Maugli

(tärcimä)
Mauglilar ğailäse

Ata Büre, köndez beraz çerem itep algaç, yokı kaçırır öçen kiyerelep-suzılıp, kaşınıp, oyıgan ayakların ber-ber artlı turaytkalap kuyganda, Sioniy tauları östenä esse kiç iñgän häm säğat cide tulgan ide. Ana Büre, olı başın dürt balası östenä kuyıp, yokımsırap yata, ä tegeläre kıymıldaşalar, çinaşalar. Alar ğailäse yäşägän mäğarä avızına ay yaktısı töşkän.

— Uf! — dide Ata Büre. — Tagın auga çıgası bar.

Ul taudan tübän taba çabarga torganda, kinät busagaga yonlaç koyrık şäüläse töşte häm şıñşıgan avaz işetelde:

— Uñışlar telim siña, Bürelär Başlıgı! Üzeñä uñışlar, zatlı balalarıña nık häm söttäy ak teşlär telim. Dönyada açlar da barın onıtmasın alar!

Bu — şakal, Yalagay Tabaki ide. Ä hindstan büreläre, teläsä kayda tıkşınıp, kotkı taratıp, çüpleklärdä kazınıp yörgäne öçen, Tabakinı küralmıylar. Üzläre Tabakidan kurkalar da, çönki ul kotıru avıruı belän dcunglida barınnan da yışrak avırıy häm, andıy çakta, urman buylap şaşıp çaba, yulda oçragan bersen teşlämi kalmıy. Näni Tabaki kotırganda, hätta yulbarıs ta annan kaça, çönki kırgıy cänlek öçen kotırudan da kurkınıçrak närsä yuk. Cänleklär bu avırunı "divani" — divanalık, dilär häm annan barı kaçıp kına kotılıp bula.

— Alaysa, ker dä üzeñ kara, — dip, korı gına däşte Ata Büre. — Tik aşar äyber yuk bezdä.

— Büregä yuk, — dide Tabaki, — ä mindäy meskennärgä korı söyäk tä — bäyräm mäclese. Bez, şakallar, alay nazlanıp tormıybız.

Ul tavışsız-tınsız gına mäğarä türenä uzdı, yalanıp betmägän bolan söyäge tabıp, bik kanäğat kıyafät belän caylap utırdı da anı şatır-şotır kimerä başladı.

— Sıyıgız öçen rähmät, — dide ul, yalana-yalana. — Nindäyen matur bu zatlı näsel balaları! Küzläre tomrap tora! Yuksa, üzläre kep-keçkenä bit äle! Äy lä, patşa balalarınıñ tuganda uk zur bulıp tuuların istän çıgarganmın.

Tabaki küzgä karap balalarıñnı maktaudan da yamanrak närsä yuk ikänen belä ide, bilgele, häm ul, Ana Büre belän Ata Büreneñ tınıçsızlanuların kürep, rähätlänep tordı.

Tabaki, bütännärgä kaygı yuravına söyenep, tın gına utırdı da mäker belän äytep kuydı:

— Şer-Han, Olug Yulbarıs, au urının alıştırdı. Ul ay buyı monda, taularda, au kılaçak. Üze şulay dip äytte.

Şer-Han mäğarädän yegerme mil çaması çittä, Vayñañi yılgası buyında yäşäüçe yulbarıs ide.

— Anıñ hakı yuk! — dip, usal gına süz başladı Ata Büre. — Dcungli Zakonı buyınça, berkemne dä kisätmi torıp, au urının alıştırırga anıñ hakı yuk. Ul tirä-yündäge koş-kortnı un milğä kaçırıp beteräçäk, ä miña... häzer ikebez öçen dä auga yörergä kiräk.

— Äni anı yukka gına Lañri (Aksak) dip atamagan, — dide tınıç kına tavış belän Ana Büre. — Tumıştan uk ber ayagı aksak anıñ. Şuña kürä yort hayvannarın gına aulıy da ul. Vayñañi yılgası buyında yäşäüçelärneñ aña üçe bar, häzer ul monda kilgäç, bezdä dä şundıy uk hällär başlanaçak: keşelär urman tulıp anı ezlärlär, läkin tota almaslar; ülängä ut törterlär, şunda inde bezgä, balalarıbıznı iyärtep, dürt yaknı kıybla itep, kaçıp kitüdän başka çara kalmayaçak. Şer-Hanga rähmätebez şundıy da zur bezneñ!

— Sezneñ rähmätne aña citkerergä mömkinme? — dip soradı Tabaki.

— Içkın monnan! — dip teş şıgırdattı Ata Büre. — Içkın! Hucañ yanına tay! Dönyanı bolgatıp ta karadıñ inde.

— Kitüen dä kitärmen, — dip, tınıç kına cavap birde Tabaki. — Asta, çıtırmanlıkta, Şer-Han tavışı ozaklamas, sezgä dä işeteler. Yukka gına kiterdem min bu häbärne, yukka tırıştım.

Ata Büre kolakların şomrayttı: ineş buyındagı üzändä yulbarısnıñ usal häm sagışlı ükerüe işetelde. Ul ber närsä dä aulıy almagan häm bu turıda böten dcungliga sörän saludan tartınmıy ide.

— Cülär! — dide Ata Büre. — Tönge aunı şundıy şau-şu belän başlıylarmıni! Bezneñ bolannarnı Vayñañidagı simez buyvollar dip uylıy mikänni ul?

— Ş-ş! Buyvol da, bolan da aulamıy ul häzer, — dide Ana Büre. — Keşe aulıy ul.

Ükerü tonık ırıldauga äylände. Beryulı böten yaktan da işetelgän bu ırıldau, açık havada tön ütkärgän urman kisüçelärneñ häm çegännärneñ kotın alıp, kayçakta tup-turı yulbarıs avızına taba yögerergä mäcbür itä.

— Keşe aulıy! — dide Ata Büre, ak teşlären ırcaytıp. — Buada bakalar, koñgızlar betkänme ällä? Keşe itenä kızıkmasa, citmäsä äle bezneñ cirdä?

Dcungli Zakonı keşe aulaunı katgıy tıya. Ägär dä keşelär üz balaların usallıkka, ütereşkä öyrätsälär, anısı — başka eş... Läkin äle, andıy oçrakta da, üz tuplamı yäisä ıruı auga yörgän cirdä keşe üterü tıyıla. Keşegä tisäñ, fillärgä atlangan ak tänle mıltıklı adämnärneñ häm kullarına gonglar, raketalar, utlar totkan yözlägän kara tänl yıl ärneñ urmanga kiläsen köt tä tor. Menä andıy çakta dcunglida yäşäüçelärneñ berseneñ dä häle şäptän bulmas. Cänleklär, keşene dönyada iñ zägıyf, iñ yaklauçısız can iyäse dilär bit, yugıysä häm anı kıyırsıtu auçı öçen hurlık sanala. Annarı alarnıñ, keşe aşauçılarnıñ, teşläre berzamannı bozılıp kakşıy häm koyılıp betä, dip döresen söylilär.

Irıldau avazı haman sayın köçäyä bardı häm kinät kük kükrägändäy buldı: "A-a-a!" Yulbarıs, korbanı östenä taşlanırga äzerlänep, tın kaldı.

Annarı yulbarıs tavışına ohşamagan ulau — Şer-Han ulavı — işetelde.

— Tota almadı, — dide Ana Büre. — Nişläp ikän?

Ata Büre mäğarädän çitkä yögerde häm kuaklar arasında böterelüçe Şer-Hannıñ açulı ırıldavın işette.

— Bu cülär täpilären peşergän. Utın kisüçe uçagına sikermäsä, akıllı diyärlär ide! — dip, pırhıldap kuydı Ata Büre. — Tabaki da anıñ belän.

— Kemder tauga menä, — dide Ana Büre, ber kolagın selketep. — Äzer tor.

Çıtırmanlık kuakları äkren genä kıştırdap kuydı, häm Ata Büre, sikerergä äzerlänep, artkı täpilärenä çügäläde.

— Keşe! — dip ırıldadı ul. — Keşe balası! Karale! Näq alarnıñ karşında, tübändäge botakka totınıp, äle

yaña gına yörergä öyrängän karatut tänle şärä bala — yop-yomşak, kep-keçkenä can iyäse basıp tora ide. Mondıy näni balanıñ bervakıtta da tönlä büre önenä kilgäne yuk ide äle. Ul Ata Büreneñ küzlärenä karadı da kölep cibärde.

— Keşe balası şuşı bulamıni? — dip soradı Ana Büre.

— Minem äle anı kürgänem yuk ide. Alıp kil äle monda. Üz nänilären avızında yörtep öyrängän büreneñ teşläre

balanıñ cilkäsenä batıp kersä dä, anı bäläkäy bürelär arasına iltep salgaç, tiresendä az gına tırnalgan ez dä kalmadı. Kiräk çakta büre kükäyne dä vatmıyça teşläre belän totıp tora ala.

— Nindi bäläkäy! Bötenläy şäp-şärä, ä üze nindi kıyu!

— dide, yagımlı gına itep, Ana Büre. (Bala näni bürelär arasınnan cılırak cirgä taba yılıştı.) — Oy! Ul da bütännär belän bergä imä! Menä nindi ikän ul keşe balası! Moña qadär kaysı büreneñ näniläre arasında keşe balası bulganı bar!

— Mondıy häl turında işetkänem bar ide, läkin monıñ bezneñ Tuplamda da, minem gomerdä dä bulganı yuk, — dide Ata Büre. — Ul bit şäp-şärä, yonsız, anı ber suguda üterergä bula. Kürsänä, ise dä kitmiçä, bezgä karap tora.

Mäğarädä ay yaktısı sünde: Şer-Han şakmaksıman zur başı, iñ ösläre belän tişekne tomaladı. Anıñ artında Tabakinıñ çinaganı işetelde:

— Äfändem, äfändem, ul şuşında kerde!

— Şer-Han galicänaplären kürü bezgä dä nasıyp ikän,

— dide Ata Büre, ämma anıñ küzläre usal yaltırap kuydı. — Şer-Hanga ni kiräk?

— Tabışım kiräk! Monda keşe balası kerde, — dide Şer-Han. — Anıñ äti-änise kaçıp kitte. Biregez anı miña.

Şer-Han, çınnan da, utın kisüçe uçagına sikerep, täpilären peşergän häm häzer şuña cenlänä ide. Ämma Ata Büre mäğarä tişegeneñ Şer-Han öçen bik tar ikänen yahşı belä. Ul anda kıymıldıy da almıy. Miçkä eçendä sugışırga niyätlägän keşeneke kebek ide anıñ häle.

— Bürelär — irekle halık, — dide Ata Büre. — Alar Tuplam Başlıgın gına tıñlıy, buy-buy sırtlı keşe aşauçını bar dip tä belmi. Keşe balası — bezneke. Teläsäk, bez anı üzebez ütererbez.

— Teläsäk, teläsäk! Minem ni eşem bar anda? Üzem ütergän buyvol belän ant itäm, tagı küpme sezneñ şuşı et oyagızga borın törtep, häläl tabışımnı kötep torırga tiyeş min? Monı min, Şer-Han, äytäm!

Yulbarısnıñ kük kükräügä ohşagan tavışı böten mäğaräne yañgırattı. Ana Büre, üzenä sırışkan balaların taşlap, alga sikerde, häm anıñ karañgıda ike yäşel ayga ohşap yaltıragan küzläre Şer-Hannıñ ut çäçep torgan küzläre belän oçraştı.

— Ä min, Rakşa (İblis), cavap biräm: keşe balası — mineke, Lañri, häm mindä kalır da! Anı berkem dä ütermäs. Ul Tuplam belän bergä yäşär, bergä uynar, bergä auga yörer! Äy, sin, sabıy balalar aulauçı, balık, baka aşauçı, saklan! Vakıt kiler, häm bu bala sineñ üzeñneñ başıña citär! Ä häzer tabanıñnı yaltırat, yuksa, üzem ütergän bolan belän ant itäm ki (min üläksä aşamıym), tege dönyaga dürt ayagıñ da çatan kileş kitärseñ. Dcunglinıñ ötek öräge! Içkın monnan!

Ata Büre aña şakkatıp tordı. Ul inde Ana Büreneñ kayçandır Tuplam belän bergä çabulap yörgänen dä, "İblis" kuşamatlı buluın da häm anı, biş büregä karşı sugışıp, üzeneke itkänen dä onıtıp ölgergän ide. Şer-Han Ata Büredän kurıkmas ta ide, läkin Ana Büre belän alışırga telämäde: çönki anıñ ülgänçe sugışasın belä ide ul. Yulbarıs ırıldap artka taba çigende häm, irekkä çıkkaç, ükerep cibärde:

— Et — oyasında köçle! Karıyk äle, keşe näselennän asramaga algan bala turında Tuplam ni äyter ikän! Bala mineke, min anı barıber aşayaçakmın, ozınkoyrık karaklar!

Ana Büre, avır sulap, üzeneñ balaları yanına, cirgä yattı, häm Ata Büre, kırıs tavış belän:

— Bu yulı Şer-Han döresen söyli: balanı Tuplamga kürsätergä kiräk. Şulay da sin anı üzeñä kaldırırga buldıñmıni, änise? — dide.

— Üzemä kaldırırga? — dip, sırtın borgalap soradı Ana Büre. — Ul bezgä şäp-şärä kileş, tönlä berüze kilde, alay da kurıkmadı! Karale, ul minem ber näniyemne etep ük cibärde! Bu aksak itçe anı ütergäç, Vayñañiga kaçıp kitär, ä keşelär üçne bezdän alırlar. Äye, min anı monda kaldıram. Tik kenä yat, bakaçık! Äy, Maugli — min siña Baka Maugli iseme kuşam —kiler vakıt, häm sin üzeñä höcüm itkän Şer-Hannı aularga çıgarsıñ.

— Ä bezneñ Tuplam ni äyter? — dip soradı Ata Büre. Dcungli Zakonında bik açık itep äytelgän: ğailä korgan

här büre Tuplamnı taşlap kitä ala. Läkin balaları üsep citep, ayakka baskaç, ul alarnı Tuplam Kiñäşmäsendä başka bürelärgä kürsätergä tiyeş. Bu Kiñäşmä ay sayın, tulı ay kalıkkan tönne, cıynala. Annarı büre balaları, berençe bolan ütergängä qadär, teläsä kayda yöri alalar, häm şuña qadär bernindi olı büreneñ dä alarga tiyärgä hakı yuk. Bu Zakonnı bozgan bürene ülem cäzası kötä. Uylap karasañ, monıñ çınnan da şulay bulırga tiyeş ikänenä üzeñ dä ışanırsıñ.

Ata Büre, balalarınıñ beraz üsep, yögerep yöri başlauların kötte dä, Tuplam cıyılgan ber tönne, üzeneñ nänilären, Mauglinı häm Ana Bürene Kiñäşmä Kıyasına alıp kilde. Zur-zur taşları arasında yözlägän bürene yäşererlek kalkulık tübäse ide bu. Üzeneñ köçe häm citezlege arkasında böten Tuplamga başlık itep saylangan yalgızak sorı büre Akela kıya östenä suzılıp yatkan. Kıya astında törle kıyafättäge kırıklap büre utıra. Alar arasında bergä-ber tartışıp buyvolnı ciñgän bursıktay çal yonlı kartlaçlar da, "anı bez dä buldırabız" dip uylauçı kara yonlı öç yäşleklär dä bar ide. Yalgız büre inde yılga yakın başlık itä. Yäş çagında ul ike tapkır büre kapkınına eläkkän, ber tapkır keşelär anı bik katı kıynagannar da, ülde, dip taşlap kitkännär: şuña kürä keşelärneñ goref-gadäte aña yahşı tanış. Kiñäşmä Kıyasında barısı da diyärlek tın tora. Urtada büre balaları ävärä kilä, tirä-yündä alarnıñ äti-äniläre utıra. Ara-tirä olı bürelärneñ berse aşıkmıyça gına tora da, berär büre balası yanına kilep, iğtibar belän karıy häm tavışsız gına yañadan üz urınına kayta. Kayçakta anası, kürmi kala kürmäsennär, dip, üzeneñ balasın ay yaktısına etep çıgara. Menä Akela kıya östennän sörän saldı:

— Sez Zakonnı beläsezme, Sez Zakonnı beläsezme! Bürelär, karagız!

Häm kaygırtuçan ana bürelär anı kütärep aldı:

— Karagız, yahşılap karagız, bürelär!

Nihayät, çirat alarga citkäç, Ana Büre sırtın kabarttı, Ata Büre tügäräk urtasına Baka Mauglinı etep çıgardı. Maugli taş östenä utırdı da kölep cibärde häm ay yaktısında yaltırauçı vak taşlar belän uynıy başladı.

Akela algı täpiläre östendä yatkan başın kütärep tä karamadı, barı tik vakıtı-vakıtı belän ber ük süzlärne kabatladı:

— Karagız, bürelär!

Kıya artınnan tonık ükerü — Şer-Han tavışı işetelde:

— Ul bala — mineke! Miña biregez anı! İrekle Halıkka keşe balası nigä kiräk?

Läkin Akela aña kolak ta salmadı. Ul barı tik:

— Karagız, bürelär! İrekle Halıkka çit-yat süzen tıñlau nigä kiräk? Yahşılap karagız! — dide.

Bürelär därräü ırıldap kuydılar, häm dürt yäşleklär arasınnan beräü, Akelaga cavap itep, Şer-Han soravın kabatladı:

— İrekle Halıkka keşe balası nigä kiräk? Tuplamga balanı kabul itü-itmäü turında bähäs çıksa,

Dcungli Zakonı buyınça, anı yaklap, atası belän anasınnan başka, kim digändä, ike büre süz äytergä tiyeş.

— Kem bu bala yaklı? — dip soradı Akela. — İrekle Halık arasınnan kem süz äytergä teli?

Cavap işetelmäde, häm Ana Büre sugışırga äzerlänep kuydı. Ägär dä eş şuña barıp citsä, bu sugışnıñ anıñ öçen soñgı sugış bulasın belä ide ul.

Şulçak beräü, artkı ayaklarına basıp, avız eçennän mıgırdıy başladı. Başka tör cänleklär arasınnan Tuplam Kiñäşmäsenä kertelä torgan berdänber väkil — büre balalarına Dcungli Zakonnarın öyrätüçe yalkau sorı ayu Balu ide bu. Kartlaç Balu teläsä kayda yöri ala, çönki ul barı tik çiklävek, bal häm törle tamırlar gına aşıy.

— Keşe balası? Bulsa soñ, — dide ul, — min anıñ yaklı. Anıñ berkemgä dä zıyanı timäyäçäk. Telgä osta bulmasam da, min döresen söylim. Tuplam belän bergä yörsen ul. Äydägez, bu balanı bütännär belän bergä kabul itik. Min anı üzem ukıtırmın.

— Bezgä tagın kemneñ dä bulsa süze kiräk, — dide Akela. — Balu üz süzen äytte, ä ul bezneñ balalarıbıznıñ ukıtuçısı bit. Baludan başka, tagın kem söylärgä teli?

Tügäräk urtasına kara külägä yattı. Bahira atlı kara pantera ide bu. Anıñ böten cire çem-kara, läkin, yaktıda karasañ, şul kara östendä yıfäkkä töşerelgän bizäklärgä ohşaş bilgelär kürenä. Dcunglida Bahiranı bötenese dä belä, häm berkem dä anıñ yulına arkılı töşärgä kıymıy, çönki ul Tabaki kebek häyläkär, kırgıy buyvol kebek kıyu, yaralı fil kebek kurku belmäs. Anıñ tavışı agaçtan tamuçı kırgıy balday tatlı, ä tirese mamıktan da yomşagrak.

— İ Akela häm sez, İrekle Halık, — dip mırauladı ul, — bu cıyılışta minem bernindi hokukım da yuk, läkin Dcungli Zakonı bolay dip äytä: ägär dä mägär yaña bala arkasında bähäs çıksa, ul balanıñ tormışı öçen yolım tülärgä bula. häm Zakonda bu yolımnı tülärgä kemneñ hakı bar, kemneñ hakı yuk ikäne täğaen äytelmi. Döresme bu?

— Şulay! Şulay! — dip kıçkırdılar ber çakta da tamakları tuymas yäş bürelär. — Bahiranı tıñlagız! Bu bala öçen yolım alırga bula. Zakonı şundıy.

— Monda söylärgä hakım yuklıgın beläm häm sezdän röhsät sorıym.

— Äydä, söylä! — dip, därräü, yegermeläp avaz işetelde.

— Şärä tänle balanı üterü — oyat. Şunıñ östenä, üsep citkäç, bezgä üze ber kızık bulaçak ul. Balu anı yaklap çıktı. Ägär dä, Zakon kuşkança, bu balanı Tuplamga alsagız, min Balu süzenä monnan barı yartı mil yıraklıkta äle genä üterelgän simez buyvolnı östim. Şul qadär avır mäsälä meni inde bu?

Şulçak tavış kuptı häm beryulı distälägän avaz yañgıradı:

— Şul da buldımı bala? Kışkı yañgır vakıtında ülär ul. Koyaş sugaçak anı. Şul şärä balanıñ ni zıyanı tisen bezgä? Tuplam belän yörsen. Ä buyvol kayda, Bahira? Äydägez, balanı Tuplamga alıyk!

Maugli elekkeçä vak taşlar belän uynıy häm bürelärneñ, ber-ber artlı üz yanına kilep, anı küzätülären kürmi ide. Nihayät, alar, kalkulıktan töşep, buyvol tüşkäse yanına kittelär, monda Akela, Bahira, Balu häm Baka Mauglilar ğailäse genä kaldı. Karañgı urmanda Şer-Han haman ükerä — Mauglinı üzenä birmägängä tuzına ide.

— Äydä, äydä, nıgrak üker! — dide Bahira, üz-üzenä pışıldap. — Kiler vakıt, bu şärätän başkaçarak ükerter äle üzeñne. Keşe halkın beläm min...

— Bez döres eşlädek! — dide Akela. — Keşelär häm keşe balaları bik akıllı. Kayçan da bulsa bezgä yärdäme tiyär anıñ.

— Äye, avır çakta yärdämçe kiräk, çönki beräü dä Tuplam başlıgı bulıp mäñge tormıy, — dide Bahira.

Akela ber süz dä däşmäde. Tänennän akrınlap-akrınlap köç kitär çaklar turında uyladı ul. Ä mondıy çak här Tuplam başlıgına da kilä bit. Tämam köç taşlagaç, bürelär anı üterälär, häm anıñ urınına kayçandır şulay uk ütereläçäk yaña başlık kilä.

— Balanı al, — dide ul Ata Büregä, — häm İrekle Halık balasın tärbiyälägän kebek tärbiyälä.

Şulay itep, Valunıñ märhämätle süze häm buyvol tüşkäse arkasında Baka Maugli Sioniy Tuplamına kabul

itelde.

*

Häzer sezgä, un-unber yıl vakıtnı sikerep uzıp, Mauglinıñ bürelär arasında nindi gacäyep tormış alıp baruın barı tik küzallarga gına turı kiläçäk. Ägär bu yıllar turında täfsilläp yazsañ, bik-bik küp kitap kilep çıgar ide. Maugli büre balaları belän bergä üste. Bilgele, alar, Maugli malayçaktan çıkkançı, küp aldan zur büre bulıp üsep cittelär. Ata Büre Mauglinı üz hönärenä öyrätte, dcunglidagı hällärne añlattı, häm, şuña kürä, här ülän kıştırdavı, kiçke cılı cil isep kuyuı, baş östendä yabalak kıçkıruı, yarkanatnıñ oçıp barışka tırnakları belän agaç botagına yabışuı, buadagı maymıçnıñ çupırdap kuyuı da aña bik küp närsä añlata ide. Däreslärdän buş vakıtta ul koyaş cılısında yokımsırap utırdı, annarı tamagın tuydırdı da tagın yokladı. Esse çakta urman küllärendä koyındı, bal aşıysı kilsä (Baludan ul bal belän çiklävekneñ it şikelle ük tämle ikänen belde), agaç başına ürmäläde. Bahira, agaç botagına menep yata da, anı:

— Kil monda, Keçe Tuganım! — dip çakıra. Baştarak Maugli, yalkau cänlek kebek, botakka asılına

gına ide, tora-bara sorı maymıl sıman botaktan-botakka sikerergä öyrände. Tuplam cıynala torgan Kiñäşmä Kıyasında da anıñ üz urını bar. Şunda ul, yüri genä tekälep karasa da, üzeneñ küz karaşın ber genä büreneñ dä kütärä almavın sizde. Bürelär, tännärenä kadalgan tigänäk, çäneçkedän bik cäfa çigälär. Maugli duslarınıñ tännärennän şırpılar çüpli ide. Tönnären ul urmannan çıga da alaçıkta yäşäüçe keşelärne kızıksınıp küzätä, läkin alarga küñele bigük tartmıy ide. Bahira aña çıtırmanlıkta bik osta yäşerelgän şakmaklı ärcä kürsätte. Bu kapkınga Maugli çak kına eläkmi kaldı. Ul bigräk tä Bahira belän karañgı, börkü urman eçenä kerep könnär buyı yoklarga, ä tönnären anıñ auga çıguın kararga yarata ide. Bahira aç çagında ber cänlek tä anıñ tırnagınnan ıçkına almıy. Maugli da aña ohşarga tırışa ide. Malay üsep, bar närsäne dä añlıy başlagaç, Bahira yort hayvannarına timäskä kuştı.

— Böten dcungli sineke, — dide Bahira. — Sin köçeñ citkän teläsä nindi cänlekne aulıy alasıñ. Läkin, üzeñne Tuplamnan yolıp kalgan buyvol hakına, bernindi hayvanga da kul salırga hakıñ yuk. Dcungli Zakonı şundıy.

häm Maugli monı bersüzsez üti ide.

Ul, üze dä sizmästän, akıl-kiñäş alıp, hönärgä öyränep, tamak kaygısınnan başka kaygı kürmiçä, üste-üste dä köçle yeget bulıp citte.

Ana Büre berzamannı Şer-Hanga ışanırga yaramavın häm Mauglinıñ anı üterergä tiyeşlegen äytte. Büre balası bu kiñäşne ber mizgelgä dä isennän çıgarmas ide, ä Maugli onıttı: üzen büregä sanap yörsä dä, ul gap-gadi malay gına ide.

Akela könnän-kön kartaya, hälsezlänä bardı. Şul arada Şer-Han Sioniy Tuplamınıñ yäş büreläre belän duslaşıp ta ölgerde. Ul atlagan sayın Mauglinıñ yulına arkılı töşep tora. Bürelär, kaldık-postık azık ömet itep, aksak yulbarıs artınnan kalmıy yörilär. Elekkeçä kodräte bulsa, Akela moña yul kuymas ide dä... Şer-Han anıñ sayın yäş bürelärne kotırta tordı: "Şundıy yäş, kıyu auçılar hälsez büregä häm keşe balasına buysınasız, — dip hurladı. — Kiñäşmä vakıtında sez anıñ küzenä dä turı kararga kıymıysız ikän", — dide alarga Şer-Han, häm yäş bürelär, usal ırıldap, yonnarın kabarttılar.

Monı kürep häm işetep torgan Bahira küp närsäne añlıy ide, häm ul Şer-Hannıñ malayga teş kayrap yörüen Mauglinıñ üzenä dä äytte. Läkin Maugli kölde genä.

— Minem Tuplamım bar häm sin bar. Niçek kenä yalkau bulmasın, minem öçen Balu da täpiyen ber-ike seltärgä karşı kilmäs. Şulay bulgaç, nidän kurkırga miña?

— Keçe Tuganım, Şer-Han — sineñ doşmanıñ, dip küpme äyttem inde üzeñä! — dide Bahira.

— Bu palmadagı çikläveklär sanınça, — dip cavap birde Maugli. Bilgele, ul sanıy belmi ide. — Şunnan ni bulgan? Minem yokım kilä, Bahira, ä Şer-Han ozınkoyrık buşbugaz gına ul. Mora atlı tavis şikelle...

— Häzer yoklar çak tügel!.. Monıñ şulay ikänen Balu da, min dä, Tuplam da, hätta iñ-iñ başsız bolan da belä. Siña Tabaki da äytte bit inde.

— Ha-ha! — dide Maugli. — Tabaki, küptän tügel genä kilep, mine mıskıllap kitte: yonsız köçek, dip atadı, cir çiklävege dä kazıp ala almıysıñ, dip kölde, ä min anıñ koyrıgınnan eläkterdem dä, üzen insaflırak totsın öçen, ber-ike tapkır palmaga sılap aldım.

— Ahmaklık eşlägänseñ: kotkı taratıp yörsä dä, Tabaki siña kiräkle küp närsäne belä. Küzläreñne açıbrak kara, Keçe Tuganım. Şer-Han sine dcunglida üterergä kıymas, läkin Akelanıñ bik kart ikänen dä onıtma. Ozaklamıy, buyvol aularlık köçe kalmagaç, ul Tuplam başlıgı bulıp tora almayaçak. Sine Kiñäşmä Kıyasında kürgän bürelär dä kartaydı, ä yäşlärne aksak yulbarıs kotırta. Ozaklamıy sin yañadan keşe bulırsıñ.

— Ä keşe kem soñ ul? Aña üz tugannarı belän bergä yörergä yaramıymıni? — dip soradı Maugli. — Min dcunglida tudım, Dcungli Zakonına buysındım, Tuplamda min tänennän şırpı almagan ber genä büre dä yuk. Alar barısı da minem tugannarım!

Bahira böten buyına suzıldı da küzlären yomdı.

— Keçe Tuganım, — dide ul, — minem tamak astın kapşap karale.

Maugli karatut kulı belän Bahiranıñ yıfäktäy yıltır muyınına ürelde. Kabarıp torgan kuätle muskullar arasında ul keçkenä peläş urın kapşap taptı.

— Dcunglida berkem dä Bahiranıñ şundıy tamga — muyınçak eze — yörtüen belmi. Läkin min keşelär kulında tudım, Keçe Tuganım, äniyem dä keşelär yanında — Udaypurdagı korol sarayındagı çitlektä — ülde. Şärä malay çagında sineñ öçen şuña kürä yolım tülädem dä inde min. Äye, min dä keşelär yanında tudım. Dcunglinı kürmi yäşädem. Miña azıknı räşätkä aşa timer savıtka salıp birälär ide. Läkin ber tönne kinät min üzemneñ keşe uyınçıgı tügel, ä pantera ikänemne añlap aldım. Täpiyem belän ber suguda yozaknı sındırdım da çıgıp kaçtım. Şuña kürä keşe ğadätlären beläm. Dcunglida minnän Şer-Hanga karaganda da nıgrak kurkalar. Şulay tügelmeni?

— Äye, — dide Maugli, — dcunglida, Mauglidan başka, barçası da Bahiradan kurka.

— İ, sin — keşe balası, — dide kara pantera, bik yagımlı itep. — Min dcungliga kaytkan kebek, sin dä kayçan da ber keşelär yanına, üz tugannarıñ yanına, kaytırga tiyeşseñ. Tik Kiñäşmädä başıña gına citmäsennär...

— Mine üterü kemgä kiräk bulsın? — dip soradı Maugli.

— Karale miña, — dide Bahira.

Häm Maugli anıñ küzlärenä tekälep karadı. Op-olı pantera, anıñ küz karaşın kütärä almıyça, çitkä borıldı.

— Menä ni öçen, — dide ul, häm anıñ täpiye astındagı yafraklar kıştırdap kuydı. — Hätta min dä sineñ küzläreñä turı karıy almıym, ä bit min keşelär arasında üstem häm sine yaratam, Keçe Tuganım. Bütännär sine şuşı küz karaşıñ, akıllı buluıñ, täpilärennän şırpı tartıp çıgaruıñ — keşe buluıñ öçen yaratmıylar.

— Min bolarnıñ bersen dä belmi idem, — dip tökse genä äytep kuydı Maugli, häm anıñ kuyı kaşları cıyırılıp kilde.

— Dcungli Zakonı närsä di? Başta suk, annarı gına avaz sal. Şul ber gamsezlegeñ arkasında gına da sin alarga keşe ikäneñne sizderäseñ. Akıllırak bul. Yörägem sizä, ägär Akela kiläse auda eş maytara almasa — ä ul könnän-kön hälsezlänä bara — bürelär aña da, siña da buysınmıy başlayaçak. Alar kiñäşmä Kıyasında Dcungli Halkın cıyarlar, häm annarı... annarı... min nişlärgä kirägen beläm! — dip kıçkırdı Bahira häm sikerep kuydı. — Sin tizräk aska, üzänlekkä, keşelär yanına, töş tä Kızıl Çäçäk alıp kil. Şul çäçäkne tapsañ, minnän, Baludan, Tuplamda sine yaratuçı bürelärdän dä köçleräk bulışçıñ bulır. Bar, Kızıl Çäçäk alıp kil!

Kızıl Çäçäk, dip Bahira utnı atıy ide, çönki dcunglidagı ber genä cänlek-canvar da utnı üz iseme belän atarga kıymıy. Bar cänleklär uttan ülep kurka häm aña yözlägän isem uylap taba ide.

— Kızıl Çäçäk? — dide Maugli. — Ul, karañgı töşkäç, alaçık karşında üsä. Alıp kiläm min anı.

— Menä bu — keşe balası süze! — dip, gorurlanıp äytte Bahira. — Onıta kürmä, ul çäçäk keçkenä çülmäktä üsä. Sin anı kulga töşer dä kiräge çıkkançı ıçkındırma.

— Yarıy, kittem. Ä sin monıñ çınnan da Şer-Han eşe ikänenä ışanasıñmı, Bahira dustım? — dide Maugli, häm anıñ muyınınnan koçaklap, zur küzlärenä tekälde.

— Mine kotkargan vatık yozak belän ant itäm, Keçe Tuganım!

— Alaysa, mine ülemnän yolgan buyvol belän ant itäm, Şer-Han tiyeşlesen alır, — dide dä Maugli yögerep kitte.

"Menä ul keşe! Menä keşe nindi bula, — dide Bahira üz-üzenä häm yañadan urınına caylap yattı. — İ, Şer-Han, monnan un yıl elek bu Bakaçıkka teş kayravıñ häyerlegä bulmagan sineñ!"

Ä Maugli inde urman buylap bik-bik yırak kitkän ide. Ul bar köçenä çaba, häm anıñ yöräge uttay yana ide.

Kiçke toman töşkändä, ul mäğarä yanına kilep citte dä, häl alır öçen tuktap, aska, üzänlekkä, karadı. Büre balaları öydä yuk ide, läkin Ana Büre, sulış aluınnan uk, Bakaçıkka nider bulganın añladı.

— Ni buldı, ulım? — dip soradı ul.

— Şer-Han yarkanat kebek gaybät çäçä. Auga häzer min sörelgän basuga yörim.

Ul kuaklar arasınnan aska, üzänlektäge yılga buyına ırgıldı, häm, auga çıkkan Tuplam ulavın işetep, tuktap kaldı. Älserägän bolannıñ üz-üzen saklau öçen artka borıluın häm poşkıruın da işette ul. Annarı yäş bürelärneñ yarsulı, usal ırıldau avazları yañgıradı:

— Akela! Akela! Äydä, yalgızak büre üzeneñ kuäten kürsätsen! Tuplam Başlıgına yul biregez! Siker, Akela.

Yalgızak büre sikerep tä korbanın elekterä almadı, ahrısı: bolan algı toyakları belän bärep yıkkaç, Akelanıñ teş şakıldatkanı häm çinap kuyuı işetelde.

Maugli artık kötep tormadı, alga taba yögerde. Berazdan çäçelgän basular, annarı alaçıklar kürende, häm ulau avazı tonıklangannan-tonıklana bardı.

— Bahira döresen söylägän, — dide ul pışıldap, häm alaçık täräzäse töbendäge ülän öyemenä yomgak bulıp bögärlänep yattı. — İrtägä — Akela öçen dä, minem öçen dä hälitkeç kön.

Annarı, yöze belän täräzägä kaplanıp, uçaktagı utka karıy başladı. Ul sabançı hatınınıñ tönlä torıp uçakka nindider kara äyberlär salganın kürde, ä tañ atıp, cir östenä ak toman taralgaç, ber bala eçke yaktan üzle balçık sılap ürelgän çülmäkkä kümer tutırdı häm, anıñ östen kaplagaç, abzarga mal-tuar kararga kerep kitte.

— Şul gınamı? — dide Maugli. — Bu bala kulınnan kilgäç, kurkır närsä yuk ikän.

häm ul malay karşına çıktı da, anıñ kulınnan çülmäkne tartıp alıp, toman arasına kerep yugaldı. Malay kurkudan yılap cibärde.

— Keşelär näq minem tösle, — dide Maugli, kümergä tege hatın kebek örä-örä. — Çäçäkneñ tamagına birmäsäñ, häzer ülä. — Häm Maugli kızıl kümer östenä korı botaklar, agaç kayrıları taşladı.

Tauga menep barganda, yartı yulda ul Bahiranı oçrattı. Anıñ tirese östenä kungan irtänge çık tamçıları asıltaşlarga ohşap yaltırıy ide.

— Akela buldıra almadı, — dide pantera. — Anı kiçäge tönne ük ütererlär ide, läkin alarga sin dä kiräk. Alar sine kalkulıktan ezlädelär.

— Min sörelgän basuda buldım. Min äzer. Karale! — dide dä Maugli, baş oçına utlı çülmäk kütärde.

— Yarıy! Menä närsä: keşelär anda korı botak tıgalar, häm botaknıñ başında Kızıl Çäçäk päyda bula. Kurıkmıysıñmı?

— Yuk! Närsädän kurkıym min? Häzer iskä töşte: töş kenä bulmasa, äle büre tügel çagımda min yış kına Kızıl Çäçäk yanında yata idem, häm anda bik cılı da, rähät tä bula ide.

Ul könne irtädän kiçkä qadär Maugli mäğarädän çıkmadı — korı botaklar östi-östi, çülmäktäge utnı saklap utırdı. Nihayät, küñelenä oşagan korı tayak taptı. Kiçen mäğarägä Tabaki kilde. Bik tupas kına itep Kiñäşmä Kıyasına çakıruların äytkäç, Maugli kölep cibärde, häm anıñ şulay bertuktausız kölüen kürgän Tabaki kire çabıp kitte. Annarı Maugli kölä-kölä Kiñäşmägä taba yul tottı.

Tuplam başlıgı urını buş ikänne raslap, yalgızak büre Akela ber çittä yata, ä Şer-Han, üzeneñ ber kötü kuştannarın iyärtep, arlı-birle yöri ide. Bahira tez arasında kümerle çülmäk totkan Maugli yanına yattı. Barısı da cıyılıp betkäç, Şer-Han süz başladı. Ägär Akela köç-kuätendä bulsa, berkayçan da bolay avız açarga kıymas ide ul...

— Anıñ hakı yuk! — dip pışıldadı Bahira. — Şulay dip äyt. Ul bit et balası, şölläyäçäk.

Maugli sikerep tordı.

— İrekle Halık! — dip kıçkırdı ul. — Şer-Han Tuplam Başlıgımı ällä? Ällä yulbarıs bezneñ başlık bula alamı?

— Häzergä başlık urını buş bit, ä miña söylärgä kuştılar... — dide Şer-Han.

— Kem kuştı? — dide Maugli. — Bu itçe karşında tälinkä totarga bez ällä barıbız da şakalmı? Tuplam başlıknı üze saylar, bu çit-yat eşe tügel.

Aradan tavışlar işetelde:

— Avızıñnı yap, keşe balası!

— Söyläsen äydä! Ul bezneñ Zakonga buysındı! häm, nihayät, kartlaçlar ırıldap kuydı:

— Üle Büre söyläsen!

Tuplam Başlıgı auda korbanın ıçkındırgaç, anı "Üle Büre", dip atıy başlıylar. Döres, bu häldän soñ küp yäşise dä kalmıy inde anıñ.

Akela telär-telämäs kenä başın kütärde:

— İrekle Halık häm sez Şer-Han şakalları! Unike yıl buyı min sezne auga yörttem, häm sezneñ beregez dä kapkınga eläkmäde, gariplänmäde. Ä bu yulı min buldıra almadım. Monıñ häyläsen sez üzegez dä beläsez. Köçsezlegemne kürsäter öçen, minem karşıma tomrap torgan bolan kuıp kiterdelär. Bik osta eşlängän ide bu. Sez mine monda, Kiñäşmä Kıyasında, üterergä haklı, häm şuña kürä häzer sorıym da: aradan kaysıgız häzer yalgızak büreneñ başına citär? Çıgıgız. Dcungli Zakonı buyınça, minem beräm-beräm çıguıgıznı sorarga hakım bar.

Cavap işetelmäde. Akela belän soñgı sugışka çıgarga ber büreneñ dä kıyulıgı citmäde. Annarı Şer-Han ırıldap kuydı:

— Bu teşsez ahmaknıñ bezgä nik kiräge bar? Ul üze dä ülär? Ä menä keşe balası dönyada inde bik ozak yäşäde. İrekle Halık, ul başta uk minem tabış ide. Biregez anı miña. Şunıñ kubızına biyüegezne karap toru da cirängeç. Ul un yıl buyı dcunglinı bolgattı. Yä anı miña biräsez, yä min mäñge şuşında auga yörim, ä sezgä korı söyäk tä kaldırmıym. Ul — keşe, keşe balası, häm min anı canım-tänem belän küralmıym!

Şulçak Tuplamnıñ yartısınnan artıgı ulap kuydı:

— Keşe! Keşe! Keşe bezgä nigä kiräk? Üzenekelär yanına kitsen!

— häm avıllardagı bar halıknı bezgä karşı kütärsen!.. — dip kıçkırdı Şer-Han. — Yuk, miña biregez anı! Ul — keşe. Sezneñ beregez dä anıñ küzenä karıy almıy.

Akela yañadan başın kütärde dä bolay dip äytte:

— Ul bezneñ belän bergä aşadı, bezneñ belän bergä yokladı, bezneñ belän auga yörde. Ul ber tapkır da Dcungli Zakonın bozmadı.

— Şunıñ östenä, Tuplamga algan çakta, min anıñ öçen buyvol birdem. Buyvol bik arzan tormıy, ä Bahiranıñ namusı da yaklap sugışmaslık keçkenä närsä tügel, — dip, gacäyep yomşak tavış belän mırladı Bahira.

— Un yıl elekkege buyvol! — dip ırıldadı Tuplam. — Un yıllık söyäktä bezneñ ni eşebez bar?

— Ä birgän süzegez? — dide Bahira, ak teşlären ırcaytıp. — Sez yukka gına İrekle Halık dip atalmıysız bit!

— Ber genä keşe balasınıñ da Dcungli Halkı belän yäşärgä hakı yuk! — dip uladı Şer-Han. — Biregez anı miña!

— Ul böten yaktan da bezneñ tuganıbız, — dip dävam itte Akela. — Barı tik kanıbız gına ber tügel. Ä sez anı monda ütermäkçe bulasız! Çınnan da, min dönyada ozagrak yäşädem bugay! Kayberläregez yort hayvanı aulıy, ä ikençeläregez, işetüemçä, Şer-Han kotkısına iyärep, tönnären avıllarda balalar urlap yöri. Şuña kürä sezneñ kurkaklıgıgız miña kön kebek açık, häm menä häzer şul Kotannarga möräcäğat itäm dä. Min ozaklamıy ülärmen, minem tormışım häzer bernigä dä tormıy. Yuksa, anı keşe balası öçen kızganmas idem. Läkin Tuplam namusı hakına — sez anı başlık yukta onıtıp betergänsez inde — süz biräm: ägär dä keşe balasın isän-sau üzenekelär yanına cibärsägez, dönya belän bähilläşkän çagımda beregezgä dä kagılıp karamam. Sezneñ belän sugışıp ta tormam. Ä bu — Tuplamda, kim digändä, öç baş isän kala, digän süz. Şunnan artık berni dä eşli almıym, ägär bik teläsägez, sezne şul hurlıktan — Tuplamga Dcungli Zakonı buyınça kabul itelgän tuganıbıznı üterüdän — yolıp kalam.

— Ul bit keşe!.. Keşe!.. — dip uladı Tuplam.

häm Tuplamnıñ yartısınnan kübräge koyrıgı belän cirgä sukkalıy başlagan Şer-Han yagına çıktı.

— Häzer barısı da sinnän tora, — dide Bahira Maugliga. — Bezgä häzer sugışudan başka çara yuk.

Maugli, kulına çülmäk totkan kileş, torıp bastı. Annarı, iñbaşların yazıp kuygaç, Kiñäşmägä karap, avız açıp isnäde, läkin anıñ küñele açu katış üpkä belän tulı ide. Çönki bürelär anı yaratmauların, ğadätlärençä berkayçan da turıdan-turı äytmägännär ide.

— Äy, tıñlagız! — dip kıçkırdı ul. — Bu et ırlavınıñ bernigä dä kiräge yuk. Bügen sez miña ällä niçä tapkır keşe ikänemne äyttegez (ä min sezneñ belän gomerem buyına büre bulıp kalgan bulır idem), süzegezneñ çınlıgına hätta üzem dä ışandım. Min sezne "tugannar", dip tügel, ä keşelärçä, "et", dip atayaçakmın. Ni teläü-telämävegezne tıñlap ta tormıym, anısı — sezneñ eş tügel, minem eş! Keşe ikänemä çınlap ta ışansınnar, dip, min sezgä Kızıl Çäçäk alıp kildem. Ä sez, et balaları, annan kurkasız.

Ul çülmägen cirgä ırgıttı, utlı kümerdän korı mük kabınıp kitte dä yalkınlanıp yana başladı. Yalkın tellären kürgän Tuplam artka çigende. Maugli utka korı agaç tıktı, anıñ vak botakları kabındı da yanarga totındı. Annarı Maugli, utlı kisäüne baş oçında bolgıy-bolgıy, kurkudan sırtları kabarıngan bürelärne kua başladı.

— İ, kodrätlem, — dip pışıldadı Bahira. — Akelanı ülemnän kotkar. Ul härçak sineñ dustıñ ide.

Bervakıtta da rähim-şäfkat soramıy torgan kırıs Akela Maugliga yalvarulı karaş taşladı. Kara çäçläre iñbaşına qadär töşep torgan şärä Maugli utlı kisäü yaktısında basıp tora, häm anıñ tirä-yunendä külägälär bärgälänä ide.

— Şul-lay! — dide Maugli, aşıkmıy gına yak-yagına karangalap. — Sezneñ et ikänegezgä ışandım. Min üz halkım yanına kitäm. Tik alar minem halkım mikän? Häzer minem öçen dcungliga yul yabık, min sezneñ telne häm duslık hislären onıtırmın, läkin sezgä karaganda märhämätleräk bulırmın. Kanıbız urtak bulmaudan başka, min böten yaklap sezneñ tuganıgız idem, häm şuña kürä keşelär arasında keşe bulgaç, min sezne, sez mine satkan kebek, satmayaçakmın. — Ul ayagı belän uçakka tibep kuydı häm öskä oçkınnar çäçräde. — Bezneñ arada, ber Tuplam büreläre arasında, sugış bulmas. Läkin kitkänçe äcätne tülärgä kiräk.

Maugli buş küzläre belän utka karap utıruçı Şer-Han yanına kilde dä anıñ iyäk astındagı sakalınnan tottı. Berber häl bulmasın, dip, Bahira aña iyärde.

— Torıp bas, et! — dip kıçkırdı Maugli. — Keşe söylägändä basıp tor, yuksa, tireñne ötärmen!

Şer-Han kolakların yatkırdı, küzlären yomdı, çönki utlı kisäü aña bik yakın ide.

— Bu, avıl karagı, mine Kiñäşmädä ütermäkçe bulgan ide. Balaçakta miña ber kul suzıp karagan ide inde ul. Keşe bulgaç, etlärne menä şulay, menä şulay kıynıybız bez. Mıyıgıñnı gına selketep kara, Aksak, bugazıña Kızıl Çäçäk tıgarmın.

Ul utlı kisäü belän Şer-Hannıñ başına sukkaladı, ä kotı oçkan yulbarıs şıñşıy häm ıñgıraşa ide.

— Fu! Häzer ük ıçkın monnan, ötelgän mäçe! Tik isendä tot: Kiñäşmä Kıyasına ikençe kilgändä minem baş östendä Şer-Han tirese bulır... Menä häzer närsä... Akela üze telägänçä yäşäsen. Anı üterergä min sezgä röhsät itmim. Üzegezneñ et kenä ikänegezne onıtıp, ällä kem bulganday, tel asılındırıp monda bik ozak utırırsız, dip tä uylamıym. Menä niçek itep kuam min sezne! Tayıgız monnan! Içkınıgız!

Maugli dörläp yangan kisäü belän uñga-sulga seltände, häm tirelärenä oçkın töşkän bürelär yak-yakka kaçıp kittelär. Ozaklamıy kıyada Akela, Bahira häm Maugli yagına çıkkan unlap büre genä kaldı, häm şulçak, gomer bulmagança, Mauglinıñ eçenä ut kapkanday toyıldı. Anıñ sulışı buıldı, ul yılap cibärde, bite buylap yäş tamçıları agıp töşte.

— Närsä soñ bu? Närsä bu? — dide ul. — Minem dcunglidan kitäsem kilmi, üzemä ni bulganın üzem dä belmim. Ällä üläm mikän, Bahira?

— Yuk, Keçe Tuganım, bu — küz yäşe genä. Keşelärneñ şulay inde... — dide Bahira. — Häzer sin bäläkäy bala tügel, ä olı keşe buldıñ. Sineñ öçen bügennän başlap dcungliga yul yabık... Aksın alar, Maugli. Bu bit barı küz yäşläre genä.

häm Maugli, yöräge yarılır däräcägä citep, yıladı da yıladı. Bu anıñ gomerendä berençe tapkır yılavı ide.

— Häzer, — dide ul, — min keşelär yanına kitäm. Läkin başta min äniyem belän saubullaşırga tiyeş.

häm ul Ata Büre yäşägän mäğarägä bardı da, alarga başın törtep, yıladı, ä dürt büre balası kızganıç tavış belän uladı da uladı.

— Mine onıtmassızmı? — dip soradı Maugli.

— Ezdän yörer hälebez bar çakta, berkayçan da onıtmabız! — didelär büre balaları. — Keşe bulgaç, sin kalkulık itägenä kil häm bez sineñ belän tuygançı söyläşerbez, yä tönnären basuga çıgıp uynarbız.

— Tizräk kil! — dide Ata Büre. — İ, Akıllı Bakaçık, äniyeñ belän bez bik kart inde, tizräk kil.

— Tizräk kil, minem şärä ulım, — dide Ana Büre, — häm sine üz balalarıma karaganda da nıgrak yaratkanımnı onıtma.

— hiçşiksez kilermen, — dide Maugli. — Şer-Han tiresen Kiñäşmä Kıyasına salır öçen kilermen. Onıtmagız mine! Dcunglidagı bar halıkka äytegez: mine onıtmasınnar.

Maugli, yalgızı kalkulıktan töşep, üzängä, keşe dip atalgan serle can iyälärenä yul totkanda, tañ belenep kilä ide.

Kaa auga çıga

Monda söylängän hällär inde küptän, Maugli Sioniy Tuplamınnan kuılıp, Şer-Hannan üç algançı uk, buldı. Balu anı Dcungli Kanunına öyrätkän çaklar ide. Däü gäüdäle täkäbber sorı ayu şäkerteneñ säläten kürep kuandı, çönki büre balaları Kanunnıñ üz Tuplamnarına, üz ırularına kiräkle öleşen genä öyränälär dä: "Atlaganda tavış çıkmıy, karañgıda küz kürä, cil isüen kolak işetä, teşlär ütker häm ap-ak — bezneñ näsel menä şundıy ul", — digän süzlärne yatlagaç, ukıtuçıdan kaçıp kitälär. Läkin Maugliga, keşe balası bularak, bik küp belergä kiräk ide.

Kayçakta, dcunglida yörgändä, kara pantera Bahira üz dustınıñ hälen belergä kergäli. Ul mırlıy-mırlıy agaç astına yata da Mauglinıñ ayuga cavap birüen tıñlıy. Malay agaç başına suda yözgän kebek yahşı ürmäli, bik şäp yögerä, häm Kanun ukıtuçısı Balu aña urman-sunıñ bar kanunnarın: niçek itep çeregän botaknı tazasınnan ayırırga, agaçtagı küçkä oçrasañ, kırgıy bal kortlarına niçek itağatle itep süz katarga, töşke yokısın bülsäñ, botak arasındagı yarkanatka ni dip äytergä, suga çumgançı, başta niçek itep buadagı yılannarnı tınıçlandırırga ikänen añlattı. Dcungli halkı üzen borçıgannı ber dä yaratmıy, häm alarnıñ härkaysı andıy çakta östeñä taşlanırga gına tora. Maugli Çit Au avazın da bik nıklap öyrände. Ägär çit-yat cirdä auga çıksañ, cavap işetkänçegä hätle kabatlarga kiräk anı. Ul avaz: "Monda au kılırga röhsät itegez, minem tamagım aç", — digän mäğnäne añlata, häm aña: "Tamak yalı öçen — röhsät, kızık öçen bulsa — yuk!" — dip cavap birälär.

Maugliga bik küp närsäne yatlarga turı kilde, häm ul ber ük süzlärne yözär tapkır kabatlap, arıp-alcıp betä ide. Balu — bik taläpçän ukıtuçı. Bervakıt, tiyeşle cäzasın algan Maugli üpkäläp kaçıp kitkäç, Bahiraga:

— Keşe balası — keşe balası inde, aña Dcunglinıñ böten kanunnarın da belergä kiräk, — dip döres äytte ayu.

— Ul bik bäläkäy bit äle, — dide Bahira. Aña irek birsäñ, Mauglinı irkäçel itep beterer ide. — Şul keçkenä başka sineñ bar süzläreñ niçek sıyıp betsen, di?

— Dcunglida keçkenälärgä timilärme ällä? Niçek kenä tiyälär äle! Menä şuña kürä aña böten kanunnarnı öyrätäm dä, däresen onıtsa, az gına eläkterep tä alam.

— "Az gına!" Beläm min sineñ "az gına"ñnı, Timer Täpi! — dip mıgırdandı Bahira. — Sineñ "az gına"ñnan bügen anıñ böten bite kügärep betkän!

— Tomanalıgı arkasında hälaq buluga karaganda, baştanayak kügärep yörüe yahşırak, — dip, bik citdi itep cavap birde Balu. — Häzer min aña Dcunglinıñ İzge Süzlären öyrätäm. Bu süzlär anı, üz Tuplamınnan kala, böten närsädän: koşlardan häm yılannardan, dürt ayaklı böten cänlek-canvardan saklayaçak. Ägär şul süzlärne isendä kaldırsa, ul dcunglida teläsä kemnän yärdäm sorıy alaçak. Şundıy zur närsä öçen beraz gına täpäläü dä yarıydır bit?

— Yarıy, läkin üterä kürmä tagın. Ütmäs tırnaklarıñnı kayrarga ul bit siña agaç töbe tügel. Ä nindi İzge Süzlär ul? Çit-yattan yärdäm soragançı, min aña üzem bulışırmın, tik şulay da nindi süzlär ul? — häm Bahira, täpilären suzıp, üzeneñ korıç kebek zäñgärsu, kiskeçtäy ütker tırnaklarına karadı.

— Min Mauglinı çakıram, häm ul teläsä... äyter. Kil äle monda, Keçe Tuganım!

Östän malaynıñ üpkäle avazı işetelde:

— Başım bal kortı oyasıday şaulıy, — dide Maugli, üze agaçtan töşep, usal häm açulı tavış belän süzen dävam itte: — Min sineñ hakka kilmädem, simez kartlaç, Bahira hakına kildem.

— Ä miña barıber, — dide Balu. Açuı bik kilsä dä, sizdermäde. — Äydä, min bügen öyrätkän İzge Dcungli Süzlären Bahiraga äytep kürsät äle.

— Kaysı halıknıkın? — dip soradı Maugli, gorur yılmaep. — Dcunglida tellär küp bit. Min alarnıñ barısın da beläm.

— Beraz beläseñ, läkin siña ul gına citmi. Karale, Bahira, ukıtuçıga rähmätläre şul alarnıñ. Äle iñ mesken büre balasınıñ da kartlaç Baluga gıyleme öçen rähmät äytep kilgäne bulmadı. Äydä, Auçı Halık Süzen äyt äle, böyek ğalim.

— "Sez dä, min dä — ber kannan", — dide Maugli.

— Yahşı! Häzer — Koşlar Süzen.

Maugli, tilgän kebek sızgırıp, şul uk süzlärne kabatladı.

— Ä häzer — Yılan Halkı Süzlären, — dide Bahira. Cavap itep, berniçek tä añlatıp bulmıy torgan ısıldau

avazı işetelde, häm Maugli ayakların tıpırdattı, kulların çäbäkläde, annarı Bahiranıñ sırtına menep utırdı da, ükçäläre belän anıñ yaltıravık kara tiresenä tipkäli-tipkäli, yözenä ällä nindi kurkınıç kıyafätlär çıgarıp, ayunı ürtärgä totındı.

— Menä, menä! Eläkterüem buşka bulmagan, — dip yagımlı gına äytte sorı ayu. — Kayçan da bulsa mine iskä töşererseñ äle.

Häm ul Bahiraga taba borıldı da niçek itep dönyadagı bar närsäne belä torgan fil hathidan Yılan Halkınıñ İzge Süzlären soravın, hathinıñ niçek itep Mauglinı bua yanına su yılanınnan Yılan Süzlären öyränergä alıp baruın söyläde. Çönki Balu ul süzlärne üze äytä belmi ikän. İnde häzer Maugliga dcunglida berkem dä: yılannar da, koşlar da kurkınıç tügel.

— Ul häzer berkemnän dä kurıkmıy! — dide Balu, böten buyına suzılıp, gorur kıyafät belän yonlaç korsagına sukkalıy-sukkalıy.

— Üz näselennän başka... — dip pışıldadı Bahira, häm Maugliga: — Kabırgalarımnı kızgan, Keçe Tuganım! Nindi betmägän sikerü buldı inde bu? — dip kıçkırdı.

Maugli, üz süzenä kolak salsınnar, dip, inde küptännän Bahiranıñ yomşak yonın tartkalıy, aña ükçäse belän tibä ide. Nihayät, malaynıñ bar köçenä kıçkıruın işette alar.

— Häzer minem üz ıruım bulır, häm min könnär buyı alar belän agaç başında yörermen!

— Tagın nindi ahmaklık uylap taptıñ? — dip soradı Bahira.

— Annarı Balu kartlaçka agaç botakları ırgıtırbız, östenä pıçrak çäçärbez. Alar miña väğdä birde inde... Ay!

— Menä! — Valunıñ alagayım olı täpiye Mauglinı pantera sırtınnan sıpırıp töşerde, häm ayunıñ algı täpiläre arasına eläkkän Maugli kartlaçnıñ açuı çıkkanın añlap aldı. — Maugli, — dide Balu, — sin Bandar-Lognıkılar belän, Maymıl Halkı belän, söyläşteñme?

Maugli Bahiraga karadı — ul da açulanmıymı, yänäse — häm panteranıñ zöbärcät tösle kırıs küzlären kürde.

— Sin Maymıl Halkı yanına, bernindi Zakon belmägän, ni eläksä, şunı aşagan sorı maymıllar yanına, yöriseñme? Niçek oyat tügel!

— Balu minem başka suktı, — dide Maugli (ul äle haman çalkan yata ide), — häm min kaçıp kittem. Ä sorı maymıllar agaçtan töşep mine yuattılar. Bütännärneñ ise dä kitmäde. — häm ul sulkıldap kuydı.

— Maymıl Halkınıñ kızganuı! — dip pırhıldadı Balu. — Tau yılgasınıñ tınıçlıgı! Cäyge esseneñ ciläslege! Ä annarı ni buldı, keşe balası?

— Ä annarı... annarı alar miña çiklävek, törle tämle äyberlär birdelär, ä annarı tugannarı ikänemne, barı tik koyrıgım gına yuklıgın häm kayçandır alarnıñ başlıgı bulasımnı äyttelär.

— Alarnıñ başlıgı bulmıy, — dide Bahira. — Aldaşa alar. Härçak aldaşa.

— Alar mine bik yarattılar, tagın kilergä kuştılar. Nişläp sez mine ber dä Maymıl Halkı yanına alıp barmadıgız? Alar minem şikelle ike ayakta yöri. Alar katı täpilären bolgap sugışmıy. Alar kön buyı uynıy gına... Cibär mine, yöntäs Balu, cibär! Min tagın alar yanına uynarga baram.

— Tıñla, keşe balası! — dide ayu. Anıñ tavışı ayaz könne kük kükrägändäy bulıp işetelde. — Min sine Dcungli Kanunına öyrättem. Ul Kanun — agaç başında yäşäüçe Maymıl Halkınnan başka, dcunglidagı bar halıklarga urtak. Maymıllarnıñ Kanunı yuk. Alarnıñ üz telläre yuk, bar süzläre — urlangan süzlär: agaç başında sagalap, tıñlanıp utıralar da şunda işetkän süzlärne söyläp yörilär. Alarnıñ yolası — bezneñ yola tügel. Alar başlıksız yäşi. Alar ber närsäne dä häterdä saklamıylar. Üzlären böyek halık, dip, dcunglida böyek eşlär maytarabız, dip uylap, bertuktausız söylänälär, maktanalar, ä üzläre, ber çiklävek özelep töşsä, dönyaların onıtıp kölä başlıylar. Dcunglida berkem dä alar belän aralaşmıy.

Maymıllar eçkän cirdä bez su eçmibez, maymıllar yörgän cirgä yörmibez, alar au kılgan cirdä au kılmıybız, alar ülgän cirdä ülmibez. Bandar-Lognıkılar turında minnän berär süz işetkäneñ buldımı?

— Yuk, — dip pışıldadı Maugli, çönki, Balu süzen betergäç, urman tıp-tın kaldı.

— Dcungli Halkınıñ alarnı beläse dä kilmi häm berkayçan da alarnı telgä almıy. Alar bik küp: barısı da usal, pıçrak, oyatsız häm barı tik Dcungli Halkın üzlärenä karatu turında gına uylap yöri. Läkin çiklävek ırgıtsalar, östebezgä pıçrak çäçsälär dä, bez alarnı kürmägängä salışabız.

Ul süzlären äytep tä betermäde, agaç başınnan çiklävek yañgırı häm korı botaklar koyıldı, yugarıdan yütällägän, çinagan, agaç şıgırdagan tavışlar işetelde.

— Maymıl Halkı belän aralaşu tıyıla, — dide Balu, — Kanun buyınça tıyıla. Onıtma monı!

— Äye, tıyıla, — dide Bahira. — Balu sine bu turıda kisätkänder, dip uylagan idem min.

— Min?.. Min? Şul dcungli aktıkları belän duslaşır, dip, başıma da kilmägän ide. Maymıl Halkı! Tfü!

Tagın alarnıñ baş östenä çiklävek yañgırı sibelde, häm ayu belän pantera, Mauglinı alıp, kaçıp kittelär. Balu maymıllar turında döresen söyläde. Alar agaç başında yäşi, ä cänlek-canvarlar öskä bik siräk kütärelep karıy häm şuña kürä Dcungli Halkına maymıllar belän oçraşırga turı kilmi ide. Ä inde maymıllar kulına avıru büre yäisä yaralı yulbarıs, yä ayu eläksä, alar hälsez cänlekne tilmertep beterälär, kızık öçen tayaklar, çikläveklär ırgıtalar, şulay itep üzlären kürsätmäkçe bulalar. Alar, mäğnäsez cırlar cırlap, tavış kuptaralar, Dcungli Halkın agaç başına sugışırga çakıralar, yuk kına närsä öçen dä üzara gauga kütärälär häm böten Dcungli Halkı küz aldında teläsä kayda maymıl mäyete kaldıralar. Alar inde küptännän üz başlıkların saylarga, üz kanunnarın häm goref-gadätlären buldırırga cıyınalar, läkin, häterläre kıska bulganga, berni dä kıla almıylar, häm, nihayät, alar: "Maymıl Halkı bügen ni uylasa, irtägä böten dcungli şulay uylar", — digän äytem çıgardılar da şunıñ belän tınıçlandılar. Ber cänlek tä alar yanına menä almıy, beräü dä alarga iğtibar itmi ide, häm şuña kürä Maugli üzläre belän uynıy başlagaç, bik tä söyende alar, ä Valunıñ moña açuı çıktı.

Alarnıñ bütän maksatı yuk ide — maymıllarnıñ berçakta da maksatı bulmıy, — tik aralarınnan berse üzençä kızıklı närsä uylap taptı. "Maugli çıbıklardan ürep cil ışıklagıç yasıy ala, häm, ägär malaynı kulga töşersäk, bu hönärne maymıllarga da öyräter, şulay itep anıñ böten ıruga faydası tiyär", — dide ul. Bilgele, Maugli, utın kisüçe malayı bularak, küp närsäne belä, niçek kilep çıkkanın üze dä belmiçä, korı-sarıdan oya yasap kuya ide. Ä küzätep torgan Maymıl Halkı monı kızık uyın, dip uyladı. Maymıllar inde bu yulı anı çınnan da üzläreneñ başlıkları bulır, häm alar dcunglida iñ akıllı halıkka äylänerlär, barçasınıñ iğtibarın cälep itärlär, barçası alardan könläşer, dip uyladılar. Häm alar, töşke yal vakıtı citkänçe, Balu belän Bahira artınnan sizdermi genä iyärep bardılar.

Maugli, monnan soñ Maymıl Halkı belän aralaşmaska süz birep, pantera belän ayu arasına yoklarga yattı. Bik tä oyalgan ide ul.

Häm yokı aralaş ul üzeneñ iñbaşlarında kemneñder katı, köçle kulların toydı, bitenä agaç botakları sugıldı, ä annarı asta çaykalıp torgan cirne, bar köçenä ükerüçe Valunı, ak teşlären ırcaytıp sikerä-sikerä agaçka ürmäläüçe Bahiranı kürep, gacäpkä kaldı. Maymıllar, tantanalı ükerep, Bahira menä almastay neçkä botakka sikerdelär.

— Ul bezgä karadı! Bahira bezne kürde! Böten dcungli bezneñ citezlekne häm akıllı ikänebezne kürep soklana! — dip kıçkırdı maymıllar.

Annarı alar tagın alga ırgıldılar, ä maymıllarnıñ agaç başında niçek yögergännären söyläp-añlatıp kına bulırlık tügel. Anda alarnıñ üz sukmakları häm yul çatları, cir östennän ille, citmeş, kayçakta hätta yöz fut biyeklekkä kütärelä torgan urınnarı bar, häm maymıllar, kiräk bulsa, şul yulları buylap tönlä dä säyähät itä alalar. İke iñ köçle maymıl Mauglinı kultık astınnan eläkterep aldı da yegermeşär futlı adımnar belän agaç başınnan çabıp kitte. Üzläre genä bulsalar, ike märtäbä tizräk barırlar ide, läkin malaynıñ avırlıgı alarnıñ yöreşen akrınayttı. Başı äylänsä dä, Maugli üzläreneñ şulay tiz çabularına soklanıp bardı. Bik yırakta, asta, küzenä çagılgan cir anı kurkıttı, ber agaçtan ikençesenä sikergändä yöräge tibüdän tuktaganday buldı. Älege ike sakçı anı şulkadär biyek alıp mende ki, alar totıngan näzek botaklar sıgılıp şıtırdadı. Maymıllar poşkırıp-yötkerep tagın aska ırgıldılar da kulları-ayakları belän yänäşädäge agaçnıñ askı botaklarına asılınıp kaldılar. Maçtaga mengän keşe tirä-yündä iksez-çiksez okean kürgän kebek, vakıt-vakıt Mauglinıñ küz aldında yäşel dcungli diñgeze çagıldı, annarı bitenä yafrak-botaklar sugıldı, häm ul üzeneñ sakçıları belän cirgä töşep citä yazdı. Şulay sikerä-çaba, uhıra-şatırdıy böten maymıl kabiläse, äsir Mauglinı kütärep, üz yulları buylap çaptı.

Baştarak ul üzen töşerep cibärerlär, dip kurıktı, annarı karşı torıp bulmasın añlagaç, uylana başladı. İñ elek üze turında Bahira belän Baluga häbär cibärergä kiräk. Läkin Mauglinıñ dusları bik artta kaldı. Asta agaç yabaldaşlarınnan başka berni kürenmi, şuña kürä ul öskä kütärelep karadı. Bik biyektä, dcungli östendäge zäñgär küktä, kemneñder dönya belän bähilläşüen kötep, Çil atlı tilgän böterelä. Çil maymıllarnıñ nider alıp baruın kürde dä, aşarga yaraklı närsä tügel mikän, dip, askarak töşte. Maymıllarnıñ agaç yabaldaşları buylap Mauglinı kütärep baruların kürgäç, ul gacäplänüdän sızgırıp kuydı, häm İzge Tilgän Süzen işette: "Sin dä, min dä — ber kannan!" Malay çaykalıp torgan yabaldaşlar arasına kerep yugaldı, läkin Çil tiz genä yänäşädäge agaç yanına kilep ölgerde, häm anıñ küz aldında tagın malaynıñ koñgırt yöze päyda buldı.

— Minem yulnı karap kal! — dip kıçkırdı Maugli. — Sioniy Tuplamındagı Baluga häm Kiñäşmä Kıyasındagı Bahiraga häbär it!

— Kemnän, Tuganım? — Anıñ turında işetkäne bulsa da, Çilneñ Mauglinı moña qadär kürgäne yuk ide äle.

— Baka Mauglidan. Mine Keşe Balası, dip atıylar! Yulımnı karap ka-al!

Soñgı süzlären ul havada oçıp barışlıy kıçkırdı. Çil aña ım kaktı da tuzan börtege hätle bulıp kalgançı öskä kütärelde häm ütken küzläre belän çaykalıp torgan agaç yabaldaşları arasınnan oçuçı Maugli sakçıların küzätte.

— Yırak kitä almaslar, — dide ul kölemseräp. — Maymıllar başlagan eşlären berçakta da yırıp çıga almıylar. Bu Bandar-Dognıkılar härçak nindi dä bulsa yaña şögıl uylap tabalar. Läkin bu yulı, ägär küzlärem sukır bulmasa, bälagä tarır alar: Balu koş balası tügel bit, Bahira dä, belgänemçä, käcä genä aulap yörmi. Täpilären cıyıp, havada çaykalıp oçkanda şulay uyladı ul.

Ä bu vakıtta Balu belän Bahira kaygıdan häm açudan nişlärgä belmi ide. Bahira agaçnıñ iñ-iñ oçına mende. Anıñ berçakta da bolay biyek mengäne yuk ide äle: ayak baskan botaklar avırlıktan sınıp çıktı, häm tırnakları belän agaç kayrısın kayızlap, ul aska şuıp töşte.

— Nigä Mauglinı saklamadıñ sin? — dip mıgırdandı ul alpan-tilpän kilep maymıllar artınnan çapkan Baluga. — Üzen saklap kala almagaç, anı ütergänçe kıynaudan ni fayda?

— Tizräk! Äy, tizräk! Bez... bez... bälki alarnı kuıp citärbez! — dide Balu, mışnıy-mışnıy.

— Şuşı yögerüeñ belänme? Yaralı sıyırnı da tota almıysıñ sin. Äy, Kanun ukıtuçısı, balalar cäfalauçı, bolay ava-tünä barsañ, ber mil ara uzgançı uk şartlıysıñ sin. Utır da yahşılap uyla! Berär närsä kılırga kiräk. Kuışıp yörer çak tügel. Yannarına yakın barsak, alarnıñ Mauglinı cirgä taşlauları bar.

— Arala! Vau! Kütärep barudan tuygan bulsalar, alar inde, bälki, malaynı taşlagannardır da! Bandar-Lognıkılarga ışanırga yarıymıni! Başıma yarkanat kaplansın minem! Aşarıma çeregän söyäktän başka närsä kürmim! Mine kırgıy bal kortları oyasına salıgız — ütergänçe çaksınnar, gäüdämne Sırtlan belän bergä kümegez! İñ bähetsez cänlek min! Ara-lala! Va-u-u! İ, Maugli, Maugli, nigä dip sine Maymıl Halkınnan saklamadım, nigä haman başıñnı töydem? Ul kıynauga anıñ başınnan menä näq bügengä kiräkle akılı oçıp çıkkandır, malay häzer dcunglida beryalgızı, citmäsä, İzge Süzlärne dä onıtkandır!

Balu täpiläre belän başın koçakladı da ıñgıraşa-ıñgıraşa böten gäüdäse belän çaykala başladı.

— Äle küptän tügel genä miña bar süzlärne dä döres äytte ul, — dide, usal itep, Bahira. — Balu, sineñ hätereñ tomalangan, üz-üzeñä hörmäteñ betkän. Ägär dä min, kara pantera, dikobraz Sahi tösle yomgak kebek bögärlänep, ulıy-ulıy tägäräp yörsäm, dcunglida ni uylarlar ide?

— Dcunglinıñ närsä uylavında minem ni eşem bar! Malay bälki ülgänder dä inde!

— Ägär alar kızık öçen anı agaçtan taşlamasalar häm eç poşkannan başına citmäsälär, küñelem tınıç minem. Ul akıllı, ukımışlı, ä iñ möhime — anıñ küz karaşınnan böten dcungli kurka. Tik şulay da (monısı — iñ naçarı) ul Bandar-Dognıkılar kulında, ä alar, agaç başında yäşägängä, dcunglida berkemnän dä kurıkmıylar. — Bahira uyçan kıyafät belän algı täpiyen yaladı.

— Añgıra da inde min! İ añgıra, kapkorsak, tamır tıgınuçı! — dip ıñgıraştı Balu häm kinät kenä turayıp, östen kaktı. — Kırgıy fil hathi: "härkemneñ kurkır närsäse bar", — dip döres äytä. Bandar-Dognıkılar Kaadan, tau yılanınnan, kurka bit. Kaa agaç başına maymıllardan kim ürmälämi. Tönnären alarnıñ balaların urlıy ul. Anıñ isemen işetä başlauga uk, kabahät koyrıkları kaltırıy başlıy. Kittek, anıñ yanına!

— Kaa bezgä niçek yärdäm itär ikän? Ul bezneñ näseldän tügel, çönki anıñ ayakları yuk, küzläre dä usalnıñ usalı, — dide Bahira.

— Ul bik kart häm häyläkär. Şunıñ östenä, härçak aç ta, — dide Bahira, ömet belän. — Ällä niçä käcä väğdä itäbez aña.

— Tamagı tuygaç, ay buyı yoklıy ul. Bälki häzer dä yoklıydır, annarı, uyau bulsa da, bezneñ käcägä kızıkmavı bar.

Bahira Kaanı naçar belä häm şuña kürä aña şiklänep karıy ide.

— Ul çakta ikäüläp künderer idek anı, kart sunarçını. Şulçak Balu töse uñgan sırtı belän Bahiraga ışkındı,

häm alar ikäüläp tau yılanı Kaanı ezlärgä kittelär.

Buar yılan üzeneñ yaña kabıgına soklanıp, böten buyına suzılgan kileş, kıya östendä yata ide. Soñgı un köndä ul, berkaya da çıkmıyça, kabıgın alıştırdı. Anıñ zur tupıyk başı arlı-birle yöri, utız futlı gäüdäse, ällä nindi kıyafätlärgä kerep, töyennär yasap, bötärlänä, tämle azık ömet itkän tele irennären yalap-yalap ala.

— Ul tamagın tuydırmagan äle, — dide Balu, yılan sırtındagı körän katış sarı töstäge çuar bizäkne kürgäç, häm ciñel sulap kuydı. — Sak bul, Bahira! Kabıgın alıştırgaç, küze naçar kürä anıñ, östeñä taşlanırga gına tora.

Kaanıñ agulı teşläre yuk, — agulı yılannarnı, kurkaklıkları öçen, canı söymi anıñ, — läkin inde berärsen üzeneñ ğalämät zur bocralarına kiterep kıssa, isän kalam, dimäsen.

— Yahşı au telim sezgä! — dip kıçkırdı Balu, art ayaklarına çügäläp.

Üz näselendäge bar yılannar kebek, Kaa kolakka beraz sagrak ide häm bu yulı da işetmäde. Ul bocralanıp başın tübän ide dä sikerergä äzerlände.

— Barıbızga da yahşı au telim! — dip cavap birde ul annarı. — İ-hi, Balu! Nişliseñ monda? Yahşı au siña, Bahira! Aradan berärebez tamak yalgap alsa, naçar bulmas ide. Yakın-tirädä örketelgän koş-kort yukmı? Bolan yä, hiç bulmasa, käcä kürenmime? Eçem, kipkän koyı tösle, buş minem.

— Bez au kılıp yöribez, — dip, ise kitmi genä äytte Balu. Kaanıñ kuzgaluga bik avır ikänen belä häm şuña kürä aşıktırmıy ide ul.

— Ä miña sezneñ belän barırga mömkinme? — dip soradı Kaa. — Sezgä ber tapkır artık seltänü berni tormıy bit, Bahira, Balu, ä min... ä miña, maymıl eläkmäsme, dip, könnär buyı urman sukmagın sagalap utırırga, yä tön urtasında agaç başına ürmälärgä kiräk. Ps-s-şou! Urman häzer min yäş çaktagı tösle tügel. Böten cirdä çerek-çarık ta korı botaklar gına!

— Gäüdäñ bik avırayganga şulay toyıladır ul, bälki? — dide Balu.

— Äye, gäüdäm şaktıy zur... şaktıy zur, — dip cavap kaytardı Kaa, gorurlanıp. — Tik şulay da häzerge yäş agaçlar bernigä yaramıy. Soñgı tapkır auga çıkkanda min az gına yıgılmıy kaldım, koyrıgım belän nıgıtıp totınmaganmın da, şuña agaçtan şuıp töşep, tavış çıgardım. Bu tavışka Bandar-Lognıkılar uyanıp, mine iñ yaman süzlär belän süktelär.

— Ayaksız sarı cir kortı! — dip, isenä töşergändäy, mıyık astınnan pışıldadı Bahira.

— Ssss! Mine şulay atıymıni alar? — dip soradı Kaa.

— Küptän tügel bezgä şulayrak kıçkırdı alar. Ä bez alarga ber çakta da iğtibar itmibez bit. Ni genä söylämi üzläre! İmeşter, sineñ böten teşläreñ koyılıp betkän, imeşter, sin käcä bätiyennän zurrak cänlekkä totınırga kıymıysıñ. Şulkadär oyatsız aldalıy bu maymıllar, imeşter, sin käcä täkäse mögezennän kurkasıñ, — dip, yalagay tavış belän dävam itte Bahira.

Elan, bigräk tä Kaa kebek häyläkär kart buar yılan, berkayçan da üzeneñ açuı çıkkanın sizdermäs, läkin Balu belän Bahira anıñ tamak astındagı ere muskullarınıñ yögereşä başlavın kürep tordılar.

— Bandar-Dognıkılar au urının alıştırdı, — dide ul, tınıç kına. — Bügen koyaşta kızınıp yatkanda, alarnıñ agaç başında çinaşkanın işettem.

— Bez... bez häzer Bandar-Lognıkılarnı kuıp barabız, — dide Balu häm süzennän buılıp kaldı. Çönki maymıllarga eşe töşüen gomerendä berençe tapkır tanuı ide anıñ.

— häm, bilgele, şundıy ike auçı — dcungli başlıkları — Bandar-Lognıkılar ezennän yukka gına barmıydır, — dide Kaa, itağatle genä. Bu serne beläse kilep, eçe yansa da, sizdermäde ul.

— Döres, min barı tik Sioniy Bürelärenä Kanun ukıtuçı ber kartlaç kına, — dip başladı Balu. — Kayçagında akılsızlık ta eşläp kuyam. Ä menä Bahira...

— ...Bahira inde, — dip, anıñ süzlären oçlap kuydı da kara pantera, teşlären şakıldatıp avızın yomdı. Anıñ baş biräse kilmi ide. — Eş menä närsädä, Kaa: ul çiklävek karakları häm palma kortkıçları bezdän keşe balasın urlap kittelär. Bälki, ul malay turında işetkäneñ bardır?

— Sahi miña Büre Tuplamına kabul itelgän keşe balası turında söylägän ide, läkin min ışanmadım. Sahi ber kolagı belän genä tıñlıy da annarı işetkänen señderep yata bit ul.

— Sahi döres äytkän. Andıy balanıñ dönyada bulganı yuk ide äle, — dide Balu. — Ul — iñ yahşı, iñ akıllı, iñ kıyu ukuçım. Şuşı keşe balası Balu isemen böten dcungliga tanıtır äle. Şunıñ östenä, min... bez... yaratabız anı, Kaa!

— Ts! Ts! — dide Kaa, başın uñga-sulga borgalap. — Yaratunıñ ni ikänen miña da tatırga turı kilgäne bar. Ällä nilär söyli alır idem min sezgä.

— Monısın soñrakka, berär ayaz töngä kaldırıp torıyk. Tamak tuk çakta tıñlasañ, ütemleräk tä bulır ul, — dip, tiz genä cavap kaytardı Bahira. — Keşe balası häzer Bandar-Lognıkılar kulında, häm, belgänebezçä, alar dcunglida barı tik ber Kazdan gına kurkalar.

— Alar minnän genä kurka! häm yukka tügel, — dide Kaa. — Tel bistäläre, maktançık häm añgıra tel bistäläre ul maymıllar! Sezneñ keşe balagız alardan yahşılık kötmäsen. Alar çiklävek özälär dä, aşap tuygaç, cirgä ırgıta başlıylar. Alar köne buyı agaç botagı belän ävärä kilälär, — şunnan başka yäşi almıylar diyärseñ, — ä annarı, ber kiräkmägängä, anı urtalay sındıralar. Keşe balasınıñ eşe şäptän tügel. Citmäsä, alar mine... sarı balık, dip atagannar bugay.

— Kort, kort, cir kortı! — dide Bahira. — Annarı tagın ällä nindi kuşamatlar takkannar. Kabatlap äytergä dä oyat.

— Akılga utırtırga kiräk alarnı, kem turında söylägännären belsennär! Aas-ssp! İslärenä töşerergä kiräk! Keşe balasın kaysı yakka alıp kitte alar?

— Monısın dcungli gına belä. Minemçä, könbatışkadır, — dide Balu. — Bez sin beläsender, dip uylagan idek, Kaa.

— Minme? Kayan belim? Min alarnı yulımda oçrasalar gına eläkteräm, maymıl artınnan da, yäki bua bakası artınnan da österälep yörmim. Hsss!

— Öskä, öskä! Öskä, öskä! Öskä kara, Balu!

Balu, bu avaznıñ kayan işetelgänen belü öçen, öskä kütärelep karadı häm, koyaşta yaltıragan kanatların cilpep, aska taba töşüçe Çil atlı tilgänne kürde. Yoklarga küptän vakıtı citkän bulsa da, Çil dcungli buylap ayunı ezläp yöri ide.

— Ni buldı? — dip soradı annan Balu.

— Min Bandar-Lognıkılar yanında Mauglinı kürdem. Ul sezgä häbär itärgä kuştı. Min alarnıñ kitkän yulın karap kaldım. Bälki alar anda — ber tön, bälki un tön kunar, bälki ber säğattän ük yulga kuzgalırlar. Min yarkanatlarga tönlä artlarınnan küzätep barırga kuştım. Menä şuşı eş yöklängän ide miña. Uñışlı au telim sezgä!

— Tuk tamak häm tatlı yokı telibez siña, Çil! — dip kıçkırdı Bahira. — Min sine onıtmam, tilgännär-tilgäne, auga çıkkaç, üzeñä böten ber baş kaldırırmın!

— Häy, niye bar anıñ! Malay miña İzge Süzne äytte. Aña yärdäm itmi bulmıy bit inde! — häm Çil urman östendä ber tügäräk yasadı da oyasına taba oçıp kitte.

— Ul ni äytergä kirägen onıtmagan! — dip söyende Balu.

— Menä siña: üze şundıy bäläkäy, ä üze Koşlarnıñ İzge Süzen onıtmagan, citmäsä, maymıllar agaç başınnan österägändä isenä töşergän bit äle!

— Bu süz bik nık señgän anıñ häterenä! — dide Bahira.

— Min dä keşe balası belän gorurlanam, läkin häzer Salkın Oyaga aşıgırga kiräk.

Bu urınnıñ kayda ikänen härkem belsä dä, anda cänleklärneñ bik siräge genä bulganı bar. Çönki Salkın Oya dip urman kuyılıgında çumıp utırgan iske, taşlandık şähärne atıylar, ä cänlek-canvar kayçandır keşe yäşägän cirdä oya korırga yaratmıy. Kırgıy kaban yäşäsä genä inde, äle anda da kötüläre belän tügel, yalgızı gına. Maymıllar da bu tirädä yış bulmıy. Gomumän, üz-üzen hörmät itkän ber can iyäse dä ayak atlamıy monda. Barı tik, korılık çıgıp, yarım cimerek koyılarda beraz su kalgan çakta gına kilep çıksa-çıga alar.

— Bar köçkä çapsak, yartı tönlek yul bu, — dide Bahira. Valunıñ şunduk küñele töşte.

— Min bar köçemä yögerermen, — dide ul, borçılıp.

— Bez sineñ köygä bara almıybız. Arttan kalma, Balu. Kaa belän miña aşıgırga kiräk.

— Dürt ayaklı bulsañ da, sinnän kalışmam, — dip kırt kiste Kaa.

Balu başta kalışmaska tırışkan ide dä, läkin tizdän häl cıyarga utırdı, häm Bahira anı kaldırıp alga çaptı. Kaa däşmäde, läkin Bahira niçek tiz cildersä dä, alagayım zur yılan anıñ artınnan kalmadı. Tau yılgası yanına kilep citkäç, Bahira, su aşa sikerep, anı uzıp kitte, ä Kaa başın yugarı kütärep yözep çıktı. Läkin tigez cirdä yılan Bahirädan kalışmadı.

— Üzemne irekkä çıgargan yozak belän ant itäm, şäp çabasıñ sin! — dide Bahira, eñger-meñger töşkäç.

— Tamagım açtı, — dide Kaa. — Citmäsä, alar mine çuar baka dip atadı bit.

— Kort, kort, sarı cir kortı, dip!

— Barıber inde. Äydä, aşıga töşik. — häm Kaa, ütken küze belän iñ turı yulnı saylıy-saylıy, cir buylap şuıştı.

Salkın Oyadagı Maymıl Halkı Mauglinıñ dusları turında uylap ta karmadı. Alar malaynı taşlandık şähärgä österäp alıp kildelär dä häzer şuña söyenep betä almıylar ide. Mauglinıñ äle berkayçan da hind şähären kürgäne bulmadı. Şuña kürä, härabälärdän genä torsa da, ul aña gacäyep mähabät häm serle bulıp kürende. Bu şähärne inde bik küptännän ber kenäz täbänäk kenä kalkulık östenä saldırgan. Äle häzer dä cimerek kapkaga taba suzılgan taş yulnı şäylärgä bula. Kapkanıñ kügärgän kügännärendä çerek agaç kisäkläre asılınıp tora. Divar östendä agaçlar üsep utıra, stena kirtläçläre cimerelep töşep çelpärämä kilgän, ürmä agaçlar, mıltık atar öçen yasalgan tişeklärdän üsep çıgıp, cirgä qadär asılınıp töşkän.

Kalkulık östendä tübäsez zur saray tora. Anıñ fontanındagı, işegaldındagı märmärläre çatnap, müklänep betkän, elek kenäz filläre basıp torgan işegaldı plitälären yäş agaçlar yak-yakka ayırgan, öskä kütärgän. Saray artında ber-ber artlı tezelep kitkän tübäsez yortlar karañgılık tulgan buş käräzgä ohşap kalgan; zamanında izge sanalgan taş balbal dürt yul kiseşkän mäydanda aunap yata; kayçandır koyı bulgan uram çatlarında çokırlar häm uyımnar gına kalgan, gıybadäthanälärneñ tuzgan gömbäzläre çitenä kırgıy incir kuakları üskän. Maymıllar bu urınnı üz şähärläre dip sanıy häm, imeş tä, urmanda yäşägännäre öçen, Dcungli halkın küralmıy ide. Tik şulay da üzläre älege binalarnıñ ni öçen citkerelgänen häm alarnıñ ni hacätkä kiräklegen belmilär. Alar kenäzneñ kiñäşmälär zalındagı küperçekkä tügäräklänep utıralar da ber-bersennän borça ezlilär häm "keşele" uynıylar: öygä yögerep kerälär dä tagın yögerep çıgalar, ştukaturka kisäklären, törle çüp-çarnı poçmakka taşıylar da annarı kaya yäşergännären onıtalar; üzara sugışalar, kıçkırışalar, annarı kenäz bakçasına uynarga çabalar, barı tik kızık öçen, cimeşläre, çäçäkläre niçek özelep töşkänne karau öçen, äflisun agaçların, göläp kuakların selketälär. Alar saraydagı böten yullarnı, karañgı koridorlarnı häm bülmälärne urap çıgalar, läkin närsä kürgän-kürmägännären hiç tä häterdä kaldıra almıylar, häm, üzlären çıp-çın keşegä sanap, yäisä yalgız gına, yäisä parlap, yäisä kötüläre belän, maktanışa-maktanışa selkenep yörilär. Alar sulıklardagı sunı bolgatıp beterälär, annarı su öçen üzara sugışalar, ä annarı kötüläre belän şähär buylap:

— Dcunglida Bandar-Lognıkılardan da akıllırak, yahşırak, citezräk, köçleräk häm insaflırak halık yuk! — dip kıçkırıp yörilär.

Annarı böten kılanışların ör-yañadan kabatlıy başlıylar, häm barı şähärdän tuygaç kına agaç botaklarına menep kitälär, tik äle haman da Dcungli Halkı barıber üzlärenä iğtibar itär, dip ömetlänälär.

Dcungli Zakonnarı buyınça tärbiyälängän Maugli mondıy tormışnı añlamıy häm bu aña oşamıy da ide. Maymıllar anı Salkın Oyaga kiçkırın alıp kildelär häm, yoklarga yatası urınga, kulga-kul totınışıp biyergä häm üzläreneñ mäğnäsez cırların cırlarga totındılar. Aradan ber maymıl üz dusları karşında notık tottı häm Mauglinı äsir algan könnän Bandar-Lognıkılar tarihında bik zur üzgäreşlär başlanaçagın äytte: "Maugli bezgä çıbıktan cilışıklagıç ürergä öyräter", — dide ul.

Maugli lianalar cıydı da ürergä totındı, maymıllar anıñ här häräkäten kabatlarga tırıştılar, läkin berniçä minuttan tuyıp, ber-berseneñ koyrıgınnan tartışa, yütälli, dürt ayaklap sikergäli başladılar.

— Minem aşıysım kilä, — dide Maugli. — Bu cirlärdä min çit-yat sanalam — miña aşarga kiteregez, yä au kılırga röhsät itegez.

Egerme-utız maymıl çiklävek häm kırgıy cimeş alıp kilergä çaptı, läkin alar yulda sugışıp kittelär. Mauglinıñ käyefe kırıldı, açuı çıktı. Buş uramnar buylap Çit Au Avazı salıp yörsä dä, aña cavap birüçe bulmadı, häm ul bik naçar urınga elägüen añladı.

"Bandar-Lognıkılar turında Balu söylägän süzlärneñ bötenese dä döres ikän, — dip uyladı ul, — alarnıñ Kanunı da, Au Avazı da, başlıkları da, gomumän, mäğnäsez süzläre häm karak täpilärennän başka, ber niläre dä yuk. Ägär mine monda ütersälär, yä açtan ayak suzsam, üzem ğayeple. Şulay da berär cayın tabarga häm üz dcungliyema kaytırga tırışırga kiräk. Bilgele, Baludan eläger, läkin Bandar-Lognıkılar belän yülär satıp yörgänçe, kıynaluıñ yahşırak".

Şähär stenası yanına kilügä, maymıllar anı kire österäp alıp kittelär häm, Mauglinıñ nindi bähetle ikänen äytep, çemetergä totındılar, şulay itep üzlären yarattırmakçı buldılar. Ä ul teşlären kıstı da ber süz däşmäde, tik şulay da böten köçlärenä çinaşuçı maymıllar artınnan bakçaga çıktı. Anda yañgır suı belän yartılaş tulı sulık häm kenäz hatınnarı öçen ak märmärdän citkerelgän yarım cimerek besedka bar ide. Besedkanıñ gömbäze cimerelep, kenäz hatınnarı saraydan monda kilä torgan cir astı yulın tomalagan, barı tik märmärdän bizäkläp eşlägän stenaları gına isän kalgan. Bu söttäy ak, çeltärdäy näfis gacäyep bizäklärgä törle asıltaşlar tezelgän; kalkulık artınnan ay çıkkaç, anıñ nurları çeltär aşa ütte häm cirgä kara bärhet tösendäge külägälär töşte. Üpkälägän, yokısı kilgän, tamagı açkan Maugli, maymıllar beryulı yegerme avazga üzläreneñ nindi akıllı, kuätle, yahşı küñelle, ä anıñ başsız ikänen häm şuña kürä alar yanınnan kitäse kilüen äytkäç, tüzä almıyça, kölep cibärde.

— Bez — böyek! Bez — irekle! Bez maktauga layık! Dcunglidagı bar halıktan da layıklırak! Bez bötenebez dä şulay dibez häm bu döres! — dip kıçkırdı alar. — Häzer bez siña üzebezneñ nindi gacäyep halık ikänebezne söylärbez, çönki sin bezneñ süzne tıñlıysıñ häm kiläçäktä monı Dcungli Halkına da citkererseñ, annarı alar da Bandar-Lognıkılar belän isäpläşä başlar.

Maugli alar belän bähäsläşep tormadı, häm yözlägän maymıl, üzläreneñ süz ostaları Band ar-Dognıkılarga niçek mädhiyä ukıgannı tıñlar öçen, bakçaga cıyıldı. Lıgırdık maymıl tın alırga tuktagaç, kalgannarı anı därräü kütärep aldılar:

— Bu döres, bez bötenebez dä şulay dibez!

Maugli, üzennän närsä sorasalar da, ım kagıp, küzlären yomgalap tordı. Bu tavıştan başı äylänä ide anıñ.

"Bolarnıñ barısın da şakal Tabaki teşlägän bulsa kiräk, — dip uyladı ul, — barısı da akıldan şaşkan. Bu — yülär avıruı, "divani". Ber dä yoklamıy mikänni alar? Häzer menä bu bolıt aynı kaplar. Ägär zur bolıt bulsa, karañgıda kaçıp ölgerer idem. Läkin bik nık arılgan".

Şähär stenası yanındagı çokırda ike ışanıçlı dustı da şuşı bolıtnı küzätep utıra ide. Kötüläre belän bulganda, maymıllarnıñ bik kurkınıç doşman ikänen belgän Bahira häm Kaa cay çıkkannı kötälär ide. Ber doşmanga karşı yözäü bulmasalar, maymıllar berçakta da sugış başlarga batırçılık itmilär. Dcunglida bu närsä kemgä genä oşar ikän?!

— Min könbatış yaktagı divarga taba şuışam, — dip pışıldadı Kaa, — askarak töşsäm, miña uñayrak bulır. Böten kötüläre belän taşlanmaslar äle, tik şulay da...

— Añlıym, — dide Bahira. — Balu bulsın ide monda! Şulay da kuldan kilgänne eşlärbez. Bu bolıt aynı kaplagaç, min bakçaga çıgam. Alar anda üzara nider kiñäşälär.

— Häyerle au, — dip küñelsez genä äytte dä Kaa, könbatış yaktagı stenaga taba şuıştı.

Bu divar bütännärenä karaganda azrak cimerelgän bulıp çıktı, häm taşlar arasınnan ürmäläü yılanga bik avırga kilde. Bolıt aynı kapladı, häm Maugli, inde nişlärgä, dip uylap torganda, bakçada Bahiranıñ ciñelçä ayak tavışların işette. Kara pantera kalkulıkka tavışsız gına yögerep mende dä, teşläşep tä tormıyça, Maugli tiräsendä ille-altmış rät bulıp tezelep utırgan maymıllarnı uñga-sulga bärgäli başladı. Kurkudan häm açudan barısı da çinaşırga totındı, tik Bahira cirdä yatkan maymıllarnı aralap alga barganda, aradan berse:

— Ul berüze genä! Üteräbez anı! Üteräbez, — dip kıçkırdı.

Maymıl kötüe teşli-tırnıy, tartışa-sugışa yomgaklanıp Bahiranı urap aldı, ä biş-altı maymıl Mauglinı eläkterde dä besedka stenası yanına österäp kiterde häm gömbäz tişegenä tıgıp kuydı. Keşelär arasında üskän malay bulsa, unbişär fut biyeklektän yıgılıp töşügä, böten cire kara yanıp betär ide, läkin Maugli Balu öyrätkänçä yıgıldı häm cirgä töşügä yañadan ayagına bastı.

— Şunda utır, — dip kıçkırdı maymıllar, — duslarıñnı ütergänçe şunda utır! Agulı Halık üzeñne isän kaldırsa, soñınnan küñel yuatırbız äle sineñ belän!

— Sez dä, min dä — ber kannan! — dip, Maugli tiz genä yılan süzen pışıldadı.

Ul tirä-yaktagı vak taş öyemendä kıştırdagan, ısıldagan avaz işette häm, ışanıçlırak bulsın öçen, Yılan Süzen tagın ber kat kabatladı.

— İş-ş-şetäbez! — dip pışıldadı berniçä avaz. (hindstandagı barlık härabälär dä irtäme-soñmı yılan oyasına äylänä, häm bu cimerek besedkada da küzlekle yılannar mıc kilep tora ide.) — Baskan urınında tik tor, Keçkenä Tuganıbız, yuksa, bezne sıtaçaksıñ!

Maugli kara pantera sugışkannı, çinagan, mıgırdagan, yütällägän avazlarnı çeltär stena aşa tıñlap-küzätep tordı. Bahira üze östenä öyelgän maymıllar arasınnan çıgarga tırışıp bärgälänä. Gomerendä berençe tapkır şulay canın ayamıyça sugışa ide ul.

"Balu yırak bulırga tiyeş tügel: Bahira yalgızı gına kilmäs ide", — dip uyladı Maugli häm bar köçenä:

— Sulık yanına, Bahira! Sulık yanına taba tägärä! Tägärä dä çum! Suga siker! — dip kıçkırdı.

Bahira bu süzlärne işette, häm Mauglinıñ isän buluın belü aña yaña kuät birde. Ul, bar köçenä sugışıp, äkren-äkren sulıkka yakınlaştı, häm şulçak cimerek divar itägendä, dcungli yagınnan, kük kükrägändäy bulıp Balu tavışı işetelde. Küpme genä aşıksa da, kart ayu şunnan irtäräk kilä almagan ide.

— Bahira, — dip kıçkırdı ul, — min monda! Min öskä ürmälim! Min aşıgam! Ayak astımda taşlar tägäri! Yanıgızga gına barıp citim, kabahät Bandar-Lognıkılar!

Ayu, mışnıy-mışnıy bakçaga mende dä, maymıl diñgeze eçenä kerep çumdı, läkin şunda uk çügäläp algı täpilären cäyde häm koçagına sıygan qadär maymıl köräp aldı. Annarı su çupırdagan tavış işetelde. Maugli Bahiranıñ sulıkka kilep citkänen añladı. Ä anda maymıllar kerä almıy. Pantera başın gına çıgarıp suda yata, ä kızıl basmada öçär rät bulıp tezelgän maymıllar yarsudan sikereşä häm, ägär dä Baluga yärdämgä çıga kalsa, anıñ östenä taşlanırga äzer tora ide. Şulçak Bahira yüeş iyägen sudan çıgardı da Yılan Halkın çakırıp kıçkırdı:

— Sez dä, bez dä — ber kannan!

Soñgı mizgeldä Kaa şölläp kalgandır, dip uyladı ul. Bakça kırıyında, östenä öyelgän maymıllar arasında, köçkä tın alıp yatuçı Balu da, kara panteranıñ yärdäm soravın işetkäç, kölmiçä buldıra almadı.

Kaa äle genä könbatış yaktagı divardan şuışıp çıktı häm cirgä şundıy nık bärelde ki, ber bik olı taş çokırga tägäräp töşte. Ul kire çigenergä uylamıy ide, häm, üz gäüdäseneñ sugışka äzerlegen tikşerep, berniçä tapkır böterelep-yazılıp aldı. Bu vakıtta Balu haman sugışa, maymıllar sulıktagı Bahira tiräsendä çinaşa, häm Mañ atlı yarkanat olı yau turında böten dcungli buylap häbär salıp yöri ide. Monı işetep, hätta kırgıy fil hathi da ükerep kuydı. Urman türendäge maymıl kötüläre uyandı da agaç başları buylap Salkın Oyaga, üz tugannarına yärdämgä çaptılar, yau tavışı berniçä mil tirä-yündäge koşlarnı uyattı. Şulçak yarsıgan Kaa tup-turı alga ırgıldı. Buar yılannıñ bar köçe — baş belän kiterep suguda. Ägär dä sez ostalık belän ırgıtılgan yartı tonnalı söñgene küz aldına kiterä alsagız, Kaanıñ niçek sugışuın çamalarsız. Dürt-biş fut ozınlıktagı yılan, başı belän sugıp, keşene ayaktan yıga ala, ä Kaanıñ ozınlıgı, belgänegezçä, utız fut. Maymıllar kötüenä ul avızın yabıp, tınıç kına taşlandı, ä ikençe tapkır taşlanunıñ kiräge dä çıkmadı.

— Kaa! Bu bit — Kaa! Kaçıgız! Kaçıgız!

Agaçlar arasınnan tavış-tınsız şuışıp kilep, iñ köçle maymılnı urlap kitüçe, korıgan botak, yä çeregän töp kıyafätenä kerä aluçı kart yılan Kaa turında kurkınıç hikäyätlärne inde maymıllarnıñ berniçä buını tıñlap üste. Alarnıñ dönyada iñ kurıkkanı — Kaa, çönki berse dä yılan köçeneñ çigen belmi, yılannıñ küzlärenä turı karıy almıy, berse dä anıñ koçagınnan isän-sau çıkmıy, häm şuña kürä alar, kurkudan kaltıraşıp, stenaga, öy tübälärenä sikerdelär, ä Balu irken sulap kuydı. Yonı Bahiranıkına karaganda küp kuyı bulsa da, aña da şaktıy eläkkän ide. häm şulçak Kaa, avızın açıp, sızgırıp torgan ber bik ozın süz ısıldadı, häm Salkın Oyaga taba çabuçı bik yıraktagı maymıllar da der kaltırap tın kaldılar; hätta alar utırgan botaklar da sıgılıp, şıtırdap kuydı. Stenadagı, öy tübälärendäge maymıllar kıçkırudan tuktadı, şähär tınıp kaldı, häm Maugli sulıktan çıkkan Bahiranıñ kagınuın işette. Annarı tagın tavış kuptı. Maymıllar stenanıñ biyegräk cirenä mendelär dä taş balballarnıñ muyınına asılınıp, çinıy, sikereşä başladılar, ä Maugli çeltär stena yanına kilde dä alarnı mıskıllap yabalak tösle uhıldarga totındı.

— Keşe balasın çitlegennän çıgarıyk, minem bütän tüzemem kalmadı! — dip, avır sulap äytte Bahira. — Keşe balasın alıyk ta kitik. Tagın östebezgä taşlanmasınnar!

— Minem ämerdän başka urınnarınnan da kımşanmıy alar. Urınıgız-z-zda torıgız-z-z! — dip ısıldadı Kaa, häm tirä-yün tagın tınıp kaldı. — İrtäräk kilä almadım, Señlem, läkin min sineñ çakıru avazıñnı iş-ş-şetkän kebek buldım, — dide ul Bahiraga.

— Min... min bälki, sugış bik kızgaç, çakırganmındır, — dip cavap birde Bahira. — Balu, sin yaralandıñmı ällä?

— Belmim, niçek alar mine yöz bäläkäy ayuga bülgäläp betermädelär ikän, — dide Balu, täpilären ber-ber artlı salmak kına selekkäläp. — A-ay! Avırta! Kaa, sin bezne ülemnän kotkardıñ, mine dä, Bahiranı da...

— İseñ kitkän! Ä keşe balası kayda soñ?

— Monda, tozakta! Min çıga almıym! — dip kıçkırdı Maugli.

Anıñ baş tübäsendä yarım cimerek gömbäz tügäräklänep tora ide.

— Çıgarıgız anı! Mor atlı tutıy koş sıman bii bit! Bezneñ balalarnı sıtıp beterä! — diyeştelär astagı yılannar.

— Ha! — dip kölde Kaa. — Bu keşeneñ böten cirdä dusları bar. Çitkäräk kit, keşe balası, ä sez, Agulı Halık, yäşerenegez! Häzer stenanı tişäm.

Kaa, yahşılap karagaç, märmär stena nıgrak cimerelgän urında karalgan yarık eze taptı, başın şul turıga töbäp, ber-ike tapkır talpınıp kuydı, annarı cir östennän altı futka kütärelde dä bar köçenä un märtäbä kiterep bärde. Märmär bizäk çatnap, tuzan häm çüp bolıtına äylände, häm Maugli, tişektän çıgıp, Bahira belän Balu arasına sikerde dä alarnı koçaklap aldı.

— Yarañ yukmı? — dide dä Balu Mauglinı yaratıp koçakladı.

— Mine kıyırsıttılar, minem tamagım açtı, böten cirem kügärep bette. Läkin sezgä tagın da nıgrak eläkte, tugannarım! Böten ciregez kan!

— Bezgä genä tügel, — dide Bahira, tiresen yalap, häm tirä-yündäge maymıl mäyetlärenä karadı.

— Boları vak-töyäk kenä, menä sin, sin isän, minem gorurlıgım, iñ akıllı balam! — dip mışkıldadı Balu.

— Bu turıda soñrak söyläşerbez, — dip, korı gına äytep kuydı Bahira. Maugliga anıñ süzläre ber dä oşamadı. — Monda Kaa da bar bit äle. Ul bezgä ciñü kiterde, sine ülemnän kotkardı. Bezneñ yola buyınça, rähmäteñne äyt aña, Maugli.

Maugli borılıp karadı häm üz östendä selkenep toruçı yılan başın kürde.

— Keşe balası şuşımıni inde ul? — dide Kaa. — Tirese bik şoma, ä üze Bandar-Dognıkılarga ohşagan. Kara anı, kabıgımnı alıştırgaç, berär eñger-meñgerdä maymıl belän butamıym tagın üzeñne.

— Bez sineñ belän — ber kannan! — dide Maugli. — Sin bügen mine ülemnän kotkardıñ. Tamagıñ açkanda, minem tabış — sineñ tabış bulır, Kaa!

— Rähmät, Keçe Tuganım, — dide Kaa. Anıñ küzläre yılmaya ide. — Şundıy batır auçı närsä aulıy alır ikän? Anıñ belän bergä auga çıgarga röhsät itmässez mikän?

— Min üzem aulamıym, min bäläkäy äle, kemgä kiräk — şuña käcä genä kuıp kiteräm. Tamagıñ açsa, minem yanga kil — süzemneñ döresme-yukmı ikänen kürerseñ. Minem kullarım citez, — häm ul kulların alga suzdı, — ägär dä sin tozakka eläksäñ, min siña da, Bahiraga da, Baluga da äcätemne tüli alırmın. Häyerle au sezgä, mögallimnärem!

— Şäp äytte! — dip mıgırdadı Balu, Mauglinıñ süzlärennän kanäğat bulıp.

Tau yılanı üzeneñ başın ber mizgelgä genä Mauglinıñ iñ östenä kuydı.

— Batır yöräkle häm tatlı telle sin, — dide ul. — Bolay bulsañ, dcunglida küp eşlär maytarırsıñ. Ä häzer duslarıñ belän yulga kuzgalıgız. Bar, yokla, ozaklamıy ay da batar, ä siña monda bulası hällärne kürergä yaramıy.

Ay kalkulık artına kerep yugaldı, häm divarlar, manaralar östendä kaltıranıp utıruçı maymıllar cildä selkenüçe sälämä çuklarga ohşap kaldı. Balu sulıkka susının basarga töşte, ä Bahira yonın yalarga kereşte. Şulçak Kaa, bakça urtasına çıktı da, teşlären şıkıldatıp avızın yomdı, häm bar maymıllar küzlären aña töbädelär.

— Ay bata, — dide ul. — Yaktılık citäme, yahşı küräsezme?

Divarlar buylap agaç başındagı cil ulavına ohşagan ıñgıraşu avazı yañgıradı:

— Bez küräbez, i Kaa!

— Yahşı! Alaysa, Kaa biyüen — Açlık Biyüen başlıybız. Tik kenä utırıgız häm monda karagız!

Ul, başın uñga-sulga borgalap, berniçä tapkır ike, öç katlı bocralarga bögärlände. Annarı, bertuktausız güli-güli, aşıkmıyça, salmak kına töyennär, sigezlelär, öçpoçmaklar, kvadratlar, bişpoçmaklar yasadı. Tirä-yün karañgılangannan-karañgılana bardı, häm, nihayät, Kaanıñ bögärlänü-yazıluları kürenmi başladı, barı tik kabıgınıñ kıştırdavı gına işetelä ide.

Balu belän Bahira, yonnarın kabartıp, tonık kına ırıldıy, ä üzläreneñ gäüdäläre torataştay bulgan. Ä Maugli bu gacäyep küreneşne küzätä häm karagan sayın nıgrak şakkata bara ide.

— Bandar-Lognıkılar, — dide, nihayät, Kaa, — minem ämerdän başka, ayagıgıznı, yä kulıgıznı selketä alasızmı? Äytegez.

— Sineñ süzdän başka kulıbıznı da, ayagıbıznı da selketä almıybız, i Kaa!

— Yahşı! Miña taba ber adım atlagız!

Maymıl kötüe ireksezdän alga taba selkenep kuydı, häm Balu belän Bahira da ihtıyarsız alga atladılar.

— Yakınrak kilegez! — dip ısıldadı Kaa. häm maymıllar tagın kıymşandılar.

Tizräk alıp kitü öçen, Maugli kulların Bahira belän Valunıñ iñbaşlarına kuydı, häm alar, yokıdan uyanganday, siskänep kittelär.

— Kulıñnı iñbaşımnan alma, — dip pışıldadı Bahira, — ala kürmä, yuksa, min baram... Kaa yanına baram. A-ah!

— Kaa kartlaç tuzanda bötärlänä, — dide Maugli. — Kittek monnan.

häm alar öçese dä, divar yarıgınnan çıgıp, dcungliga taba yul tottılar.

— U-uf! — dip ciñel sulap kuydı Balu, agaçlar arasına kilep kergäç. — Bütän gomeremdä dä Kaadan yärdäm soramam!

— häm anıñ gäüdäse baştanayak kaltıranıp kuydı.

— Kaa bezdän kübräk belä, — dip, dereldäp äytte Bahira.

— Az gına avızına kerep kitmi kaldım.

— Ay yañadan kalıkkançı, anıñ avızına küplär yul totar äle, — dide Balu. — Yahşı auçı ul.

— Närsä buldı soñ bu? — dip soradı Maugli. Yılannıñ üzenä suıra torgan köçen belmi ide ul. — Cirdä borgalanıp-sırgalanıp yatuçı zur yılan gına kürdem min.

Kaanıñ borını da cimerek ide äle. Ha-ha-ha!

— Maugli, — dip açulanıp äytte Bahira, — borının sine kotkarganda cimerde ul, minem kolaklarım, täpilärem, yantıklarım, Valunıñ iñbaşları, muyını da şunda kanga battı. Balu belän Bahiraga, yaraları tözälmiçä, au kılu ciñel bulmas.

— İseñ kitkän, — dide Balu. — Anıñ karavı keşe balası bezneñ belän!

— Döres, läkin ul bezgä bik kıymmätkä töşte: anıñ arkasında yaralanıp bettek, küpme vakıt äräm ittek, aunı onıttık, namusıbızga tap töşerdek. Miña, kara panteraga, Kazdan yärdäm sorarga turı kilde, häm Balu belän bez, Açlık Biyüen kürgäç, koş balasıday akılıbıznı yugalttık. Bolar barısı da sineñ Bandar-Lognıkılar belän uynavıñ arkasında buldı!

— Döres, bu süzlärneñ bötenese dä döres, — dide Maugli, moñsulanıp. — Min naçar bala, şuña kürä häzer eçem yana.

— Menä! Dcungli Kanunı närsä di, Balu?

Balu Maugliga yaña bäla kilüen telämi ide, läkin Kanun belän dä şayarırga yaramıy, häm ul:

— Kaygı cäzadan yolıp kala almıy. Läkin, Bahira, anıñ bäläkäy ikänen dä onıtma!

— Onıtmam. Läkin ul bäla çıgardı, häm cäzasın alırga tiyeş. Närsä diyärseñ moña, Maugli?

— Berni dä äytmim! Min ğayeple. Ä sez ikegez dä yaralı. Bahira aña üzençä bik yomşak kına itep unga yakın tümär

eläkterde (bolay suguga anıñ balaları yokıdan da uyanmas ide), läkin cide yäşlek malay öçen nıklap kıynau ide bu. Eş betkäç, Maugli töçkerep kuydı da ber süz äytmi ayagına torıp bastı.

— Ä häzer, — dide Bahira, — minem sırtka atlan, Keçe Tuganım, häm bez öygä çabarbız.

Dcungli Kanunınıñ ber bik güzäl yagı bar: cäza algannan soñ, bar üpkä-açular betä anda. Şunnan soñ, bäyläneşep mataşmıylar.

Maugli başın Bahiranıñ cilkäsenä kuydı da katı yokıga taldı, hätta üzeneñ tugan önendä cirgä salganda da uyanmadı ul.

"Yulbarıs, yulbarıs!"

Kiñäşmä Kıyasındagı sugıştan soñ, Maugli, büre önennän kitep, sörelgän basuga, keşelär yanına töşte, läkin anda ozak kala almadı, çönki monnan dcungli bik yakın, ä ul Kiñäşmädä üzeneñ ällä niçä kan doşmanı artkanın belä ide. häm ul üzänlektäge yul buylap, yat cirlärgä barıp çıkkançı, yegermeläp mil ara çabıp uzdı. Menä kıyataşlar, çokırlar belän çuarlangan iñkülek başlandı. Üzänlekneñ ber kırıyında keçkenä avıl tora, ä ikençe yaktan dcungli utlavıkka dugalanıp kerä dä, kırt kiskändäy, kinät özelep kala. İñkülektä sıyırlar häm buyvollar utlap yöri; kötüçe malaylar, Mauglinı kürgäç, kıçkıra-kıçkıra kaçıp kittelär; här hind avılı yanında yöri torgan hucasız sarı etlär hau-haulap örä başladı. Mauglinıñ tamagı aç ide, häm ul avılga taba atladı. Avıl başına citkäç, ul töngä kapkanı tomalıy torgan çäneçkele kuaknıñ ber yakka etelep kuyganın kürde.

— hm! — dide Maugli (üzeneñ tönge säyähätläre vakıtında berniçä tapkır şundıy kirtägä törtelgäne bar ide anıñ). — Dimäk, mondagı keşelär dä Dcungli Halkınnan kurka!

Ul kapka yanına utırdı da, annan keşe çıguga, aşıysı kilgänen belderep, açık avızına barmagın kuydı. Keşe aña karap tordı da avılnıñ berdänber uramı buylap yögerep kitte häm ap-ak kiyemle, mañgayına sarı-kızıl tamga yasalgan taza, ozın gäüdäle din başlıgın alıp kilde. Din başlıgı kapkaga yakınaydı, aña avılnıñ yözläp keşese iyärgän ide. Barısı küzlären şar itep karıylar, söylänälär, kıçkırışalar häm Maugliga barmakları belän törtep kürsätälär.

"Nindi dorfa bu keşelär! — dip uyladı Maugli. — Sorı maymıllar gına şulay kılana", häm ul, ozın çäçlären artka taşlap, tökse kıyafät belän törkemgä karadı.

— Kurkır närsä yuk monda, — dide din başlıgı. — Ayak-kullarındagı tamgalarnı küräsezme? Büre teşlägän ezlär bu. Ul bürelär belän üskän, menä häzer dcunglidan kaçıp kilgän.

Maugli belän uynaganda büre balaları kayçaknı artıgrak ta teşläp cibärgälilär, häm malaynıñ ayak-kulları ak cöylär belän çuarlanıp betkän ide. Läkin Maugli monı hiç tä teş ezläre dimäs ide: çönki çın-çınlap teşlägändä nindi ez kalasın yahşı belä ul.

— Oy! Oy! — dip takmakladı ike-öç hatın. — Bürelär bötenläy teşläp betergän meskenkäyne! Şundıy matur malay üze. Küzläre ut yanıp tora. Sineñ yulbarıs urlap kitkän malayıña ohşagan, äyeme, Messua?

— Kaya, bagıym äle, — dide ayagına häm kullarına avır ciz beläzeklär takkan hatın, häm, kulın kaş östenä kuyıp, Maugliga karadı. — Äye, bik nık ohşagan! Yabıgrak, läkin bite — suygan da kaplagan minem ulım.

Messuanıñ ire avılnıñ iñ bay keşelärennän berse ikänen häyläkär din başlıgı belä ide. häm ul, küzlären kükkä töbäp, tantanalı kıyafättä süz başladı:

— Dcungli ni algan bulsa, şunı kire kaytardı. Malaynı üz öyeñä al, señlem, häm keşe yazmışınıñ bar serlären belüçe din başlıgına hörmät kürsätergä onıtma.

"Üzemne yolıp kalgan buyvol belän ant itäm, — dip uyladı Maugli, — Tuplamda da näq şulay kabul itkännär ide mine! Nişliseñ, keşe bulıp tuganmın ikän — keşe bulırmın".

Törkem yul sabuga, hatın, alaçıkka taba barırga kuşıp, Maugliga işarä yasadı. Yaltıravık kızıl karavattan kala, bik küp äyberlär: üzle balçıktan yasalgan zur aşlık çülmäge, matur bizäkle biş-altı ciz aş savıtı häm avıl yärminkäsendä sigez tsentka alıngan çıp-çın közge bar ide anda.

Hatın Maugliga telägän qadär söt häm ipi kisäge birde, annarı, kulın anıñ başına kuyıp, küzlärenä karadı; yulbarıs urlap kitkän ulı dcunglidan kaçıp kaytkandır, dip uylıy ide ul. häm şuña:

— Nathu! Äy, Nathu! — dip, däşep tä karadı. Mauglinıñ moña ise dä kitmäde.

— Üzeñä yaña başmak büläk itkänemne onıttıñmıni? — Ul malaynıñ söyäktäy katı tabanın kapşap karadı. — Yuk, — dide ul annarı, moñsulanıp, — bu ayaklar berkayçan da başmak kiyep yörmägän. Läkin sin Nathuıma bik tä ohşagansıñ häm minem ulım bulırsıñ.

Moña qadär öydä yäşämägängä Maugliga bik çiten bulıp kitte. Läkin ul salam tübägä karagaç, irekkä çıgası kilsä, anı sütä alasın añladı häm täräzäneñ dä biklänmäven kürde.

"Tellären añlamagaç, keşe buludan ni mäğnä? — dip uyladı ul. — Keşe dcunglida nindi häldä bulsa, min dä monda näq şundıy uk añgıra häm telsez. Bolarnıñ tellären öyränergä kiräk".

Bürelär belän yäşägändä yukka gına bolan avazına, yä kırgıy duñgız mırkıldavına ohşatıp kıçkırırga öyränmäde bit ul. Messua berär süz äytügä, Maugli anıñ artınnan kabatladı häm kiçkırın alaçıktagı küp äyberlärneñ isemen belä ide inde. Yoklar vakıt citsä dä, pantera tozagına ohşagan alaçıkta yatası kilmäde anıñ, häm, işekne biklägäç, ul täräzädän tışka çıktı.

— Timä aña, — dide Messuanıñ ire. — Anıñ berkayçan da karavatta yoklaganı yuk bit. Ägär çınnan da bezneñ ulıbız urınına cibärelgän ikän, berkaya da kitmäs.

Maugli basu çitendäge biyek ülän arasına suzılıp yattı. Läkin küzlären yomarga da ölgermäde, kemneñder yomşak sorı borını anıñ muyınına törtelde.

— Fu! — dide Sorı Tugan. (Äni Büreneñ olı ulı ide bu.) — Şunıñ öçen sineñ arttan yegerme mil kilep yördemme? Sinnän töten häm abzar ise kilä — näq keşe şikelle. Uyan, Keçe Tuganım, siña yañalık kiterdem.

— Dcunglida barçası da isän-saularmı? — dip soradı Maugli häm anı koçaklap aldı.

— Kızıl Çäçäk ötkän bürelärdän başkaları, barısı da isän-sau. Häzer tıñla. Tirese tözälgänçe Şer-Han argı urmannarda au kıla — ul ötelep betkän. Kaytkaç, sineñ söyäkläreñne yılgaga taşlarga ant itte.

— Anısın kararbız äle. Minem dä antım bar. Şulay da yañalık tıñlau härçak küñelle. Min bügen şundıy ardım, bügenge yañalıklardan şulkadär ardım, Sorı Tuganım, läkin sin tartınma, belgän yañalıgıñnı härçak söylä.

— Sin üzeñneñ büre ikäneñne onıtmassıñmı? Keşelär siña bezne onıttırmasmı? — dip, borçılıp soradı Sorı Tugan.

— Berkayçan da! Min berkayçan da sine häm bezneñ mäğarädägelärne yaratkanımnı onıtmam. Läkin üzemne Tuplamnan kuuların da istän çıgarmam...

— ...häm bütän Tuplamnan kuuları mömkin ikänne dä, Keçe Tuganım... Keşe keşe inde, alarnıñ tele buadagı baka söyläşüenä ohşagan. Monda yañadan kilgäç, min sine utlavık çitendäge bambuk kuaklıgında kötärmen.

Bu tönnän soñ, öç ay buyı Maugli avıl kapkasınnan çıkmadı, keşelärneñ goref-gadätlären, kileş-kilbätlären öyränü belän şulkadär mäşgul ide ul. İñ elek aña bilen kısıp, tilmertep toruçı puta buarga turı kilde, annarı nigäder akça sanarga, annarı, nihayät, ber faydalı eşkä — cir sörergä öyrände. Avıl balaları anı gel ürtilär. Bähetenä, Dcungli Kanunı sabırlıkka öyrätkän ide: çönki dcunglida şunnan başka yäşäp tä, tamak tuydırıp ta bulmıy. Läkin malaylar üzläre belän uynarga, oçırtkıç cibärergä telämägän yä berär süzne döres äytmägän öçen ürtägändä, köçkä-köçkä tıyılıp tordı ul. Ägär auçıga keçkenälärne kıyırsıtu tiyeş tügellekne belmäsä, alarnı urtalay özgäläp taşlar ide.

Maugli üzeneñ kuäten üze dä belep betermi. Dcunglida başka cänlek-canvardan şaktıy kalışsa da, avılda anı ügez kebek kuätle sanıylar ide. Ul kurkunıñ närsä ikänen belmi, avılnıñ din başlıgı, ägär dä tatlı mango cimeşlären urlasa, gıybadäthanädäge allanıñ Maugliga açuı çıgasın äytkäç, malay keçkenä balbal aldı da, din başlıgı öyenä bardı. Allanıñ açuın çıgarıp, anıñ belän sugışası kilä ide anıñ. Bu — zur gönah bulsa da, din başlıgı eşne zurga cibärmäde, ä Messuanıñ irenä, hodaynı tınıçlandıru öçen, bik küp kömeş tülärgä turı kilde.

Annarı Maugli keşelärneñ ni öçen öç törle katlauga bülenülären hiç tä añlamıy ide. Çülmäkçeneñ işäge çokırga yıgılıp töşkäç, Maugli anı koyrıgınnan tartıp çıgardı häm Kanhivara bazarına alıp barırga digän çülmäklärne töyäşte. Bu bik yaman eş bulıp çıktı, çönki çülmäkçe tübän katlauga kerä ide, ä işäkne äytkän dä yuk inde. Din başlıgı Mauglinı açulana başlagaç, malay anıñ üzen dä işäkkä atlandıru belän kurkıttı. Şunnan soñ, din başlıgı Messuanıñ irenä malaynı berär eşkä cigärgä kirägen äytte. Avıl starostası Maugliga irtägä irtän buyvol kötärgä barırga kuştı. Maugli moña söyenep betä almadı. İnde üzen avılda kiräkle keşegä sanıy başlagan malay şul uk kiçne zur incir agaçı töbendä, taş tüşälgän mäydanda, cıynalgan tügäräkkä barıp kuşıldı. Bu — avıl klubı bulıp, anda starosta belän çäçtaraş ta, böten avıl gaybäten belüçe karavılçı da, üzeneñ ingliz mıltıgı belän maktanırga yaratkan Baldeo kartlaç ta tämäke tartırga kilä ide. İncir agaçı oçında maymıllar söyläşep utıra, ä mäydan astında küzlekle yılan yäşi. Anı izge sanıylar häm kön sayın tälinkä belän söt kuyalar ide. Kartlar agaç tiräsenä tügäräklänep utıralar da ozın kalyannan tämäke suıra-suıra tön urtasına qadär söyläşälär. Alar keşelär, allalar häm öräklär turında gacäyep hällärne iskä töşerälär, ä Baldeo dcunglidagı cänlek-canvar turında iskitkeç macaralar söyli. Monı çittän tıñlap torgan malaylarnıñ eçläre ut yana ide. Avıl dcungli yäşänäsendä genä utırganga, süz kübräk cänlek-canvar turında bula. Bolannar häm kırgıy duñgızlar çäçüleklärne sörä, häm vakıt-vakıt, avıl kapkası yanınnan diyärlek, bar halıknıñ küz aldında yulbarıs keşe urlap kitä.

Monda söylägännärne bik yahşı belgängä kürä, Maugli, kürmäsennär öçen, avızın kaplap kölä, Baldeo, mıltıgın tezenä kuyıp, ber gacäyep häldän ikençesenä küçä, ä Mauglinıñ kölüdän iñbaşları kaltırıy ide.

Baldeo, Messuanıñ ulın urlagan yulbarıs ubır bulgan, anıñ eçenä monnan berniçä yıl elek ülgän usal rostovşik canı kerep oyalagan, dip söyläde.

— Bu süz — döres, min beläm, — dide ul. — Çönki Puran Das ta aksak ide. Ber fetnä vakıtında böten isäp-hisap kenägälären yandırdılar, ayagın sındırdılar. Ä min söylägän yulbarıs ta aksak: täpi ezläre tigez tügel anıñ.

— Döres, döres, çınnan da şulay! — dip rasladı aksakallar, baş selkep.

— Sez härçak çüp-çar uydırma söylisezme? — dide Maugli. — Ul yulbarıs tumıştan uk aksak, monı härkem belä. Rostovşik canı cänlek eçendä yäşi, dip bäläkäy balalar gına söyli ala. Şakaldan da kurkagrak bit ul yulbarıs.

Baldeo ber mizgelgä telsez kaldı, ä starostanıñ küzläre şar buldı.

— Ähä! Bu — dcungli malayı bit! — dide Baldeo. — Ägär akıllı bulsañ, şul yulbarıs tiresen Kanhivaraga iltep bir — hökümät anıñ başı öçen yöz rupiy büläk bilgeläde. Ä iñ yahşısı, zurlar söylägändä teleñne tıy.

Maugli, kitärgä cıyınıp, torıp bastı.

— Kiç buyı sezne tıñlap yattım, — dide ul, iñöste aşa borılıp karap, — häm şul vakıt eçendä Baldeo dcungli turında nibarı ber-ike tapkır gına döres süz äytte. Yuksa, dcungli üzeneñ işege töbendä genä bit. Niçek itep anıñ alla turındagı äkiyätlärenä, imeş tä, üz küzläre belän kürgän öräklärenä, ubırlarına ışanıym di min?

— Bu malayga küptän kötü kötärgä barırga vakıt, — dide starosta.

Mauglinıñ tupaslıgına açuı çıkkan Baldeo mışnıy häm mıgırdana ide.

hind avıllarınıñ kübesendä malaylar irtän irtük sıyır häm buyvollarnı kötülekkä alıp çıgalar, ä kiçlären yañadan avılga kuıp kaytaralar. Olı keşene taptap-izep ütärlek buyvollar şuşı malaylarga kıynatıp toralar, kaya kusalar, şunda baralar. Buyvollar yanında bulganda, malaylarga bernindi kurkınıç ta yanamıy — hätta yulbarıs ta mondıy kötügä höcüm itärgä kıymıy. Ägär inde çäçäk cıyarga, yä kältä totarga dip, çitkäräk kitsälär, yulbarıs täpiyenä elägäselären köt tä tor.

Kötüdäge Rama atlı iñ olı buyvol sırtına atlangan Maugli irtän irtük avıl uramı buylap uzdı. Artka taba käkräyep kilgän ozın mögezle, şaşkan küzle zäñgärsu-sorgılt töstäge buyvollar, ber-ber artlı abzarlardan çıgıp, başlıkları Rama artınnan iyärdelär, häm şulçak Maugli başka malaylarga üzeneñ monda huca ikänen sizderep kuydı. Ul Kamiyä isemle malayga sıyırlarnı şuşında kötärgä kuştı da üze, şomartılgan tayagı belän kıynıy-kıynıy, buyvollarnı arı kua kitte.

hindstandagı kötüleklär gel taştan, kuaklıklardan, uçma-uçma bulıp üskän katı ülännän häm say çokırlardan tora, häm sıyırlar, buyvollar şul çokırlarga töşä dä, hävef-kaza küzenä çalınmıyça, çemçenep yöri. Buyvollar kübräk sazlık yanında ävärä kilä. Alar koyaşta cılıngan sazga kerälär dä könnär buyı çıkmıy yatalar. Maugli kötüne Vayñañi yılgası dcunglidan çıkkan cirgä kuıp kiterde dä, Rama östennän sikerep töşep, bambuk kuaklıgı yanına yögerde. Anda Sorı Tugan utıra ide.

— Ähä, — dide Sorı Tugan, — sine monda ällä niçä kön buyı sagalıym inde. Bu kötüneñ nigä kiräge çıktı siña?

— Miña... kuştılar, — dide Maugli. — Avıl kötüçese min häzer. Ä Şer-Han kayda?

— Ul, monda yañadan kaytıp, sine bik ozak sagalap utırdı. Avı bik uñmagaç, tagın kitep bardı. Sineñ başıña citärgä uylıy ul.

— Bik şäp! — dide Maugli. — Şer-Han yuk çakta, sin yä dürt tugannıñ berse şuşı kıyada utırıgız. Avıldan çıguıma uk sezne kürerlek bulsın. Ul kaytkaç, mine üzänlek urtasındagı çokırda, dhak agaçı töbendä kötegez. Yulbarıs avızınnan çittä yörü yahşırak.

Annarı Maugli külägäleräk urın sayladı da yoklarga yattı, ä buyvollar anıñ tiräsendä utlap yördelär, hindstanda kötü kötü — yalkaular eşe. Sıyırlar utlıy-utlıy akrın gına alga baralar, annarı yatıp toralar, annarı tagın çemçenä başlıylar, hätta mögräp tä karamıylar. Barı tik poşkırıp kına kuyalar, ä buyvollar bötenläy diyärlek tavış çıgarmıylar. Alar läm baskan kultıklarga kerälär dä ber-ber artlı muyınnan sazga çumalar — barı tik tanauları häm zäñgär taşayak tösle küzläre genä kürenep tora. Koyaşta kızgan taş kıyalardan dereldäp räşä kütärelä, häm kötüçe malaylar baş oçında tilgän (ul härçak yalgızı gına bula) sızgıruın işetälär. Ägär berärse ülsä, yä berär sıyır ayak suzsa, bu tilgänneñ aska atılıp töşäçägen häm ällä niçä mil yıraktagı ikençe tilgänneñ dä monı kürep oçıp kiläçägen, häm ozaklamıy ällä kaydan yegermeläp tilgän cıynalasın belä alar. Malaylar beraz çerem itälär dä toralar, annarı tagın yoklıylar, korı ülännän näni kärcin ürep, anda çikertkä salalar, yä bulmasa ike böcäk sugıştıralar, yä kızıl häm kara çikläveklärdän muyınsa tezälär, yä kältäneñ koyaşta kızınganın karap toralar, yäisä su buyında yılannıñ baka aulavın küzätälär. Ä annarı bik ozın, bormalı cırlar cırlıylar, häm ber kön alarga dönyadagı böten keşelärneñ gomerennän dä ozınrak toyıla. Kayçakta alar üzle balçıktan hram yäisä saray häm keşe, at, buyvol gäüdäläre ävälilär; keşelärneñ kulına kamış tottıralar: äyterseñ boları — däräcäle kenäzlär, ä kalgannarı — alarnıñ ğaskäre, yäisä boları — allalar, ä kalgannarı — tabınuçılar. Kiç citkäç, malaylar kötüne cıyalar. Buyvollar, tup atkan avaz çıgarıp, ber-ber artlı läm eçennän çıgalar da, tezeleşep, üzänlek aşa kaytır yakka, avıl utlarına taba kuzgalalar.

Här kön sayın Maugli lämle kultıkka buyvollar kuıp kilde, här kön sayın üzänlektä Sorı Tuganın kürde (häm şunnan Şer-Hannıñ äle kaytmaganın belde), här kön sayın, tirä-yündäge avazlarnı tıñlap, ülän arasında yattı häm elek dcunglida yäşägän çakları turında uyladı. Ägär Vayñañi yarındagı çıtırmanlıkta aksak Şer-Han ber sörlegep kuysa da, şuşı tıp-tın irtädä Maugli monı işetmi kalmas ide.

Nihayät, könnärdän ber könne Maugli söyläşengän urında Sorı Tugannı kürmäde häm kölä-kölä buyvollarnı altınsu-kızıl çäçäk yabıngan dhak agaçı töbendäge çokırga taba kuıp kitte. Anda sırt yonnarı kabarıngan Sorı Tugan utıra ide.

— Ul, sine ezdän yazdırır öçen, ay buyı kaçıp yörde. Kiçä tönlä Tabaki belän tau kiçtelär, ä häzer sineñ ezdän kilälär, — dide büre, avır sulap.

Mauglinıñ çırayı sıtıldı.

— Min Şer-Hannan kurıkmıym, läkin Tabaki bik häyläkär bit.

— Şöllämä, — dide Sorı Tugan häm iren kırıyların yalap kuydı. — Tañ atkanda Tabakinı oçrattım. Üzeneñ bar häyläsen tilgännärgä söyläp yöri ul. Sırtın sındırgançı, miña da söyläp kaldı. Şer-Han bügen kiç sine avıl kapkası töbendä sagalayaçak. Ä häzer yılga buyındagı korı çokırda yata.

— Bügen tamagın tuydırdı mikän, ällä aç karınga au kılırga uylıymı? — dip soradı Maugli. Anıñ isän kalu-kalmavı şuña bäyle ide.

— İrtä tañda ber duñgız belän tamak yalgadı, inde häzer susının da bastı. Şer-Han ber kön dä tıgınmıy tora almıy bit ul. Hätta berärsennän üç alası bulsa da, aşamıyça tüzmi.

— İ ahmak, ahmak! Köçekneñ dä köçege! Şartlagançı aşagan-eçkän, inde häzer yokı simertkänen dä kötep torır, dip uylıydır! Kayda kunakladı ul? hiç yugında unau gına bulsak ta, şapırınuın cilgä oçırır idek. Bu buyvollar, üzen kürmi torıp, yulbarıs östenä taşlanmaslar, ä min alarnıñ telendä söyläşä belmim. Eze buylap barsak, buyvollar anıñ isen sizärlär ide dä...

— Ezen yäşerer öçen, Vayñañi buylap şaktıy ara yözep töşte ul, — dide Sorı Tugan.

— Tabaki akıl birgän aña. Üzeneñ başı citmäs ide. — Şul süzlärdän soñ, Maugli, barmagın irenenä kuyıp, uyga kaldı. — Vayñañi buyındagı çokır yartı mil çaması arırak üzänlekkä barıp çıga. Min kötüne, dcungli aşa uratıp, çokır başına kua alam, ä annarı tübän taba töşärgä bula, läkin ul şul baştan çıgıp ıçkına ala. Tübän başnı kaplarga kiräk. Sorı Tugan, sin kötüne urtalay bülä alasıñmı?

— Belmim, bälki buldıra da almam, läkin min bik akıllı yärdämçe iyärtep kildem.

Sorı Tugan çokırga taba çabıp kitte. Annan Maugliga bik tanış zur sorı baş kürende, häm esse havada gacäyep sagışlı ulau — büreneñ köndezge au avazı yañgıradı.

— Akela! Akela! — dip, kul çäbäkläp kıçkırdı Maugli.

— Belä idem, mine onıtmasıñnı belä idem! Bezne bik zur eş kötä. Kötüne ikegä bül, Akela. Sıyırlar belän bozaularnı

— ber yakka, ä ügezlär belän buyvollarnı ikençe yakka arala. İke büre, elmäklär yasıy-yasıy, başların yugarı kütärep

poşkırıp toruçı buyvollar häm sıyırlar arasına kilep kerdelär dä al arnı ikegä ayırdılar. Ber törkemdä bozaularnı bocraga algan sıyırlar toyakları belän cir kazıy. Tuktıy-nitä kalsalar, bürelärne taptap-izep uzarga äzerlänep, usal karap tora alar. İkençe törkemdä kart häm yäş ügezlär poşkıra, toyakları belän tufrak kazıy. Bik kotoçkıç kürensälär dä, boları ul qadär ük kurkınıç tügel. Çönki bozauların saklamıy bit alar. Keşelär altaulap ta kötüne bolay osta bülä almas ide.

— Tagın ni äytäseñ? — dide suluı kapkan Akela. — Alar tagın bergä kuşılmakçı bula.

Maugli Rama sırtına sikerep mende.

— Ügezlärne sul yakka, yırakkarak ku, Akela. Ä sin, Sorı Tugan, bez kitkäç, sıyırlarnı taratmıyça çokır tamagına alıp bar.

— Yırakkamı? — dide Sorı Tugan, teşlären şakıldata-şakıldata.

— Yarı tekäräk urınga. Şer-Han çıga almaslık bulsın!

— dip kıçkırdı Maugli. — Bez kilgänçe, alarnı şunda totıp tor.

Akela avazın işetkän ügezlär alga ırgıldı, ä Sorı Tugan sıyırlar karşına çıgıp bastı. Sıyırlar anıñ östenä taşlandılar, häm ul çokır tamagına taba çaptı, ä şul çakta Akela ügezlärne sul yakka alıp kitte.

— Osta eşlädegez! Tagın azrak tırışsagız, kündämlänep sezneñ arttan iyäräçäk alar. Sagrak kılan, Akela, sagrak! Teşeñne şakıldatuga uk östeñä sikererlär! Ehe! Başıñ betärlek eş bu, kara bolan kuudan da kurkınıçrak! Şuşı häşärätlär şulay şäp çaba, dip uylaganıñ buldımı? — dip soradı Maugli.

— Min... min zamanında alarga au yörgän idem, — dip, tuzanga buılıp, cavap kaytardı Akela. — Dcungliga taba borırgamı?

— Äye, bor. Tizräk bor! Yuksa, Ramanıñ açudan cene çıktı. İh, nişlärgä kirägen äytä alsam ide aña!

Ügezlär uñga borıldılar da, tavış kuptarıp, çıtırmanlıkka taşlandılar. Yartı mil arı kötü kötüçe malaylar, buyvollar bezänläde, dip, kıçkıra-kıçkıra bar köçlärenä avılga taba çaptılar.

Mauglinıñ niyäte bik gadi ide. Ul, kalkulıklar aşa uzıp, äyläneçtän çokır başına töşärgä, ä annarı, Şer-Hannı ügezlär häm sıyırlar belän ike arada kaldıru öçen, ügezlärne aska kuarga uyladı. Korsagın şıplap tutırgan Şer-Hannıñ sugışa da, tekä yardan çıgıp kaça da almasın belä ide ul. Häzer inde Maugli buyvollarnı tınıçlandıra başladı, ä koyrıktagı Akela vakıt-vakıt ulap kuyıp, artka kaluçılarnı kualıy ide. Çokırga yakınayıp Şer-Hannı kurkıtmas öçen, alarga bik yıraktan äylänergä turı kilde. Nihayät, Maugli kötüne kuyı ülän kaplagan tekä yarga taba bordı. Çokırdagı agaç başınnan yıraktagı üzänlek tä kürenä, läkin Maugli barı tik aska gına karadı häm yarlarnıñ bik tekä ikänen häm yarda üskän ürmä agaçlarnıñ ägär yulbarıs öskä ürmälärgä teläsä, anıñ avırlıgına çıdamasın kürgäç, söyenep kuydı.

— Beraz tın alırga irek bir üzlärenä, Akela, — dide ul, kulın yugarı kütärep. — Yulbarıs isen sizmäde äle alar. Beraz tın alsınnar. Şer-Hanga kem kilgänne belderergä kiräk bit inde. Tozakka kaptırdık la bez anı.

Maugli kulların kuşırıp avızına kuydı da kıçkırıp cibärde. Tavış, tau tişegendäge tösle yañgırap, kıya taşlarga bärelde.

Şaktıy vakıt uzgaç, cavap bulıp, yulbarısnıñ yokılı-uyaulı avazı işetelde.

— Kem ul anda, kem çakıra? — dip ırıldadı Şer-Han, häm gacäyep matur tavis koş, äçe avaz belän kıçkırdı da, pırhıldap çokırdan oçıp çıktı.

— Min, Maugli! Siña Kiñäşmä Kıyasına kiler vakıt citte, sıyır karagı! Aska! Aska ku alarnı, Akela! Aska taba, Rama, aska taba!

Kötü ber mizgelgä tekä yar çitendä katıp kaldı, läkin Akela bar köçenä au avazı ulagaç, buyvollar çokırga ırgıldılar. Tirä-yakta kom häm taş bolıtı kütärelde.

Ber kuzgalgaç, kötü inde tuktıy almadı, häm, çokır töbenä citmäs borın uk, Rama, Şer-Han isen sizep, mögräp cibärde.

— Ähä! — dide anıñ sırtına atlangan Maugli. — İnde añladıñmı!

Häm kara mögezlär, kübeklängän tanaular, akaygan küzlär, yazgı taşu suıday, çokır buylap alga ırgıldı; köçsezräk buyvollarnı çitkäräk kısrıklap çıgardılar, alar anda ürmä agaçlarga uralıp bette. Buyvollar häzer üzläreneñ kaya bargannarın añladılar. Kötü belän taşlanganda, alardan ber yulbarıs ta kotıla almıy ide. Toyak tavışların işetkän Şer-Han sikerep tordı da, çıgar urın ezli-ezli yak-yagına karangalap, çokır buylap alpanlıy-alpanlıy tübän taba eldertte. Läkin yarlar bik tekä ide, häm ul haman çaptı da çaptı. Tuk korsagı gäüdäsen bik tä avıraytkanga, hiç tä sugışırga isäbe yuk ide anıñ. Menä kötü äle genä yulbarıs uzgan küllävekkä kilep kerde dä şundıy itep ükerep cibärde ki, tar çokır ıñgıraşa başlaganday toyıldı. Maugli karşı yaktagı mögrägän avazlarnı işette häm Şer-Hannıñ kire borılganın kürde (yulbarıs bozaulı sıyırlarnıñ buyvollardan kurkınıçrak ikänen añlıy ide). Şulçak Rama abınıp-sörlegep kuydı da nindider yomşak äyber östennän uzdı häm karşı yaktagı kötügä yırıp kerde. Bu bäreleşüdän köçsezräk buyvollar ayaktan uk yıgıldı, häm, nihayät, ike kötü bergä kuşılıp, sözeşä-poşkıra üzänlekkä kilep çıktı.

Maugli, beraz sabır itep tordı da, tayagı belän uñga-sulga kizänä-kizänä, Rama östennän sikerep töşte.

— Akela, tizräk kötüne tarat! Kuıp tarat alarnı, yuksa, häzer sözeşä başlıylar! Yıragrak ku alarnı, Akela. Äy, Rama! Äy, äy, äy, canıkaylarım minem! Tınıçlanıgız inde, tınıçlanıgız! Buldı bit inde, eş tögällände.

Akela belän Sorı Tugan, buyvollarnıñ tekrännären teşli-teşli, arlı-birle çabıp yöri. Kötü yañadan çokırga taba omtılgan ide dä, Maugli Ramanı sazlık yagına borıp ölgerde, ä kalgan buyvollar anıñ artınnan iyärde.

Şer-Hannıñ eşe betkän häm anıñ üle gäüdäse yanına tilgännär cıyıla başlagan ide inde.

— Menä bu çınnan da et üleme buldı, — dide Maugli, pıçagın kapşap. Keşelär belän yäşi başlagannan birle ul anı härçak muyınına askan kınında yörtä ide. — Ul kurkak barıber sugışıp tormagan bulır ide. Äye! Anıñ tirese Kiñäşmä Kıyası öçen bik yahşı bulır. Tizräk eşkä totınırga kiräk.

Un futlı yulbarısnı tunarga alınu keşe arasında üskän malaynıñ başına kilmäs ide, läkin cänlek tiresen niçek saldırırga kirägen Maugli barısınnan da yahşırak belä. Ämma bu bik avır eş ide, häm Maugli säğat buyı mataştı, ä bürelär, tellären salındırıp, karap utırdılar, ul kuşkanda kilep, tirene tartıştılar.

Şulçak kemder Mauglinıñ iñ östenä kulın kuydı, häm malay, kütärelep karagaç, ingliz mıltıgı totkan Baldeonı kürde. Kötüçelär buyvollarnıñ bezänläp kaçuın avılga kaytıp söylägännär, häm Baldeo, kötüne naçar karagan öçen Maugliga eläkterergä cıyınıp, yulga çıkkan. Keşe kürenügä ük, bürelär küzdän yugaldılar.

— Nindi yülärlek bu tagın? — dip, açulanıp soradı Baldeo. — Siñamı soñ yulbarıs tunau! Buyvollar kayda üterde anı? Citmäsä, bu bit — tege aksak yulbarıs, anıñ başı öçen yöz rupiy büläk bilgelängän. Yarıy, yarıy, kötüne taratkan öçen eläktermäbez üzeñä, tiresen Kanhivaraga iltkäç, bälki üzeñä ber rupiy da birermen äle.

Ul, Şer-Hannıñ mıyıgın ötärgä cıyınıp, bilbavındagı çakmataşka ürelde. Hindstandagı bar auçılar da diyärlek yulbarısnıñ mıyıgın ötep ala. Şulay itsäñ, anıñ öräge küzeñä kürenmi, imeş.

— hm! — dide algı täpi tiresen tunap mataşuçı Maugli, tınıç kına. — Dimäk, sin tirene Kanhivaraga iltep büläk alasıñ, ä annarı bälki miña da ber rupiy öleş çıgarasıñ? Ä tire minem üzemä kiräk bulsa? Äy, kartlaç, utıñnı al da çitkäräk kitep tor!

— Avılnıñ berençe auçısı belän şulay söyläşergä niçek cörät itäseñ? Bäheteñ inde, ahmak buyvollar şundıy tabış aulap birgän üzeñä. Yulbarıs äle genä korsagın tutırmagan bulsa, monnan yegerme mil çittä yörer ide. Sin anı yünläp tunıy da almıysıñ bit, häyerçe malay, äle, citmäsä, miña, Baldeoga, yulbarıs mıyıgın ötmäskä kuşıp torasıñ! Yuk, Maugli, büläktän ber bakır da öleş çıgarmıym siña, anıñ karavı, bik äybätläp tukmıym üzeñne. Kit tüşkä yanınnan!

— Mine yolıp kalgan buyvol belän ant itäm, — dide kalak söyägen tunap mataşuçı Maugli, — şuşı kart maymıl belän lıgırdap yartı könemne äräm itärmen mikänni? Akela, bu keşe tuydırdı mine!

Äle haman da Şer-Han başı östendä iyelep torgan Baldeo kinät kenä cirgä suzılıp yattı, ä inde huşına kilgäç, östendä sorı büre kürde. Maugli, böten hindstanda üzennän başka keşe yuk sıman, dönyasın onıtıp, haman tire tunıy ide.

— Äy-ye, — dide Maugli, süzlären teş arasınnan çıgarıp, — sin haklı, Baldeo: sin miña büläktän ber bakır tiyen dä birmäyäçäkseñ. Bu aksak yulbarıs belän inde küptännän, bik küptännän tartkalaşam, häm menä — ciñü minem yakta!

Döresen äytergä kiräk, Baldeo ber un yäşkä yäşräk bulsa, Akela belän yakalaşudan kurkıp tormas ide. Läkin monda eş başkaçarak: büre keşe aşauçı yulbarıska üçle malaynıñ här süzenä buysınıp tora. Monda nindider tılsım, siher köçe bar, dip uyladı Baldeo. Ul inde muyınındagı bötineñ dä üzen saklap kaluına ışanmıy ide. Cirdä tın alırga da kurkıp yatkan auçı Mauglinıñ menä-menä yulbarıska äverelüen kötte.

— Maharaca! Boyıruçım! — dide ul, nihayät, karlıkkan tavış belän.

— Närsä? — dide kölemseräp torgan Maugli, borılıp ta karamıyça.

— Min kart inde. Sineñ gadi kötüçe malay tügel ikäneñne kayan belim, di? Monnan kitärgä röhsät itäseñme, yuksa, sineñ hezmätçeñ özgäläp taşlıy mine.

— Bar, kit, isän-sau yäşä. Läkin monnan soñ minem eşkä tıgılası bulma. Akela, cibär anı!

Baldeo, Maugli berär kurkınıç närsägä äylänmäsme, dip, minut sayın artına karıy-karıy avılga taba terkeldäde. Kaytıp citkäç, ul şundıy siher-tılsımnar turında söyläde ki, monı işetkän din başlıgınıñ bötenläy kotı oçtı.

Maugli aru-talunı belmi eşläsä dä, bürelär belän bergäläp çuar tirene tunap betergändä, eñger-meñger töşkän ide.

— Häzer tirene yäşerergä dä buyvollarnı avılga kuarga kiräk. Şularnı cıyarga bulış äle, Akela!

Karañgılı-yaktılıda kötüne tupladılar. Avılga citäräk Maugli yaktı utlar kürde, gıybadäthanä çañı sukkan häm bırgı kıçkırtkan avaz işette. Mauglinı karşılarga kapka töbenä yartı avıl cıyılgan ide kebek.

"Şer-Hannı ütergängä cıyılgannardır", dip uyladı ul. Läkin anıñ kolagı yanınnan taş yañgırı sızgırıp uzdı, häm keşelär kıçkırışa başladı:

— Siherçe! Ubır! Büre kaldıgı! Kit monnan! Tizräk ıçkın, yuksa, din başlıgı üzeñne tagın büregä äyländerer! At, Baldeo, at!

İske ingliz mıltıgı şartlauga, yaralangan buyvol avırtudan mögräp cibärde.

— Tagın siher! — dip kıçkırdılar keşelär. — Yadrälärne çitkä cibärä ala ul! Baldeo, sineñ buyvol bit bu!

— Monısı närsä tagın? — dip, kauşap soradı Maugli, taşlar tagın da kübräk yava başlagaç.

— Ä alar, sineñ tugannarıñ, Tuplamga ohşagan bit, — dide Akela, kabalanmıy gına cirgä utırıp. — Bu yadrälär oçuına karaganda, ahrısı, sine kuarga uylıy alar.

— Büre! Büre kaldıgı! Kit monnan! — dip, izge tulsi agaçı botagın selki-selki kıçkırdı din başlıgı.

— Tagın şul uk häl. Ütkänendä mine keşe bulganım öçen kugannar ide. Ä bu yulı — büre buluım öçen. Kittek, Akela!

Ber hatın — bu Messua ide — yul aşa kötü yanına yögerep çıktı da kıçkırıp cibärde:

— İ ulım minem, i ulım! Alar sine siherçe, dilär, imeş, sin telägän çagında büregä äylänä alasıñ! Alarga ışanmıym min, tik şulay da kit sin, yuksa, ütererlär üzeñne. Baldeo sine siherçe, di, ä min beläm: ulım Nathunıñ üleme öçen üç aldıñ sin.

— Bire kil, Messua! — dip kıçkırdılar törkemnän. — Bire kil, yuksa, siña da taş eläger.

İrenenä taş tigäç, Maugli usal itep kölep kuydı.

— Bar, kit, Messua. Kiçlären agaç töbendä söylänä torgan ahmak äkiyätkä ohşagan bu. Şulay da sineñ ulıñ öçen üç aldım min. Sau bul, tizräk yöger, häzer alarnıñ östenä kötü cibäräm. Min ubır tügel, Messua. Huş!.. Äydä, Akela, tagın ber tapkır! — dip kıçkırdı ul. — Kötüne kapkaga taba ku!

Buyvollar üzläre dä avılga çabarga atlıgıp tora ide. Alar, Akelanıñ ulavın da kötep tormıyça, törkemne uñga-sulga bärgäli-bärgäli öyermä bulıp kapkaga ırgılıp kerdelär.

— Sanagız! — dip, mıskıllap kıçkırdı Maugli. — Bälki berär buyvolıgıznı urlaganmındır? Sanagız, çönki monnan arı kötüegezne kötmäyäçäkmen. Huşıgız, keşelär, häm, büreläremne çakırıp, avıl uramı buylap arlı-birle österep yörtmägänem öçen, Messuaga rähmät äytegez.

Ul borıldı da yalgız büre belän kitep bardı häm, yoldızlarga kütärelep karagaç, üzen bähetle itep toydı.

— Monnan soñ tozakta yoklamam inde, Akela. Äydä, Şer-Han tiresen alıyk ta kitik bu tirädän. Yuk, avılga timibez, çönki Messua mine bik yarattı.

Üzänlekne sötkä kümep ay kalıkkaç, kurkıngan avıl agayları baş östenä nider kütärgän Mauglinıñ ike büre aldınnan urmanga taba çabuın kürdelär. Şulçak alar elekkedän dä katırak itep çañ sugarga, bırgı kıçkırtırga totındılar. Messua yılıy ide. Baldeo haman dcunglidagı macaralar turında borçak şıttıra. Süzeneñ ahırında ul Akelanıñ, artkı täpilärenä basıp, keşe telendä söyläşüe turında äytte.

Maugli belän ike büre Kiñäşmä Kıyası yanındagı kalkulıkka citep, Ana Büre öne yanında tuktaganda, ay batıp kilä ide.

— Alar mine keşe tuplamınnan kudılar, äni, — dip kıçkırdı Maugli. — Läkin min süzemdä tordım — Şer-Han tiresen alıp kayttım.

Ana Büre, üzeneñ balaları belän, aşıkmıy gına mäğarädän çıktı. Tirene kürgäç, anıñ küzläre ut yana başladı.

— Bakaçıgım, tege sine aulagan könne başın bezneñ ön avızına tıkkaç, kayçandır anıñ auçıdan tabışka äylänäçägen äytkän idem. Sin döres eşlägänseñ.

— Şäp itkänseñ, Keçe Tugan. — Çıtırmanlık arasınnan kemneñder tavışı işetelde. — Dcunglida sinnän başka yamansulap bettek. — häm Bahira yögerep kilep Mauglinıñ yalanayaklarına sırpalandı.

Alar bergäläp Kiñäşmä Kıyasına mendelär, häm Maugli elek Akela utırgan yassı taşka yulbarıs tiresen cäyde dä anı dürt bambuk tayak belän berketep kuydı. Akela tiregä suzılıp yattı häm elekkeçä, Mauglinı berençe tapkır monda alıp kilgän köndägeçä, bürelärne Kiñäşmägä çakıra başladı: "Karagız, karagız, i bürelär!"

Akelanı urınınnan algannan birle, Tuplam başlıksız kaldı, häm bürelär niçek teli — şulay au kılıp, yä sugışıp yörde. Şulay da, ğadät buyınça, çakıruga kilde alar. Kayberläre kapkınga elägep aksagan. Kayberläre, yadrä tiyep, köçkä yöri, kayberläre, üläksä aşap, sasıp betkän, ä bik küpläre bötenläy dönyada yuk ide. Tik barıber isän kalgannar barısı da Kiñäşmä Kıyasına kilde, häm Şer-Hannıñ kıyada yatkan ğalämät zur tırnaklı, buy-buy tiresen kürde.

— Yahşılap karagız, i bürelär! Min süzemdä tormadımmı ällä? — dide Maugli.

häm bürelär därräü ulap kuydılar, ä berse tire-söyäktän genä torganı:

— Bezneñ başlıgıbız bul, i Akela! Bezneñ başlıgıbız bul, i keşe balası! Tärtipsezlek tuydırdı, bezneñ yañadan İrekle Halık bulasıbız kilä! — dip uladı.

— Yuk, — dip mırıldadı Bahira, — bolay yaramıy. Tamagıgız tuysa, tagın çıgırdan çıguıgız bar. Yukka gına İrekle Halık, dip atamıylar bit sezne. Sez İrek öçen sugıştıgız, häzer menä maksatıgızga ireştegez. Aşagız anı, i bürelär!

— Keşe tuplamı da, büre tuplamı da kudı mine, — dide Maugli. — Häzer dcunglida beryalgızım gına au kılaçakmın.

— Bez dä sineñ belän auga yöribez, — dide dürt büre balası, därräü.

Häm Maugli, şuşı könne dcungliga kitep, dürt büre belän au kıla başladı.

Läkin ul härçakta da üzen yalgız itep toydı: bik küp yıllar ütkäç, zur keşe buldı häm öylände.

Ä monısı inde — zurlar öçen söyli torgan hikäyä.

Click or select a word or words to search the definition