Mäzäkläre - Huca Nasretdin

***

Bervakıt yavız han salım cıyuçısınıñ eşen tikşerergä
kereşkän. Anıñ halıktan salımnı az cıyuın, kenägägä döres
yazıp barmavın belgäç, han bik yaman kotırıngan häm salım
cıyuçısın isäp-hisap kenägälären aşap beterergä mäcbür
itkän. Üzen törmägä yaptırgan. Şunnan soñ han Huca Nas-
retdinnı salım cıyuçı itep bilgelägän.

Berkadär vakıt ütkäç, han Hucanı da çakırtkan häm:
«İsäp-hisap kenägälären dä alıp kilsen»,— dip ämer birgän.
Hucanıñ isäp-hisap eşlären kenägägä yazmıyça, yuka gına
itep kölgä kümep peşergän töçe ikmäkkä yazganın kürgäç,
hannıñ bik açuı kilgän:

— Sin närsägä yazgansıñ! Bezneñ ildä käğaz yukmıni? —
dip kıçkırgan.

— Dan bulsın hanga, min sineñ açulanaçagıñnı häm
miña da kenägälär aşataçagıñnı aldan uk belep tordım.
Bähetsezlekkä karşı, min sineñ elekke salım cıyuçıñ
kebek, kenägälär aşıy almıym. Şunıñ öçen tiyeşle çaranı
aldan uk kürep kildem,— digän Huca.

***

Yaz köne soldatlar atarga öyränü öçen dalaga çıkkannar.
Aksak Timer soldatlar belän bergä Hucanı da alıp çıkkan.
Süz uñayında Huca kayçandır üzeneñ yahşı atuı turında
äytkän. Timer monı işetkäç, Hucaga cäyäsennän atarga kuşkan.

Huca atarga telämäsä dä, patşa kuşkaç, cäyäsen tartıp
uknı atıp cibärgän. Läkin ugınıñ çitkä taypıluın
kürgäç, Huca: «Sugış başlıgı menä şuşılay ata torgan
ide»,— digän. Aña tagın ber uk birgännär, anısı da çitkä
kitkän. Bu yulı Huca: «Kala başlıgı menä şuşılay ata
torgan ide»,— digän.

Öçençe uk, kötmägändä tözägän cirgä barıp kadalgaç, ul,
masayıp: «Huca abzagız menä şuşılay ata»,— digän.

***

Han Hucanıñ nikadär batır buluın sınar öçen:

— Häzer ük asıgız! — dip boyırgan.

Palaçlar Hucanı söyräp asarga alıp kilgännär. Huca
ber süz dä däşmägän.

— Sineñ soñgı minutlarıñ citte. Aktık süzeñne äytep
kal,— digän han.

— Aktık süzem yuk. Bik keçkenä genä ber üteneçem bar.

— Nindi üteneç?— digän han.

— Minem muyınıma kagılsalar, kıtıgım kilä, bilemnän
assınnar,— digän Huca.

***

Patşa üzeneñ väzire belän auga çıkkan ikän. Kön esse
bulganlıktan, ikese dä kiyemnären salıp hezmätçegä kü-
tärtkännär.

— Kara äle, Huca äfände, bezneñ hezmätçebez nindi köçle.
Ul cilkäsendä ber işäk yögen kütärep yörtä,— digän väzir.

Huca isä:

— Yuk, väzir äfände, artıgrak. Hezmätçegez ike işäk
yögen* kütärep yörtä,— digän.

***

Patşa, ğadätençä, auga çıkkanda Huca Nasretdinnı da
çakırtkan. Auçılık başlıgı Hucaga doşman bulgan ikän.
Şuña kürä ul Hucaga bik naçar at kaldırgan.

***

Bu yulı au bik uñışlı bulıp çıkkan. Bik küp kır
käcäläre, çül büreläre, tölkelär, bursıklar totılgan. Menä
şatlanışıp kaytıp kilgändä, kötmägändä, kara bolıt çıgıp,
bik katı yañgır yava başlagan. Patşa häm anıñ väzirläre,
hezmätkärläre yahşı-yahşı atlarga atlangan bulsalar da, kay-
tıp citkänçe çılanıp betkännär. Ä iñ artta kalgan Huca
Nasretdin, yañgır yava başlagaç ta, östendäge barlık kiyem-
nären, çişenep, bik äybätläp törgän dä astına salıp utırgan.
Hucanıñ kiyemnärenä ber tamçı da su timägän. Atnı iltä
kilgäç, auçılık başlıgı, Huca östendäge kiyemnärneñ
korılıgın kürep:

— Yä Huca, nigä sineñ östeñdäge kiyemnär kop-korı,
ä bezneñ kiyemnärebez çılanıp bette,— digäç, Huca auçılık
başlıgına:

***
— Miña atnıñ bik yahşısı turı kilgän. Sez kürmiçä dä
kaldıgız, cil-davıl vakıtında min sezne uzıp kittem dä,
katı yañgır yava başlagançı, öyemä kaytıp cittem. Şuña kürä
minem kiyemnärem çılanmıyça kaldılar,— digän.

İkençe tapkır auga çıkkanda, auçılar başlıgı, Huca-
nıñ süzlären häterdä totıp, Huca atlangan atka üze atlanıp
çıkkan. Aunıñ uñışsız buluı östenä, yañgır da yava başla-
gan. Naçar at belän iñ artta kalgan auçılar başlıgı katı
yañgır astında kalgan häm, suga töşkän çebeş şikelle, bik
nık çılangan.

***

Patşa Hucaga:

— Menä şuşı atka atlanıp, iyäreñnän töşmiçä genä
väzirne çakırıp kiter,— dip boyırgan.

Huca: «Yahşı»,— dip, atka atlanıp, väzirneñ öyenä barıp
koyma aşa karasa, anıñ bakçada ike kunak belän pılau aşap,
küñel açıp utırganın kürgän. Patşanıñ boyırıgın istä
totıp, Huca tiz genä atınnan töşkän dä, iyärgä atlanıp,
väzir yanına kergän.

Väzir Hucanıñ korı iyärgä atlanıp kilüen kürgäç, annan
kölep:

— Bu ni eşeñ, Huca? — dip soragan.

— Patşanıñ boyırıgı şundıy ide,— digän Huca.
Väzir Hucaga, pılau aşarga utır, digäç, Huca iyärgä

atlangan kileş kenä pılau aşagan. Şunnan soñ gına patşa-
nıñ boyırıgın väzirgä beldergän. Väzir, Hucanı şeltäläp:

— Anı pılau aşamas borın uk äytsäñ ni bula! Soñga
kalıp bargaç, patşa açulanır bit! — digän.

Huca aña:

— Patşa açulansa açulanır, aşalmıy kalgan pılau açu-
lanmasın, didem. Patşaga anıñ boyırıgın bozmıyça sezgä
belderüemne üzeñ äyterseñ inde,— digän.

***

Berkön Huca Nasretdin patşa belän munçaga kergän.
Patşa Hucadan:

— Sineñçä minem bäyäm niçä sum torır? — dip soragan.

— 50 sum tora,— dip cavap birgäç, patşa, açulanıp:

— Soñ bit minem bilemdäge kämärem genä dä 50 sum to-
ra! — dip kıçkırgan.

Şunnan soñ Huca:

— Min dä bit 50 sum bäyäne şul kämäreñä biräm, yugıysä
sineñ üzeñneñ bäyäñ sukır ber tiyen dä tormıy,— digän.

***

Ber zaman Huca Nasretdin şundıy iğlan birgän: «Kem
dä kem baylıgınnan kanäğat, riza ikänlegen miña kilep
iğlan itsä, şuñarga işägemne büläkkä biräm»,— digän.

Bu häbärne gubernatorga citkerälär. Ul Huca yanına ki-
lä dä:

— Yakın tirädä minnän bay, baylıgınnan kanäğat keşe
yuk. Şulay bulgaç, işäk mineke,— di.

— Gafu it,— dip cavap birä Huca Nasretdin.— Bay-
lıgıñnan tulısınça razi bulsañ, keşe işägen alırga kilmäs
ideñ.

***

Kazıy beräüne hökem itkändä, Hucanı şahit itep ça-
kırgannar. Hucadan sorau alu vakıtı citkäç, ğayeplänüçe
keşe, möräcäğat itep:

— Kazıy äfände! Bu keşene şahit itep kabul itmägez,
çönki anıñ citärlek malı bula torıp ta, hacga barudan
kaçıp yöri,— digän.

— Bu keşe yalgan söyli,— digän Huca kazıyga.— Minem
hacda bulganım bar.

Kazıy, monıñ döresme ikänen belmäkçe bulıp:

— Yahşı, ägär dä hacda bulgansız ikän, äytegez äle, zäm-
zäm suı koyısı kay cirdä kazılgan? — dip soragan.

— Min hacga barganda, ber törkem garäplär, zäm-zäm suı
koyısın kayda kazıyk ikän, dip, uñaylı urın ezläp kenä
yörilär ide äle,— dip cavap kaytargan Huca.

***

Berkönne Huca işägen yugaltkan. Ezläp yörgändä ber
keşene oçratıp:

— Äfändem, minem işägemne kürmädeñme? — dip soragaç,
tege keşe, annan kölmäkçe bulıp:

— Min anı kürşe şähärdä kazıy bulgan dip işettem,—
digän.

Huca:

— Bulır, bulır, çönki min şäkertlärgä däres birgändä
kolakların torgızıp bik ihlas belän tıñlap tora ide,—
digän.

***

Bervakıt ike kürşeneñ öyläre arasına ber et kilep,
pıçratıp kitkän bulgan. Bu ike kürşe üzara gaugalaşa
başlagannar. Berse:

— Ul sineñ öyeñä yakın, sin tazart,— digän.
İkençese:

— Sineñ öyeñä yakınrak, sin tazart,— di torgaç, döres-
lekne belü öçen, ikese dä kazıyga barırga bulgannar.

Kazıyga barsalar, Huca Nasretdin da kazıy yanında utıra
ikän. Kazıy bu ike keşeneñ däğvasın tıñlagan da, Hucaga
karap:

— Huca äfände, bolarnıñ däğvaların sin kara inde,—
digän. Huca kilüçe keşelärdän:

— Et pıçratıp kitkän uram — ul härkem yöri torgan
olı uram tügelme? — dip soragan.

Tege keşelär:

— Äye, döres, zur uram,— dip cavap birgännär.
Şunnan soñ Huca:

— Ul et pıçratkan uram cämäğatçelek yöri torgan uram
bulganga kürä, anı kazıy üze tazartırga tiyeş,— dip hökem
itkän.

***

Borın zamanda Hucanıñ sudyada ber eşe bulgan ikän.
Rişvät alırga yaratuçı sudya Hucanıñ eşen aylar buyına
suzgan, Huca rişvät birmiçä eşneñ barıp çıkmayagaçın
sizgäç, zur ber çülmäk satıp algan da, aña yomşak ak balçık
tutırıp, östenä genä atlanmay salıp, sudyaga bargan. Maynı
kürgäç sudyanıñ küzläre yaltırap kitkän häm, şunda uk ki-
räkle yazularnı yazıp, Hucanı hörmätläp ozatkan.

Sudya maynı ikençe ber savıtka buşata başlagaç, ni
kürsen, çülmäktä ak balçık.

Sudyanıñ bik açuı kilgän häm Hucanı çakırırga keşe
cibärgän. Huca kilgäç:

— Huca äfände, min yazgan tege yazularnı bir äle, anda
ber hata kitkän, tözätik,— digän.

Huca, yılmaya töşep:

— Sudya äfände, mäşäqatlänmägez! Min ul käğazlärne
karadım, anda bernindi dä hata yuk, hata min birgän maylı
çülmäktäder,— digän.

***

Bervakıt Huca Nasretdin ber bay belän öyenä kaytıp
barganda, bay 99 sum akça tapkan.
Huca bayga:

— Taşla anı, 100 sumga da tulmagaç, nigä alırga. Min
100 sumga ber genä sum tulmasa da almas idem,— digän.

İkençe könne bay, Hucanı sınau öçen, ber yançıkka 99
sum akça salıp, Hucanıñ işegaldına taşlagan. Üze yäşe-
renep Hucanı küzätep torgan. Huca öyennän çıkkan da, yançık
belän akçanı alıp, sanap kesäsenä salgan. Bay monı kürep:

— Huca äfände, nigä alasıñ, akça 100 sumga tulmıy
bit! — digän.

Huca kesäsendäge yançıknı yañadan kulına alıp, äylän-
dergäläp karagan da:

— Akçası 99 sum bulsa, yançıgı ber sum tora,— digän dg
kitep tä bargan.

Huca Kara diñgezne eçep betermäkçe bulgan

Bervakıt ber bay: «Kara diñgezne eçep betergän keşeg,
yöz altın biräm»,— dip, böten cirgä häbär taratkan.

Huca monı işetkän dä, şul minutta uk, bayga kilgä!
häm:

— Üzem eçep beteräm,— digän.

Bilgelängän könne Hucanıñ Kara diñgezne eçep beterüe!
kararga bik küp halık cıynalgan.

— Min äzer,— digän Huca bayga.

— Alaysa kereş,— digän bay.

— Sin bit bilgelängän şartnı ütämiseñ. Başta sş
diñgezgä koya torgan yılgalarnı tuktat, çönki min diñgez
ne genä eçep beterüne üz östemä aldım bit,— digän Huc;
bayga.

Bu şartnı üti almaganga kürä, bayga kesäsendäge altın
narnı, buşatıp, Hucaga birergä turı kilgän.

***

Huca baynı niçek aldagan

Ber könne Huca Nasretdin kürşesendäge bayga taba
sorarga kergän.

— Bay äfände, sin miña, ber öç köngä faydalanıp toru
öçen, taba birep torçı,— digän.

— Vakıtında kertsäñ, alırsıñ,— digän bay.

Öç kön uzgaç, bay Hucaga taba sorap kergän. Huca baynıñ
zur tabası eçenä ber keçkenä genä taba salıp birgän.
Bay Hucaga:

— Yä Huca, min siña ber genä taba birgän idem, ä sin
miña ike taba biräseñ, ni öçen alay? — dip soragan.

Huca ber dä aptıramıyça, yılmaep kına:

— Bay äfände, sin aña ber dä aptırama, sineñ tabañ buaz
bulgan ikän, miña kilgäç tä balaladı,— digän.

Bay ike tabanı da alıp kaytıp kitkän. Berniçä könnän
soñ, Huca bayga tagın kergän dä bu yulı zur kazan soragan.
Bay, öç kön faydalanıp torırga dip, zur kazanın birep
çıgargan.

Öç kön uzgaç, bay kazanın sorap Hucaga kilgän.

Huca inde bu yulı:

— Bay äfände, bik zur kaygı, kazanıñ ülde bit, bik
kartaygan bulsa kiräk,— digän.

Bay, bik açulanıp:

— Hi nadan, kazannıñ ülgänen kayda kürgäneñ bar?! —
dip kıçkırına başlagaç, Huca:

— Nay ahmak, tabanıñ balalavına ışangaç, kazannıñ
ülüenä dä ışan inde,— digän.

***

Huca bazardan kaytışlıy ber yançık akça tapkan. Anı
yugarı kütärep:

— Kem akça yugalttı? — dip kıçkırgan. Halık arasınnan
ber yarlı çıgıp: «Bu akça mineke!» — digän. Ä ikençe ber
bay alga çıgıp: «Yuk, bu yançık mineke!» — digän.

Huca, bayga karap:

— Döresen äyt, bu yançık çınnan da sinekeme? — dip
soragan.

Bay, mondıy sorauga bik şatlanıp:

— Döresen äytäm, Huca, yançık mineke,— digän. Huca,
yarlı belän bayga karap:

— Alaysa mä, bay, al! Yançık sineke, akça yarlınıkı,—
dip, bayga yançıknı, yarlıga akçanı birep cibärgän.

***

Säyähät itep yörgändä Huca küptänge ber beleş bayına
kunarga kergän.

Bay üzeneñ qaderle kunagına urınnı niçek tä yahşırak
itep cäyärgä tırışıp ıgı-zıgı kilep yöri ikän. Ä yuldan
açıgıp kilgän Huca Nasretdin kayçan aşarga birülären
kötkän.

— Hörmätle Huca, çäy eçärgä telämiseñme? — dip soragan
bay.

Huca Nasretdinnıñ bik açuı kilep:

— Min çäyne pılau artınnan gına eçärgä öyrängän
şul,— digän.

***

Berkönne Huca, ber şähärgä barıp, hälvä satuçı keşeneñ
kibetenä kergän dä hälvä aşıy başlagan.
Kibetçe:

— Äy adäm, sin nigä soramıyça keşe hälväsen aşıy-
sıñ? — dip, Hucanı kıynıy başlagan.

Huca, aña-moña iğtibar itmiçä, haman aşıy birgän häm
hälväne aşap tuygaç:

— Ay-hay, şähäregez bik yahşı ikän, monda hälväne
kıynıy-kıynıy aşatalar ikän,— dip, kibettän çıgıp
kitkän.

***

Nasretdinnıñ ber säüdägärgä 53 sum burıçı bulgan. Bik
küp vakıt ütep kitsä dä, ul burıçın haman tüli almıy ikän.

Menä berkönne, Huca üzeneñ dus-işläre belän bazarda
yörgändä, tege säüdägär, Huca karşısına kilep, alaçagın
sorıy başlagan. Nasretdin isä anı haman kürmämeşkä
salışa ikän.

Säüdägär, bik katı ğarlänep:

— Burıçıgıznı häzer ük tülämäsägez, min keşelär bar
dip tormam, cäncal kütärermen,— digän.

Huca aña taba borılgan da:

— İh sin, yülär, nigä şulhätle kızasıñ? Min siña küpme
burıçlı äle? — digän.

— 53 sum,— digän säüdägär.

— Bik şäp. 25 sumın irtägä ük kilep alırsıñ, ber-
seköngä tagın 25 ne alıp kitärseñ. Niçä sum kala?

— Öç sum.

— Menä küräseñme, öç sum öçen keşelär aldında cäncal
kuptarırga az gına da oyat tügelme siña? — digän Huca häm
kitep tä bargan.

***

Ber yarlı keşe aşhanä işegennän bik tämle aş ise kilüen
sizgän. İşekkä yakınrak kilep, şul tämle isne isni-isni,
kesäsendäge ikmäk katısın aşarga totıngan.

Aşhanä hucası çıkkan da, tämle aş isen isnägän öçen,
yarlıga akça tülärgä kuşkan.

— Närsä öçen tülärgä? — dip gacäplängän yarlı.

— Niçek, närsä öçen? Sin ällä tämle isne buşlay gına
isnämäkçe bulasıñmı? — digän bay.

Yarlı tüläüdän baş tartkaç, aşhanä hucası anı, yakasın-
nan totıp, sudyaga alıp bara başlagan.

Näq şulçak Huca Nasretdin uzıp bara ikän. Ul, alar-
nıñ yannarına kilgän dä, bähäsläşüläreneñ säbäben soragan.

— Menä bu äşäke närsä minem aşhanämnän çıkkan tämle
is belän tuyındı, şuña akça tülämi,— digän bay.

— Tınıçlanıgız, häzer min sezneñ bähäsegezne häl kılam.
Bu keşedän sin küpme sorıysıñ? — digän Huca bayga.

— İke sum,— digän bay.

— Kiter biregäräk kolagıñnı,— digän Huca.
Kesäsennän ike sumlık kömeş alıp, aşhanä totuçı

baynıñ kolak töbenä kiterep çıltıratkan da, akçaların
kesäsenä kire salıp kuygan.

— Şunıñ belän sezneñ eş bette, tigezlände. Aş isen
satuçı bayga akça çıltıragan tavış ta citep torır,— digän
Huca.

***

Huca, ulına vasıyät itep:

— Min ülgäç, mine iskä käfengä çornap, iske kabergä
kümegez,— digän.

Ulı, aptırap:

— Ni öçen iske kabergä? —digäç, Huca:

— İske käfen belän iske kabergä kümgäç, färeştälär bu
keşe küptän ülgän ikän inde dip, törle sorau belän mine
borçımaslar,— dip cavap birgän.

***

Berkönne Hucadan:

— Cenaza alıp barganda, tabutnıñ aldınnan barırgamı
ällä artınnanmı? — dip soragannar.

— Teläsäñ kayan barırga yarıy, tik tabutnıñ eçendä gene
barmaska kiräk,— digän Huca.

Huca väğaz söylämäkçe bulgan

Bervakıt Huca mäçetkä kergän dä, mönbärgä* menep:

— Cämäğat! Minem bügen närsä turında söyläyäçägemne
beläsezme?! — dip soragan. Mäçettägelär beravızdan:

— Yuk, Huca, belmibez,— dip cavap birgännär.
Şunnan Huca:

— Belmägän keşelärgä väğaz söyläp bulmıy, bügengg
taralıp torıgız,— digän.

İkençe bervakıt tagın şulay, mönbärgä menep:

— Minem söyläyäçäk väğazne beläsezme? — dip soragaç
mäçettägelär:

— Beläbez, Huca, beläbez,— dip äytkäç, Huca:

— Alay barıgız da belgäç, minem söyläp toruımnı*
kiräge dä yuk ikän,— dip kaytıp kitkän.

Huca, öçençe vakıt tagın da şulay, mönbärgä menep:

— Minem söyläyäçäk väğazemne barıgız da beläsezme? —
dip soragaç:

— Kaysılarıbız belä, kaysılarıbız belmi,— digännär
ikän, Huca:

— Alay bulgaç bigräk yahşı, belgännäregez belmä
tännäregezgä söylär. Min söyläp tormıym,— dip kayti
kitkän.

***

Huca Nasretdinnıñ ber kuyı bar ikän. Mädräsädä yatka!
şäkertlärneñ moña küze töşep, bu divananıñ niçek şu;
kuyın suydırıp angarga dip häylä korgannar. Annarı añ;
kilep:

— İşetmädeñmeni?.. İrtägä ahırzaman bula di bit! Äyd;
alıp çıgıp suy kuyıñnı, sährägä çıgıp peşerep aşıyk
ber sährä kürep, küñel açıp kalıyk,— digännär. Huca:

— Ä, şulaymıni? Anı bik häybät äyttegez äle,— dip
kuynı citäkläp alıp çıgıp bik äybätläp suygan da kazaasıp
peşerergä salgan. Şäkertlär kiyemnären salıp şunda
uynarga kereşkännär. Menä bervakıt Huca alarga:

— Utın bette, tizräk utın kiteregez,— dip kıçkırgan.
Tegelär çıbık-çabık cıyarga yögergännär. Berzaman äylänep
kaytsalar, aş peşep kaynap çıkkan, ä salgan kiyemnär kayda
soñ?

— Min al arnı yagıp peşerdem.

— Harap itteñ bit, nişlädeñ sin, ä? Kiyem yagıp aş
peşerälär dimeni?

Huca äytkän:

— Nigä anıñ öçen kaygırasız? İrtägä ahırzaman bulası
bulgaç, kiyem ni eşkä?

***

Hucanıñ çapanın karak urlap kaçkan ikän. Ul, karaknı
ezläp, tup-turı ziratka bargan da ber buş kaber yanına ki-
lep utırgan. Karaknıñ kaysı yakka kaçkanın kürgän ber
keşe:

— Huca, çapanıgıznı urlagan karak änä tege yakka kitte
bit, ä sez monda nişläp utırasız? — digän.

— Ul karak, ber kön ülep, barıber monda kiler, min anı
şunda totarmın,— digän Huca.

***

Berkönne din ukıtuçı sufıy Hucadan:

— Ni öçen irtänge namazga yörisez, ä kalgannarına
yörmisez? — dip soragaç, Huca aña:

— Bez biş agay-enebez, biş vakıt namaznı üzara tigez
itep büleştek. Min ölkän bulganlıktan, irtänge namaznı
uku minem östä,— digän.

Kaysı yakka karau yahşırak

Su koyınır aldınnan kürşese Hucadan soragan:

— Huca äfände, su koyıngan vakıtta azan tavışın işetsäñ,
kaysı yakka karau yahşırak? — digäç, Huca:

— Azan-mazanında eşeñ bulmasın, kiyemnäreñ kaysı yakta
bulsa, şul yakka kara,— digän.

***

Berkönne Huca Nasretdin täharät alıp namaz ukımakçı
bula. Täharät alganda ber ayagına su citmi kala. Şuña
karamastan Huca namaz ukırga kereşä. Anıñ, kaz kebek ber
ayagın kütärep torıp, namaz ukuın kürgäç, mäçettäge keşelär:

— Äy Huca äfände, bu ni eşläveñ? — dip soragannar.
Huca alarga:

— Bu ayagımnıñ täharäte yuk, şunıñ öçen kütärep
ukıym,— dip cavap kaytargan.

***

Halık aldında hur itkäne öçen, mulla küptän inde Hucg
Nasretdinnan üç almakçı bulıp yöri ikän. Berkönne baş-
kisärlärne mäçetkä cıygan da, alarga Hucanı saklap torıg
bik katı kıynarga kuşkan. Bu eşläre öçen mulla alargg
küp kenä akça birergä väğdä itkän.

Şulay berkönne Nasretdin sumkasın kultık astıng
kıstırgan da yakındagı şähär bazarına kitkän. Hucg
avılnı gına çıkkan ikän, mulla yallagan başkisärlär an
eläktermäkçe bulgannar. Huca, eşne sizep alıp, bik kat
yögergän, tege yavızlar artta kalgannar. Huca haman yöger;
dä yögerä ikän. Şulvakıt Hucaga şähärdän kaytıp kilüç(
tege mulla oçragan. Mulla:

— Huca äfände, kaya bolay yögeräsez? —dip soragan.

— Äy mulla, minem başka bik zur kaygı töşte äle. Min<
şuşı ölkäneñ baş imamı itep saylamakçı bulalar. Miñ;
imam bulu ni pıçagıma kiräk? Menä min küzlärem kay yakk
karasa, şul yakka yögeräm, imamlıktan kaçıp baram,— digä]
Huca.

Bu süzlärne işetkäç, mullanıñ küzläre uttay yangan.

— Yä Huca, nigä sez şundıy urınnan baş tartasız
Sezgä nikadär hörmät, nikadär akça bulır! Sezneñ urınd
min bulsam, imamlıktan ber dä baş tartmas idem,— digän.

— Ni söylisez? — dip kıçkırıp cibärgän Huca Nas
retdin.— Alay bulgaç, bik tiz genä minem kiyemnäremn
kiyegez dä yar buyına barıp basıgız. Minem artımnan kuı
kilüçe keşelär sezne min dip belerlär dä baş imam ite
saylap kuyarlar.

Mulla Huca Nasretdinnıñ kiyemnären kiyep algan, ä Huc
kuaklar arasına kerep yäşerengän. Tege başkisärlär kile
citkännär dä, Huca dip belep, mullanı yıgıp salıp, añı
yugaltkançı kıynap kitkännär.

***
Huca Nasretdin ber utrauda bülenep kalgan. Bähetenä karşı
yar çitendä kürşese mulla abzıy balık totıp utıra ikän.

— Mulla abzıy, köymäñ belän tege yakka çıgarıp kuy äle!

— Biş sum birsäñ, alıp çıgam,— digän mulla.— Bişne
birerseñme?

Hucanıñ ber tiyen akçası da bulmagan. Şulay da ul,
birermen, digän. Tege yak yarga çıkkaç:

— Bir bişne! — dip soragan mulla.

— İsän-sau alıp çıkkanıñ öçen, zur rähmät, mulla abzıy,
mä bişne! — dip, Huca kulın şap itep sugıp küreşkän dä
öyenä kaytıp kitkän.

***

Huca üzeneñ dustı belän bazarda yörgändä, ike keşeneñ
sugışkanın kürgän.

— Äydä, aralıyk äle şularnı,— digän iptäşe.

Huca riza bulgan. Bargannar. Baruları bulgan, tegelär
sugışudan tuktagannar. Berse ikençesenä äytä ikän:

— Min moña hätle sine yahşılap belmägänmen ikän. Sin
işäk ikänseñ.

İkençese:

— Min dä sine belmägänmen. Min işäk bulsam, sin
işäkneñ balası,— digän.

Bu süzlärne işetkäç, Huca, iptäşeneñ kulınnan alıp:

— Äydä kittek, bez monda kiräkmi. Monda atası belän
balası oçraşkan ikän,— digän.

İkesen bergä satam

Hucanıñ işäge yugalgan ikän. Ägär dä tabılsa, min ul
işäkne ber sumga satar idem, dip ant itkän Huca.

İkençe könne işäk tabılgan. Hucanıñ ant itkänen
işetkän ber keşe:

— İşägeñne irtägä ük bazarga alıp barıp ber sumga
satmasañ, min sine keşelär aldında oyatlı itäm,— digän.

Huca uyga kalgan. Annarı ber pesine totıp işäkneñ
muyınına bäylägän dä bazarga kitkän. Aluçılar işäkneñ
bäyäsen soragaç, Huca bolay digän:

— İşäkneñ bäyäse ber sum, ä pesineñ bäyäse yöz sum. Läkin
şunı belegez — min alarnıñ ikesen bergä genä satam.

Karbız

Şulay bervakıt Huca Nasretdin kürşe avılga bargav
ikän. Yulda ber bakçaçıdan karbız satıp algan. Anı urtalay
kiskän dä yartısın aşagan, yartısın yulga taşlap kaldırgan.

— Kem dä kem bu karbıznı kürsä, bu cirdän bay ütkäk
ikän diyär.

Beraz bargaç, ul kire borılıp kilgän dä karbıznıñ kal-
gan yartısın da aşagan häm äytkän:

— Baynıñ yalçısı da bulgan ikän, bu yartısın ul aşagag
dip uylasınnar.

Beraz kitkäç, Huca tagın borılıp kilgän. Karbıznıg
kabıkların da aşap betergän dä:

— Äydä, biredän uzgan keşe «baynıñ işäge dä bul ga!
ikän» dip uylasın,— digän.

«Üz öleşemne genä alam»

Huca Nasretdinnıñ kürşese utın yara ikän. Huca anp
yanına barıp utırgan da, kürşese sukkan sayın, çırayları!
sıtıp, uhıldap, köçänep, aña köç birep torgan.

Kürşese utının, yarıp beterep, öyenä taşıy başlagaç
Huca da, ber koçak utın alıp, öyenä kitä başlagan.

Kürşese, aptırap:

— Tukta, sin minem utınnarımnı kaya taşıysıñ! — yaş
kıçkırgan.

Huca aña karşı:

— Min üz öleşemne genä alam, ällä sin mine buşka gın;
köç birep, uhıldap tordı dip uylıysıñmı?! — digän.

Huca çäçen aldırgan

Huca parikmaherskiyda çäçen aldırgan häm ber sum akç
tülägän. İkençe tapkır çäçen aldırgaç, ber tiyen dä tülämiç
çıga başlagan ikän, çäç aluçı:

— Yä Huca, akça tülärgä onıttıñ bit,— digän.

— Nay nadan, kürep torasıñ iç, minem başımnı
yartısı pläş. Şunıñ öçen ike aldırganga ber sum d
citär,— digän dä Huca çıgıp ta kitkän.

Huca ätäç bulıp kıçkırgan

Berkönne Huca Nasretdin şähär malayları belän munçag
bargan. Malaylar munça öçen akçanı Hucadan tülätmäkç
bulgannar. Alar munçaga öylärennän berär yomırka alı
kilgännär häm: «Kem dä kem tavık bulıp kıtaklap yomırk
salmıy, şul munça öçen akça tüli»,— digännär.

Malaylar, taz yanına yomırkaların kuyıp, kıtaklarga ke-
reşkännär. Huca bu häyläne sizgän dä, munça läükäsenä
menep, ätäç bulıp kıçkırırga totıngan. Tegelär, bu eşkä
aptırap:

— Huca abzıy, nişliseñ? — dip soragannar. Huca:

— Şuşı qadär tavıkka ber ätäç kiräk lä inde,— dip
cavap birgän.

Bulmagaç bulmıy

Bervakıt hälvä turında süz çıkkaç, Huca äytep kuygan:

— Äye, minem dä küptän inde hälvä aşıysım kilep yöri.

— Ni öçen soñ äzerlämiseñ?

— Nişliseñ bit, şikär barında mayı bulmıy, ä mayı bul-
ganda bezdä onı bulmıy.

— Ä barısınıñ da beryulı bulgan vakıtı bulmıymıni
soñ?

— Nik bulmasın, bula. Läkin alarnıñ härkaysı bulgan
vakıtta min üzem öydä bulmıym şul,— digän Huca.

Kuyan şulpasınıñ şulpası

Hucanıñ äbise belän babası kunakka kilgännär. Huca
al arnı kuyan ite belän sıylagan. Tansık aş äbi belän babayga
bik oşagan. Öylärenä kaytkaç, «bik sıyladılar» dip, maktap
söylägännär.

Kiyäü yumart keşe ikän dip, äbiseneñ enese dä hatını belän
kunakka kilgän. Huca alarnı kuyan şulpası belän sıylagan.
Şulpa da kunaklarga oşagan: artık sıy bulmasa da, kaytkaç,
«bik sıyladılar» dip, keşe arasında maktangannar.

Monı işetep, Hucanıñ äbiseneñ eneseneñ hatınınıñ
señelese dä ire belän parlap kunakka kilgän. Huca bolar
aldına tabak belän su utırtkan. Kunaklar, aptıraşıp:

— Bu ni bula inde, kiyäü? — dip soragannar.

— Bu kuyan şulpasınıñ şulpası bula. Äbi belän babay
iten aşadılar, äbineñ enese hatını belän şulpasın eçtelär,
sezgä şulpasınıñ şulpası gına kaldı, häzinädä barı, ğayep
iteştän bulmasın,— digän.

Huca kunakka bargan

Huca ber tanışında, kunakta bulıp, kiçkä hätle utırıp
kalgan. İnde kaytıym dip torganda gına, yäşen yäşnäp, katı
yañgır yava başlagan. Kunak itüçe, borçılıp, Hucaga hörmät
itim, anıñ yañgır astında kalıp yüeşlänüe bar dip:

— Huca, tışta koyıp yañgır yava, çılanırsız, monda gına
kunıp kitärsez inde,— digän.

Huca:

— Yahşı, döres äytäsez,— dip, kunmakçı bulgan.
Berazdan kunak itüçe, Huca yoklarga yattımı ikän dip,

anıñ bülmäsenä kersä, ul urınında bulmagan. İkençe tapkır
kersä, Hucanı bülmädä kürep, annan:

— Yä Huca, äle genä sezneñ bülmägä kergän idem, kaya
çıkkan idegez? — dip soragan.

Huca aña:

— Çapanımnı kimiçä hiç yoklıy almıym, öyemä kaytıp
çapanımnı alıp kildem,— dip cavap kaytargan.

Agaç başınnan yul bulsa...

Huca Nasretdin urman aşa cäyäü kaytıp kilä ikän, usal
malaylar oçragannar. Hucanıñ ayagında bik yahşı käveş
ikän, malaylar anı niçek tä häylä belän saldırıp alırga
bulgannar.

— Turıdan kaytıyk,— digän bulıp, başta anı kuyı agaçlar
arasına alıp kergännär, annarı:

— Bez adaştık, sin, Huca abzıy, agaç başına men DE
yugarıdan karap bezgä yul kürsät,— digännär.

Huca käveşlären salgan da kultıgına kıstırıp meng
başlagan. Malaylar aña:

— Ul käveşläreñne närsägä anda alıp menäseñ? Kaldır-
çı,— digäç, Huca äytkän:

— Kaldırırga yaramıy, ägär agaç başınnan yul bulsa,
şunnan kaytıp kitärmen,— digän.

Büläksez genä

Hucanıñ ber dustı kunakka kilgän bulgan. Kunak bernin
di dä büläk alıp kilmägän häm bu eştä işäkne ğayeplärg;
bulgan. Yortka kilep kerügä ul söylänä-söylänä işägen kıy
nıy başlagan:

— Hay ülät sukkırı, ni genä salsam da kütärergä telämä
deñ, kireländeñ, ahmak hayvan! — digän.

— Yuk, dus keşe, sineñ işägeñ ahmak tügel, bik akıl
lı,— digän Huca.— Avıldan büläk alıp kilmägän ikän
inde bezdän dä avılga büläk alıp kitmäsen belgän bit ul.

Huca üz işägen niçek tanıgan

Bervakıt Huca üzeneñ işägenä atlana da bazarga kitä.
Bu kış köne bula. Huca bazarga bargaç işägen başka işäklär
yanına bäyli dä kitä kiräk-yarakların alırga. Şulvakıt
kar yava başlıy. Huca, bazarda yomışın beterep, işägenä
atlanıp kaytıp kitim dip kilsä, ni küze belän kürsen,
işäklär bar da ak. Bu üz işägen tanıy almıy bit. Şulay
da aptırap kalmıy, ber öygä kerä dä uk belän cäyä alıp çı-
ga. Annan bazardagı keşelärgä kıçkıra:

— İşäkläregezne alıgız, üzemneken atam,— di.

İşäk hucaları tiz-tiz üzläreneñ işäklären alıp bete-
rälär, tik ber genä işäk torıp kala. Huca, minem işäk
şuşı bulsa kiräk dip, atlanıp kaytıp kitä.

İske aynı kaya kuyalar

Könnärneñ berendä mäclestä utırganda, küp kenä mäsälä-
lär turında söyläşkännän soñ, Hucaga doşmanrak ber keşe,
anı halık aldında oyaltmakçı bulıp:

— Äy Huca, inde küp soraularga cavap birdeñ, menä
monısına da cavap bir: yaña ay tulgaç, iskesen kaya kuya-
lar? — digän. Huca, ber dä aptırap tormıyça:

— Anı berkaya da kuymıylar, iske aynı turaklap, yoldız-
lar yasıylar,— dip cavap birgän.

Aymı faydalırak, koyaşmı

Huca Nasretdinnan:

— Sineñçä, koyaş faydalırakmı, aymı? — dip soragannar.
Huca:

— Ay,— dip cavap birgän.

— Ni öçen? — dip soragaç, Huca:

— Çönki koyaş bolay da yaktı vakıtta, köndez yaktırta, ä
ay tönlä, karañgı vakıtta yaktırta,— dip cavap birgän.

Yarlınıñ milke küz aldında bulırga tiyeş

Ber mäclestä Huca sagız çäynäp utırgan.
— Kunaklar, aşarga rähim itegez,— dip äytügä, Huca
avızındagı sagızın alıp borın oçına yabıştırıp kuy-
gan. Hucadan: «Nigä sin şulay eşliseñ?» — dip soragaç,

Huca:

— Yarlınıñ milke küz aldında bulırga tiyeş,— dip ca-
vap birgän.

Fatirdan küçäbez tügelme soñ

Könnärneñ berendä, hatını öydä yugında, Huca ber bülmädä
närsäder eşli ikän. İkençe bülmäsenä ike karak kerep,
ikesenä berär töyen äyber töynäp alıp çıgıp kitkännär. Monı
kürgän Huca, üze dä ber töyen äyber alıp, karaklar artınnan
kuıp kit.kän. Karaklar, Hucanı tanımıyça:

— Kaya barasıñ, babay, bolay bik aşıgıp? — dip soragan-
nar ikän, Huca al arga:

— Kaya barıym, fatirdan küçäbez tügelme soñ? Sez dä minem
öydän berär töyen alıp çıgıp kittegez, min dä üzem kütärä
algan hätlesen alıp çıktım da sezneñ artıgızdan yaña fa-
tirga baram,— dip kenä äytkän ikän, karaklar eşneñ nidä
ikänlegen sizgännär dä töyennären taşlap kaçkannar.

Huca karaknı niçek kurkıtkan

Bervakıt Hucanıñ kiyemnären urlagannar. Huca bazarga

çıkkan da:

— Äy karaklar, ägär dä kiyemnäremne birmisez ikän, min
nişlärgä belermen! — dip kıçkırgan. Hucanıñ kiyemnären
urlauçı karak ta monda bulgan. Ul bik kurıkkan da tizräk
urlagan äyberlärne kiterep birgän. Bazardagı keşelär Hu-

cadan:

— Yä Huca, ägär karak sineñ kiyemnäreñne birmäsä,

nişlägän bulır ideñ? — dip soragannar.
Huca:

— Minme? Kibettän yaña kiyem satıp algan bulır idem,—

digän.

Yaşelçä belän tuyına

— Yä Huca, sin it aşamıym digän ideñ tügelme soñ!
Ä üzeñ kuyan ite aşap utırasıñ? — digännär ikän, Huca:

— Kuyan bit kişer belän genä tuyına,— digän.

Üç alu

Cide tön urtasında Huca Nasretdinnıñ bülmäsend
telefon şaltıragan. Annan açulı hatın-kız tavış!
yañgıragan:

— Sezneñ etegez örä, miña yoklarga birmi.

Kem şaltıratkannı belgäç, ikençe tönne näq şul va-
kıtta Huca tege hatınga şaltıratkan:

— Min sezgä, minem etem yuk, dip äytü öçen şaltı-
rattım,— digän.

Huca çäç aluçıda

Berkönne Huca Nasretdin çäç aldırırga kergän. Çäç
aluçı Hucanıñ bantın kırganda, berniçä urınnan kiskän
dä kiselgän urınga mamık yabıştıra bargan. Huca monı
kürep:

— Hay çäç aluçı, başımnıñ yartısına mamık çäçteñ,
yartısın kaldır inde, ul öleşenä üzem şalkan çäçärmen,—
dip torıp uk kitkän.

Kızgangan

Ber särhüş ütilgä cıygan timer-tomır yanında yoklap
yata ikän. Şunnan uzıp baruçı Huca Nasretdin:

— İ bula soñ tintäk hatınnar, äzmäverdäy iren ütilgä
tapşırgan bit,— digän.

İserüeñ citmägän

Huca bazarda peşkän it sata ikän. Hämer eçkän keşelär
annan it satıp alıp aşıylar ikän. Ber iserek keşe Hucaga
iteñ peşep citmägän dip bäylängän. Huca aña karşı:

— İt peşep citkän, sineñ iserüeñ citmägän,— digän.

Keşelärneñ avızın kaplap bulmıy

Huca, balasın işägenä atlandırıp, üze cäyäüläp bazarga
kitkän. Alarga oçragan keşelär:

— Karagız inde, malay işäkkä atlangan, ä kart keşe
cäyäü bara,— dip kıçkırgannar.

Bu süzlärne işetkäç, Huca malaynı işäk östennän töşer-
gän dä, üze atlangan. Beraz kitkäç, alarga başkalar oçragannar
häm äytkännär:

— Karagız inde, tap-taza ir işäkkä atlangan, ä bala cäyäü
bara.

Monı işetkäç Huca balanı, üz yanına alıp, işäkkä
atlandırgan. Küp tä kitmägännär, alarga tagın:

— Bula bit şundıy äşäke keşelär — uttay kızu köndä
ikäüläp mesken hayvanga atlanıp baralar,— dip kalgannar.

Bu süzne işetkäç, Huca işäk östennän üze dä töşkän, ba-
lasın da töşergän. Alar işäk artınnan cäyäüläp kitkännär.
Berazdan soñ oçragan keşelär kölep kalgannar:

— Karagız inde bolarga. Tap-taza işäk rähätlänep
yuırtıp bara, keşelär anıñ artınnan atlıylar.

Hucanıñ yulda oçragan keşelärgä bik katı açuı kilgän
häm işäkne üz cilkäsenä salgan da:

— Keşelärneñ avızların kaplap bulmıy. İñ yahşısı
anıñ menä şuşılay bulırga kiräkter,— digän.

Huca ulın niçek yugaltkan

Berkönne Huca, keçkenä ulın citäkläp, bazarga kitkän.
Beraz yörgäç, ulı bik arıgan. Huca anı arkasına kütärgän.
Şulay beraz bargaç, Huca, ulınıñ arkasında ikänlegen
onıtıp: «Bu bala kaya kitte ikän?» — dip, yak-yagına karanıp
ezli başlagan. Nikadär ezläsä dä, ulın taba almagaç, Huca
bik aptıragan. «Gacäp. Häzer genä yanımda ide, min anı
citäkläp üzem belän bergä alıp çıkkan idem. Kaya kitte bu
bala?» — dip kaygırgan. «Ällä tötäsenä kitte mikän?» —
dip, şul tirädä yäşägän baldızınıñ yortına bargan. Läkin
anıñ işege tıştan uk bikle bulgaç, kire borılıp kitkän.
Tagın ulınıñ yuklıgı isenä töşep: «Hay minem söyekle
ulım, bılbıl tavışı şikelle tavışıñnı ber genä işetsäm
ide, ulım, sin kayda?» — dip yılap barganda, Hucanıñ ar-
kasındagı ulı: «Äti, menä hälvä kibetenä kilep cittek,
miña hälvä alıp bir inde!» — dip kıçkırgan.

Egılsam yıgıldım — moradıma ireştem

Huca Nasretdinnıñ ber zur ügeze bulgan. Ul ügezneñ
mögezläre ikeşär kolaç ozınlıkta ikän. Huca ügezneñ şul
ozın mögezlärenä menep atlanırga bik küptän kızıgıp
yörgän. Menä könnärneñ berendä ügez, cir sörep arıp kaytkaç,
yal itärgä yatkan. Huca anı kürep äkren genä kilgän dä
ügezneñ mögezläre arasına atlangan. Ul ügezneñ mögezlärenä
nıklap yabışırga da ölgerä almagan, ügez, sikerep torıp,
Hucanı bik katı itep havaga çöygän. Bu hälne täräzädän
karap torgan hatını:

— Äy Hucam, bäğrem, beläseñ bit ügezebezneñ usal hol-
kın, ni eşläp anıñ mögez aralarına atlandıñ, üzeñne-üzen
hälak itä yazdıñ bit,— dip bik kızgangan. Hucanıñ moña
ber dä ise kitmiçä:

— Şaulama» hatın, şaulama, yıgılıp töşsäm töştem —
moradıma ireştem,— digän.

İşägemnän soragız

Bervakıt Huca, işägenä atlanıp, yulga çıkkan ikän,
işägen üze telägän yakka alıp bara almagaç, anı üz irkenä
kuygan. İşäk, yuldan çıgıp, üze telägän yakka kitkän. Bu
hälne kürep, Hucanıñ tanışları:

— Yä Huca, yırakkamı barasıñ? — dip soragannar.
Huca:

— Min kaydan belim, kaya barasımnı, menä bu tiskäre
işäktän soragız, ul belä,— dip cavap birgän.

Çülmäk hisabı belän

Huca Nasretdin uraza ayınıñ niçänçe köne ütkänen sanap
barırga uylagan. Monıñ öçen bakçasınıñ ber poçmagına
ber çülmäk kuyıp, här könne şunda ber taş salıp bargan.
Hucanıñ keçkenä kızı monı kürep kalgan da, atası salıp
kitkäç, ul da kilep taş sala başlagan. Berkönne kürşese
Hucadan:

— Bügen aynıñ niçäse? — dip soragan. Huca, häzer äytäm
dip, bakçasına kerep, taşnı sanap çıgıp:

— Bügen aynıñ utız cidese,— digän. Kürşese, gacäp-
länep:

— Nişläp alay bulsın? — digäç, Huca:

— Äle min sin ışanmassıñ dip kimetep äyttem, bügen
beläseñ kilsä, çülmäk hisabı belän, aynıñ töp-tögäl kırık
bişe,— digän.

Biş tiyenne ezläü

Kürşese Huca Nasretdinnıñ öyenä kersä, ni kürsen, Huca

idängä suzılıp yatkan da idän yarıgına ber sum akça töşerep
mataşa. Kürşese, gacäplänep:

— Sin ni eşliseñ? — dip soragan. Huca:

— İdän yarıgına biş tiyen akça töşep kitte. Biş tiyen
öçen genä idän taktasın kuptarıp bulmıy bit inde. Şunıñ
öçen tagın ber sum töşeräm,— dip añlatkan.

Kem belsä, şuña

Huca uramnan ütep barganda, aña balalar oçragan. Huca,
kesäsenä kürsätep:

— Balalar, kem dä kem minem kesämdä närsä barlıgın
belsä, şuña örekneñ iñ zurısın biräm,— digän ikän, balalar
beryulı:

— Huca abzıy, sezneñ kesägezdä örek,— dip kıçkır-
gannar.

— Hay, kaysı ahmak äytep ölgerde äle anı sezgä? — digän

Huca.

«Kiyemsez yörep kara äle!»

Huca, işägenä atlanıp kaytıp kilgändä, ber yılga buyına
tuktagan. İşägenä su eçertkän häm çirämgä aşarga cibär-
gän. İşäk aşap yörgändä, arkasınnan iyäre töşep, anı taptap
yörgänne kürgäç, Huca:

— Kiyem qaderen belmiseñ, ahmak närsä. Menä kiyemseg
yörep kara äle! — dip, iyärne üz cilkäsenä salgan, işägeg
tezgenennän totıp, cäyäüläp kaytıp kitkän.

Mäşäqatebez buşka kitmäde

Berkönne Huca Nasretdin koyıga karasa, anda töşkän ag
şäüläsen kürgän. Bik tiz öyenä yögerep kergän dä:

— Tiz bul, harap buldık, karçık, ay bezneñ koyıga tägärä!
töşkän! — dip, bau belän ırgak alıp, karçıgın yortka aln
çıkkan. Karçıgı da üze sıman berkatlı bulgan, küräseñ
tiz genä koyıga bau salıp, tarta başlagannar. Irgakları bur;
taktasına eläkkän. Küpme tartsalar da çıgara almagannar
Menä ber zaman bau özelep kitkän, ikese dä çalkan yıgılgannar
Huca yatkan cirennän kükkä karasa, ni küze belän kürsen
ay anda!.. Şunnan Huca karçıgına:

— Mäşäqatebez buşka kitmäde, karçık, ay üz urının
da,— digän.

Sizger keşelär

Huca Nasretdin eştän kaytıp hatınınnan aşarg
soragan. Hatını berniçä kisäk katı ipi birgäç, Huca:

— İh, ber savıt şulpa da bulsa, tämläp aşar idem,-
digän.

Näq şulvakıt itlektän buş savıt totıp kürşe malayı
kilep kergän dä:

— Äti avırıp tora, şulpa aşar idem, di, beraz gına
şulpa birmässezme? — digän.

Huca, bik aptırap:

— Kara sin, äy, keşelär niçek sizgergä äyländelär. Aş
isen genä tügel, sineñ tämle hıyallarıñnı da sizälär häzer,—
digän.

Huca at bazarında

Huca Nasretdin at satıp alırga uylagan. Kürşeläre aña:
«Atnıñ yäşen teşlärenä karap belep bula»,— dip öyrätep
cibärgännär. Bazarda Huca ber atnıñ avızın açıp karagan
da yaratmıyça kitä başlagan.

At satuçı, gacäpsenep:

— Atnı yaratmadıñmıni? — dip soragan.
Huca Nasretdin:

— Atıñ bik kart ikän, avızında 32 teşe bar, 32 yäştä
ikän,— dip cavap birgän.

Huca bakalarga akça birgän

Berkönne Huca yırak yuldan kaytıp kilgändä, küldä işägen
eçerä ikän. Kötmägändä işäkneñ ayagı tayıp yıgıla yazgan. Näq
şulvakıt küldäge bakalar bakıldagannar. İşäk, alarnıñ
tavışınnan kurkıp, kire çigengän häm sudan çıkkan.

Huca, moña bik kuanıp, kesäsennän kömeş täñkälär alıp
külgä ırgıtkan da:

— Rähmät sezgä, külneñ asıl koşları, işägemne kotkar-
dıgız! Mägez, alıgız akçalarnı, hälvä alıp aşarsız,—
digän.

Huca karganı kızgangan

Berkönne Huca Nasretdinnıñ hatını kül buyına kerlär
çaykarga töşkän ikän. Sabının ber çitkä kuyıp, üze ker
çaykarga dip eçkäräk kergän. Şul vakıtta ber kara karga
kilep, Huca hatınınıñ sabının alıp oçıp kitkän. Huca
hatını:

— Nay Huca, tiz kil, sabınnı karga alıp kitte,— dip
kıçkırgan.

Huca:

— İ hatın, hiç däşmä, anıñ ös-başı beznekenä karaganda
kerleräk, barsın, yuınsın,— dip, hatının tınıçlandırgan.

Kozgın barıber aşıy almıy anı

Huca bazardan bavır satıp alıp kaytıp kilgändä, aña
ber tanışı oçragan. Ul bavırnı tämle itep kızdırırga
öyrätä başlagan. Huca, minem häterem naçar, sin anı yazıp
birsäñçe, digäç, tege keşe üzeneñ kiñäşlären yazıp birgän.

Huca bavırnı kızdırıp aşau turında hıyallanıp kay-
tıp kilgändä, kinät kenä ber kozgın anıñ kulındagı bavı-
rın eläkterep oçıp kitkän. Huca ber dä ise kitmiçä, ku-
lındagı käğazne havadagı kozgınga taba selkep:

— hay ahmak, bavırnı mäk belän kızdırıp aşıy
almıysıñ bit sin. Anıñ kürsätmäläre menä monda, mindä
bit,— digän.

Huca nik şatlangan

Bervakıt hatını Hucanıñ külmägen yugan da, kipsen dip,
tışka çıgarıp elgän. Vakıt kiç bulgan. Huca tışka
çıkkaç külmäkne kürgän dä, karak dip belep, tiz genä öyenä
kerep mıltık alıp çıkkan häm külmäkkä tözäp atıp ta
cibärgän. Külmäk oçıp barıp cirgä töşkäç, Huca külmäk
yanına bargan da:

— Äle yarıy külmäk eçendä üzem bulmaganmın, yuksa
üzemne atıp ütergän bulır idem,— dip şatlangan.

Huca tölke bulgan

Berkönne tölke Hucanıñ ber tavıgın alıp kaçkan. Huca
anı kua kitkän, läkin tota almagan. Şunnan soñ ul şuışıp
kürşeseneñ ketäklegenä kergän dä, ber tavıknı avızına
kabıp, dürt ayaklap çıga balalagan.

Tavık bik katı kıtaklaganga, kürşese çıgıp Hucanı
totıp algan.

— Äy Huca, nişliseñ sin? — digän.
Huca, ber dä ise kitmiçä genä:

— Aptırama, kürşe. Min tölke bulıp karamakçı idem,—
digän.

Hucanıñ tugan yılı

Hucadan ber keşe: «Äy äfände, yılıgız närsäder, sez närsä
elında dönyaga kildegez?» — dip soragan. Huca: «Minem
elım acdahadır»,— digän. Ul keşe, gacäpkä kalıp: «Ellar
arasında yılan yılı* bar, ämma acdaha yılı digänne hiç işet-
känem yuk ide»,— digäç, Huca:

— Sineñ süzeñ däres, mineke dä yalgan tügel. Min tugan
vakıtta yılan yılı bulgan, häzer ille yäşkä cittem, ille yıldan
birle yılan, älbättä, acdahaga äylängänder*,— digän.

Bozau üçen sıyırdan algan

Hucanıñ bozavı, bäylägän muyınçagın özep, kaçkan. Huca
bozaunıñ artınnan yögerep tota almagaç, kulına tayak alıp,
sıyırın kıynarga totıngan. Hatını: «Äy yülär, sıyırnıñ
ni gayıbe bar, anı nik kıynıysıñ?» — digäç, Huca: «Böten
gayıp şuşı yavızda. Ägär dä ul öyrätkän bulmasa, yäş bozau
muyınçak özep kaçunı kayan beler ide!»— digän.

Huca may alırga bargan

Huca Nasretdinga hatını ber savıt häm akça birgän dä
may alıp kaytırga kuşkan. Huca, kibetkä kerep, kulındagı
barlık akçasın kibetçegä birgän, şuña may soragan. Kibetçe
Hucanıñ akçasına karap may ülçägän, ä may Hucanıñ sa-
vıtına sıymagan. Huca, küp uylap tormıyça, savıtnıñ
avızın tübän äyländergän dä kibetçegä:

— Anıñ bu yagında da may salırlık urın bar,— dip,
sıymıy kalgan maynı savıtnıñ töbenä saldırgan. Öyenä
kaytıp maynı hatınına kürsätkäç, hatını:

— Şulhätle akçaga nişläp bik az may birdelär? — dip
soragaç, Huca:

— Nişläp az bulsın. Bu yagına anıñ sıymıy kalganın
gına saldırdım. Menä anıñ kübräge bu yakta,— dip, savıt-
nıñ avızın yugarıga äyländergän ikän, savıtnıñ töbendäge
may da tügelep betkän.

Uñ yagımnı kayan belim

Berkönne Huca Nasretdinga kunarga ber yulçı kergän
bulgan. Kötmägändä ni säbäptänder şäm sünep kitkän.
Yulçı:

— Huca äfände, şäm sünde, uñ yagıñda şäm bar ide, şunı
monda kiterçe, yandırıyk,— dip, Hucaga möräcäğat itkän.

Huca:

— Nay yulçı, cülärländeñme ällä? Bu karañgıda min uñ
yagımnı niçek belim? — digän.

Hucanıñ ulı

Hucanıñ ulı, koyı yanında ikmäk aşap utırganda, ikmägen
koyıga töşerep cibärgän dä kıçkırıp yılıy başlagan.
Huca öydän:

— Nigä tavışlanasıñ? — dip soragaç, ulı aña:

— İkmägem koyıga töşep kitte,— digän.

Huca, yögerep çıgıp, koyıga iyelep karasa, anda üzeneñ
şäüläsen kürgän dä:

— Ap-ak sakallı başıñ belän balanıñ ikmägen tartıp
alırga oyalmıysıñmı? — digän.

Sine üzem dip beldem

Berkönne Huca bazarda ber tanış bulmagan keşene
oçratıp, anıñ belän küreşkän. Üze bu keşedän:

— Sorau ğayep eş tügel, sez kem bulasız, tanımadım? —
dip soragan.

— Tanımagaç nik küreşteñ soñ? — digäç, Huca:

— Büregeñ minem büregemä, ciläneñ minem cilänemä
oşaganlıktan, sine üzem dip beldem,— digän.

Hucanıñ yäşlege

Könnärneñ berendä yäşlek häm kartlık turında söylä-
şep utırganda, härkem üzeneñ yäş çakta bulgan köçe turında
söylägän. Al arnıñ äñgämäsenä Huca kuşılıp:

— Menä min kartaysam da, köçem yäş çagımdagı kebek,—
digän.

— Sin anı kayan beläseñ, Huca? — dip soragannar.

— Bezneñ öy aldında yatkan taşka karap,— digän Huca.

— Tukta äle, Huca, annan niçek belep bula? — dip
soragannar.

— Min anı yäş çakta da kütärä almıy idem, häzer, kar-
taygaç ta kütärä almıym,— digän Huca.

İkebez dä ber yäştä

Hucadan:

— Sinme ällä tuganıñ olırakmı? — dip soragannar.
Huca beraz uylap torgan da:

— Uzgan yıl atam «tuganıñ sinnän ber yäşkä olırak»
digän ide. Şulay bulgaç, bıyıl ikebez dä ber yäştä bulabız,—
dip cavap birgän.

Sıyırdan aldattım

Hucanıñ beraz akçası bar ikän. Ul anı yäşerep saklarga
uylagan.

— Urmanga barıp ber agaçnı bögäm dä şunıñ başına
bäylim. Akça şunda yahşı saklanır,— digän ul.

Uylagança eşlägän. Monı ber karak kaçıp karap torgan.
Huca üze kitkäç, akçanı algan da, agaç başına sıyır tizäge
buyap kuygan.

Akça kiräk bulgaç Huca urmanga kilgän, agaçnı bökkän,
akçanı alam disä, ni kürsen, akça urınında sıyır tizäge.

— Ah, kahär! Keşedän aldatkanım yuk ide, sıyırdan aldat-
tım bit,— digän Huca.

Üz malıñ üzeñä bulsın

Berkön Huca yuldan barganda, ber közge kisäge tabıp, anı
äyländerä-äyländerä karaganda közgedä üz şäüläsen kürä häm
anı başka ber keşe dip belep:

—- Gafu it, min sineke ikänen belmädem, mä, üz malıñ
üzeñä bulsın,— dip közgene yulda kaldırıp kitä.

Kürşeneke cäl tügel

Bervakıt Huca hatını belän kunakka bargan. Üzeneñ
rätle kiyeme bulmagan, kürşesennän çalbar alıp torgan. Ämma
çalbar zurrak bulganga töşä dä töşä ikän. Monı kürep,
kunaklar:

— İ Huca, çalbarıñ töşkän bit!— digännär.
Ä Huca, ber dä ise kitmiçä genä:

— Töşsen, mineke tügel äle,— digän.

Koyrıgı biştärdä genä

Berkönne Huca sıyırın bazarga satarga kitkän. Sıyırı
koyrıgın selti ikän.

— Seltämä koyrıgıñnı,— digän. Sıyırı tıñlamagan.
Huca Nasretdin sıyırınıñ koyırıgın kisep algan da biştä-
renä salgan.

Bazarda sıyırnı karıylar da:

— Ay-hay, sıyır şäp ikän, koyrıgı gına yuk,— dilär.

— Koyrıgı biştärdä genä anıñ,— digän, di, Huca.

Barısın da peşer

Huca Nasretdin bazardan ber kadak it alıp kaytkan häm
hatınınnan soragan:

— Hatın, bu ittän nindi aşlar häzerläp bula? — digän.

Hatını:

— Canıñ nindi aş teli, şunı peşerergä bula,— dip

cavap birgän.

Şunnan soñ Huca:

— Alay bulsa min bik küp närsä telim, şularnıñ barı-
sın da peşer,— digän.

Huca öylänä

Huca öy saldırgan vakıtta balta ostasına:

— Sin idängä digän taktalarnı tüşämgä, ä tüşämgä
digännären idängä cäy,— digän.

Balta ostası gacäplänep, ni öçen alay eşlärgä kiräk,
dip soragaç, Huca:

— Tizdän min öylänäçäkmen. Ä keşe öylängäç, öyneñ astı
öskä kilä, dilär bit. Menä min şuña aldan uk çara küräm
inde,— dip cavap birgän.

Hatını orışkaç...

Bervakıt Hucanı hatını tirgärgä kereşkän:

— Sin — divana, sin — akılsız, keşelär kebek tormış
itä belmiseñ, kunak çakırmıysıñ, aş-su häzerlär öçen it
alırlık akça taba almıysıñ! — digän. Huca, hatınına
karşı ber süz dä kaytarmıyça, uramga çıgıp kitkän. Täräzä
kırıyınnan ütep bargan vakıtta, hatını täräzädän ber savıt
su sipkän ikän, ul Hucaga tigän.

— Kük kükrägäç, artınnan yañgırı da yava inde anıñ, tik
cirgä şifası belän genä yausın! — digän Huca.

Kaynar şulpa eçkäç

Berkönne Huca Nasretdinnıñ hatını Hucanı kızık
itär öçen bik kaynar şulpanı östälgä kiterep kuygan. Läkin
şulpanıñ kaynar ikänen onıtıp ber kaşık şulpa kapkan.
Tamagı peşü säbäple, küzlärennän yäşlär atılıp çıkkan.
Huca, bu hälne kürep:

— Äy hatın, ni buldı siña, ällä şulpa kaynar buldı-
mı? — dip soragan.

Huca hatını:

— Yuk, äfändem, atam märhüm şulpanı bik yarata ide,
şul isemä töşep, küzemä yäşlär kilde,— digän. Huca da,
bu süzgä ışanıp, ber kaşık şulpanı kabıp cibärgän.
Tamagı peşep Hucanıñ da küzenä yäş tıgılgan.

Huca hatını:

— Ni buldı, äfändem? — dip soragaç, Huca:

— Atañ-anañ ülep, sin yätim kalganga küñelem neçkärep
kitte,— dip cavap birgän.

Sukıraygaç küz kürer

Şulay bervakıt Huca Nasretdinnıñ küzläre naçar kürä
başlagan.

—Yä Hoda, bötenläy kürmäskä äylänsäñ, ni hällär genä
itärbez? — di ikän hatını.

— Aptırama, karçık, älegä tüzep bula, sukıraygaç, küz
kürer tagın,— digän Huca.

Sıyır Hucanı öyenä alıp kaytkan

Huca Nasretdin bik üpkäläüçän bulgan ikän. Şulay
berkönne ul hatınına üpkäläp çıgıp kitkän dä bakçaga kerep
yatkan.

— Kartaygan sayın, bala-çaga kebek üpkäläüçän bula bara.
Barmagız anıñ artınnan,— digän hatını balalarına.

Kiç bulgan. Kötü kayta başlagan. Hucanıñ karını açkan.
Şunnan soñ ul, artınnan kilmäülärenä ışanıp, sıyırlar-
nıñ koyrıgına totıngan da kaytırga çıkkan.

— Nigä kayttıñ äle? Sin bit üpkälägän ideñ,— dip
soragan hatını.

— Sin ülsäñ dä kaytmagan bulır idem, tik menä sıyır
kulımnan totıp köçläp alıp kayttı,— digän Huca.

Hucanıñ yılavı

Hatını ülgäç, Huca ber tol hatın algan. Kiçlären bu
hatın elekke iren isenä töşerep yılıy torgan bulgan. Kön-
närneñ berendä Huca üze dä hatınına kuşılıp yılıy baş-
lagan. Hatını, moña gacäplänep:

— Min, içmasam, elekke iremne isemä töşerep yılıym,
ä sin nigä yılıysıñ? — dip soragan Hucadan.

— Min dä sineñ elekke ireñne isemä töşerep yılıym,
ägär dä ul ülmägän bulsa, min dä siña öylänmägän bulır
idem,— digän Huca.

Katık küñel aça

Hucanıñ bik nık aşıysı kilgäç:

— Hatın! Beraz sözmä-katık aşıysı ide, sözmä-katık
yahşı azık bit ul: küñelne açıp cibärä, üze tuklıklı,
birsäñçe,— dip soragan.

— Sözmä-katık kiçä bette şul,— digän hatını.

— Alaysa, betüe yahşı bulgan! Sözmä-katık ul küñelne
bolgandıra, aşkazanına zararlı,— digän Huca.

Hatını, moña gacäplänep:

— Bu süzläreñneñ kaysına ışanırga soñ? Äle genä sözmä-
katık küñel aça, karınga tuklık birä digän ideñ, ä inde
häzer kiresen äytäseñ,— digäç, Huca aña:

— Sözmä-katık bulsa — berençesenä, bulmasa ikençesenä
ışan,— dip cavap kaytargan.

Huca baltasın yäşergän

Huca bazardan it alıp kaytkan. Hatını anı üzeneñ
dustına birep cibärgän. Huca: «İt kayda?» — dip soragaç,
hatını: «Et alıp kitte»,— dip cavap birgän. Şunnan
berkön Huca baltasın sandıkka salıp bikläp kuygan. Hatı-
nı: «Ni öçen baltanı sandıkka salıp bikläp kuydıñ?» —
dip soragaç, Huca: «Et alıp kitmäsen dip sandıkka sal-
dım»,— digän. Hatını: «Baltanı et alıp kitäme inde?» —
digäç, Huca:

— Ber akçalık itkä kızıkkan et un akçalık baltaga
nişläp kızıkmasın?! — digän.

Huca kıskıçnı yöz sumga satmakçı bulgan

Huca bazarda yörgän vakıtta, ber keşe gadi genä kılıçka
yöz sum sorap tora ikän. Huca, aptırap, ul kılıçnıñ bäyäse
nik kıymmät buluı belän kızıksıngan. Kılıç satuçı: «Bu
kılıç belän doşmanga kizänsäñ, ul biş arşınga suzıla»,—
digän.

İkençe könne Huca öyennän kıskıç alıp bazarga bargan
häm anıñ bäyäse yöz sum dip beldergän. Keşelär aptırap
soragannar: «Bu gap-gadi kıskıçka ni öçen alay bik kıymmät
sorıysıñ?» Huca:

— Kiçä monda kizängändä biş arşınga suzıla torgan
kılıçka yöz sum sorıylar ide. Ä bu kıskıç, minem hatın
açulanıp miña kizängändä, kimendä un arşınga suzıla
torgandır,— digän.

Öç kadaklı mäçe

Huca, bazardan öç kadak it alıp kaytkan da, hatınına
bäleş peşerergä kuşkan.

Bäleş ölgergäç, hatını, iren kötäse urında, dus-işlären
çakırıp kunak itkän. Alar bäleşneñ ber kisägen dä kal-
dırmıyça aşap betergännär.

Kiç belän Huca kaytkaç, hatını anıñ aldına suga peşkän
yarma şulpası kiterep kuygan. Huca, aptırap:

— Ä bäleş kayda soñ? — dip soragan. Hatını:

— Äy Huca, ber bähetsezlek buldı bit äle. Çolanga mäçe
kergän dä itneñ ber kisägen da kaldırmıyça aşap betergän,—
digän.

Huca östäl artındagı ülçäüne tartıp çıgargan da mäçene
utırtkan. Mäçeneñ avırlıgı näq öç kadak bulgan. Huca
aptıragan:

— Ägär bu öç kadak anıñ aşagan ite bulsa, anıñ üz
avırlıgı kayda? Ägär dä bu avırlık mäçeneñ üz avırlıgı
bulsa, ul vakıt mäçe aşagan itneñ avırlıgı kayda soñ? —
digän.

Essedä akça da eri

Huca ulı belän bazarga çıkkan ikän. Üze essedän arıp-
talıp barıp utırgan da ulına, un sum akça birep, äyberlär
alırga kuşkan. Ulı iñ elek bal algan. Anı Hucaga
kaldırgan da, üze tagın başka närsälär alırga kitkän.

Huca balga barmagın tıgıp yalap karagan. Annarı tagın
şulay eşlägän. Tagın da barmagın tıgıp yalagan. Şulay
itä torgaç, balnı aşap ta betergän:

Berazdan ulı äylänep kilgän. Huca, eşne sizdermäskä
tırışıp:

— Äy hava esse dä soñ. Şundıy esse, hätta timer erer-
lek,— digän.

— Bal kaya kitte soñ, äti? — dip soragan Hucanıñ ulı.

— Ulım, küräseñ bit nindi esse. Bal erep akkan bulırga
tiyeş,— digän Huca.

— Timer dä ererlek, dip sin döres äytäseñ, äti. Sin birgän
akça da, yöri torgaç, minem kesädä erep betkän bit. Şunıñ
öçen min dä sin kuşkannarnıñ barısın da ala almadım,—
digän ulı.

Kaygırtuçan ata

Tönlä belän Hucanıñ balası yılıy başlagan. Hatını,
Hucanı uyatıp:

— Bu bala bezneñ ikebezneke. Yartısı sineke, yartısı
mineke. Ber genä tapkır bulsa da sin dä tınıçlandır äle,—
digän.

Huca yurganına törenep:

— Sin üz ölengeñne tınıçlandır, minem öleşem yılıy
birsen,— digän.-

Üläne kayda

Huca Nasretdin, kürgäzmädäge ber räsemgä kürsätep, bolay
digän:

— Äfändelär, bu räsemdä bolında yörüçe sıyır suräte
yasalgan.

— Kayda soñ monda ülän? — dip soragan ber keşe.

— Ülänne sıyır aşap betergän,— digän Huca.

— Ä sıyır kayda soñ monda?

— Sıyır kitkän. Üläne aşalıp betkän bolında nişläp
yörsen ul,— digän Huca.

Huca häm şağıyr

Ber şağıyr, Huca yanına kilep:

— Yä Huca, soñgı vakıtta min üzemneñ yörägemä närsäder
kadalgan kebek his itäm. Närsädän ikän ul? — dip soragan.

— Bälki sin yaña şiğır yazgansıñdır häm anı berkemgä
dä ukımagaysıñdır.

— Äye.

— Alay bulgaç, ukı sin miña ul şigıreñne.

Şağıyr Hucaga üzeneñ yaña yazgan ozın, eçpoşırgıç
şigıren ukıgaç, Huca aña karap häyläle yılmaygan da:

— Sineñ yörägeñne, mögayın, änä şul şiğır avırttırıp
tora. Alıp taşla sin anı yörägeñnän. Şunnan soñ tereler-
señ,— digän.

Huca korabta

Huca Nasretdin utırıp bargan korab, davılga elägep, yarga
çıga almıyça ozak vakıtlar yöri torgaç, eçärgä yaraklı
suları bette, häm böten ekipac susaudan hälsezlänä başladı.
Şulvakıt Huca üzeneñ çemodanınnan kalın gına ber kitap
çıgardı da anı yugarı kütärep:

— Cämäğat! Kotıldık! Yözärgä çıkkanda tanış ber
yazuçım miña üzeneñ cıyıntıgın büläk itkän ide. Şu-
nı taptım. Bu cıyıntıktagı äsärlärneñ «suı» bik küp, ä
«tozı» ber dä yuk,— dip kıçkırdı.

İñ bay il

— İñ bay il — kaysı il? — dip sorıylar Hucadan.

— Älbättä, Räsäy inde,— dip cavap birä Huca.

— Ni öçen Räsäy, ä Amerika tügel? — dilär aptırap.

— Şunıñ öçen,— di Huca. — Amerikada Räsäydäge hätle
urlaşu bulsa, alarnıñ däülät kaznası küptän betkän bulır
ide inde.

Belmässeñ

— Kommunizmda urlaşu bulırmı? — dip sorıylar Huca-
dan.

— Sotsializmda urlap beterelmägän mal kalsa, belmäs-
señ... —di Huca.

*İmana — elek: cir öçen tülänä torgan salım, nalog.
Karavıl öye — elek: avılnıñ cämäğat milken saklau, cıyınnar
ütkärü, ğayeple keşelärne vakıtlıça yabıp totu öçen faydalanıla
torgan öy.
*Mokıt — añsız, añgıra, mänsez. Mäzäklärdä şuşı sıy-
fatlarnı berläştergän tip, yalgızak keşe bularak kullanıla.
*Äsbab — kiräk-yarak, cihaz.
*Täğam — aşamlık, rizık.
*Tarhan — hanga buysınuçı bulıp sanalgan,
tülämi torgan ere feodal.
*Äbcät — Borıngı yähüd älifbasındagı häreflär tärtibe buyınça
sannarnı añlata torgan süzlär cıyılması (barısı sigez süz, soñgı
ikesen garäplär östägän).
*Sürä — Koränneñ ayırım bülege.
*Kıyamät — dini täğlimat buyınça, ahırzaman citep, ülgän
keşelär bar da terelgäç, alarga Alla tarafınnan ütkärelä torgan
hökem, sud.
*Kızıl mal — tukımalar.
*Höräsän — borıngı İrandagı ber ölkä iseme. Könçıgıp
folklorında yalkaular, eşleksezlär yäşi torgan urın bul ara*
sıyfatlana.

Click or select a word or words to search the definition