytıgız.

Kaytıgız sez, yaz da, köz dä şulay
Nigezlärne barlap küñeldän.
Barıbıznı da bit avıldaşlar
Şuşı cir tufragı üstergän.

Ellar uzgan, nikter yıragaygan
Ber-berennän inde küñellär
Üpkä belän, ğayeplene ezli
Yazmışınnan riza tügellär.

Ä kübebez, barı alda diyep,
Küñellärne şulay yuattık.
Avıllarga kaytıp kürensäk tä
Töp kıymmätlär yulın yugalttık.

Yäş buınga, yäşäü çılbırınıñ
Mäğnälären, ahrı, salmadık.
Avıllarga alıp kayta aldık,
Yakınayta gına almadık.

Ayırım ber keşe üzgärtä almas
İldän kiräk ide kul suzu.
Çarasızlık aşa şiğır tudı
Şatlıktan küp canda borçılu.

Soklanu

Söbhanalla!
Bigräk matur
Kışnıñ ap-ak urmanı.
Kurkıtsa da kayçak çıgıp
Cilläre häm buranı.
Köy çıgarıp kar şıgırdıy
Cem-cem kilä ak yurgan.
Ak cihanda ap-ak tınlık,
Küñelgä aklık tulgan.
Koyaşlı kışkı irtädän
Maturırak mäl barmı.
Cirgä büläk itep birgän
Hoday üze ak karnı.
Yal itsen dip, yäşellekne,
Tatlı yokıga salgan.
Mogcizalı bu halättän
Koyaş ta ürnäk algan.
Yul kıskartıp yoklap ala,
Çittän genä küz sala,
Tik, ozaklap tügel yalı –
Küz açıp yomgan ara.
Yazgı koyaş tiz tägärär
Kükneñ zäñgär yulınnan,
Ber küz kıssa härkem ğaşıyq
Bar da kilä kulınnan.

Közlär-yazlar

Bu tormışnı özelep yaratkanga
Yakın küräm cäyen-kışların.
Karap kalam, közdä saubullaşıp
Tugan yaktan kitkän koşların.

Yazgı sular avız itär öçen
Koşlar kayta tugan yagına.
Härkem, töşkä kergän, uyda yörgän
Yäşlek uzgan ciren sagına.

Küçmä koşlar kitä, kışlar avır
Yardäm birsen kalgan koşlarga.
Ciñelleklär ezläp kitkän keşe
Gel kümelep yäşi moñ-zarga.

Gomer buyı, ilen, telen saklap
Yaşägännär öçen kuanam.
Menä yazlar citär, sayrar koşlar
İlgä kaytır diyep yuanam.

Yarıy äle koşlar yazmışıday
Yazmışlarga duçar bulmadık.
Tormış yazı alıp kitsä-kitte,
Çit cirlärdä başnı cuymadık.

Tugan cirgä basıp, atlap yörim
Kötäm kışın, cäyen, közlären.
Här agaçı, här sukmagı yakın
Añlatırga citmi süzlärem.

Minem sezgä bülägem
III bülek

Hakıykatne kabatlaudan haman
Tuymıy ikän adäm balası.
Yullar törle, tik döreslek beräü,
Barası da ezläp barası.

Ömet

Meñ yıllar buyına, buınnan-buınga
Küpme soñ şiğırlär yazılgan.
Tañ niçek atkanı, su niçek akkanı
Meñ kabat şiğırgä salıngan.

Mindä dä şul uk küz, kalämdä şul uk süz,
Kabatlau bulmasmı kemneder?
Kulımnan kilerme yulımnı tabarga,
Ömetne özäse kilmi gel.

Bula alsam ägär, şifalı ber tamçı
Şiğırgä susagan yulçıga.
Meñnärdän beräüneñ küñelen kuzgatsam
Kanäğat bulırmın şunsına.

Sınaular

Sınaular, sınaular - mäktäp yıllarında
berençesen birdek alarnıñ.
Alga taba kitkäç bik küp ikän alar,
här borması sayın yullarnıñ.

Bilgelär törlelär, akıllar da törle,
Cir şarı haman da ber genä.
Bu cirdä meñ yazmış, meñ törle meñ yalgış
Kabatlamıy ikän kem genä.

Tatarıma

Tatar digän isem yukka tügel,
Tamırdagı kan ul, häm holık.
Kul bäyle dä, cannı bäylämägän
Gasırlarga kitkän bu kollık.

Millät bulıp yäşäp kalu öçen,
İl kaygısın sal da iñeñä,
Yullarga çık, köräş alda äle
Sin bik kiräk bügen ileñä.

Ber kürmäsäñ, ber kürerseñ äle
Gamäleñä kürä savabın.
Üz öyeñä üzeñ hucamı sin,
Uylap kara şunıñ cavabın.

At ta eşli, işäkkä dä yökne
Tarta algan qadär salalar.
Häm “işäk”, dip, här karusız zatnı
Artlarınnan sügep kalalar.

Hezmät kenä tügel, hikmät kiräk,
Tigez yäşäü öçen bu ildä.
Däräcäñne belep, kıyu atla
Tatar kanı tamgan bu cirdä.

Bügen bargan köräş, bu häräkät
Kanlı yaulardan da küp hätär.
Kıl östendä millät yazmışları,
Kilep tora kön dä ber häbär.

Bäysezlek ul – arandagı aygır,
Nıklı kullar kiräk totarga.
Çäynäp salgan imezlekme ällä
“Yota algan qadär yotarga”.

Tatar digän danıñ yugalmasa,
İyäreñne birmä yatlarga.
Berdäm bulıp, danlı millät bulıp,
Birsen Hoday bergä atlarga.

Zamanalar

Elegeräk,
äbekäylär aşka yöri ide.
Bäyräm sayın
halık küñelen şulay kürü ide.
Kılıp şunda,
yort nigeze nıklıgına doga,
Teli alar
tik yahşılık sulga-uñga.
Zamanalar...
äbekäylär häzer siräk yöri.
Tabınnarda
keşe tügel, inde, hämer söyli.
Ni söyläsen,
hämer parı bügel telne bäyli,
Tost äytälär
hucalarnı maktap köyli-köyli.

Yaşäyeş

Havalar da ber ük, eçä torgan su da
Tik bändälär törle-törle yuldan kitä.
Eçkän sular, ütkän gomer ber bulsa da
Här keşene ayırım ber yazmış kötä.

Keşelärneñ härtörlese cir östendä
Bar da bergä tormış kötä, gomer itä.
Cir yazmışın totıp bergä meñlägän kul
Galäm buylap, alga, haman alga ütä.

Cir östendä avıl kala, şähär kala,
Kılgan eşlär tarih bulıp kalıp bara.
Bu cihanda här keşeneñ yäşäeşe
Mizgel bulıp, mäñgelekkä alıp bara.

Süzlär

Süzlär – häncär,
Süzlär – cäühär
Süzlär yakut taşlardır.
Tel onıtkan,
Cın suıtkan
İñ qadersez başlardır.
Süzlär – uçak,
Süzlär – pıçak,
Tereltä ya üterä.
Saksız süzlär,
Sansız süzlär
Doşmanlıkka kiterä.
Süzlär – zähär,
Süzdä - kahär,
Şomlandırgan süz bula.
Nazlı süzdän,
Cılı süzdän,
Taştay küñel tula.
Süzlär zifa,
Süzdän şifa,
Süzneñ köçe bezdäder.
Keşelekne
Keşe itkän –
İlahi köç süzdäder!

Uylanu

Çal dulkınnar kakkan Hersoneslar,
Päygämbärlär yörgän sukmaklar.
Hıyal belän urap kayta alam,
Tanış inde miña ul yaklar.

Prometeynı kadaklagan kıya
Cil-davılda çatnap yarılgan.
İskändärneñ soñgı ğaskärläre
Kayta, menä, Kavkaz tavınnan.

Gasır aşa hıyal ütä ala
Tarih kitapların aktaram.
Küz aldınnan ütä firgavennär,
Mogcizalar kürep tañ kalam.

Fiker yomgagımnı sütä-sütä
Kiläçäkkä ürli hıyallar.
Tik nigäder şomlı uylar kilä,
Küz aldına kara buyaular.

Hälak itmäs mikän keşe üze
Bik qaderle bulgan cir şarın.
Başlanmasmı yäşäü taş ğasırdan,
Sündermäsme yäşäü uçagın.

Keşelekneñ yäşel bişegendä
Akıllıga urın citärme?
Fani dönya malın bülü öçen
Izgış-talaş cirdä betärme.

Ber köymädä inde barıbız da
Häm işkäklär törle kullarda.
Añlap şunı, bez tırışsak ide
Adaşmaska barır yullarda.

Tatarga

Elan bulıp çagası yuk,
Sabırlıkta çaması yuk,
Yuaş, kündäm sıyfat belän
Basılmıyça çarası yuk.

Ormıy, sukmıy, gaugalarsız
Avır süzne yotıp tora.
Türälärne kunak itep
Tälinkäne totıp tora.

Bil turaytmıy eşli belä,
Zarlanmıyça yäşi belä.
Hezmät belän tapkan malın
Öläşä ul bölä-bölä.

Akıllını hörmät itep
Türdä urın birä kilä.
Kiräk çakta tezgen sala,
Maktıy ala kölä-kölä.

Yulın tabıp eş atıday
Salmak kına alga bara.
Eçe poşkan köçek halkı
Hau-hau diyep örep kala.

Sanıy kitsäñ sıyfatıñ küp,
Ber yoklasañ, ber sin tere.
Başka halık arasında
Ällä kuyan, ällä büre.

Tänkıytläüçe, tirgäüçe küp
Hikmät kötep küplär bakkan.
Tarihlarda ez kaldırıp
Tatar inde yulın tapkan.

Çorıbız takmakları

Yaña tormış korabız dip,
Yöz siksängä borıldık ta.
Davıllarga kerep kittek
Küp yäşägäç “torgınlıkta”.

Citäkçelär citäkläde,
Citäkçesez – bez bit nadan.
Yahşılıkka, yaktılıkka
Nikter citep bulmıy haman.

Citäkçeneñ cilkä yuka,
Yökne saldı kütärgängä.
Alıştıra bara atnı
Arıp yulda öşängändä.

Vak türälär öskä menä
Halık mänfäğaten yaklap,
Izgış-talaş kiñäşmädä
Berkem tormıy haknı haklap.

Çurtan, kısla häm akkoşlar,
Yökne tartıp arıdılar.
Kaysı-berse yul yugaltıp,
Bälälärgä tarıdılar.

Halık küptän artta kaldı
Küz küreme citmäs cirdä.
Citäkläüçe ez yäşerä,
Kaygısı yuk inde ildä.

“Urtak malnı et cıymas”, dip
Huca çıga tora malga.
Kesä tulgaç, korsak tulgaç
Bu baylarga urın kayda?

Kızıl diñgez, zäñgär utrau
Yal itärgä kapka açkan.
Kaysı inde şır cibärep
Mäñge ildän çıgıp kaçkan.

Menä şundıy bezneñ tormış –
Sorasagız bezneñ hälne.
Halık, mesken, ni eşläsen
Yaşäp yata ülle-mälle.

* * *
Küräzäçe, baguçılar
Könnän kön artıp tora.
Väsväsäle halıknı bik
Üzenä tartıp tora.

Bar çirdän dä tereltäm dip,
Distäläp tabib yöri.
Tik, nigäder, keşe genä
Haman çirli dä çirli.

Tılsım iyäläre bezdä
Meñ törle däva belä.
Işanuçı dävalana
Malınnan bölä-bölä.

Küz ti̇yüdän, bozımnan da
Tereltergä çara bar.
Mäñge betmäs hafalardan
Arındıra da alar.

Ästägefirulla, başka
Törle-törle uy kilä.
Kaysı döres, kaysı yalgış
Ber Hoday üze belä.

Küz ti̇yü digän süz bulgaç
Tiderüçese bardır.
Bozım digän çire bulgaç
Keşe küñele tardır.

Könçelektän, açuınnan
Bozuçıga baradır.
Kemnärneñder integüe
Küñelenä dävadır.

Distälägän bozım bulgaç,
Bozuçılar da küpter.
ärtil-ärtil eşli mikän?
Işanıp bulmıy nikter.

Alar yärdämenä keşe
Buş kul belän yörmider.
Üz hällären, üz maksatın
Bäynä-bäynä söylider.

Bozılgannar küñelenä
Kara kaygı tuladır.
Arasında yahşı keşe,
Naçar keşe buladır.

Başka kerä şomlı uylar,
Tizräk kuarga kiräk.
Şomlanmagan, ışanmagan
Keşelär häzer siräk.

Ütär yıllar, bu şaukım da
Vakıtlı çir genäder.
Ya, zamana, bezdän üze
Şırık-şırık köläder.

Ällä köl, ällä yıla

Akçalarnı sanap-sanap karıym,
Yöz gramlap borçak känfit saylıym.
İtkä-mayga ozak karap toram,
Karap tuygaç ezne kire boram.

Külmäk-ıştan küptän inde tuzdı,
Kürşe karçık, änä, ayak suzdı.
Oyıkbaşnı saklap öydä yatam,
Kilep almas mikän beräü üze,
İlägemne, çilägemne satam.

İlägändä onım äräm bula,
Avızga da, borınga da tula.
Ä çiläkkä salır ber närsä yuk,
Yuklık belän bezneñ tamak ta tuk.

İsän-imin irtän torırmınmı?
Yunle-başlı tormış korırmınmı?
Ällä fal kitabı açıym mikän,
Ya çit ilgä çıgıp kaçıym mikän.

Bulmastır şul, anda baylar kitä.
Bezne anda nindi tormış kötä?
Kara sakal arttan kalmıy dilär,
Kaynap bette inde sıyık milär.

Başnı taşka ormas öçen genä,
Bar taşlarnı urap ütäm kön dä.
Kiler äle yaña deputatlar,
İllär äle alga taba atlar.

Arttırırlar bezneñ akçalarnı,
Tutırırbız şulay bukçalarnı.
Ayak teräp, satulaşıp şul çak,
Alır idek tovar koçak-koçak.

Sıpırgalap şunda tuk korsaknı,
İskä alır idek bez şul çaknı.
Sirat küperlären üttek, diyep,
Kommunizmga da cittek diyep.

...Ber ük koyaş cirne yaktırtsa da,
Kemgä dönya ap-ak, kemgä kara.
Bargan yullar ber dä, tik şul yuldan
Kemnär kölep, kemnär yılap bara.

Kaya barabız?

Meditsina üzäge häbärennän:
“1996-nçı yılnı tugan här yöz
balanıñ barı öçese genä
tulısınça sälamät bulıp tudı.”
Cir ananı küpme räncettek bez?
Suktık, bärdek, vattık, yandırdık.
Elgalarnı buıp, sazlık yasap,
Tabiğatne önsez kaldırdık.

Timer tavı hätle maşinada,
Der selketep cirne, ütäbez.
Gorurlanıp, şähärlärgä karap
İske avıllarnı sütäbez.

Uylap tapkan darularnı sibep,
Koş-kort, böcäklärdän arındık.
Aşlama dip, agu sibä-sibä
Tsentnerlarga küpme tabındık.

Ayak tibep, cırlap hämer eçä,
Olı agay bezne maktıy-maktıy.
Cirebezneñ soñgı mayın sıgıp,
Alar öçen bez tırıştık şaktıy.

Şatlanırga, maktanırga irtä,
Kiläçäkkä ittek hıyanät.
Vayımsızga, uysızlarga, ahrı,
Bu dönyada kiler kıyamät.

Yaña tugan bala nigä äle,
Bezneñ gönah öçen cavap tota?
Akılları bulgan, tön yoklamıy
Kiläçäkne uylap utlar yota.

Kar börtege

Böterelep karlar töşep kilä,
Kulım suzıp cıydım uçıma.
Här börtege kanatlı koş kebek
Kullarımda haman oçına.

Tabiğatneñ sänğat äsäre ul –
Här börtege üzgä häm matur.
Karlar kebek saflık häm maturlık
Keşe küñellären gel tartır

Cildä uynıy-uynıy karlar töşä
Kar gomere ber kış – tiz ütä.
Yazlar citkäç, şifalı dım bulıp,
Tabiğatgä alar can kertä.

Karlar kebek keşe gomere dä,
Tik ğamällär kalır, bulsalar...
Olı büläk - ägär kiläçäktä
Rähmät belän iskä alsalar.

Bähet

Bähetlelär, diyep, könläşälär
Kay çagında karap parlarga.
Bähet – zatlı büläk, anı saklau
Zur hezmät ul ike arada.

Kiräk çakta sabır itä belgän,
Yul da kuya belgän parlar bar.
Gomer buyı hisen suıtmıyça
Yanıp yäşi torgan yarlar bar.

Gailäneñ tacı – hatın bulsa,
Tac kilgän baş bula ir başı.
Hatınnardan irgä iñ zur büläk,
Tugrılıklı, nazlı karaşı.

Börket bulıp kükkä oçar öçen,
Nıklı oya kiräk irlärgä.
Dönya imin, öylär tınıç bulır,
Çın ir huca bulsa illärgä.

Nazlı cillär bulıp, çäçen sıypap,
Yaratuga mohtac köçlelär.
Tormış mäşäqate, vaklık belän
Vaklıy hisne küpme keşelär.

Bähetlegä karap bähet bulmıy,
Bähet töşençäse bik üzgä.
Ömet belän kilgän härber keşe
Bähet tabu öçen bu cirgä.

* * *
Canım minem irekle koş kebek,
Akıl kısasına sıymıy ul.
Hıyalımda haman yugarıga
Alıp menä mine, tınmıy ul.

Tormış, yäşäü mäşäqate belän
Kendegebez cirgä berekkän.
Kütärelep karap mäñgelekkä
Akıl almıy keşe nilektän.

Küpme buın kitkän cir östennän
Borçu mäşäqaten kaldırıp.
İsemnären yazıp kemnär kitkän,
Bu dönyadan nurday sızılıp.

Nindi cannar, nindi yäşäü kiräk,
Adaşmaska urau yullarda?
Şul sorauga cavap ezli-ezli
Kön dä irtän çıgam yullarga.

Kız balaga

Bähet sukmakların tapkan çagıñ
Kanatlanıp kükkä aşkan çagıñ.
Ak kar tösle ak külmägeñ kiyep,
Märmär baskıçlarga baskan çagıñ.

Ömetlärdän taclar ürä-ürä,
Tormış tähetenä mengän çagıñ.
Kömeş kıñgırauday çıñlıy-çıñlıy
Här närsädän äle kölgän çagıñ.

Häyerle kön birsen siña Hoday,
İzge teläk bulsın yul başıñ.
Söyep saylagan yar yannarında
Gomerlekkä bulsın yuldaşıñ.

Teläk

Çäçäklärgä karap soklanmagaç,
Söygänemne uylap yuanmagaç,
Nigä yäşim min bu dönyada?
Akıllıdan akıl ala almagaç,
Cirdä üz sukmagın sala almagaç,
Nigä kilgän keşe dönga?

Moñ sagışlar tügel, tormış yäme,
Tınıçlanu tügel, tormış game
Küñelemä minem yul alsın.
Hıyal kanatları köçle äle,
Yaña äle haman yäşäü şäme,
Yaktı birep, äydä, ul yansın.

Sukmaklarda yörgän ezem kalsın,
Küñellärdä äytkän süzem kalsın,
Yahşı teläk barı uyımda.
Ömet bulıp cirdä balam kalsın,
Hıyallarım kiläçäkkä barsın,
Buınnardan küçep buınga.

Çirek ğasır

Çallıda “KamAZ” tözelä başlauga
25 yıl uzuga bagışlangan.

Çirek ğasır ğaläm kiñlegendä,
Bik keçkenä vakıt, ber mizgel.
Säğatlärne sanıy belgännärgä
Çirek ğasır – üze ber gomer.

Monda basu ide, arı bolın,
İneş yarı, yılga üzäne.
Çirek ğasır, keşe kulı belän
Bu cirlärne niçek bizäde.

Şähärebez güzäl, kiñ häm yaktı,
Zarlanmıykçı bügen yazmışka.
Bez kitärbez, şähärebez kalır
Häykäl bulıp bezneñ tormışka.

Duslarıma

Gomer buyı änkäy teşen kısıp,
Tüzep, yäşäp kilgän.
Häm bezgä dä üz yäşäve belän
Şundıy akıl birgän.

Keşelärgä çıgıp söylämä, dip,
Kaygı häsräteñne.
Şatlıklarıñ bulsa, büleş, diyep,
Öyrätkän ul bezne.

Şuña mikän, eçkä cıyam barın,
Sagışım häm kaygım.
Kan sausa da yörägemä, kayçak,
Min büleşä almıym.

Eçle ul, dip, yakın itmi, diyep,
Uylamagız mine.
Ana söte belän kanga señgäç,
Üzgärä almıym inde.

* * *
Karga kanatıday, kara tolımnarıñ
Karaşımnı cälep itkän ide.
Tön karası kebek kara küzläreñ dä,
Çişelmägän serlär yörtkän ide.

İrkäläp häm nazlap, kara tolımıñnı
Tik ber kullar gına sütte mikän?
Serle küzläreñnän yalkın-söyü ezläp,
Dulkınlanıp cavap kötte mikän?

Ni kızganıç, bar da yukka çıkkan inde,
Meñnär tösle süngän küz karaşıñ.
Çäçlär kıska, küz-kerfeklär buyalgannar,
Uram yotkan tagın ber balasın.

Töslär

Nigä kara dilär kaygılarnı?
Nigä sarı dilär sagışnı?
Töslär belän hisne bergä kuyu
Döres mikän, ällä yalgışmı?

Kara töslär kaygı gına tügel,
Cılı-yomşak tufrak töse ul.
Küzlär kamaşırlık çiksezlektä
Galäm kiñlegeneñ töse – şul.

Tatlı bulıp peşkän karlıgannar,
Şomırtlarnıñ töçe çem-kara.
Soklandıra kara tösle küzlär,
Tirän sular töbe kap-kara.

Sarı töslär kırlar-basularda
Dulkınlangan igen tösläre.
Cirebezdä küpme halık yäşi,
Koyaş tösle sarı yözläre.

Könbagışlar tacı, yükä balı
Yaña koygan koyma sap-sarı.
Altın-sarı ikmäk köşelläre
Avıl keşeseneñ uyları.

Bar töskä dä urın bar bit cirdä,
Tabiğattä bar da çagıla.
Telägändä tösneñ nindiye dä
Ömet bulıp uyda kabına.

* * *
Min cillärgä karşı bara alam,
Burannarnıñ karıym yözenä.
Dulkınnarga karşı yözä alam,
Karamıyça keşe süzenä.

Karşı bargan sayın ücetlänäm,
Min kiregä inde kitä almıym.
Holkım şundıy, şartlap sınsam sınam
Kirtälärne astan ütä almıym.

Bögelüçän, sıgıluçan bulıp
Här tarafka yullar salmadım.
İreşkänem azdır bu dönyada,
Tik üzemne, min bähetsez itep sanamıym.

Karaşlar

Karçıganıñ ütken tırnagıday
Canga kadalırday karaş bula.
Bozday salkın, avır karaşlardan
Canga zämhärirdäy suık tula.

Dönlarnı biläp, ğalämnärgä
Huca bulgan tösle karaşlar bar.
Cirgä salıp, taptap izgän tösle
Cannı imgäterlek karaş ta bar.

Kara töndä, kara urmannarda
Adaşkanday gaciz karaş bula.
Uysız, gamsez küzlär kürgän sayın
Küñellärgä tıngısızlık tula.

Küp küñellär cılınırlık itep,
Oçkın çäçep torgan küzlär bula.
Dönyalarga rähmät hise belän,
Bähet belän tulı küzlär bula.

Hıyal kanatları büläk itkän,
Söyelgän häm söygän karaş bula.
Ana tösle nazlap häm borçılıp,
Yardäm kulı suzgan karaş bula.

Sabır, uyçan, gafu itä belgän
Akıl belän tulı karaş ta bar.
Kırık töyen bulsa, kırıgın da
Çişä torgan ütken karaş ta bar.

Cirdä küpme keşe, küpme karaş,
Karaşlar ul – küñel közgese.
Karap baram äle közgelärgä,
Alar yäşäeşneñ bilgese.

Yöz karaşnıñ unı avır bulsa
Tuksan karaş bula ömetle.
Tınıçlanıp ilem-könem öçen
Sündermiçä yäşim ömetne.

Hıyal çige

Kem öçender – cılı aşı,
Kem öçender – östäl başı,
Kem öçender – kaynar koçak,
Kem öçender – yanar uçak.

Kemgä hıyal – dönya kürü,
Kemgä hıyal – atlap yörü,
Kemgä hıyal – asıl mallar,
Kemgä hıyal – ozın yallar.

...İreşsäñ dä alga iltkän,
Hıyal artı hıyal kötkän,
yullar tabu minem uylar.
Barmı cirdä şundıy yullar?

Kiñäş

Küñeleñneñ neçkä kıllarına
Nindi cillär kagıp ütte mikän?
Yözläreñdä sagış şäüläläre,
Nindi bolıt yavıp kitte mikän?

Ber kuzgalıp, kagıp töşer äle,
Küñeleñä tuzan kunmasın.
Könnäreñne başla ömet belän,
Şik şöbhägä urın bulmasın.

Aldagısı miña kürenmi dip,
Tuktap kala kürmä yulıñnan.
Koyaşı da bulıp, yañgırı da
Tormış şundıy itep korılgan.

Ciñelü

Yaşel yılan kiste yulıbıznı,
Bii-bii ütte sızgırıp.
İke yazmış çelpärämä kilde,
Oyabıznı kitte tuzdırıp.

Köräş mäydanına çıksam da min,
Tik tigezsez ide bu köräş.
Agulangan miyeñ aşa siña
Elan birde barı ber kiñäş:

“Rähät yäşä, läzzät tabu öçen,
Cäyep tor sin härçak koçaknı.
Säbäp barda, duslar yanda çakta,
Içkındırma kuldan forsatnı.”

Yaşel yılan kemgä iyäläşä,
Bitarafka, saksız, sansızga,
İmgätelgän canlı keşelärgä
Yaki inde, tämam cansızga.

Elannarnıñ köçen bäyälämäü,
Yalgış ikän, inde añladım.
Köräş mäydanınnan yalgız çıktım,
Sine citäkläde yılanıñ.

Häzer inde, taşlap kitte ul da,
Azdırırga teläp bütänne.
Saulıgıñnı, yäşlegeñne birdeñ,
Sindäy keşe cirdä betkänme?

Arakıdan kergän akça belän,
Bayıgan il äle bulmagan.
Bitaraflıkmı bu, älle inde,
Şunı añlamaslık bez nadan.

İllär belän kilgän bu afättän,
Cannar gariplänmi kalamı?
Halık mänfäğaten onıtkan il,
Bähetle il bula alamı?

Kızıma

Kötep algan büläk sin,
Cirdä miña teräk sin.
Aşımnıñ da täme sin,
Tormışımnıñ yäme – sin.

Yokısız tönnärem sin,
Şatlıklı könnärem sin.
Minem öçen ber genä,
Akıllı bul gel genä.

Kulımdagı koşçık sin,
Äle miña açık sin,
Üsep citär köneñ bar,
Oçıp kitär köneñ bar.

Par kanatlı, tigez bul,
Telim siña ozın yul.
Bähet bulsın yuldaşıñ,
Bügen äle yul başıñ.

Yozaklar

Mallar cıydı keşe häm yugalttı
Tınıçlıgın, küñel baylıgın.
Mäşäqatkä kerep çumdı da ul
Toymıy kaldı, ahrı, kollıgın.

Kolı buldı matur cihazlarnıñ,
Kolı buldı daça-bakçanıñ.
Ä annan soñ tamak kolı buldı,
Häm ul kolı buldı akçanıñ.

Kapkalarga kerep biklände dä,
İşeklärgä saldı yozaklar.
İşeklärgä genä tügel, ahrı,
Küñellärgä saldı tozaklar.

Cirdä hävefsezlek birä torgan,
Yozaklar yuk kebek toyıla.
Dan-däräcä, dönya malı öçen
Keşe kanı küpme koyıla.

Rähät ütkän ikän bezneñ gomer,
Artık malsız, artık kiyemsez.
Can irekle ide, tän sälamät,
Küñellär dä buldı gel kersez.

Könläşmiçä yäşi ide keşe,
Zıyan salmıy gına ber kemgä.
Şatlık belän şöker itä ide,
İsän-imin ütkän här köngä.

...Elegeräk, öylär açık ide,
Açık ide härber kapkası.
Ul çaklarga inde kaytıp bulmıy,
Ä kaytası kilä, kaytası.

Bähetme?

Tugan ilgä yullar açık çakta,
Çit cirlärdä yäşäü bähetme?
Canga yakın üz ilemdä yäşim,
Min bit şunıñ belän bähetle!

Tormış yulım sikeltäle minem,
Tigez yullar ällä bähetme?
Ellar-yullar aşa akıl alıp
Yaşäülärem belän bähetle!

Saylagan yar yannarıñda çakta
Başkalarnı uylau bähetme?
İñnäremdä par kanatlar toyam
Şul hislärem belän bähetle!

Färeştälär, amin, digän ikän
Änkäm telägändä bähetne.

Zamandaşka

Zamanalar avır dimä äle,
Ülçäü mizannarı üzeñdä.
İllär yögen cilkäsenä salgan
Zarlanmıyça atlıy bügen dä.

Kemnän göllär kala cir östendä,
Kemnän kala barı köl genä.
Yäşik äle cirdä ömet belän,
Bu cihanda yäşäü ber genä.

Daulap alıp bulmıy bähetlärne,
Yaşäp bulmıy ber dä kaygısız.
Egäreñä karap yökne kütär
Yurganıña karap ayak suz.

Zamanalar avır dimä äle,
Zamananıñ bez ber balası.
Bolgavır çak, mayaklar da yırak
Barası da, äle, barası.

Citkänder

Tomırılıp çaba argamagım,
Ä min cäyäü, yögän kulımda.
Haman isäp äle, argamaknı
İyälärgä bargan yulımda.

Tik tottırmas inde çıgımçı at,
Baş birmägäç gomer buyına.
Ürsälänmim, tınıçlanıym inde,
Yögänne dä tıgıym kuyınga.

Akrın basıp kına, sanap kına
Atlap barır çagım citkänder.
Cildä yalın sirpep çapkan tayım,
Barı hıyalıma cilkänder.

Kötmä

Kötü gazap, kötsäñ soñgı könne,
Yalgap tañga, kötsäñ kara tönne.
Karga kanatıday kara kaygı
Urap ala ägär küñeleñne.

Toman bassa barır yullarıñnı,
Kürmäsälär suzgan kullarıñnı,
Gaciz bulıp, teleñ teşläp haman
Gel yäşerä torsañ uylarıñnı.

Kerep batsañ kaygı diñgezenä,
Kürenmäsä berni, hiç küzeñä,
Yuatuçı yakın ber keşeneñ
Mohtac bulsañ cılı ber süzenä.

Hiseñ kapkaların aç ta şul çak,
Sineñ küñel bulsın cılı uçak.
İğtibarga, cirdä, kem dä mohtac,
Üzeñ birsäñ bişe belän kaytır,
Hislär kaytavazı koçak-koçak.

Şaytan şayaruı

Käsälärgä şärab salıp birdeñ,
Şaytan şayaruı karaşıñ.
İyärdem dä kittem karaşıña
Uylamıyça kaya karasın.

Şärab tamçısınnan kergän agu,
Tamırlarım buylap taraldı.
Ayık akıl, fiker çatkıları
Tomannarga kerep uraldı.

Yalgan läzzät, şaşkın his taşkını,
Urap aldı bezne bu kiçtä.
Sizmiçä dä şaytan şayaruın,
Buysındık bez, ahrı, şul köçkä.

Yuk, çit keşe tügel ideñ miña,
Parım ideñ, söygän yar ideñ,
Sabır-salmak kına yaratuıñ
Bik qaderle olı naz ide.

Tik bu kiçtä, şaytan koçagında
Uynadık bez, soñnan añladım,
Gasırlardan kilgän bu afättän,
Çıgu yulın üzem sayladım.

Ya şäräbeñ, - didem, - ya hislärem,
Sineñ kulda ide yazmışlar.
Şaytan yulın saylap, şunnan kitteñ,
Häm kabatlıy tordıñ yalgışlar...

Ul çaklarnıñ cansız şahitları,
Şkafımda bällür käsälär.
Hatalardan, güyä, saklar öçen,
Ellar uzgaç miña däşälär:

- Bez maturlar, yaltırıybız şulay,
Koyaş nurlarınnan nur alıp.
Tik, ışanma bezgä, bezneñ aşa
Küpme yazmış kitä çualıp.

Yaña ber kön

Sıkı sargan agaç botagınnan
Äkren genä karlar koyıla.
Dönya bügen ap-ak nurga çumgan
Sihri patşalıktay toyıla.

Ak sukmaklar buylap atlap baram,
Ak cihannan canga nur tula.
Küñellärdä yaktı uy bulganda
Bara torgan yullar uñ bula.

Tınıp kalıp, yoklap ala cir dä
Ak yurganın kışta yabınıp.
Yazlar citü belän, yıraklardan
Sayrar koşlar kaytır sagınıp.

Gel cäylärdän torsa yıl dävamı.
Sagınmas ta idek yazlarnı.
Ellar buyı koşlar sayrap torsa,
İşetmäs tä idek alarnı.

Bügen äle yılnıñ başı gına,
Täñrem kodrätendä bar eşe.
Bu yıllar da, häyerle yıl bulsın,
Häm bähetle bulsın här keşe.

Yazıym äle

Yazıym äle şiğır, yazıym äle
Üz telemdä, anam telendä.
Kalır mikän ukıy torgan keşe
Tatar süzen tatar ilendä.

Can ärnetep başka ber uy kilä:
“Kemgä kiräk sineñ süzläreñ?
Şiğır ukıp tügel, dönya kuıp,
Ütkärä, bit, halkıñ könnären.”

Yuk, ışanmıym, süzneñ köçe betmäs,
Bügen äle keşe adaşkan.
Yul yugaltkannarga süzlär kiräk,
Üzen añlar öçen iñ baştan.

Keşe küñelenä hislär tula,
Matur süzdän, söyü-nazlardan.
Şağıyrlärneñ cirdä cırı sünsä,
Yam taba almas keşe yazlardan.

Haman tübängäräk, upkınnırga
Töşep kitmäs öçen keşelek.
Buınnardan buınnarga küçep,
Süzlär sakta tora iñ elek.

Yavız doşmannan da yavız sanap,
Kitaplarnı utka yakkannar.
Süzlär öçen kanlı yaular çıkkan
Süzlär öçen teräp atkannar.

Süzlär belän üsä keşe añı,
Hislär aşa küñel saflana.
İlahi köç süzlär aşa kerä,
İman belän cannar saklana.

Yugaltmaska ide, ilne, telne,
İssälär dä cillär kay yaktan.
Yaşäü mäğnälären keşe cuysa
Cirne tufan basar kabattan.

Bügen yazam kiçägene uylap,
Bälki, kemder ukır irtägä.
Telebezne cirläp, zar yılarga
Bu dönyada bezgä irtä, lä.

İr häm hatın

Söykemle häm matur bula hatın
İre söyep, östäp torsa yalkın.
İr kartaymıy, toyıp yäşi hisne,
Teläp, kötep alsa härber kiçne.

İrlär köçe – ana şäfkatennän,
İr bähete – hatın rähmätennän.
İrlär game – uylıy belüendä,
Dönya yäme – bala kölüendä.

İr häm hatın – alar bergä böten,
Tınıç bulsın dönya, könnär häm tön.
Hatın, ana, kızlar – matur bulsın,
Koyaş härçak küktä kölep torsın.

* * *
Kaysı yoldız saklıy mikän sine,
Kaydan gına köçlär alasıñ?
Tormış cile törle yaktan kaga,
Adaşmıyça niçek barasıñ?

Üzgärmädeñ, haman hıyalıy sin,
Karap toram siña könläşep.
Yazgı koyaş kebek kölep kenä,
Yäşiseñ sin cılı öläşep.

Sineñ dä bit küñel türläreñdä,
Tözälmästäy küpme yara bar.
Küzläreñdä açu, gazap tügel
Ömet çatkıları yanalar.

Añlıysıñ da, hälgä keräseñ dä,
Yardämgä dä härçak kiläseñ.
Köçle bulıp yäşäü ciñel tügel,
Üzeñ genä anı beläseñ.

Mayak bulgan yoldızıñnı sakla,
Yaktırtsın ul köneñ, tönnäreñ.
Bähet bulıp kaytsın izgelegeñ,
Şatlık belän ütseñ könnäreñ.

Ciñü bäyräme

Tik yılga ber tapkır gına häzer,
Zur ciñüne iskä alabız.
Sugış turındagı küp süzlärgä
Siräk kenä kolak salabız.

Ellar uzgan sayın yıraklaşa,
Sugışlarnıñ açı häsräte.
Tik, häterdä mäñge bulsa gına
Kabatlanmas sugış afäte.

Küpme yazmış çelpärämä kilgän,
Küllär bulgan yäşlär tügelep.
Vafatlarga häyer-doga barsın,
Rähmätlärne bezneñ belderep.

Nindi bäyä belän ciñü kilgän,
Söylik äle haman-haman da.
Kaderläre kimemäsen anıñ,
Bügengedäy tınıç zamanda.

İlgä bulgan izge söyü hisen,
Küçerergä kiräk yäşlärgä.
Ul hislärdän başka, keşelärgä
Avır bulır cirdä yäşärgä.

* * *
Bügen miña berni kiräk tügel,
Tuktaganday buldı cir şarı.
Arıdı da hıyal kanatlarım,
Yal soradı alar tik barı.

Hıyal kanatında zäñgär kükkä
Kütärelmi kaldım min bügen.
Toygılarsız, uysız, hıyallarsız,
Dönya kötep ütte bu könem.

Ä irtägä, yaña kön tuganda,
Kaurıy bolıtlardan köç alıp,
Soklanıp häm söyep, kanatlanıp,
Başlarmın min könne tañ kalıp.

* * *
Cidençe kat kükkä mendem äle,
Ay-hay biyek ikän ul küklär.
Cidençegä tügel, ber katka da
Menmi yäşi cirdä bik küplär.

Küñel kügeñ ayaz bulsın dilär,
Ayaz gına bulıp betmäsen.
Yañgırı da kiräk kay çagında
Sugarırga küñel çişmäsen.

Kaygıları katlam-katlam bolıt,
Cillär isep kitsä tarala.
Tozlı yäşlär belän yumaganda
Küñellär dä kayçak karala.

Yaşennäre yäşnäp alsın äle,
Küñel türlärenä ütkärep.
Katkan yoräklärgä hislär kaytsın,
Kılday kalsın küñel neçkärep.

Kanatlarnı yäşkä çılatkan çak,
Hälsezlänep kalgan çak bula.
Kükkä aşu öçen kanatlarga
Cirdä söyulärdän köç tula.

Cidençe kat kükkä mendem äle,
Tik kilmäde anda kalası.
Cide katnı, cide kabat urap
Yäşi cirdä adäm balası.

* * *
Sünde äle bügen ömet şämem,
Yoldızımnı bolıt kapladı.
Tañnı köttem, bolıtlı kön tudı,
Alsulanıp tañ da atmadı.

Kaygı cillärenä bitem kuyıp
Moñ-zarımnı aña söylädem.
Tabiğatneñ gayär bu köçennän
Tayanıç häm kiñäş ezlädem.

Kaygı cile tuktap tıñlamadı,
- Yalgış-ş-ş, - dide -, mine tuktatu
Min tuktasam, sineñ yörägeñdä
Kön dä gazap bulır tañ atu.

Ä kaygımnı şul cil alıp kitte,
Bolıt külmäk kide ap-aktan.
Könçıgıştan ömet cile iste,
Kiñäş kilde miña şul yaktan:

“Adäm başlarına kaygı kilä,
İllär belän bälä kilmäsen.
Ömet şämen kabat kabızırsıñ,
Gomer şämeñ genä sünmäsen.”

Közge uylar

Tabiğatkä köz kilgänen toymıy
Agaçlar da bıyıl soñardı.
Tös cuymagan yäşel yafraklarga
Böterelep ap-ak kar yaudı.

Niçek kütärer soñ yäşel yafrak,
Közneñ açı salkın cillären?
Keşelär dä şulay, dönya kuıp,
Sizmi kala kartlık kilgänen.

Kartlık köz ul.
Keşe gomereneñ
Kabatlanmıy yazı-közläre.
Sizdermiçä, soramıyça kilä
Härkemgä dä kartlık könnäre.

Rähmät äytep, yanda bulgannarga,
Bez äzerme cirdän kitärgä?
Sabırlık häm akıl bir Hodayım,
Soñgı sukmaklardan ütärgä.

Kuzgal äle!

Bezneñ ildäy başka il bar mikän,
Patşalarnı teräp totalar.
Kiräk bulsa altın akıllını
Çäynäp-nitep tormıy yotalar.

Ber bomba da kiräk tügel ilgä
Cibärelgän inde cäyälär.
Cannı tırmap agulı uk oça,
Agu köçen kem soñ bäyälär?

Agulana akıl, tän häm cannar,
Ömetsezlek bili yäşlärne.
Kiläçäkne kemgä tapşırırbız
Şulay alıp barsak eşlärne?

Agu satıp, salım cıya imeş,
Akıllı baş hakim-türälär.
Kemnär kesäsenä akça kerä,
Küzsez bulgannar da kürälär.

Näsel tamırların kisä-kisä,
Agulı uk kemgä kadala.
Garip tännär, garip cannar tua,
Avıl-şähär buylap tarala.

Nadanlıktan tügel, komsızlıktan
Kaldırırlar ilne hurlıkka.
Bu sabırlık tügel, ä mänsezlek,
Riza bulıp yäşäü kollıkta.

Karşı yözär köçlär kaya mikän,
Cilkännärne kayan alası?
Kollık çire cannı yalmagançı,
Kuzgal äle adäm balası!

* * *
Uyın uynıy bügen zur türälär,
İl yazmışı alar kulında.
Üz kirägen uylap zakon yaza
Kirtälär yuk alar yulında.

Tramplinga baskan çempionday
Äyber hakı kükkä sikerä.
Televizor ekranınnan kön dä
Çıray bozıp patşa cikerä.

Türälärgä kıtlık kilgän kebek
Du kilälär bügen ak yortta.
Känäfilär cılınıp ta tormıy
Alıştıru bügen bik hutta.

Däülätebez küptän häterlätä
Batıp bargan biñgez korabın.
İsemnäre kemnär bulsa da ber,
Üti alar çitlär taläben.

İlgä huca bügen yäşel akça,
Kaderlilär anı öf itep.
Halık açuınnan hava kızdı.
Kabınmasmı ikän gölt itep?

Üz-üzemä

Tanış cillär isä,
Kırda ikmäk üsä,
Alsulanıp ata kön dä tañ.
Egılsam da tordım,
Monda tormış kordım,
Bu bit tugan cirem, bu vatan.

Keşe bit ul çıdam,
Min dä yulga çıgam,
Alga bargannarga kuşılam.
Cirdä bar häräkät,
Cirdä bar bäräkät,
Alga bara torgan yulçıdan.

Ömetlärne özmi,
Keşe bähet ezli,
Tabılır ul, bähet, yul belsäñ.
Keşe yulın bülmi,
Aru-talu belmi,
Öleşeñä karşı yögersäñ.

Aru

Yullarımda argan çagım bula,
Alga tügel, çitkä adım bula.
Küñeldä dä tönnär karası.
Sızıp kına şämnär sünep bara,
Yakınaymıy hıyallarga ara
Küpme kaldı mikän barası?

Ukuçılarıma

Kübäk urta mäktäben beterügä
25 yıl ütkäç oçraşkan ukuçılarıma.
Çirek ğasır ütep kitkän inde,
Bu mäktäptän çıgıp kitkängä.
Közgelärgä karap moñaysak ta,
Kaytıp bulmıy ikän ütkängä.

Kuldan kilgän qadär belem birdek,
Häm yäşärgä sezne öyrättek.
Buldıra algan qadär kiläçäkkä
Ofıklarnı sezneñ kiñäyttek.

Bez belgännär, bälki, az bulgandır,
Döres bulmagandır yulıbız.
Kiçerep sez, bezneñ yalgışlarnı,
Märhämätle bezgä bulıgız.

Berkem birmi bähet açkıçların,
Härkem anı ezläp yul ala.
Kemder taba bähet yullarda,
Ä kemnärder yulda yugala.

Yulda yugalmastay mayak bulıp,
Mäktäp yıllarıgız saklansın.
Ul yıllarnı, ul yullarnı uylap
Küñelegez härçak saflansın.

Sezneñ äle iñ gayrätle çaklar,
Alda äle yırak ofıklar.
Hıyallarga barıp citär öçen
Yullar ütär öçen sez nıklar.

Şulay tiyeş, sezneñ kanat cäygän
Bezneñ kaurıy koygan çagıbız.
Ber moñsulık, ber şayanlık belän
Barıbıznı iskä alıgız.

Şomırt

Şomırtlarnıñ äle şau çäçäktä bulıp
Huş islären sipkän çakları.
Söyü hisen beläm, zur ömetlär belän,
Yul başına çıkkan çaklarım.

Şomırlarnıñ tulıp, tatlı-susıl bulıp,
Sıgılıplar torgan çakları.
Yaşäü tämen belep, şatlanıp häm kölep,
Görläp yäşi torgan çaklarım.

Şomırt botagınnan kızgılt-sarı yafrak,
Özeleplär töşkän çakları.
İnde tormış közem, kiyek kazlar ezen,
Canga yakın algan çaklarım.

Hakıykat

Bala tudı. Tön pärdäsen yırtıp,
Avaz salıp kilde cirgä can.
Başkalarga ğadäti kön tudı,
Anıñ öçen tudı täüge tañ.

Ömet belän, saflık, şatlık belän,
Cirgä kilde adäm balası.
Karşısında ozın yullar tora,
Tik mayaksız gına barası.

Täñrem öçen bar cannar da tigez,
Üz nurınıñ ködrät tamçısı.
Kemnärneder şul nur alga däşä,
Kemder canı-tänneñ yalçısı.

Yaña tugan bala, ap-ak küñel
Barı söyü, bähet kötä ul.
Ana nazın, ata kulın toyıp
Zur tormışka kerep kitä ul.

Birmägänne ezläp aptırıybız,
Balalardan kayçak üzebez.
Gayıplene çittän ezläü belän
Küñel yuatabız kübebez.

Närsä çäçsäk, şunı urabız bez,
Närsä birsäk şunı alabız.
Hakıykattän kaçıp kitep bulmıy
Şuña nikter häyran kalabız.

Çatır mähäbbäte

“S lyubimım i v şalaşe ray.”

Çatırlarda gomer itkän zaman,
Mähäbbättä bulgan bähetle.
Zaman üzgä inde, ber cirdä dä
Taba almıy keşe bähetne.

Bügen inde çatır töşençäse
Başka mäğnä algan, üzgärgän.
Zur türälär “çatır töne” ezli,
Hislärenä kilgän közlärdän.

Yäş kızlarnıñ kaynar tänen toyıp,
Yaşärmäkçe bügen türälär.
Çatır töne ütkän yäp-yäş kızlar,
Küpme can gazabı kürälär.

Çatırlarda bügen bähet tügel,
Säüdä, isäp kenä çagıla.
Çatır töne kemne türä itä,
Kem öçender yullar yabıla.

Tälinkäne totıp toruçılar,
Üz cayların gına belälär.
Cılı urın, yäşel akça tuplap,
Baskıçlardan bik tiz menälär.

Ällä belmi alar, ällä belä
Ber närsä dä ezsez kalmasın.
Kiler ber kön, alar buınınıñ
Ber balası kürer cäzasın.

Holık

Gomer buyı ğayeplene ezläp,
Dönya sügep kenä yäşäde.
Üz kirägen genä küzdä totıp,
Ni teläsä şunı eşläde.

Aknı kara dide, karanı ak,
Pır tuzdırıp üzen maktadı.
Karşı söylägänne yaratmadı,
Dönya yalkauların yakladı.

Tormışında tınıç köne bulsa,
Borsalanıp çıktı ul tönen.
Tamak tuymas buldı, talaşmıyça
Ütkärsä ul ägär ber könen.

Kaynap torgan açu kazanında,
Kaynattı ul üzen kön sayın.
Küpme eşne başlap taşladı ul,
Belmägändäy eşneñ hiç cayın.

Boyırdı häm taläp itte härçak,
Añlasa da huca tügelen.
Kıtaklagan kürşe tavıgına,
Taş ırgıtıp açtı küñelen.

Yaşär öçen mömkinlek yuk, diyep,
Bähet ezläp kitte, yul buylap.
Kürşe-külän tınıçlanıp kaldı,
Gomerlekkä bulsın, dip, yurap.

Yaña yıl teläkläre

Yaña ğasır, yaña yıllar kilä
Açılsınna yabık kapkalar.
Bar keşelek öçen teläk telim,
Kuşılsınnar miña başkalar.

Matur yazlar, yäşel cäylär kilsen,
Bezdä äle bügen ak kışlar.
Halık kuandırsın közge mullık,
Bäräkätle bulsın tormışlar.

Ömetlärdän bezne ayırma sin,
Akıllardan bezne ayırma.
Yazmış sınavına yulıksak ta,
Kanatlarnı bezneñ kayırma.

Küñellärgä şatlık hise tulsın,
Kaygılarga urın kalmasın.
Yamsez ğadät, yäşel yılan bulıp,
Tabınnarda urın almasın.

Hoday bezgä bähet büläk itsen,
Kürkäm holık birsen, sabırlık.
Tulı akıl birsen, bu dönyada
Kürgännärdän akıl alırlık.

Dönya matur, illär imin bulsın,
Tınıç bulsın härbez tönebez.
Sälamätlek, şatlık, bähet belän,
Uzsın yılda härber könebez.

Tönge uçak

Kiçkä karşı yulga çıkma dilär,
Ä min nikter kiçne yarattım.
Eñger-meñger çakta yulga çıgıp,
Niçä tapkır inde adaştım.

Tanış yullar, tanış çalım ezläp
Çit uçaklar taptım kay çakta.
Tön karasın bülep çitlär belän,
Cılındım min tönge uçakta.

Yulauçılar betep tormıy yulda,
Uçak bulsa keşe tabıla.
Yoldızlı kük, uçak yaktısında
Ekren genä süzlär agıla.

Küñel kapkaları açılamı?
Seren söyli küplär yullarda.
Urtak tabın bulıp bar da çıga
Närsä bulsa şul çak kullarda.

Menä beräü kilä koş totkanday,
Eraktan uk kilä şatlanıp.
Barsın kürä, här närsäne belä,
Här närsägä yäşi soklanıp.

Täkäbberlär kilä äzer bulıp,
Cılınırga yakkan uçakta.
Urtak tabınnan da avız itä,
Rähmät äytä belmi şul çakta.

Bolgançıkta balık kaba, diyep,
Karmak salıp karıy kay-berse,
Uylap kına, sanap kına söyli,
Aldın-artın uylap kübese.

Yullar törle, yulauçılar törle,
Härber holık anda çagıla.
Kay beräülär üzen yugaltkanda,
Beräülärgä çın dus tabıla.

Tañ yaktısı cirgä cäyelgändä
Uçak sünep bargan çagında.
Taralalar härkem üz yulına,
Oçraşırlar mikän tagın da.

Maturlıkka mädhiyä

Maturlıknı kürep soklanabız,
Keşe maturlıkka omtıla.
Çäçäkme ul, güzäl yözle kızmı
Kürgäç bar borçular ontıla.

Söbhanalla, dimen, bu güzällek,
Üzeñ birgän büläk läbasa.
Gorurlanmıy gına qader belep,
Yäşi beler mikän bu bala.

Şahzädädäy güzäl yeget kürsäm,
Söbhanalla, dimen, soklanıp.
Bu balaña, akıl birdeñme? - dip,
Uylap kuyam annan, uftanıp.

Maturlık ul büläk kenä tügel,
Zur ber sınau tormış yulında.
Küpme ğaşıyqlarnıñ yazmışları
Bula maturlarnıñ kulında.

Üzläre dä bähet tapsın ide,
Yarı bulsın üze saylagan.
Maturlık bir cirgä, keşelekkä
Yamnär birer öçen yaralgan.

Soñgı çik

Tarih tägärmäçe şıñgır-şıñgır
Gasır ahırına terälde.
Yamsez ğadät, betmäs ızgış-talaş,
Cepsälärgä kerep söyrälde.

İllär buylap äşäke çir yöri,
Cäza ahrı kılgan ğamälgä.
Agu isnäp, kadap cülärlänä
Yäş cilkençäk kıska ber mälgä.

Üz ilenä üze bomba taşlıy,
Çiktän aşkan sugış türäse.
Televizor ilgä gaybät çäçä,
Nilär genä bardır küräse.

Ütep kitä almas kebek kayçak,
Bu yıllarnı bezneñ cir şarı.
Içkınır da kitär küçärennän,
Tuzan gına kalır tik barı.

İ, Hodayım, sindä genä ömet,
Kotkarsañ da barı sin genä,
Bändälärneñ kılgan gönahların,
Gafu itä alır kem genä.

Hatın

Tormış yögen tartkan hatın,
Eştä eşläp kaytkan hatın.
Kılnı kırıkka yarırga,
Tırışkan da şul uk hatın.

Balalarnı köyli – hatın,
Bazarga da yöri hatın.
Yötkersäñ dä kiräk hatın,
Yulga çıksañ, alda hatın.

Yortnıñ nurı bula hatın,
Hurga kalsañ, säbäp hatın,
Meñ törle sıyfatka iyä
Härkön başka – barı hatın.

Acdahaday usal – hatın,
İnsaflıkka misal – hatın.
Nindi genä bulsa da ul,
Yaratuga mohtac hatın.

Teläp algan keşe – hatın,
Teräk bulgan keşe – hatın.
Kaderlären belgännärgä
Canın yarıp birä hatın.

Yazlar kilä

Bügen bezdä könnär tınıç äle,
İrtägese könne kemnär belä.
İrtälären ak tomanga törep,
Koyaş çıga, cirgä yazlar kilä.

İñ berençe eş dip atıy-atıy,
Sugış älämnären elä-elä.
Matur itep caylap söyli-söyli
Bezneñ ilgä yaña patşa kilä.

Avıl-şähärlärne “çistarttık”, dip,
Tuk general kön dä häbär birä.
Häräbälär buylap gorur atlap,
Bäyräm itä alar kölä-kölä.

Akça ise añın algan beräü,
Üze teläp yauga barıp kerä.
Cihan aña läğnät ukısa da,
Aña da bit cirdä yazlar kilä.

Yaralangan tännär, cannar zarın
Kem işetä cirdä, kemnär belä.
Bu mähşärgä karap tormıy gına
Cir östenä kabat yazlar kilä.

Göl itsä dä cirne, köl itsä dä,
Bügen äle kem soñ cavap birä?
Tabiğattä genä nıklı kanun
Kış artınnan cirgä yazlar kilä.

Güzällek

Kayınnarga tiñläp güzäl kıznı,
Cırlar tugan törle tellärdä.
Güzäl zatnı matur çäçäklärgä
Tiñlägännär küpme illärdä.

Güzällektä nindi mäğnä bar soñ,
Soklanırday keşe bulmasa?
Bu dönga ğaşıyq küzlär belän
Karıy torgan irlär tumasa.

Çın soklanu belän güzällekkä
Başın iyär irlär bar çakta.
Mähäbbät tä yäşär, güzällek tä
Onıklar da cırlar şul hakta.

Sugış turında uylanu

Kabil belän Habil rivayate
Kilä bezgä yırak ğasırdan.
Üz tuganı kanın koyıp Kabil
Telägänen çınga aşırgan.

Şul vakıttan ahrı, açu häm uç,
Kannan kanga küçep saklana.
Könçelekkä kuşıp bu açunı
Här buınnıñ canı taplana.

Tınıç kına yäşi belmi keşe,
Haman sugış, yaular, talaular.
Sugış uyınnarı uynap üsä
Bot buyıday näni malaylar.

Batırlıknı sugış belän bäyläü
Hakıykatne yalgış kürüder.
Bälki, iñ zurısı batırlıknıñ
Sugışlarsız yäşi belüder.

Sugış birgän mallar, dan-däräcä
İläktäge suga tiñdäş ul.
Barmak arasınnan agıza da,
Tagın koral ala şul uk kul.

Çañ sugası kilä, avazımnı
İşetsen dip, böten keşelek.
Cirdä ocmah bulır ide küptän,
Härkem kılsa barı izgelek.

Özmägez, lä, keşe gomerlären
Yaşäü mizgel – ul bik qaderle.
Üz üleme belän ülgännärgä
Kazısınnar cirdä kaberne.

Tınıç tormış çäçäk atsın öçen,
Nindi genä çara tabası?
Köçeñ citsä, sugışlarnı tuktat,
İ, akıllı, adäm balası!

...Yaşäü irken, dönya matur,
Kollık betkän, baylık citkän.
Nigä kiräk cirdä sugış?
Uylap yörim şunı küptän.

Tatar hatını

Kalımsız da, karusız da bulgan,
Eşçän, uñgan tatar hatını.
Millätneñ ul asıl nigez taşı,
Ence-märcännäre, altını.

Mäğriptän dä anı, mäşriqtän dä
Ezläp tabıp, kilep algannar.
Tatar kilennäre algan yortlar,
Bik kanäğat bulıp kalgannar.

Yaratunı tügel, burıçlarnı
Östen itep kuyıp yäşägän.
Hokuk daulap gauga kubarmagan,
İre belän tigez eşlägän.

Millätennän vaz kiçmäsä dä ul,
Bu turıda bik az uylagan.
Bala taba torgan, tik balaga
Tatar iseme dä kuymagan.

Tele, moñı belän tartılsa da,
Tugan yakka, ata-anaga.
İzge kıyblasın ul alıştırgan,
Yatlar canı kergäç araga.

Millät öçen yukka çıgıp bara,
Ence börtegedäy kız bala.
Dönya tulı millät ara nikah,
Sibelä dä tatar tarala.

Sezme soñ bu, tatar irläre?

Gailäneñ başı, tayanıçı
İrlär bula ide elgäre.
Dilbegäne birep hatınnarga
Yul yugalttı tatar irläre.

Cigelgän dä hatın, yökne tarta
Alay tügel ide elgäre.
Däräcäsen, dinen ber yartıga
Alıştırdı tatar irläre.

Gayıplene çittän ezli kürmä,
Tik üzeñä kara elgäre.
Tössez, önsez, sansız kaldıgız bit,
Sezme soñ bu, tatar irläre?

Sezne sügü bezgä rähät meni,
Yalgışasız, tatar irläre.
Arka teräp, irkälänep kenä
Ber yäşise kilä bit äle.

* * *
Bähet – toman, arasında çakta
Bar ikänlege dä sizelmi.
Bähet – diñgez, anda yözgännärgä
Olılıgı anıñ kürenmi.

Bähet – ofık, yakınaygan sayın,
Küçkän kebek haman gel alga.
Bähet – urman, gomer fasılında
Agaçlarday törle tös ala.

Keşe şundıy, bähet ezläp yöri
Bähet arbasına utırıp.
Äyterseñ, lä, kemder kötep tora,
Kärcinnärgä bähet tutırıp.

Keşe bähetenä könläp yäşi,
Üz bäheten kürmi ber işe.
Totıp karar bähet kötä-kötä,
Cirdän kitep bara küp keşe.

Üzgärgänder, bälki, bu ğaläm

Yaşel cirem mäñge häräkättä,
Koyaşıbız belän gel bergä.
Galämnärdä bezdägedäy tügel,
Vakıt töşençäse gel üzgä.

Könnär dä yuk anda, tönnär dä yuk,
Çiksezlektä yözä yoldızlar.
Mizgel sanap tipkän yöräk belän
Keşe genä çikle yul uzar.

Açılmagan çäçäk bulıp kala,
Kemder citmi barıp ahırga.
Vakıt sanga sugıp yäşäüçelär
Hataların barlap aşıga.

Tarihlarda isem kalmasa da,
Yukka gına keşe kilmägän.
Här tugan zat belän cir üzgärgän,
Üzgärgänder, bälki, bu ğaläm?

Cir-ananıñ yörägendä härkem
Häter bulıp mäñge kaladır.
Keşe cirdän ğalämnärgä küçep
Yoldızlarga karap baradır.

Yaña yıl kilä

Äkren genä yaugan karlar belän
Küñellärgä yaktı nur iñä.
Keşelärgä bähet, şatlık teläp,
Cir östenä yaña yıl kilä.

Azan moñnarına kümä-kümä
Koyaş batsın, atsın tañnar da.
Dogalarga kuşıp teläk telik,
Saflansınnar äle cannar da.

Görläp çäçäk atsın Tatarstan,
Yañgırasın tatar moñnarı.
Yäşlär gorurlanıp, min tatar dip,
Başın totsın härçak yugarı.

Baylıgıbız bezneñ – hezmät söyü,
Näticäse bulsın bäräkät.
Zaman yulı kıldan neçkä bügel,
Citäkläüçelärgä meñ rähmät.

Sälamätlek, bähet, şatlık telik,
Cir östenä kilgän härkemgä.
Küklär ayaz, illär tınıç bulsın,
Häm ömetlär baglıyk här köngä.

* * *
İzgelekkä yullar yabık tügel,
Tarıkmasın barı küñellär.
Tamak hakın haklap kına yäşäp,
Ütmäsennär ide bu könnär.

Can asrarga gına kilmägän bit,
Keşe kilgän cirne bizärgä.
Nindi bähet, härkem toya alsa,
Üzen kiräk itep sizärgä.

Bezneñ kulnı küpme eşlär kötä,
Telägändä yullar açıla.
Säbäp tabıp bula eşlämäskä,
Miç başına menep kaç kına.

Ayak-kulı, başı isän keşe,
Tormışınnan ägär zarlansa.
Kemnän ğayep ezli, närsä kötä?
Bar da üz kulında läbasa.

Tatar irek kiräk

Tatar kanı bezneñ tamırlarda,
Tatar danı yırak ğasırlarda,
Tatar tele yugalmasın öçen,
Tatar ile taralmasın öçen,
Tatar ire kiräk bezneñ cirgä.

Analarnıñ canı tınsın öçen,
Küñellärdä şatlık bulsın öçen,
Sabır gına barın eşli belgän,
Üz akılı belän yäşi belgän,
Tatar ire kiräk bezneñ ilgä.

Kırda igen kükräp üssen öçen,
Tämle bulıp aşlar peşsen öçen,
Ayık kileş öygä kaytıp kergän,
Üz yazmışın üze çişä belgän,
Tatar ire kiräk bezneñ öygä.

İllär yögen tartıp barır öçen,
Kön dä eştän kötep alır öçen,
Bişektän ük tatar telen belgän,
Küñelendä tatar moñı yörgän,
Tatar ire kiräk bezneñ ilgä.

Yäş ğailä oya korsın öçen,
Avıl-şähär imin torsın öçen,
Üz namusın saklıy belgän,
Kiräk çakta ilen yaklıy belgän,
Tatar ire kiräk bezneñ ilgä.

Tigezlek

Tigezlek dip avız çaykamagız,
Tabiğatkä genä karagız.
Hätta ike yafrak berdäy tügel,
Şuña karap häyran kalabız.

Tigez itep yaratmagan Hoday
Häm kiräk tä tügel tigezlek.
Beräü çaba-çaba dönya kötä
Beräü tora kötep imezlek.

Beräü bula salmak, beräü citez,
Ber cebekkä bula ber çaya.
Keşe sıyfatların ülçäü öçen,
Ülçävegez barmı, ul kaya?

Gamällärne tigezlämäk bulıp,
Ölge itep kemne alası.
Döreslegen şik astına alam,
Bäyä kuysa adäm balası.

...Tik, kilä ul ber kön, ihtıyarsız,
Härkem tigez bula şul çakta.
Öç arşin cir citä härkemgä dä,
Bügen uylıy belik şul hakta.

50 yäşkä şayan kotlau

50 yäş ul hatın-kıznıñ
İñ bähetle çagı la.
Yäş çakta bit, bala-çaga
İtägeñä tagıla.

Yörep bula kunakka da,
Teatrga, kinoga.
Tik algısatıp küñelne
Yuk-bar uylar uylama.

Teläsäñ yat, teläsäñ tor,
Kurıkmıysıñ ber kemnän.
Kanäğatlek alıp kına,
Yaşä äle här könnän.

Gomer yulında ostardık,
Kuldan kilä bar eş tä.
Bez söykemle inde bügen
Bizänmägän kileş tä.

Käyefsez, ya sırhau bulsañ,
Siräk kara közgegä.
Bähet däryalarıñ tulı,
Kolaç salıp yöz genä.

Änkäylär

Bezneñ änkäylärne sıyfatlarga
Nindi genä süzlär tabası.
Tormış avırlıgı äle ber häl,
Küpme bulgan bala-çagası.

Avır dimi, ciñel dimi genä,
Fälsäfäsez yäşi belgännär.
Härkem küñelenä yarıy torgan
Açkıçlarnı taba belgännär.

Här balaga küpme nazlar birgän,
Çiksez bulgan, ahrı, söyüe.
Yukka-barga bezne borçımagan,
Tik eçendä bulgan köyüe.

Sugışı da, açlıgı da bulgan,
Bulgan tabış, bulgan yugaltu.
Üz kaygısı baştan aşkanda da,
Vazıyfası bulgan yuatu.

Kaygılardan küñel karaltmagan,
Haman izge teläk telägän.
Häl qadäre häräkättä bulgan,
Tik torunı hiç tä belmägän.

Zarlanmagan, zaman sükmägän ul,
Cılı bulgan härçak karaşı.
Şulay itep cirdä yäşäü öçen,
Sabırlıklar kayan alası.

Gap-gadi ber tatar hatını sez,
Häm kuymaslar sezgä häykällär.
Taş ul närsä, taş ul berni tügel,
Bezneñ yöräklärdä izge urın –
Sezneñ öçen urın, änkäylär.

Kız balama unsigez

Unsigezdä hıyal diñgez
Bäheteñ alda äle.
Agaçtan tüp-tügäräk
Ölgerer alma äle.

Koyaş kölep nurın sipsen,
Yullarıñ alda äle.
Ömetläreñ, bähetläreñ
Tuaçak tañda äle.

Ozın-ozak yullar telim,
Yugalma, ara kürmä.
Sälamät bul, parıñnı tap,
Yalgızıñ kala kürmä.

Yalgışlar kalsa da artta,
Kiregä bara kürmä.
Sagış-moñga, gazaplarga
Canıñnı sala kürmä.

Küñeleñä härvakıtta
Barı izge uy kersen.
Dönya matur, bar da yahşı
Gel şulay bula kürsen.

Berençe ukıtuçıma

İñ berençe bezne karşı alıp,
Olı yulga ozatıp kaldıgız.
Gomer buyı bezneñ küñellärdä
Yaktı mayak bulıp yandıgız.

Küñel cılıgıznı här balaga
Öläştegez hiç tä kızganmıy.
Kiçlär buyı däftär tikşerdegez
Yazlar, közlärenä karamıy.

Yalgışıp, bez çitkä taypılganda
Çıktıgız sez härçak karşıga.
Bezneñ kimçelekkä borçıldıgız,
Maktadıgız härçak yahşıga.

Sezneñ dä bit küñel türlärenä
Bezneñ härberebez ez salgan.
Küpme bala tormış sukmagına
Sezneñ hezmät aşa yul salgan.

Zur ihtiram belän iskä alıp,
Sezgä härçak rähmät äytäbez.
Balalarga şatlık, teräk bulıp
Sau-sälamät ozak yäşägez.

Kaynanama

Äniyebez Minhacetdin kızı
Näkıyaga bagışlap.

İsän çakta äytä almıy kaldım,
Soñ şul inde, soñ şul, ükenäm.
Ruhıñ öçen häyer-doga kılıp,
Hodayımnan gafu ütenäm.

Yarlıkaçı kılgan gönahların,
Azat tügel berkem hatadan.
...Avır yıllar bulgan, üskän alar
Yatim kalıp ana-atadan.

Häm, yäşlekneñ matur vakıtına
Turı kilgän sugış yılları.
İnde, yarın tabıp tormış korgaç,
Ber-ber artlı tugan ulları.

...Yazmış-yazmış, söyär-söyeler çak
Ayamadıñ nigä sin anı.
Hıyanätkä tiñdäş gazap barmı,
Totaş ärneterdäy bu cannı.

Çıdıy almıy hislär davılına
Busaganı atlap kergän ul.
Häm koçaklap ike narasıyın,
Köçe citep çıgıp kitkän ul.

Baştan ütkän genä añlıy ala,
Egılmaska küpme köç kiräk.
Tormış arbasına cigelergä
Tüzsäñ tüz sin yöräk, äy, yöräk.

...Gomer bik tiz uza, menä inde,
Balalar da üsep cittelär.
Kanat yargan yäş börketlär kebek
Oyañnı da taşlap kittelär.

Canda buşlık, vazıyfasın ütäp
Yafraklar da cirgä koyıla.
Ä ullarıñ kilep kürenmäsä,
İğtibar az kebek toyıla.

Yaşäyeşneñ kanunnarı şundıy,
Kem çıga da istän, kem kerä.
Artka küçep tora başka närsä,
Alar bügen bala üsterä...

Tämle bula ide taba aşıñ
Häzer dä, bit, iskä alalar.
Sölgelärgä törep kilä ideñ
Avız itsen diyep balalar.

Tınıç kına yäşäp bula meni,
Tormışlarnıñ betmi sınavı.
Olı ulıñ kerde kara gürgä,
Bu häsrätkä çıdar can barmı?

Şul kaygılar salgan utlar sine
Şämnär itep, ahrı, yandırdı.
Häm, cilkänsez kalgan korab kebek
Davıllarda sine kaldırdı.

Böterçektäy böterelep kenä
Yäşi ideñ.
Kayan beläseñ,
Huşlaşmıyça kitteñ, bik tiz kitteñ
Yazmış şulay bulgan küräseñ.

Bermkemgä dä üpkälämi kitteñ,
Häm, kalmadı berkem üpkäläp.
Räncemiçä kitteñ bu dönyaga
Tormasa da tormış irkäläp.

Sineñ öçen sorap doga kılam,
İzge teläk teläp, älbättä.
Ruhıñ tınıç, güreñ nurlı bulsın
Mäñgelegeñ bulsın cännättä.

Sez – mayagım

Tabibä Rimma Miñnullovna Ähmätovaga

Gomer buyı könläştem min sezdän,
Ak könläşü belän könläştem.
Keşelärgä yärdäm itkän öçen,
Tabib bulgan öçen könläştem.

Tıngı belmi eşli belgän öçen,
Täväkällek öçen könläştem.
Tägäräşep üsep kilä torgan
Kızlarıgız öçen könläştem.

Uylamıyça tormış mäşäqaten,
Küçkänegez öçen könläştem.
Dan häm däräcägez üskän öçen
Sälätegez öçen könläştem.

Bireşmiçä yıllar agışına
Yäşi algan öçen könläştem.
Yul kürsätep yangan yaktı şämdäy
Yana algan öçen könläştem.

Yuk, könläşü tügel, ahrı, bolar
Ay-koyaştan kem soñ könläşä?
Millionnar öçen koyaş beräü,
Härkemgä dä yaktı öläşä.

Küñelemneñ tirän ber cirendä
Gomer buyı hıyal saklangan.
Tabib bulu digän şul hıyalım
Mayak itep sezne saylagan.

Sez şul mayak, minem öçen mayak,
Ämma, sünär ide ul nurlar.
Hıyalıma täñgäl şul mayagım
Ütä almasa sezdäy zur yullar.

Sezne dä bit, yäşel keläm tüşäp,
Koçak cäyep berkem kötmäde.
İreşkäne, barı, sezneñ hezmät
Ber köräşsez gomer ütmäde.

Eşegezdä uñış, ğailägez,
Bügen inde, menä, küregez,
Täväkälläp taşlar yara-yara
Sayladıgız yulnı üzegez.

Öydä bulgan tınıçlık häm bähet,
Küp öleşe – hatın öleşe.
Ä balalar, äytsäñ-äytmäsäñ dä
Gailäneñ küñel közgese.

Çaypaldırmıy şuşı bähetlärne
Haman alga-alga barıgız.
Soñgı köngä qadär minem öçen
Yoldız-mayak bulıp yanıgız.

Min

Tormışımnıñ ber fasılı ütkän,
Kerep baram yaña fasılga.
Tau başına basıp min küz salam
Alga, artka, yırak-yakınga.

Hıyallarnıñ alsu ofıgına
İreştermäsä dä yullarım.
Saylagannı söydem, hezmät ittem,
Telägänçä uzdı yıllarım.

Zarlanırga säbäp taba almıym,
Zarlansam, bit, bulır gönahı.
Bäla-kaza kürmi közem citte,
Häm häyerle bulsın yul başı.

Yaña fasıl, barı künegergä
Häm çıdarga kiräk közlärgä.
Sarı tügel, altın közlär kilsen
Çarasızlık bulmas küzlärdä.

Kartayabız dimim äle bügen,
Barmı ällä anıñ säğate.
Kartayu ul, yıllar sanı tügel,
Kartayu ul, küñel haläte.

İyärü

Ällä käcä, ällä sarık yılı
Kilä ikän bezgä, cämäğat.
Tatar öçen at, bit, üze ber fal,
At yılınnan bez bik kanäğat.
Tatar üze attay eşçän halık
Tarta birä tormış arbasın.
Haman söyri, avır diyä belmi,
Kütärämgä genä kalmasın.
Üzençälek belän kiler inde,
At tügel lä, käcä ya sarık.
Attay eşläp iza çikmäs käcä,
Aşıy ala kayrı häm kabık.
Elan yılında da bulıp aldık,
Maymıl bulıp küpme sikerdek.
Ätäç bulıp küpme sörän saldık,
Tıçkan bulıp kelät kimerdek.

Goroskoplar belän eş itäbez,
Kük känsälärenä tıkşınıp.
Kemder, änä, talismannar ezli
Asıl taşlar saylıy ımsınıp.
Yoldıznamä tözep baş katıra
Bezneñ öçen kaysı küräzä,
Alış-bireş itä yazmış belän
Matur itep süzlär tezä dä.
Bar bit äle, kemder ışana şul,
Bälki, çındır diyep ışana.
Bulsa da bit çını, bezgä anı
Kem soñ çutlap torsın, kuy sana.
Ellar agışına bäyä birep
Könçıgışka kolak salabız.
Sanga sukmıy goref-gadätlärne
Könbatıştan akıl alabız.

...Citte, bette, çın uyın bu
Kön dä yaña goroskop.
Ällä çayan, ällä kısla
Üz-üzeñä karap bak.
Şayarıp iyärsäñ bula
Çınlap torıp iyärmä!
İ, tatarım, üz yulıñ tap,
Üz atıñnı iyärlä!
Közge yul

Kalämemdä kara kibep betkän
Yazmaganga inde baytaktan.
Könnäremä sarı tös uralgan,
Salkın cillär isä tön yaktan.

Uylar bütän häzer, könnär bütän,
Üzgärde şul gomer agışı.
Yaşäyeşneñ kanunnarı belän
Közläremä kerep barışım.

Ah, ul közlär, hislär üzgäreşe,
Kagıladır közdä här kemgä.
Koyaş, bolıt, cillär täesir itä
Tängä genä tügel, küñelgä.

Tik, közlärneñ bilgele üz yäme,
Çagıştırmas moñsu bu çaklar.
Häm küñeldä kabat-kabat balkıy
Eraktagı zäñgär uçaklar.

Üzgärgänbez inde barıbız da,
Çordaşlarnıñ karıym yözenä.
Şul tügelme bähet, çal kergändä
Basıp torsañ täüge ezeñä?

Közge yulga çıkmıy çaralar yuk,
İsmäsä dä cillär uñaydan.
Akıl belän anı ütär öçen
Tik, sabırlık sorıym Hodaydan.

Häbär

İşetäsezme?
Cir, bit, häbär birä:
- Yamanlıktan mine yaklagız,
Mine genä tügel, üzegezne,
Yaşäyeşne cirdä saklagız!
Tau işelä, vulkan atıla dip,
Kön dä yaman häbär alabız.
Nigä ikän, diyep, uylamıyça
Barı häyran gına kalabız.
Barına da keşe säbäpçe bit,
Bik üzgärde keşe, azındı.
Keşelekneñ tuu kanunnarın
Üzgärtergä, hättä, alındı.
Yalgan kıymmätlärgä tabındı da,
Çın belemgä urın kalmadı.
Tän häm cannı ayırganga kürä
Ruhi nıklık üseş almadı.
Tän nıklıgı ,fänni alga kiteş,
Kamil zattan robot yasadı.
Soñgı yıllar säyäsäte monı
Uylıy belgännärgä rasladı.
Akıllımı keşe, akılsızmı?
Süz köräşterüdä ni fayda.
Küpme tapkır cirdä afät bulgan,
Akıl näticäse, soñ, kayda?
Knopkaga bügen kulın kuygan
Ruhı garip böyek senator.
Meñnär canın kıyıp baylık tuplıy
Ul zalimnı kemnär tuktatır?
Korallarnıñ, inde, iñ yamanı
İñ köçlese cirdä sınala.
Cir keşese tügelmeni bez dä?
Nik bik azlar gına uylana.
Çañ sugarga vakıt, diktatorlar
Sugış älämnäre kütärgän.
Tehnik belem şundıy,
cir ananı
Içkındıra ala küçärdän.
İşetäsezme?
Kıl östendä yazmış,
Sabırlıgı betär cirneñ dä.
Ber il, berkem, berni kala almas
Bez vayımsız bulsak bügen dä!

Näticä

Elmaymadık äle kiräk qadär
Bittä cıyırçıklar betärlek.
Bu dönyanıñ kaygıları kebek
Şatlıkları da bit citärlek.

Elamadık, ahrı, kiräk qadär,
Sagışlarnı yuıp kitärlek.
Eçtän yanıp, tınıç kürenergä
Sabırlıklar bezdä citärlek.

Cırlamadık, haman tıyıldık bez
Talant yuk, dip, cälep itärlek.
Üz yörägebezne yäşärtergä
Küñel moñnarı, bit, citärlek.

Içkınmadık akıl küçärennän
Andıy mizgel buldı citärlek.
Barın onıttırıp, ber minutka
Cirdä iñ bähetle itärlek.

Ah, yalgıştık bugay, gomer ütkän
Bez çıdam dip, sabır häm tüzem.
Aldagınıñ arkasına karap
Soñgı safta atlıym min bügen.

Rähmät sezgä, kürşe apalar

Küz aldımda, ak yaulıgın yapkan,
Ciñ sızgangan kürşe apalar.
Citez kullarında meñ dä ber eş
İrtä torıp, iñ soñ yatalar.

İñ berençe: “Malkay”, - diyä-diyä
Sıyır savıp kerä şatlanıp.
Çäyen kuya, tabın äzer bula,
Tañ belenä şul çak allanıp.

Kükrägenä teräp ipi kisä,
Ayırma, dip, Hoday, ikmäktän.
Balalarga söygän yarlar teli,
“Bulsa ide bezneñ millättän.”

Eraktan uk sälam birep kilä,
Açık çıray belän, yılmaep.
Kırık eşen kuyıp häl soraşa,
Kalsañ ägär ber çak moñayıp.

Bähettä dä, şatlık, kaygıda da
Kütärelep hiç tä bärelmi.
Nindi genä avır bulganda da
Yaşäü därte anda sürelmi.

Can cılıgız belän öylär yämle
Tañnarı da tınıç atalar.
Avılımnıñ kürke bulgan öçen
Rähmät sezgä, kürşe apalar.

Halät

Ütkän köngä rähmät äytmädem min,
Atkan tañga sälam birmädem.
Künegelgän häräkätlär belän
Çäyem kuydım, tabın köylädem.

Namazlıkta bulıp sizmi kaldım,
Säcdälärdä başım igänne.
Telem äytte, canım işetmäde
Hodayıma rähmät digänne.

Elmayulı karaş kötep baktıñ,
Min yäşerdem sinnän küzemne.
Añlaşılmas halät mindä bügen,
Min yugalttım äle üzemne.

Bocra

Här närsädä küpme mäğnä
Gap-gadi närsä uylıym.
Tabiğatneñ moğcizası –
Bocra turında uyım.

Fändä kamil, küzgä kürkäm,
Gacäp tögäl figura.
Küpme mähabät binanıñ
Nigeze bulıp tora.

Işanıçlı, üzäk tigez,
Gadi häm añlayışlı.
Sportka da caylap kına
Bocralar kerep kitte.

Äytik parlılar bocrası –
Tuy baldakları bula.
Par baldaknıñ eçlärenä
Söyü hisläre tula.

Tik bocranıñ kapma-karşı
Mäğnäse dä bar äle.
Kaygı bocraların özep,
Barmı çıgu ämäle.

Uyın bocrasına kapsañ
Külmäksez kalıp bula.
Öçle mähäbbät bocrasın
Cırlarga salıp bula.

Här tayaknıñ ike başı –
Avırı häm ciñele.
Här närsädä ike mäğnä -
Küñelsez häm küñelle.

Ak häm kara, yahşı-naçar
Ayıru härkem eşe.
Cir dä bocra buylap yöri,
Häm cirdä yäşi keşe.

Halkıma

«Tatar akılı töştän soñga»
Kanäğat bulma äle.
İrtän torıp gıybädät kıl,
Uyıñnı uyla äle.

Citeşä almıy kalırsıñ
Töştän soñ eş başlasañ.
Bulgan ihtiram yugalır
Başlagannı taşlasañ.

Eşlägännän hata ezläü
Bik has sıyfat tatarga.
Hiç tä akıl kiräk tügel
Miç başında yatarga.

Telen, ilen yugaltmagan
Halık äle bügengä.
Tik, şulay da riza bulma
İreşelgän bu köngä.

Köräşkängä - kön dä mäydan,
Bilbavım sala kürmä.
Millät canlı yäşlärne tap,
Yalgızıñ kala kürmä.

Yugala yazgan hislärne
Nıgıtası buın bez.
Halkıbıznıñ hak cäühären
Berämtekläp ezlibez.

Tatar digän asıl isem –
Atta aldan baruçı.
Alda barsa, tabılır ul
Atka sölge taguçı.

Tik, bez, halkım – bötenebez
Sölge taguçı bulmıyk.
Köç berlektä, şul saflarda
Alga baruçı bulıyk.

Üzemçä

Bu tormışta minem üz yulım bar –
Diñgezlärgä koygan ber agım.
Cirdä üz urınım, üz däräcäm
Üz şatlıgım, häm dä, üz kaygım.

Här fikerne çınga almadım min,
Añlamasam kabul itmädem.
Keşe öleşenä kagılmadım,
Üz yögemne taşlap kitmädem.

Üz canıma açkıç taba aldım,
Yäşim canım belän kileşep.
Kemder, änä, mıskıllarga salıp,
Gazaplana bähet büleşep.

Ezlämädem cirdä asıl mallar
Kızıktırmıy Kızıl diñgez dä.
Hıyal çiklärenä citäm tösle
Ayak bassam tugan nigezgä.

Bu tormışnı min üzemçä añlıym,
Söyäm, yanam, köyäm üzemçä.
Gareşlärgä aşa alsam ide
Canım taplanmagan köyençä.

Ä bügengä

Köne buyı zıñlap tora
Cırlar – kolak aldauçı.
Meñ dä ber cır tuıp tora
Yuk tıñlauçı, añlauçı.

Kinät ber cır päyda bula
Yaktırıp kitä cihan.
Gasırlarnıñ töpkelennän
Halkıbız moñın cıygan.

Äsärlär yazılıp yata,
Ekran tulı äkämät.
Baş şörebe buşasın dip,
Eşlänä bu ğalämät.

Şuşı mähşär arasında
Almaz börtege sıman.
Yaltırap kitä ber yazmış
Gacäp zur talant sıygan.

Küplär ciñel käsep ezli
Säbäp itep mihnätne.
Ziräk cannar tartışalar
Alga äydäp millätne.

Ä bügengä...
ä bügengä tabılmagan ber çara.
Bädän taza, küñel zägıyf,
Butalgan ak häm kara.
Maksatsız da, mayaksız da
Keşelek alga bara,
Keşelek kaya bara?

Közge dürtyullıklar

Cırlar moñsız, süzlär tozsız,
Gamsez koyaş, ildä köz.
Gacizlektän kaläm sındı,
Tel töbendä kaldı süz.

* * *
Könnär kıska, cillär közge
Äle kar, äle yañgır.
Gönahlarga bata-bata
Üza gomer häm ğasır.

* * *
Kabergä dä, dävergä dä
Faydasız bezneñ miras.
Küñel taraydı keşedä
İzgelek anda sıymas.

* * *
Barsın töyäp alıp kitär
Vakıt – tarih iläge.
Cillärdä koyılıp kalıp
Mäkinäse, kibäge.

Uylama sin, yöräk

Uylama sin, yöräk, uylama sin,
Bar dönyanıñ kıyın hällären.
Belsäñ dä sin yulnıñ yalgışlıgın,
Üzgärtergä yuk bit ämäleñ.

Sabantuyga çıkkan çaptar kebek,
Yanıp kalma, yulnıñ urtası.
Beläseñ bit, yöräk, kaudarlanma
Sindä tügel dönya totkası.

Akıl belän alga kitsäk tä bez,
Keşe bara dönya cimerep.
Taptap ütä cirdä maturlıknı
Urman-kırlar kala ilerep.

Tehnikaga säcdä kıldı keşe,
Sizmi könnär-ellar agışın.
Canın kuıp kertte tar çitlekkä
İşetmi ul yöräk sagışın.

Tabiğatkä tugan tügel keşe
Bügen yätim kaldı bar häyät.
“Ütkännärgä karap gıybrät al,” – dip
Dönya kön dä ukıy ber ayat.

Ni hikmätter, tizlek arta bara
Yaşägänne sizmi kalabız.
Gamällärdä, süzdä haklık bette,
Gönahlarga bata barabız.

Yaşäü öçen kiräk näticäne
Akıl birde, ruhım almadı.
Akıllılar yulı yanda kaldı
Yöräk üz sukmagın sayladı.

Yoldız yulın saylap alga baram
Atılırmın ber kön kabınıp.
Ä bügengä, moğcizalı cirdä
Maturlıkka yäşim tabınıp.

Kartlar könendä uylanu

Niçek yäşäsäk tä gomer uza,
Härkemgä dä barı ber teläk –
Häzer inde bezgä cir östendä
Barı saulık kına bik kiräk.

Kanäğatlek şatlık belän genä
Uzsak ide kalgan gomerne.
Kemgä küpme tiyeş, berkem belmi,
Här köne, bit, anıñ qaderle.

Könläşmiçä, küpkä ömet itmi
Yaña tañga yäşik şatlanıp.
Tege dönyalarga berkem dä bit,
Altın atka kitmi atlanıp.

Baylık, bala – bar da cirdä kala
Ä bez, äle, bügen üzebez.
Här säğatkä şöker itä-itä
Cirgä basıp, atlap yöribez.

Birsen Hoday, iman nurı birsen.
Gomer bit ul – barı ber mizgel.
İğtibarlı bulsın tanış-beleş,
Kartlık küñelläre bik sizger.

Balalarga küñel yöge bulmıyk,
Cämgıyät tä bezdän armasın.
Saf küñellär belän ak dogada bulıyk,
Bezdän cirdä kara kalmasın.

* * *
Cirneñ gap-gadi ber keşese min,
Minem öçen yaumıy alkışlar.
Küñel kügen kinät gölt itterä
Üzem genä belgän balkışlar.

Çitlär küze küñel töpkellären
Aykap ütmäsen dip yäşeräm.
Här balkıştan canga nur östälä,
Här yazlarda kabat yäşäräm.

Atlap ütäm, aylar-ellar aşa
Hıyallarım kötä haman da.
Cirdä eşem, ezem, bakçam kala,
Balam kala minem dävamga.

Cirneñ gap-gadi ber keşese min,
Bezdäy yäşi çırşı häm kayın.
Canım riza bulır, almagaçlar
Şaulap çäçäk atsa yıl sayın.

Häyerle kön

İzgeleklär teläp,
Bişek cırı köyläp,
Üstergännär bezne qaderläp.
Cılı tora canda,
Burıçlar bar alda,
Bulıp mikän şunı bähilläp.
Häyerle kön ätkäm,
Häyerle kön änkäm,
Häyerle kön cihan.
Bar qaderlem, irkäm,
Söyü büläk itkän.
Ul bulganda min dä yugalmam.
Işanıçım – balam,
Cirdä minem dävam,
Can cimeşem minem, bagalmam.
Häyerle kön irkäm,
Häyerle kön balam,
Häyerle kön dönyam.
Tuydıruçı cirem,
Keşe itkän ilem,
Hezmätemnän bul sin kanäğat.
Şatlanıp, söyenep,
Borçılıp, köyenep
Yaşäüläre cirdä bik rähät.
Häyerle kön cirem,
Häyerle kön ilem,
İmin bulsın Vatan.

Täkäbberlek – tigänäk

Täkäbberlek, tigänäktäy nık yabışa,
Orlık çäçsä, üsep çıga, cimeş birä.
Täkäbberlek cimeşläre açısınnan
Keşe üze bu dönyada häsrät kürä.

Başkalarga zıyan salmıy täkäbberlek,
Agaç kortı kimergändäy, cannı telä.
Östenlekkä ömet itkän, tübändäder,
Üz hälennän kanäğatsez, şunı belä.

İhtiramga layık keşe, sukmak salmıy
Yullarında oçragannı etä-törtä.
Bähetsezdän, näümizlärdän üç almıy ul,
Bil alışa tiñe belän, şul da citä.

Namus saklap cirdä yäşäü ciñel tügel,
Kemder çittä, kemder şundıy yulnı saylıy.
Tınıç kına, matur itep dönya kötä
Kılgannarı izgelekter, tik maktanmıy.

Täkäbberlek yulı härçak sikältäle
Tümgäklärneñ berse tüzsä, berse tüzmi.
“İhtiramsız, buldıksızlar,”- dip, zarlanıp
Kimçelegen aklau öçen säbäp ezli.

Gayıplene, küñelennän härçak taba.
Üze tügel, bilgele, ul başka keşe.
Üze mahir, üze osta, üze uñgan
Kukıraya, alga kitsä ägär eşe.

Üze teläp, üze tabıp, kıyın yäşi
Täkäbberlek bu dönyada dönya qadär.
Tik, avır bit, tigänäkle yuldan baru,
Canıñ totaş çäneçkedän torsa ägär.

Veterannar kitä

Veterannar kitä, veterannar –
Tugan tufrak qaderen belüçelär.
Kön dä sirägäyä alar safı,
İle öçen utka kerüçelär.

Veterannar kitä, veterannar –
Bügen inde safta onıkları.
Küzlär töbälgännär ömet belän
Tik bulmasın gına sugışları.

Veterannar kitä, veterannar –
İl-vatannı zurlap yörüçelär.
Bez yäşägän şuşı maturlıknı
Kan-tir tügep yaulap birüçelär.

Kader-hörmät kürep yörsen alar
Alar belän bügen tormış yämle.
Här sugışçı ütkän yulnı barlıyk,
Tarihlarda eze kalsın äle.

Yauda başın salgan, yatıp kalgan
Korbannarnı härçak iskä alıyk.
Rähmät äytep, doga kıla-kıla
Kaberlärne, häykällärne karıyk.

Akıl alıp ütkän sugışlardan
Cannı paqlar çaklar citte bugay.
Afätlärdän, bäla-kazalardan
Tik, saklasa saklar barı Hoday.

Minem sezgä bülägem
IV bülek

Küñelemne sugaruçı çişmä -
söyü-sagış,
Tarta üzenä.
Barıp kersäm ide söyä-söyä
Tormışımnıñ soñgı közenä.

* * *
Zäñgär küzle sarı çäçäk idem,
Sineñ öçen genä.
Karaşlarıñ nazlı, yomşak ide
Minem öçen genä.
Hätfä kebek bäbkä ülänendä,
Yalan ayak eze.
Samimi ber saflık häm sadälek –
Bezneñ yäşlek üze.
Koçagıña alıp irkälärgä,
Bälki, teläsäñ dä,
Matur-matur süzlär, äytü öçen
Küptän ezläsäñ dä,
Äytelmiçä kaldı, yäşlektäge
Täüge söyü süze.
Ellar alıp kitte yıraklarga
...inde tormış köze.

* * *
Küzläreñä ber karıysım kilä,
Saklanganmı ikän yäşlegeñ?
Zäñgär küllär kebek küzläreñdä,
Bälki minder, bälki ber üzeñ.

Zäñgär dulkınnarda ber tirbälsäm,
Küñeldäge yuşkın betmäsme?
Hıyaldagı söyü cilkännäre
Yäşlegemä alıp kitmäsme?

Küzläreñneñ töse saklanganmı,
Yugaltmadıñ mikän söyüeñ,
Ömetläreñ, kiläçägeñ belän,
Kilsäñ ide kabat sin üzeñ.

Küzläreñä ber karıysım kilä,
Añlarmın kük süzsez barın da.
Eraktagı yäşlek mähäbbäten,
Tabar kebek toyam tagın da.

Bik sagındım yäşlek hıyalların,
Ällä yıraklarda kalganga.
Tormış dulkınnarı anda tügel,
Kire yakka alıp barganga.

Yalgışlardan inde arınıyk ta,
Karşı barıyk äle hislärgä.
Yöräklärne açıyk mähäbbätkä,
Küp yäşädek inde biklärdä.

Kaşkarıylar kebek ber açılsam

Gomerlärneñ köze kilep citte,
Artta kaldı küpme sınaular.
Kaşkarıylar kebek ber açılsam,
Töşmäs mikän salkın kıraular?

Bula alırsıñmı tayanıçım,
Tar sukmaklar buylap ütkändä?
Hislär digän tormış dulkınnarı,
Tartmas mikän haman ütkängä?

Ütkännärdä, ay-hay, sikeltälär
Abındık ta haman yıgıldık.
Torıp, tagın ofıklarga karap
Uñga-sulga barıp sugıldık.

Közge kaşkarıyday ber açılsam,
Hiseñ bulır mikän koyaşım?
Diñgezlärdäy küñel dulkınlana
Ömet tulı haman yul başım.

Küñelemä ber yaña his kerde

Küñelemä ber yaña his kerde,
Oçkın bulıp, çäçräp, urgılıp.
Berdäy uzgan könnär agışına
Bu his kerde kiçke moñ bulıp.

Tabiğattä yaña töslär kürdem,
Här närsädä yaña mäğnä bar.
Hisläremne kemgä söylim ikän?
Yörgän sukmaklarım bügen tar.

İh, oçası ide kanatlanıp,
Zäñgär kükne, cirne ber itep.
Ber söyäse ide, söyeläse
Küñellärne kabat cilketep.

Hıyalımda sin kal

Küñelemä kerdeñ, uylarımnı biläp,
Sin torasıñ inde niçä kön.
Küzläremä nurlar, yörägemä cırlar
Büläk itteñ sizmi kiçä sin.

Bulmaslıknı uylap, hıyallanam kiçtän,
Çınbarlıkka kaytam tañnarda.
Hislär sürelmägän, ömet özelmägän,
Aşkınamın ällä kaylarga.

Tormışıma ber yäm, canıma ber şifa,
Sine uylau miña küñelle.
Şunnan artıgına ömet itmim inde,
Yöräk niçä yanıp sürelde.

Hıyalımda sin kal, yäşäü köçe birep,
Änä, küñel niçek oçına.
Çiklärne min ütmäm, sünderermen utnı
Yörägemne kısıp uçıma.

* * *
Mähäbbätem koşın uçlarımnan
Oçırdım bit,
karıym artınnan.
Aşkın hislär, zäñgär kiçlär buldı
Min vaz kiçtem inde barsınnan.

Mähäbbätem koşın uçlarımnan
Oçırdım şul, battım sagışka.
Karaşlarıñ belän nazlap ütmä,
Min buysındım inde yazmışka.

Mähäbbätem koşın uçlarımnan
Oçırdım da,
kitep barışı.
Küzläremdä sarı sagış kalır,
Tik üzgärmäs tormış agışı.

* * *
Üpkälämä,
Tormışıña mäcbüriläp kilep kerdem.
Canıñ borçıp,
Hisläremne söyläp birdem.
Rähmät siña,
Ömet kapkaların miña biklämädeñ.
Üpkälämim,
siña hiç tä üpkälämim.

* * *
Mähäbbätem çäçkä atkan ide,
Tormışımnıñ şuşı yazında.
Yazmışıma kırau bulıp töşteñ,
Çäçkäläre suldı tagın da.

Küñellärem mölderämä tulı,
Salkın kullar belän kagılma.
Ütär cäylär, kışlar, yazlar kiler
Bügengese bigräk avır la.

* * *
Küñelemä kabat közlär kilde,
Äkren genä sarı tös arta.
Salam uçak bulıp dörläp yandım,
Uçak kölen cillär tarata.

Halät

Küñelemä yaktı ber nur tulıp,
Şatlık hise belän uyandım.
Küptän andıy hälneñ bulganı yuk,
Närsä buldı, diyep, uyladım.

Häm isemä töşte sin barlıgı
Tormışımda, şuşı könemdä.
İsemeñne kabatladım şul çak,
Häyerle kön teläp üzeñä.

Ak bolıtlar yözep uzdı küktän,
İh, sıypıysı ide kul belän.
Koyaş sipte nurın, siña da bit,
Ul cılısın birä, min beläm.

Kiçlär citte, arıgandır diyep,
Küz aldıma sine kiterdem.
Könemne min şulay, tagın siña
Häyerle tön teläp beterdem.

Mäcnün dideñ mine

Mäcnün dideñ mine, çınlap şulay bugay
Bu tormışnı söyäm, yanıp-köyep şulay.
Mäcnün karaşlarım töbälgännär kükkä,
Annan serlär ezlim, ömet itep küpkä.

Koşlar sayravına häyran kalıp yörim,
Çäçäk-ülännärgä soklanuım söylim.
Karıym här närsägä bügen kürgän kebek,
Şatlanam bik yukka, sabıy bala kebek.

Mäcnün küze belän karıym menä siña,
Mäcnün bulu, üze, bähet ikän miña.
Tik bu bähetemne añlauçı az ikän,
Dönya mäcnünnärsez yämle bulır mikän?

* * *
Tormışımnıñ ğadäti ber köze,
Küñelemneñ tıp-tınıç ber köne,
Cillär ismi, davıl uynamıy.
Hislär, diyep, min kabıngan idem,
Ömetlärdän yullar salgan idem,
Karşılıklarga da karamıy.

Tabiğatneñ üz kanunı mikän,
Közlärendä yazlar kötmä ikän,
Yanar-yanmas inde süreldem.
Menä almas taular sayladımmı,
Küñeleñne yalgış añladımmı?
Tota almas koşka üreldem.

Kırau bulıp çäçkä kungan yıllar,
Yöräklärdä ez kaldırgan yullar,
Alıp kersälär dä sagışka.
Yazlar cırı küñelemdä kaldı,
Hislär nazı cannı biläp aldı,
Rähmät äytäm bügen yazmışka

Kire kaytır yullar yabık inde

Tik beräüne kötep tilmergändä,
Kilep kerdeñ küñel bakçasına.
Minem hislär sarı yafrak ide,
Turı kildeñ közneñ şul çagına.

Sukmaklardan ütteñ, sarı yafrak
Tuzgıp kaldı sineñ ezläreñdä.
Çarasızlık, ärnü, ömetsezlek
Kürdem barı sineñ küzläreñdä.

Közläremnän kaytıp yazlarıma
Sulış belän örep cılıtsam da,
Küñeleñneñ bozı eremäde,
Uzgan borçularıñ onıtsañ da.

Kitep bardıñ, özgälände canım
Hıyallarıñ sineñ başka ide.
Söyü sukmakları tik ber yaklı,
Kire kaytır yullar yabık inde.

Kaytıp bulmıy

Yäşli söygän yarım, tormışıñda
Nigä mine yuldaş itmädeñ?
Hisläremne cide yozak belän
Yöräk türlärenä biklädem.

Kabatladım irtän,
Kabatladım kiçtän,
Min onıttım sine
Töşkä kermä bütän.

Hatalarıñ añlap, yıllar uzgaç
Allarıma kilep baş ideñ.
Sine yugaltkanga özgälänäm,
Kiçer mine, gafu it dideñ.

Küpme yıllar ütkän,
Yöräk gafu itkän.
İske yaralarnı
Kuzgatmıykçı bütän.

Bez bähetsez, diyep, söylämä sin,
Yulıbızda inde dürtäü bez.
Yalgış adım yasap, başkalarnı
Bez bähetsez genä itärbez.

İnde küpme yıllar
Başka belän ütkän.
Tözälmäslek yara –
Bezneñ yazmış ikän.

Sin kiräk

Här yaz sayın ömet börelänep,
Çäçäk atar öçen sin kiräk.
Tañnarımda uylap, hıyalımda
Nazlap söyär öçen sin kiräk.

Yörägemne sagış basmas öçen
İlham alır öçen sin kiräk.
Arıp-talıp tuktap kalmas öçen,
Alga barır öçen sin kiräk.

Beläm inde, süzlär tapmasañ da,
Äytmäsäñ dä, siña min kiräk.
Eraktagı yoldız, sünmäs şämeñ
Bulıp toru öçen min kiräk.

* * *
Ak burannar belän ütte yäşlek,
Çana eze urman buyında.
Yäşlegemä kire kayta alsam,
Oçratırmın kebek yulımda.

Karlar burap, buran uzgan sayın,
Avıl yulı töşä isemä.
Ellar uzıp, akıl kergäç kenä
Töşendem şul sineñ hiseñä.

Küpme yıllar uzdı ul kışlarga
Bügengedäy haman häterlim.
Täüge hiseñ saklıym yörägemdä
Ul köç birsen siña qaderlem.

Sin zarıgıp mine kötmiseñ

Yaralı koş sızlanuı kebek,
Küzläremdä barı moñ-sagış.
Aralarda kıya taular kebek,
Ütä almaslık ikän bu yazmış.

Küñelemne algısatıp minem,
Küzläremä tekäp karama.
Yalgışlardan torgan urau yullar,
Ellar yata bezneñ arada.

Kübäläktäy kanat köydergän çak,
Cannı yaralagan çak buldı.
Yöräk, küñel belän saylagan yul
Minem öçen härçak hak buldı.

Hisläreñne beläm, ofıklarda
Sin zarıgıp mine kötmiseñ.
Nigä inde tınıç kına karap
Yannarımnan ütep kitmiseñ?

Söyü

“Sin söymäsäñ min dä söymim,
göl üsmägän biteñä.”
Halık cırı

Yörägemä huca bula almıym,
Akılıma huca bulsam da,
Söysäm söyäm, berni uylamıyça
Tormış kirtä miña kuysa da.

Söymägänne söyep gazaplanam,
Küñelkäyem tulı sagışlar.
Hisläremne min biklärdä totam,
Kabatlamas öçen yalgışlar.

Söyü bähet, küz yäşlärem belän
Sugarılgan bähet gölem bar.
Yugaltmadım äle ışanıçım
Ömetlänep kötär könem bar.

* * *
Sin közlärdä kerdeñ tormışıma
Minem öçen közlär qaderle.
Zäñgär küktä zäñgär küzlär moñı
Özep ala minem bäğırne.

Miläşlärneñ kızgılt yafrakları
Sagışıma kerep sarıla.
Sineñ belän ütkän köz turında
Pışıldıylar tösle barı da.

Ul közlärgä küptän karlar yaudı.
Küptän inde ezlär kümelde.
Sinsez ütte küp köz, tik ul közem
Haman däşä minem küñelne.

Tüzärseñme?

Yäşlegemä közlär kilgäç,
Küñelemdä ömet süngäç,
nik oçradıñ?
Küzläreñdä hislär tulı,
Yörägeñdä söyü cırı
häm nazlarıñ.
Küñelemdä közge cillär,
Sarı yafrak – minem hislär,
beläseñme?
Hisläreñä kagılsam min,
Közge cildäy sarılsam min
tüzärseñme?
Gacäplänmä

Yazgı böre bulıp,
Ömetlärgä tulıp,
kilsäm ägär,
Läysän yañgır bulıp,
Küñelemä yau da,
gacäplänmä.
Nazlı çäçkä bulıp,
Hisläremä tulıp,
kilsäm ägär,
Söyelep häm söyep,
Ber utlarga sal da,
gacäplänmä.
Közge yafrak bulıp,
Ömetemne cuyıp,
kilsäm ägär,
Dimäk bar da ütkän,
Sin kul bolgap kal da,
gacäplänmä!
Kil äle

Karaşım töbälgän gel siña,
Küñelne yaktı nur cılıta.
Yöräklär par bulıp tipkändä
Yaşäve rähät tä, kızık ta.
Tormışım yäme sin, bel äle
Elmayıp kil äle, kil äle.

Uylarım totaşa gel siña
Yoldızım, koyaşım, ayım sin.
Cavapsız tügelder hislärem
Işanıp, özelep kötäm min.
Tormışım yäme sin, bel äle
Elmayıp kil äle, kil äle.

Hıyalım aşkına gel siña,
Kirtälär yuk kebek yullarda.
Teläsäñ bähetle itärseñ,
Yazmışım tik sineñ kullarda.
Tormışım yäme sin, bel äle,
Elmayıp kil äle, kil äle!

Käsälärdä - yazmış

İrenemdä ireneñne toyıp
Kisäk kenä bügen uyandım.
Tın bülmädä, yalgız yatagımda
Tañga qadär şul çak uylandım.

Bähet belän ütkän ikän gomer,
Ä min, nikter, şunı belmädem.
Nider köttem, nider taläp ittem
Tormış mäğgäläre ezlädem.

İñnär iñdä, kullar kulda çakta
Cavap hise mindä buldımı?
Minem nazlar aşa yörägeñä
Köç, ışanıç, söyü tuldımı?

Kanat buldım mikän oçkan çakta,
Tayak buldım mikän tayganda.
Cılı uçak bulıp çakırdımmı
Eraklarga kitep barganda.

...Bezneñ tormış näticäse bulıp,
Üste inde, änä, balalar.
Akılları, täüfıykları bulsın
Üz yulların cirdä salalar.

Yugaltunıñ açı sagışların,
Onıtuçılardan könläşäm.
Kabat-kabat kaytıp ütkännärgä
Üzem belän üzem söyläşäm:

- Kemgä, küpme, nindi öleş tiyeş,
Käsälärdä yazmış, - eç inde,
Tormış sınau, sabır itep kenä
Kalgan könnäreñne kiç inde!

Könlämä

Canım sineñ canga tartılganda
Küñel küzem töşmäs bütängä,
Ütkännärgä kire kaytıp bulmıy,
Sin könlämä mine ütkängä.

Cir keşese itep yarat mine,
Ay-koyaşka mine tiñlämä.
Nindi bulsam şundıy itep yarat
Üzgärtergä mine telämä.

Söyulärne ägär bez yugaltsak,
Kal yanımda, diyep, öndämä.
Yannarıñla sineñ kala almam
Het könlä sin, het sin könlämä.

* * *
Göllär büläk itär idem siña,
Üz bakçamda üskän göllärne.
Söyü hisem belän sugarılıp,
Sineñ öçen üskän göllärne.

Küllär büläk itär idem siña
Ak tomanlı zäñgär küllärne.
Tomannardan ezläp taba alsañ
Minem belän ütkän könnärne.

Cillär yullar idem, alar äytsä
Gomer buyı sine kötkänne.
Hıyalımda haman sine nazlap,
Közläremä kilep citkänne.

Elmayuıñ sineñ

Küñelemdä yörgän matur süzläremne
Kıyıp äytä almam mögayın.
Elmayuıñ sineñ – açılaçak çäçäk,
Ömet birä miña kön sayın.

Kıya taular bulıp, karşı basarmın da,
Yazmış cillärennän saklarmın.
Hoday nasıyp itsä, soñgı köngä qadär,
Sineñ belän bergä atlarmın.

Avır bulmas kebek, dönya mäşäqate
Tormış yulın ütsäk gel bergä.
Elmayuıñ sineñ – açılaçak çäçäk,
Tik, yugaltma anı gomergä.

* * *
Töşläremdä genä oçam häzer,
Sıñar kanat kükkä aşmıy şul.
Hıyal kanatları büläk itkäç,
Başka taraflarga aldıñ yul.

Hıyalımnıñ zäñgär ofıgında,
Sineñ belän ata tañnarım.
Cirdä äle ezeñ bulgan çakta,
Başkalarga tartmıy cannarım.

Küperlärne üzeñ yandırdıñ da,
Söyäm digän häbär salasıñ.
Belmädeñme ällä üzeñneñ dä
Söyü utlarında yanasın.

Yoldızım

Yoldızlarga karıym, cem-cem itep
Yaktı sirpi bar da cihanga.
Tik yöräkkä üz yoldızı kiräk,
Üz mayagı kiräk här canga.

Yoldız yırak, ä sin, menä, monda.
Yoldızım sin küñel kügendä.
Ezläp baram cılı nurlarıñnı
Kabul it sin mine, bügen dä.

Suıtma sin miña karaşıñnı,
Minem öçen genä yan äle.
İrtägä dä ömet bulıp kabın,
Ozın yullar alda bar äle.

Parlı ezlär

Ak karlarga törep saf hislärne
Uramnardan bergä ütik äle.
Bocra-baldak kigän ayga karap,
Tuyı belän täbrik itik äle.

Kışnıñ salkın kiçe, yalgız gına
Ütkärmäsen ay da gomeren.
Cılıtırday yoldız tapkandır da
Şatlanadır şuña ul bügen.

Küz kıskalap cem-cem itä-itä,
Tirä yakta bii yodızlar.
Zäñgär yaktı sirpep cir kuana
Cillärneñ dä bügen eşe bar.

Aşıgalar cillär agaçlarga
Bäs-muyınsa tezep ütärgä.
Tañ atkançı bizäp täräzlärne
Ofıklarga barıp citärgä.

Ä bez, menä, kiçneñ yämen toyıp,
Parlı ezlär salıyk yullarga.
Kışkı salkın, salkın tügel lä ul,
His cılısı toysak kullarda.

Tormış yullarına üpkälämi

Sine miña alıp kilä torgan,
Yullar yabık inde küptännän.
Canga şifa, küñelgä köç kenä
Alıp bula häzer ütkännän.

Ellar yudı üpkä yuşkınnarın,
Yörägemdä barı yuksınu.
Yazmışlarga karşı barıp bulmıy
Kala ikän barı buysınu.

Üzgärtsä dä yıllar, neçkä kıllar
Küñeleñdä äle kalgandır.
Şul kıllardan söyü moñı alıp,
Gomer itü bezgä yazgandır.

Yalgışlarnı barlap, üzäk özep
Ber iseñä alıp tañ kal da.
Tormış yullarına üpkälämi,
Alga barıyk äle, gel alga.

Min bit äzer

Ütkän gomer agışında
Köze dä bar, täüge yaz bar.
Minem öçen karaşıñda
Sünmi torgan cılı naz bar.

Tormışımnı üzgärtergä
Sineñ karaş citä ikän,
Miña äytkän ber süzeñnän
Can yarası betä ikän.

Yäşik şulay kulnı kulga
Yulnı yulga kuşıp häzer.
Sin yıgılsañ torgızırga
Min bit äzer, min bit äzer.

Niçä yıllar

Niçä yıllar şähär-avıllarda
Gäüdäm genä yörde.
Yakınnarın taptı, dönya kötte
Eladı häm kölde.
Eraktagı sihri bolınnarda
Can adaşkan ide,
Karşılıklı yäşäü gazapların
Küñel genä belde.
Boz astında akkan yılga kebek
Tınıp kalgaç kına,
Onıttım dip barın, uylamıym dip
Sulış algaç kına,
Eraktagı yäşlek hıyalınnan
Ber ön bulıp kildeñ,
Hislär öçen gomer uzmaganın
Canım belän sizdem.
Tik, ışana almıym,
Kuzgalmıyça
katıp kaldım nigä?
Ällä inde cayın algan tormış
aksın tik ber köygä.
Betkän bugay gayrät, köç-kuät tä,
Ahrı şuldır yazmış,
Sızılıplar ütä canga tiyep,
Küñeldän ber tavış:
“Yana-yana inde kölgä kalgaç,
Kiräk meni süzlär.
Mäñgelekkä, inde, kitmäskä dip
Kilgän çakta közlär.
Yörägeñdä göllär sulgan çakta
Nigä kiräk yazlar
Tändä inde därt yalkını süngäç,
Kiräk meni nazlar?”
...İh, onıtıp böten dönyalarnı,
Söyeläse ide!
Ä közgedä, olıgaygan hanım,
Miña karap kölde:
- Soñga kaldıñ, inde, soñga kaldıñ,
Köçeñ citmäs, - dide.

Onıttım

Çäçläreñne sıypap iskän cildän,
Min könläşmim, inde, könläşmim.
Hıyalımda kalgan suräteñä,
Min endäşmim, inde, endäşmim.

Yalkınnarın cillär alıp kitte,
Sürelgänder, bälki, hislärem.
Küptän inde başka isemnärne
Söyep kabatladıñ kiçlären.

İsemeñne kabatlamıym başka,
Min onıttım, sine onıttım.
Däva öçen utka-suga salıp,
Yörägemne inde suıttım.

* * *
Ömet öçen ber sin kiräk ikän,
Ber oçraşu kiräk barısı.
Kayttı inde tormış uçagıma
Sünä yazgan yäşäü çatkısı.

Kış könendä göllär çäçäk attı.
Aşıktıram könnär agışın,
Yazlarıma kire kaytıp bulmas
Nik kuzgatam yöräk sagışın.

Yalgışlarnıñ eze küñelemä,
Mäñgelekkä, ahrı, uyılgan.
Nik hätergä töşä oçraşular
Äremnärdän açı toyılgan?

Üpkälärem, ärnü-gazaplarım
Ezärlekli nigä haman da?
Ütkännärdän ğayeplene ezläp,
Uylanular bigräk yaman la.

Yäşlek yıllarında adaşsak ta,
Nasıyp itsen bezgä ber kaytu.
Kötäm äle, tagın yazlar kötäm
Minnän köçle ikän yaratu.

Soñga kaldım

Söyü süzläreñne äytkän ideñ,
Karlı-bozlı kışkı uramda.
Cavap süze kötep ala almıy
Kerep yugaldıñ sin buranga.

Äyläner dä kiler digän idem,
Ömetlärem sindä bulganga.
Şul kitüeñ gomerlekkä ikän,
Kümeldelär yıllar tomanga.

Yögersäm dä, inde, citä almam,
Ezlär yugaldılar buranda.
Çakırsam da, inde, işetmässeñ
Cillär genä yöri uramda.

Soñga kaldım, inde, soñga kaldım
Kullarımnı siña suzarga.
Turı kiler ükeneçlär belän
Yullarımnı sinsez uzarga.

Oçraşular ägär nasıyp bulsa

Yörägeñne ber cılıtır idem,
Uçlarıma alıp kulıñnı.
Onıttırır idem uylarıñnı,
Minsez ütkän gomer yulıñnı.

Oçraşular ägär nasıyp bulsa,
Äyter idem böten süzemne.
Yörägemne siña açar öçen,
Kötäm, yugaltmıyça tüzemne.

Alıp taşlar idem yıllar yögen,
Niçek kenä avır bulsa da,
Citäkläşep yullar uzar idek,
Çigälärgä kırau kunsa da.

Başlar idek bergä, yaña könne
Uzası yul äle bar çakta.
Ömetem dä, mähäbbätem dä sin,
Söylär idem barı şul hakta.

* * *
Läzzätle his bulıp küñelemä
Kilep keräseñ sin tañnarda.
Ber-berlären kötep yäşi, ahrı,
Tännär genä tügel, cannar da.

Ezläp taptı inde cannar cannı
Häyerlegä bulsın azagı.
Saklıy alsak ide gomer buyı
Küzlär tidermiçä alarnı.

Bezneñ cannar kübäläktäy näfis,
Kütärä almas çitlär karaşın.
Başkalarga söyläp his sürelä,
İñnäremä genä kuy başıñ.

Canda bulgan böten cılı hisne,
Telim siña büläk itärgä.
Tayanıçıñ bulıp yäşär öçen,
Aylar, yıllar äzer kötärgä.

* * *
Bu arada ällä närsä buldı,
Özeleplär sine sagınam.
Bik çarasız bulıp sagınganda
Hodayıma barı yalınam.

Yalgışlarnı kertmä arabızga,
Kanatlarnı bezneñ kayırma.
Sınaularga çıdar sabırlık bir,
Gomer yulıbızda ayırma.

Bu arada ällä närsä buldı
Säğatlärne sanıym sagınıp.
Söyulärne utka tiñlägännär,
Kitmäs mikän küñel kabınıp?

* * *
Avır süzlär äytsäm üpkälämä
Yahşılıkta ide küñelem.
Hatalardan sine saklau öçen
Äytelgänder, ahrı, ul süzem.

Yamsez süzdän, yaman süzdän genä
Tik, saklarga sine telägem.
Kıymmätle mal tügel, can cılısı
Bulır barı minem bülägem.

Bu tormışnıñ törle minutı bar,
Gel cılıtıp tormıy kuyın da.
Küñeleñä väsväsälär kertmä,
Tik yahşılık bulsın uyıñda.

Onıtma

Agaçlarda, inde, sarı yafrak,
Cillär isä özep alarnı.
Keşe küñele dä, tabiğat tä
Ömetlänep kötä yazlarnı.

Ä kışlardan küñel kurkıp tora,
Suıtmasmı bezneñ hislärne.
Niçek kenä canıñ yuatırsıñ,
Yalgızlıkta ütkän kiçlärne.

Kışlar artı yazlar bar ikänen,
Sin onıtma, barı onıtma.
Yaz cilläre bulıp min kaytırmın
Yörägeñne genä suıtma.

Köt äle

Erak yullar aşa kildeñ miña,
Tik yugalma, inde, tabılgaç.
El isäbe berni tügel ikän,
Söyü oçkınnarı kabıngaç.

Yannarıma minem kilü öçen,
Söyü küperennän üt äle.
Yäşlek yazı artta kaldı dimä,
Gomer köze alda bit äle.

Yoldız bulıp küktä kabınırmın,
Mayak ezläp kükkä karasañ.
İñnäreñä kilep sarılırmın,
Bähetem dip mine saylasañ.

Bezneñ öçen, hıyallarda tugan
Söyü yazı gına bit äle.
Göllär bulıp, bähet çäçkä atar,
Sabır itep kenä köt äle.

Yugaltu-tabışlarım

Küñeldäge hislär,
Aysız ozın kiçlär,
Sagışlarga mine salsa da,
Közdä şıtkan böre,
Söyü gölem tere,
Bar tabiğat tınıp kalsa da.

Ak kışlarda buran,
İrtäläre toman,
Küñellärgä alsu moñ sara.
Ak yullarga karap,
Könnäremne sanap,
Gomerkäylär ütep tik bara.

Ayırılganga yullar,
İnde niçä yıllar,
Yalgız ütä niçä yazlarım.
Kiler könne kötep,
Haman ömet itep,
Hıyalımda sine nazlarmın.

* * *
Ak kışlarda sine kötkän idem,
İnde kışlar ütep baralar.
Urap alır yalkın kiräk miña
Yakınaymıy nikter aralar.

Ellar buyı yanıp, hıyallardan
Ällä köllär genä kaldımı?
Kirtälärne uzgaç, kullar suzgaç,
Ömetsezlek biläp aldımı?

Hıyallarnı aklar vakıt citte,
Görläp aga yazgı sular da.
Yazmış bezne kabat oçraştırdı,
Minem kullar sineñ kullarda.

Elga bulıp, urgıp agar çaklar,
Mähäbbättä yazga susadım.
Yöräk yaraların dävalarday,
Yazgı hislär büläk it, canım.

Yazlar, közlär

Yazlar bulıp küzgä kürendeñ sin,
Küñelemdä cırlar tudılar.
Yazlar bik tiz ütte, sizmädek tä
Taşkın hislär görläp uzdılar.

Cäylär bulıp kilep kürenmädeñ,
Minnän başka ütte cäyläreñ.
Üz agımı belän bargan tormış,
Ottı başka çişmä köylären.

Közlär bulıp kabat kürendeñ sin,
Mähäbbättä yafrak sarısı.
Közge cildä hislär köle oça,
Küñellärdä barı sagışı.

* * *
Yazlarıma kire kaytmam inde,
Yazda yandı täüge hislärem.
Tormış yazım mine ayamadı,
Yalgız uzdı yazgı kiçlärem.

Cäyläremä kire kaytmam inde,
Tormış cäyem buldı katlaulı.
Küñel tulı söyü-sagış belän
Ay-hay avır alga atlavı.

Koşlar kitkän çakta bähet kilde,
Közlär alıp kilde kötkänne.
Yazda tügel, közdä kilä ikän,
Hisneñ çın ölgerep citkäne.

Ütkän gomer, ber mizgelgä tora,
Tuktap tormas inde köz genä.
Aşıktırma, közem, aşıktırma,
Söyep kalıym äle äz genä.

Barı da alda äle

Yörägemnän yörägeñä
Küperlär salası bar.
Gomerlär zaya uzganga
Küñelem yarası bar.

Bılbıllarnı tıñlar öçen
Tañnarda torası bar.
Keşe soklanırlık itep
Tormışlar korası bar.

Cirdä kileş canım belän,
Küklärgä aşasım bar.
Hodayımnan gafu sorap,
Namazga basasım bar.

Üz-üzemne añlar öçen
Yalgızım kalası bar.
İ, Hodayım, köne citkäç
Karşıña barası bar.

Beläseñ bit

Sagındıñmı dimä, üzeñ añla
Sizmiseñme ällä küñelne.
Töndä ayım, köndez koyaşım sin
Yaktırtuçı küñel kügemne.

Söyäseñme dimä, hisläremneñ
Nindilegen üzeñ beläseñ.
Erak aralarnı yakın itep,
Yannarıma härçak kiläseñ.

Kötäseñme dimä, beläseñ bit
Atnaları ozın, yıl kebek.
Sineñ yanda gına iñnäremdä
Oçar kanatlarım bar kebek.

* * *
Sabır gına söyär çaklar citte,
Cilkännärne cillär kayırdı.
Tormış diñgezendä yazmış bezne
Äle kuştı, äle ayırdı.

Yäşlek hıyalında, zäñgär küktä
Gizgän kanatlar da ardılar.
Gayıplene ezläp, utlar yotıp,
Yörgän çaklar artta kaldılar.

Küzläremneñ cete töse uñdı.
Küzlär bit ul küñel közgese.
Sine uylaganda can sızlana,
Söyüemneñ şuldır bilgese.

Kışlarga keräm inde

Yazlar uzgan, cäylär uzgan,
Közlär dä kilgän inde.
Añlasam da sizmi kaldım,
Közlärgä kergänemne.

Yazlarında ğaşıyq bulgan
Söyelgän-söygän inde.
Tormış-uçak yalkınında
Kanatlar köygän inde.

Yalgışlarnıñ, yalgızlıknıñ
Açısın beläm inde.
Şuña kürä ömetlänep,
Karşıña kiläm inde.

Yulda bulgan kirtälärne
Kürsäm dä kürmäm inde.
Başım iyep, yalgız gına
Kışlarga kermäm inde.

* * *
Färeştägä mine tiñli kürmä, irkäm,
Ükenerseñ soñnan, aldansañ.
Uyım sineñ belän, kulım sineñ kulda
Telägemne toyıp yul alsañ.

Hıyalıñda minsez kala kürmä, irkäm,
Çiksez zäñgärlektä yözerbez.
Annan ikäü bergä, şuşı gadı cirdä,
Tormış sınavına tüzärbez.

Üti almas väğdä birä kürmä, irkäm,
Ränceterseñ minem küñelne.
Üze bähet bit ul, sau-sälamät bulıp,
Tigezlektä ütsäk gomerne.

Küñeldäge läysän yañgırı

Citmeş cide kimçelegem
bardır minem,
Siksän sigez kimçelegeñ
bardır sineñ.
Işandıra almas mine
aña berkem,
Mähäbbätneñ ber hikmäte
şuldır bälkem.

Maturlıkta küp maturdan
min kaytıştır,
Bu söyulär, bälki, äle
ber yalgıştır,
Ämma, bügen sineñ öçen
min ay-koyaş,
Sineñ süzgä ışanam min,
äylänä baş.

Şuşı matur hislär bezgä
ber büläkter,
Küñellärgä läysän yañgır
bik kiräkter.
Bälki ütär säğadätneñ
bu mizgele,
Tik, küñeldä mäñgelekkä
kalır eze.

Yalgışu

Hıyalımda yörgän surät bulıp
Kilmä inde, kilmä, adaştım.
Küzem töşkän zäñgär kır çäçägen,
Çäneçkem gölgä almaştım.

İğtibarnı sorıy, tıpırçınıp,
Uçlarıma kat-kat kadala.
Yaralarım bäyläp ölgerä almıym,
Yörägemne kabat ut ala.

Çäneçkele şuşı güzäl gölne,
Küñel tügel, tik küz saylagan.
Kadala dip, kaya kuya alıym,
Haman çıdıym, haman aldanam.

Keşe küze töşmäs vak-vak taclı,
Zäñgär çäçäk ide uyımda.
Tütällärdä üskän roza göle,
Ni öçender bügen kulımda.

Soñ tügel

Väğdä itmim sihri-serle tormış,
Göl-çäçäkkä kümmäm yulıñnı.
Tik, yalgışıp, yalgan maturlıkka
Çit çäçäkkä suzma kulıñnı.

Göllär matur tik ber kiçkä genä
Yalgışırsıñ, gomer bik ozın.
Işanıçıñ, dustıñ bulır öçen
Ömet belän suzam min kulım.

Yullar bezne kabat oçraştırdı
Sınamıykçı haman yazmışnı.
Yöräklärdä yara bulsa bulır,
Tözätergä kiräk yalgışnı.

Ükençkä genä kalmasınnar
Yäşlek hıyalları küñeldä.
Gafu ittem sine, kiçer mine,
Soñ tügel bit äle bügen dä.

Yöräk cırı kiräk keşegä

Yöräk cırı – mähäbbätneñ başı,
Yöräk cırı – bähet açkıçı.
Hıyal taularına alıp mengän
Küñellärneñ biyek baskıçı.

Tavış belän, bälki, cırlanmas ta
Küñeldäge cır da bik citä.
Añlar öçen minem küñelemne
Sineñ yöräk tä bit cır yörtä.

Bähetsez ul – yöräk cırsız keşe,
Söyär-söyelergä kiçegä.
Başkalarnıñ cırın añlar öçen
Yöräk cırı kiräk keşegä.

Söygänemä

Aylı kiçtä yoldız töşep kilä,
Kötkängäme, ällä yalgışmı.
Soñga kalmıy gına ikäü çakta
Yurap alıyk äle yazmışnı.

Alsu yullar aşa, yıllar gizep,
İşetelsen väğdä kolakka.
Min hıyalıy, haman kabınam bit
Tigän sayın barmak-barmakka.

Tik, ällä ni väğdä itä kürmä,
Şäfäq nurı gına sünmäsen.
Bälki ikäü, şuşı hozurlıkka
Sıydırırbız yäşäü mäğnäsen.

Sin tuganga şahit bulgan yoldız
Bügen küzen kısıp yılmaya.
Yalgışlarga uralgan çak buldı,
Tik, ütmäde gomer gel zaya.

Sineñ cılıñ belän cirdä yäşim,
Dönya yämle, tormış tügäräk.
Söyü bakçamdagı koyaşım sin,
Ä min gölgä kungan kübäläk.

Kükkä tügel, cirgä kara, dilär
İnde gomer uzıp barganda.
Haman-haman kala almassıñ bit
Hıyalıñda tugan alanda.

Kabul itmim kara farazlarnı
Söyläsä dä miña kem, niçek.
Alıp çık sin mine, yaña ğalämnärgä
Yoldız yaktıların, hay, kiçep.

Sin borçılma

Hisläremnän takıyalar ürep
Söyü bolınında yörmädem.
Yäş çagında ap-ak külmäk kiyep
Nikah tähetenä menmädem.

Ällä niçek kenä uzdı könnär
Añlaşmadık yäşlek tañında.
Ükeneçle söyü, közge cildäy
Täräz kaktı sulgan çagında.

Küzläremdä söyü tapmaganda
Üpkälärgä miña aşıkma.
Ellar ütep sabırlangan yöräk
Ohşap tormas yäp-yäş ğaşıyqka.

Usak utınıday şartlap yangan
Yalkın tügel minem küñeldä.
İmän kebek salmak kına yanıp
Cılıtırmın gomer-gomergä.

Sin borçılma, ülçäp-uylap kına
Sanap kına äysäm süzlärne.
Cılım citär, iñne-iñgä kuyıp
Parlap ütär öçen közlärne.

Şiklänmä

Şiklänmä sin minem hisläremä
Gaybät süze kertmä araga.
Könçelektän tugan davıllarda
Söyü cilkännäre karala.

Kinayale süzgä kolak salıp,
Küñeleñne, zinhar, borçıma.
Hättä, uylarıñda ohşap kalma
Tomannarda kalgan yulçıga.

Bar da yahşı çakta yukka-barga
Äräm itmä yöräk cılısın.
Könçelek ul harap itä ala
Mähäbbätneñ iñ-iñ olısın.

Hisläreñne mayak itep aldım,
Adaştırma, taba almassıñ.
İkebezgä urtak uçak yaktık,
Uçagıbız kölgä kalmasın.

Mähäbbät – salavat küpere

Cirdä kış, cirdä yaz, cirdä köz
Mähäbbät öçen bit barıber.
Ğaşıyqlar küñelen yaktırtıp
Salavat küpere kabınır.

Yöräklär par bulıp totaşsa –
Arada salavat küpere.
Hislärneñ iñ cete töslären
Kürerlär barı tik üzläre.

Ul küper yöräktän yöräkkä
Mähäbbät balkışın suzuçı.
Ä ğaşıyq, gomere buyınça
Mähäbbät küperen uzuçı.

Beräülär söyüdä äydäüçe,
Ä beräü iyärä kübräk.
Yaratu ülçäüsez närsä ul,
Toyuçı, sizüçe – tik yöräk.

Kem yana,
ut bulıp söyüe
Yözendä, küzendä çagıla.
Bähetsez min, diyep, kem äyter
Şul utta cılıngan çagında.

Kem yazda, kem közdä nur sibä,
Kem tamçı – şul nurda taralgan.
Bu serne bar itep dönyaga
Mähäbbät küpere yaralgan.

Bu – yäşäü, bu – söyü mizgele,
Balkışı taralgan cihanga.
Nasıyp it, Hodayım, bu cirdä
Üz parın tabarga här canga.