Kıssa-i Yusuf Häza Kıyssäi Yusef Gäläyhi Äs-sälyam

Bismillyahi-r-rähmani är-rähim
[Mökäddimä]

1. Älhämdü şöker vä sipas ul ähädä,
mölke daim bi-zäual ul samädä,
mölkät eçrä bilya şärik ul ähädä,—
anı baki zül-cälyal beldek imdi.
2. Andan soñra — anıñ dusti Möhämmädä,
päygambärlär gözidäsi ul ähmädä,
ñabu-ñäüsäyen mäñamli ul ähmädä,—
anıñ üzrä tälim dörud ulsun imdi.
3. Andan soñra — äüüäl siddik, sahibe gar,
gar eçendä Mostafani dutdi ul yar,
yar ulmagä hazir keldi, dutmadi gär,—
anıñ sidkı ñamulardan artuk imdi.
4. Andan soñra — dähi Gömär Hättab uglı,
galäm eçrä mäşhür irdi anıñ gädle,
yüz beñ irdän artık irdi anıñ fazle,—
türt beñ türt yüz mäsced bina kılmış imdi.
5. Andan soñra ezgi Gosman şähidi var,
anıñ vasfen Köran eçrä ükdi cäbbar,
zähi dikkät räta virmeş aña gäffar,—
cämig Köran hätasızin düzmeş imdi.
6. Andan soñra — häşämgir* Räli kärrar,
yüz beñ Häzar räskär üzrä säyasätkär —
mäşhürleki “lya-säyf illya Zölfekar —
lya fäta illya Gäli kärrar” imdi.
7. Anıñ küñli düşän-meş iki yeget,
din möräüüät ikiläsi iki raşid,
bersi Häsän, bersi Hösäyen — iki şähid —
şöbban ähle cännät anlar imdi.
8. Andan soñra — höläfai raşidin-lärä,
ғölämai, şöhädai tabigin-lärä,
äülia vä ätkia hämmäi dinlärä,—
cömläsendän halik razi ulsun imdi.
9. Andan soñra—ul bähtiar iränlärä,
hak häbibe Mostafani küränlärä,
hiç eksäksiz utuz üç meñ iränlärä * —
barçaseni möktäda belälüm imdi.
10. Andan soñra ber ir kubmış ғilem kyani,
anıñ berlä mözäyyän bu islam dini,
zahir-gäyan belürmüsiz sezlär ani,—
Sabit uglı Nogman aña dirlär imdi.
11. Andan soñra—din särväre iränlärä,
iman ärkyan, islam nurı hömam-lärä,
hakdin rähmät daim ulsun häm anlarä,—
häzaran afärin-lär ulsun imdi.
12. İlyahem rähmanemgä sıғınmayınmu,
rähmätendän mägfirätlär umanmayınmu,
söbhanemdän mädäd-yari telämäyenmü,—
morad hasil kılmak aña käñes ** imdi.
13. Mäülem, säña sıgınurmen män ber zägif,
täüfik sändän umanurmen män ber nähif,
haterimni räuşan kılgıl, izem lyatif,—
fazleñ berlä fähme häyer virgel imdi.
14. Täüfik sändän umanurmen män zäғif k°l.
dälil säni dutan-lär başarur yul,
ägär täüfik virer irsäñ kodräteñ mul,—
bu bändä üzrä dälilem sän ulgıl imdi.
15. Bän zägifi hikmät taba sän yandırgıl,
pänd-ü hikmät ayıtmagä sän kandırғıl,
sadrem eçrä mädäd şämgin sän yandırgıl,-
haterimni sän mönäüüär kılgıl imdi.
16. Künelüm-gä fikr-ü fähem suvi virgil,
fazleñ berlä bäña hikmät kuvi virgil,
bän zägifä ilham-täüfik kuvvi virgil,—
ködräteñ var, “Ul!” didekeñ ulur imdi.
Sabit urlı Nogman aña dirlär imdi.
11. Andan soñra—din särväre iränlärä,
iman ärkyan, islam nurı hömam-lärä,
hañdin rähmät daim ulsun häm anlarä,-
häzaran afärin-lär ulsun imdi.
12. İlyahem rähmanemrä sırınmayınmu,
rähmätendän märfirätlär umanmayınmu,
söbhanemdän mädäd-yari telämäyenmü,—
morad hasil ñılma. aña käñes imdi.
13. Mäülem, säña sırınurmen män ber zägif,
täüfiñ sändän umanurmen män ber nähif,
haterimni räuşan ñılrıl, izem lyatif,—
fazleñ berlä fähme häyer virgel imdi.
14. Täüfik. sändän umanurmen män zärif ñol,
dälil säni dutan-lär başarur yul,
ägär täüfiñ virer irsäñ ñödräteñ mul,—
bu bändä üzrä dälilem sän ulgıl imdi.
15. Bän zärifi hikmät taba sän yandırgıl,
pänd-ü hikmät ayıtmarä sän ñandırgıl,
sadrem eçrä mädäd şämrin sän yandırrıl,-
haterimni sän mönäüüär kılrıl imdi.
16. Küñelüm-gä fikr-ü fähem suvi virgil,
fazleñ berlä bäña hikmät ñuvi virgil,
bän zärifä ilham-täüfik. ñuvvi virgil,—
ñödräteñ var, “Ul!” didekeñ ulur imdi.
dvdäsi ishak. säüçi, din tabibe —
hälilullah İbrahimeñ uglı imdi.
21. Mundin soñra hikmät taba keçi-särmen,
göl vä räyhan, dörr-ü märcan saçi-särme!
Yusef näbi ähualeni açi-särmen,—
möemin-lärä nafir-der, añlañ imdi.
22. Ñıyssä-lärdäñ, hikmät-lärdän kürklüräk
usanmadan * dıñlamagä datlurañi,
K,öran eçrä, bi şäk, anıñ mäzkürleki,-
uşbu ñıyssä irdeki zahir imdi.

FASL: YUSEF GÄLÄYÄHİ ÄS-SÄLYaM DÜŞİ
23. Räziz İusef tämam un ber yäşzr irdi,
İagñub säüçi uyluñında uyur idi,
uyurkän ber gäcäb düş İusef kürdn,—
täevileni atasından surar nmdi:
24. “Dugar kün, tulun ay, un ber yuld|u]z
düşüm eçrä säcdä ñıldi bäña düb-düz,
uşbu düşi buylä kürdem hiç gömansiz,—
ya äbäti, boña täevil aygıl ymdi.
24'. Bu düşemnen täevileni ñıylu virgil,
rañibät nä bulasın bilu virgil,
bu düşümä küreklü täevil ñıylu virgil,—
bu düş içrä izgü sañınç sangıl imdi”. (Ssu.)
242-10 sm. dopolniteliıyı strofı.
25. Anda İarñub İusefeñ düşin yurdi,
täevileni möbaräk äytür irdi:
“Ömidder-kem, mäülyadän mädäd irdi,—
säña RİZZÄT vä rifgät kürenür imdi.
26. Ömidder-kem, mäülya säña virä mölkät,
fazle berlä ruzi ñıylä üküş NİRMÄT,
ñärdäşläriñ cömlä-si ñıylä hezmät,—
un berisi säña hezmät ñıylä imdi.
27. Raläm eçrä säneñ adıñ mäşhür ula,
Mäşriñ-Mägrib ululari säni bilä,
ñıyämätä diken adıñ bañi ñala,—
Hälil-zäbih däüläti kürnür imdi.
28. Nöbüvvät-risalät buldaçi sän,
häm mämläkät iyäsi uldaçi sän,
rahät-legä bäşarät buldaçi sän,—
bu duş eçrä RÄZİM däülät kürnür imdi.

(ñuçı-lardan * bekläsün haliñ sezi),—
varıb [ul] ñärdäşlärinä äytür imdi:
33. “Ñärdäşeñez İusef [däyür] ber düş kürmeş,
ay, kün, un ber yuldız aña säcdä ñılmış,
atañız İagñub ani izgü yurmış,—
bän işetdem, izgü täevil ñıldi imdi”.
34. Ñärdäşläri anı işdeb käyed ñıldi,
häsädläri, käyedläri galib uldi,
cömlä-si-neñ haterinä ROSSÄ yardi,—
dirneşübän batil tädbir ñılur imdi.
35. “Ägär ul düş yerinä kelür ulsa,
Yusef ulur padişah ulur ulsa,
cömlämez aña hezmät ñılur ulsa,—
ul bezlärä ñati rärder”,— dirlär imdi.
36. “İusefi bez ñatumezä ündäyälüm,
nä düş kürmeş — surayalum, izläyälüm,
aña laiñ räyye-tädbir äyläyälüm,—
bu ähuali häñıyñät bez belälüm imdi!”
37. Ündäyübän İusefi keltürdilär,
un ñärendäş yıglaşub uturdilar,
cömläsi täuazerliñ ketürdilär:
“Nä düş kürdeñ, bezä irlyam kılrıl imdi!*
38. İusef düşin anlarä äytü virmäz,
ata k.äulyon buzmara räua kürmäz,
yuyudubäyä yalan süz häm süzlämäz,—
häyran ulub, räcaibä ñalur imdi.
39. Ñärdäşläri cömläsi ürä d o rdi,
iken-iken İusefä känä surdi,
ñamulari İusefä çuk. yaluardi,—
här beresi täuazeglıñ ñılur imdi.
43. “Kel varalum, atamızä süyläyälüm **,
Yusefi atamızdan deläyälüm,
alib ilteb, ber dörlü iş äyläyälüm,—
yä ülderälüm, yä irañgä satam imdi.
44. Atamız ñaşında bez ñalalum,
hämişä säüklü bez ulalum,
atamızä igü timar bez ñılalum,—
bez möhtäräm, bez mökärräm ulalum imdi.
45. Atamız ani bezdän artuñ säüär,
anıñ yüzin kürmäkgä yaulak. a u a r,
inçi *** virsä, bezdän aña artıñ virür,—
ani bezdän iki artuñ säüär imdi”.
46. Keldilär, sälyam-hezmät äylädilär,
möşfiñin ru[y] äyläyübän süylädilär,
İsraildän **** Yusefi delädilär:
“Bezümilä buylä varsun”,— dirlär imdi.
47. “Bezümilä İusefeñ buylä varsun,
ñuy ñatında bezemilä buylä yürsün,
fähme artsun, hateri räuşan ulsun,—
kiçä yänä hezmäteñä kelsün imdi.
48. Äluan yerlär, añar sular — cömlä kürsün,
Sähralärdä rauzälärdän saçäk dirsün,
kürdekendän sezä kelüb häbär virsün,—
sez dıñlañız, ul süzläsün”,— dirlär imdi.
53. Anlar bu gäz İusefi aldadılar:
“Atamızdän sän dästür algıl, dirlär,
bezümilä tämaşayä kel, didelär,—
rauzälärdä dörlü ñuşlar ñunar imdi”.
54. İusef äydür: “Dästür virsäñ, ürä dorsam,
ulularim berlä anda buylä varsam,
täfärrec mäñamlärin üzem kürsäm —
kiçä yänä hezmäteñä kelsam imdi”.
55. İsrail İusefä dästür virmäz,
ber däm andan ayrılmaga räua kürmäz,
bu mägbun-neñ künli ñubdi, ñärar ñılmaz,—
buyıninä salınubän yaluarır imdi.
55 '. İusef äyde: “Beluräm, mäni säuärs ä n,
säümäkeñ-neñ dälile nädür, aygil sän,
säümeşen-nen süzi berlä yuremäzsän,—
ulularim berlä mäni izgil imdi”. (KB.)
552. İarub ani işedübän ürä ñubdi,
İusefen azañi astındä agnadi:
<İusefem, netäk suzüñ s[u]yayın, didi,
hañ hökmigä riza buldim”,— däyür imdi. (KB.)
55'. “yärin ñärdäşlärinä tsuşub izeyei,
bu keçä ñuynimdä bägrimrä kısayın,
ul kürüklug yüzüñ tuyançä kuräyen”,—
buni äydüb, aglab-aglab däşär imdi. (KB.)
56. “İza ca'ä äl-ñäza, ROMİ äl-bäsar” —
ñaza kelsä, bäsarät äldin kidär,
ilyahedin hökem ulsa, kimä batar —
lyabudder-kem, anıñ hökmi ula imdi.
57. İarlı İark.ub bu tädbirä razi uldi,
İusefi virmäk-lek[k]ä iñrar k.ıldi,
urlanlari berlä mähkäm VÄRDÄ ñıldi:
“Sezneñ bilä yärin varsun”,— däyür imdi.
62. Ul dün keçdi, yärendäse irtä buldi,
un ñärendäş rälya-s-säbah ürä d o rdi,
cömlä-läri İsrailä sälyam ñıyldi,—•
igü süzlä Yusefi delärlär imdi.
63. Ani işdeb, Yarñub näbi: “Varsun”,— dide,
üzi dähi yıglayu ürä durdı,
kände älilä İusefeñ başin yudı,—
darayubän uzun saçin ürär imdi.
64. Aş izderde, kändesi su eçürdi,
ignenä dörlü äluan tun kiderdi,
tunıni yopar berlä yezländerdi,—
küzlärinä s ö rmä DZRIY tartar imdi.
65. İbrahim rämmamä-sin başä çaldi,
İshañ-zäbih kämärini ñuşandırdi,
İshañ säüçi zänbilinä azıñ ñuydi,—
bardaginä suvin dagıy ñuyar imdi.
66. Künderde Yusefi übä-ñuça,
asmarladı här berinä uçdin-uça:
“İrtä keleñ sezlär, didi, uşbu kiçä...
Ah, ul kiçä ñaçan kelür?!” — däyür imdi.
67. “Ämanät-der: Yusefi saklayasez,
näübätläşü igneñezgä kütäräsiz,
cömlä-ñez igü timarlar ñıylasiz”,—
bu süz ilä Yusefi künderer imdi.
67'. Ayalar äydür: “Ñabul ñıylduñ barça süzüa,
RÄMKİN ulmañ yalguzlıkdan bu kün üzeñ
(tämaşamez Yusef ulsun bügün bezem),—
kun batmazdan hezmäteñä kelsun imdi”. (Ssu.)
67 2. Yartsub küzendä Yusefi Rubil aldi,
andin İähüdä häm andin Şämhun aldi,
näübät-läşu igen-lär[i]gä kütärdi,—
İagk,ub ah urub, yıglayu alur imdi. (KB.)

69. İagñub äydür: “Yä k.ızim, nä varırsän,
nä mägnädän aglayu yügerersän?
TÄRCİL berlä İusefä yetälmäzsän,—
ñärdäşläri tämaşayä iltär imdi”.
70. Dinä meskin dünmädi, yügreb yetdi,
yetübän Yusef älin mähkäm tutdi:
“ya İusefem, düngil!” — täyü çuk, yaluardi,—
ñärdäşläri ñayra düneb buşar imdi.
71. Yarlu Dinä yaluarır — kirü dünmäz,
ñärdäşläri buşdırıni hiç işetmäz,
berk tutdi, yusefeñ älin ñuymaz:
“Ya İusefem, düngil!> — teyü yaluarır imdi.
72. Aylar anda yusefi kütärdilär,
ber ñaşıñ arñasinä aşurdilar,
yarli Yarñub baña ñaldi zari arlar,—
Dinä dagı aglayu dünär imdi.
73. Dinä äytür: “Bän bu SZRÄT yatur idem,
düşum eçrä aglayu ürä d o rdım,
ya äbäti, döşemdä un tsord kürdem,—
Yusefi älemezdän ñapar imdi”.
74. Yarñub anı işedeb, mähzün uldi,
hämandäm ROSSÄ berlä beñzi suldi,
yusefi virdeginä poşiman uldi,-'
ikeläsi ükeneç berlän aglar imdi.
75. Yusefi häm ber tsaşä aşurdilar,
ñaşdin aşñaç, iteb (atıb-?) yerä düşerdilär,
azuñıni itä vireb yederdilär,—
bardagından suvin DZRIY tügär imdi.
76. Yarli Yusef yanlarınçä yäyäi yeldi,
ñärdäşleri ñäsd ÑILDIRİN bäyan beldi,
häñıyñät, anlarä bäd-göman ñıldi,—
göman berlo ähuallärin surar imdi.

ou kün seka avın mäkri digdi imdie. (Ssu.)
80. Şämrunä sıgınur-sä, ñarşu ñapar,
Rauil ur[u]b dügübän, saçin çikär,
g[ä]yri-läri ñäsd ñılurlar andan (
här beri-si urar üçün ñuar imdi.
80'. Rauil saçen çekubän yerä sürär:
“Keltürün Yusefi, ülturün!”—dir,
Dunä äytür: “Esirkämäñ, yetüreñ!”—dir.—
Şarte-näk.el, ikäüläsi ururlar imdi. (Ssu.)
80*. här beringe bañıb tilmerä başladi,
hiç beresi İusefä rähim ñıylmadi,
kärdäşläri här beri yanak.ladi:
“Palan düşeñ yardäm ñılsun!”—dirlär imdi
80', “Açıktım — täğam, susadum —suv birüñ”,—ti.
“Agalarim, bäña rähim ñılın”,— tidi.
Azañlariga agnayu çuñ yaluardi.—
“Palan döşeñ täğam virsün!”—dirlär imdi.
804. Yusef anlariñ yauız tädbireni bildi,
ulur tsärdäşe Rauil uzä SIRINDİ:
“Mäni bolardnn ñutrarril! — dib yaluardi,—
Atam kebi agam sänsen”,— däyür imdi. (K.B.)
805. “Ñamugındin ulugrats agam sänsen,
ata urnira uşbu kün atam sänsen,
k.äsd ñıyldilar, bägerlärim tsutk.arril sän>.—
Ruvil äydür: “Düşeñ yardäm ñıylsun imdi!>
80*. İusef Ruvildin izgü süz işetmädi,
Şämrun yüzingä tilmerüb zari ñıldi,
Şämrun yämä yüzingä ber yanatsladi,—
İusef uşal yerdä yüzin düşär imdi. (KB.)
80t İusef ñatıg ünen berlä yıglayu başladi,
yänä İähüdä azañirä arnadi:
“Ñamugındin miherbanem sänsen,— didi,—
Esirkägil gäribenni”,— däyür .imdi. (K.B.)
82. Ñäsd ñıldıñız, bayıñ mäni üldereñez,
tulun ay-tik yüzemni suldırıñız,
atamızä ähual netäk belderäsiz,—
surar isä, cäuab virmäk keräk imdi.
83. Mährüm-mähzün ñuyasiz İsraili,
häsäd berlä küyderersiz ul zälili,
äy, ñärdäşlär, kürmäzmüsiz ul cälili? —
Uşbu eşi cälil räua kürmäz imdi.
84. Halem dişvar, tänem mäcruh, küñlüm mägmüm,
nägyah düşdem bu mihnät-kä män ber mäzlum,
äy, däriga, atam Yagñub ñaldi mährüm,—
mondan sonra bäni ñanda kürär imdi?
85. Üzem siddiñ, atam Yagñub, dädäm İshañ,
ñärdäşlärim cäfasından tañätem tañ,
unılasi ñäsd ñıldilar, uldilar gañ,—
ñamulari ñäsd ñıldilar bäña imdi!”
86. Muni işdeb, Şämgun yaulañ açiglandi,
pıçañ* tartıb, Yusef üzä hazir keldi,
pıçañ ilä uldermäkgä hämlä ñıldi,—
anı kürüb, yusef ñäh-ñäh külär imdi.

87. Şämgun äyder: “ya yusef, nidän küldeñ?
yeteg pıçañ kürmäg-lä şademän uldıñ,
b o ndan uñdan näuhä-zari tälim ñıldıñ —
bu küliäkeñ ser[r]in iglyam ñılgıl imdi”.
88. Yusef äyder: “Ulularim, bän küldegüm,
eüdä ikän män ber sañınç ñıyas ñıyldım,
täñre bäña täñdir itmeş hale[n] beldem,—
ñol tädbire räua ulmaz, bayıñ imdi.

UZ. Sezlär anı mäslihät kürär irsä,
bän ülüb, morad hasil ulur irsä,
bänem ägär yüz beñ canem ulur isä —
cömlä-seni sezgä fida ñıldım imdi!”
94. Bu süzä İähudäneñ cani küydi,
miher udı Tsaynadi, bärri yandi,
batil işdän kirü düneb, täübä ñıldi:
“Lya-täñtölü Yusefä!” — däyür imdi.
95. Ñärendäşlek şäfñätin zahir ñıldi,
sunubän İusefeñ älin aldi,
itäke-neñ altınä sırındırdi,—
k.ärdäşläri üfkäsendän sañlar imdi.
96. Yarli Yusef İähüdädän şäfñät kürdi,
halik. ani Yusefä möşfiñ k.ıldi,
tuñız ñärdäş Yusefä el tikürdi —
İähüdäyä tärn-ü üfkä ñılurlar imdi.
97. “İa İähüdä, rähdemezdän näçün ñaldıñ,
nä MÄRNÄDÄN antımızni sañıt ñıldıñ,
İusefi iserkädeñ, möşfiñ uldıñ —
bi-väfalıñ küstärdüñ?!” — dirlär imdi.
98. İähüdä äytür: “Bu eşeñez räua ulmaz,
ñärendäş ñärendäşni hiç üldermäz,
muni ñılgan halivdan rahät bulmaz,—
iägräk uldur, täübä ñılıb dünüñ imdi!
99. Täñridän ñurk.ıñ, batil RÄMÄL ñılmañ,
ahirätdä väbaldür, rasi ulmañ,
ucmah vireb, tämur utin satun almañ,—
tämur eçrä bak.i ñalmañ sezlär imdi.

100. Uşbu işni, äy ñärdäşlär, sez ñıylasiz,
bu iş ilä atamızä gañ, ulasiz,
bayıñ. mäülya rähmätendän ayrulasiz,—
röcur idüb, istirfar ñılıñ imdi.
101. Bunıñ ulu dädäsi — mägruf hälil,
udä atdi ani ul Nämrud cahil,
ud eçendä sak/şdi ani cälil,—
hälil üçün utni bustan ñıldi imdi.
102. Andan soñra vähi izdi ul hañ cälil,
İbrahimgä cälil äyde: “Äya hälil,
bänem üçün urılıñni ñorban ÑILRIL...” —
dıñladisä: “...Säüdegeñ...” — däyür imdi.
103. Pıçañ anda İSMZRİLGÄ kyar ñılmadi,
hälil-ullah udä yañın hiç kelmädi,
İagñub säüçi HZÑRÄ gasi hiç ulmadi,—
sezlär DZRI täñridän ñurñıñ imdi!”
104. Yähüdä süzin anlar işetmäzlär,
täübä-täüfiñ yulıynä hiç bañmazlar,
ahirät räzabendän ñuruñmazlar,—
cömlä-läri Yusefä ñäsd ñılur imdi.
105. Yähüdä härgiz därman .ulumadi,
ügüt berlä asla MZNİR ñılumadi,
İusefi ällärendän alumadi,—
nä-çar ulub, ayrıñsi ray ñılur imdi.
106. “İmdi b o ni üldermäñ — yetürmäñ, dir,
ñärdeşeñez ñanıni kütärmäñ, dir,
hiç ulmasä, ber ñoyuyä bırañıñ, dir,—
yä ülä, yä irañrä düşä imdi”.
107. Bu kälaçi * anlarä säuab keldi,
bu tädbirä barçasi razi uldi,
ñamusı anıñ , süzin räua kürdi,—
yarlı Yusef boni işdüb yaluarır imdi.

FASL: SİFATE BİERE YUSEF RÄM
108. Ul ñoyu aşnudan * ñalmış idi,
anı uşal Rad kyafir ñazmış idi,
döbe dirän, suı yaulak. açi idi,—
anıñ suın hiç kimsänä eçmäz imdi.
109. Soñra dura anıñ suı üstün kelmiş,
yılan-çayan cömlä anda mäñam dutmış,
häşärätlär cömlä anda mäcmur ulmış,—
tälim dörlü häşärätlär anda imdi.
110. Ul zämandä ber zahid ñubmış idi,
kitab eçrä İusef vasfin belmeş idi,
ñamularä anı märlum ñılmış idi,—
işedän-lär räcaibä ñalurlar imdi.
111. Ul zahid bu ähuali räyan beldi,
haliñından ütendi, doga ñıldi,
Yusefi kürmäklekä arzuladi,—
halikdan uzun römer telär imdi.
1111. Römer eçendä Yusefi arzuladi,
ul zahidneñ dorasi ñabul uldi,
haliñ aña uzun römer ruzi kıyldi,—
ul zahidä İähüzä dirlor ş, di (Ssu.)
112. Haliñ aña vähi-ilham virüb iydi:
“Varıb Radneñ ñoyusnä kergel, didk,
siddiñ Yusef cämalin kürgel, didi,—
Yusef anda kelänçä kütgil imdi”.
113. Keldi-kerdi ul zahid ul koyuyä,
rälya-d-däuam tarät ñıldi ul mäüläyä,
tagät eçrä doga ñıldi ul mäüläyä,—
Yusefi kürmäklekä auar imdi.

114. här kiçä rizkı anıñ ber nar * idi,
uñında nurdan ñändil yanar idi,
anıñ römri beñ iki yüz yıl idi,—
rañibät ul yusefi kürdi imdi.
115. Yusefeñ bilinä yeb dañdilar,
kändüläreñ mihrinä ud yañdilar,
ñoyu eçrä salmagä ñäsd ñıldilar, —
k.ank.ıysenä yaluarırsä, buşar imdi.
115'. İusef äydur: “härgiz söç tsıylmadum,
bunıñ kebi ayruñsız düş kürmädüm,
bundan sonra ugatlu ulumadum”, —
yarlı İusef buylä däyü yaluarur imdi. (Ssu.)
116. Anlar İusef zarinä bañmadilar,
häsrätile yaluardırin dutmadilar,
Yähüdäneñ pändinä häm bañmadilar, —
cömlä-läri darırubän buşar imdi.
1161. Yusefi suräyü kiltürdilär,
Rad oyuseneñ başnga tekürdiler,
yarlı İusef baa ñaldi, tsanin aglar. —
tsärdäşläri hiç näsnäyä bañmazlar imdi (Ssu )
117. İusef äytür: “Äy ñärdäşlär, bäña kılmats, (str, 16)
şäytan sezi gömrah ñılıb, aña uymañ,
bänem tänim göryan ñılıb, tunum suymañ, —
ata hañin, ñärdäş mihrin sañlañ imdi.
118. Bu kün ülsäm, ñanı bäña käfen keräk,
imdi bäña käfen ulsun uşbu küñläk?!”
Zähi röcöb, suıñ bärre, ñatı yüräk, —
küñläkeni ignendän sunarlar imdi.
118'. Anlar äydür: “Bu süzni bäña aymagil,
äya İusef, sän bezdän rähim ummagil,
ay, kun, un ber yulduzlargä aygıl, —
ayno ..... ”, — [dirlor imdi]
119. Bilinä ber yeb dagıb künderdilär,
Yusefi ul dar ñoyuyä inderdilär,
şäfñät kisüb yüzlärin dünderdilär, —
beri kelüb uragin kesär imdi.
120. İusef äydür: “İlyahäna, kärim-hännan,
biçarälär ömidi sän, rähim-männan,
hiç ömidem ñalmadi ihvanemdän, —
bäña mädäd sän uñ ÑILRIL!” — däyür imdi.
121. Ani işdeb, ñärdäşläri aglaşdilar,
cömläläri haliñrä çurlaşdilar,
cämrulubän çuñ mönäcät däyüşdilär:
“İlyahona, modäd sondon!” — dirlär imdi.

122. Därmandälär dästgire mälik-rähman
fazle berlä Cäbrailä ñıldi färman:
“İa Cäbrail, Yusefä ÑILRIL därman
häm risalät bäşarät[in] ñauşır imdi”.
123. Ul tavise mälaik, päyke häzrät,
ñadir aña räta ñılmış ñati ñuvvät,
ñauışdi Yusefä şuluñ SZRÄT,—
Yusefi sua yetmäzdän tutar imdi.
124. Bäs, Cäbrail äyder: “Äya, Yusef siddiñ,
mäülya säña sälyam-dörud izde tähñıyñ;
möcdälär-vän: ruzi ñıldı päyrämbärlek,—
risalät(en] möbaräk ulsun imdi!”
125. Cäbrail Yusefä keldi irsä,
ul Cäbrail irdekeni beldi irsä,
hak. sälyami-dörudi keldi irsä,—
mähzun küñeli şademan ulur imdi.
126. Koyuneñ tübendä [ber] taş var idi,
Cäbrail ul taşnı tiz çıñardi,
su üzrä MÖRÄLLÄÑ taş mähkäm durdi,—
Yusef keleb, ul taş üzrä uturır imdi.
127. Taş Yusefä härirdän yumşañ uldi, (str. 17)
haliñdan rinayät şäfñät yetdi,
İusefeñ nurı berlä ñoyu tuldi,—
taşñarı häm nurı balñıb çıñar imdi.
128. Cälildän Cäbrailä dästür uldi,
ul Cäbrail ucmah taba säfär ñıldi,
ucmahdan höllä, täğam alub keldi,—
höllä keyüb, Yusef TÄRZM yeyär imdi.
129. Höllä kidi, TÄRZM yedi, şöker ñıldi,
cämalenä häzar-çändan nurı keldi,
Cäbrail nurı aña mählut uldi,—
yerdän kükgä nurdan deräk ulur imdi.
130. Bäs, ul zahid mäñamendän ürä dordi,
İüsefeñ cämaleni küzi kürdi,
tälim YILRI moradinä ul kün irdi,—
kürüşübän şöker-säna äytür imdi.
131. Äyder aña: “Äya Yusef, ñaygurmaRıl,
ñärdeşlärdän küñeletsni ayırmagıl,
anlarä yauız doga häm ñılmarıl...” —
Yusef äydür: “Haleñ İRLYaM ÑILRIL imdi”.
132. Zahid äyder: “Kitab eçrä vasfeñ kürdem,
kürübän häm yüzläriñä raşiñ uldım,
beñ iki yüz yıl tämam TÄRÄT ñıldım,—
moradem bu kün hasil uldi imdi”.

133. Ul zahid yusefä ügüt virdi,
yusef anıñ ügüteni räua kürdi,
hämandäm ul zahidä äcäl irdi,—
Yusef andä tsaygulu tsalur imdi.
134. Bäs, boyurdi Cäbrailä mäülya-cälil:
“yusefä känä varrıl, ya Cäbrail!
Sälyam-dörud tikürgel, ügütlägil —
haterendän RÄM-ROSSÄSİN yusun imdi.
135. Ñoyudan çıñarubän satıldaçi,
andan soñra ana töhmät çuk. uldaçi
häm yänä zindan içrä salındaçi,—
här hal eçrä bän buylä ulam imdi.
136. Andan sonra şiddätlärdän bän ñortaram,
atasinä hätsıyk.ätdä bän küstäräm,
däülätin häm mölkätin bän artdıram,—
tac vä tähet, soltanat viräm imdi.
137. Häsudläri hezmätinä keldäçidür,
yaulak. ulur şäremsar uldaçidur,
poşiman-lık. nidamät uldaçidur,—
yusef — händan, anlar göryan ulur imdi”.
138. Uluk. sagät Cäbrail hazir keldi,
bu ähuali häm sälyami zahir ñıldi,
yusef anı anlayub, şakir uldi,—
k.azasinä riza älin virdi imdi.
FASL: RÖCÜR İHVÄTE YUSEF RÄM
139. Yusefeñ ñärdäşläri evä dündi,
berisi ber urlañ * dotub bug[a]zladi,
ñanin yusef küñläkinä bulaşdırdi,—
cömläläri arlaşu varırlar imdi.
140. yul üzä ber ñobbä yıgaç ** ulur idi,
Yagñub anıñ dübendä dorır idi,
hauadan, iñezdän **'* ber ün keldi,—
dıñladisä: “Säbginä”,— däyür imdi.
141. Yarñub äydür: “Ah, yetmiş kün mikän,
ah, därigä, yuhsä yetmiş ay mikän,
ah, yuhsä yetmiş yıl mikän
Yusefemneñ keçekmäki?” — däyur imdi.
141 '. İagtsub bañdı: ul mäqamdäy auaz çıar,
Yusefüñ firñät udı bärrin yañar,
yarlı İartsub aglayu anda bañar:
“İusefi kürsäm!”—däyü estär nmdi. (B.)
142. Küñle dariñ, yırlayu evä kerdi,
bayıñ urlan-larinä göman ñıldi,
Yusefä ñäsd itdeklärin bäyan beldi,—
namaz ñılsa, arlayu ñılur imdi.
143. Urlan-lari aglamarä antlaşdilar,
evä yak.in kelä yaulak. çurlaşdilar:
“Ah, därigä, Yusef! — däyü aglaşdilar,-
İusefi bez aldırdıñ!” —dirlär imdi.

144. Yarñub yästü namazın ñılur irdi,
uglan-lari aglayu anda kildi,
ñulagına aglamañ üni kirdi,—
ürä durıb, TÄRCİL f]rşu varır imdi.
145. Anı küreb, näühä-läri bitär uldi,
cömlä-läri tunin yırtıb, saçin yuldi,
här berisi İusef üçün zari ñıldi:
“İusefi bez aldırdıñ!” — dirlEr imdi.
146. Anı işdüb, Yarñubeñ rañli şaşdi,
ber çagırdi, urındi, yerä düşdi, (str. 19)
anı kürüb, urlan-lari ñazrırışdi:
“Ah, därirä, hata ñıldıñ!” — dirlär imdi.
146'. Ul un tün üç yüe altmış yulı bihuş uldi,
rañle gyah kelübän, gyah kitär uldi,
atasın[i] urlanlari bu haldä kürdn:
“Ñätälna äbana İagub!”—dirlär imdi. (KB.)
147. Ul tün keçdi, yarendäsi irtä buldi,
İarñubeñ häm başinä ratsle keldi,
urlanlarin ündäyübän känä surdi:
“Ñane bänem Yusefem?!” — däyür imdi.
148. Urlanlari aglayu cäuab virdi:
“Cömlämez berär uñi atdıñ idi,
uñlaremez alrali vardık. idi,—
İusef MÄTZR sañlayu ñaldi imdi.
149. Bez kelänçä bayıñ aña ñaza irmeş,
ah, ul yerdä ber yauız ñord ulur irmeş,
häk.ıyk,ät, İusefi ul k.ord yemeş —
fakälähö-äz-zibü”, aña dirlär imdi.
150. İarñub äydür: “Ägär uylä ulur isä,
İusefi ñord yeyüb hälyak ñıldi isä,
ärzasendän berär näsnä ñaldi isä —
ul ÄRzani bäña alub keleñ imdi!
151. Män anı käfen sarıb, gür ñılsam-män,
üstinä ber mönäñk.äş dar ñılsam-män,
kävdüzem İusefä yar ulsam-män,—
batsi gömrim anıñ üzrä keçsün imdi...”
152. Anlar äydür: “ya baba, çuk. araduk.,
unulamez ul arada çuk. istädek,
ärzasendän hiç näsnä bulumadıñ,—
ñamuseni ul k,ord yemiş”,—dirlär imdi.
153. K,an-lu küñläk ñunınundan çıñardilar,
yarñub säüçi ZLDIRÄ keltürdklär,
ñanı berlä İsrailä küstärdilär,—
anı kü r u b, bi-hud ulıb düşär imdi.

154. Rañle keldi, küñläki äl[i]gä aldi,
üpä-ñuça, yıglayu näzar ñıldi,
küñläkendä hiç yırtılmış bulınmadi:
“Nä miherban ñord yemiş?” — däyür imdi.
154'. “İusefen iteni yisä, ñanen eçsä,
İusefemdän bäni mährüm-mähzun ñuysä,
kuñläkeni hiç yırtmasa, böten ñuysä,—
bu arada ber hikmät var”,—däyur imdi. (K.B.)
155. İarñub äydür: “Sezlärnen moradiñez,
İüsefi sezlär bäydän delädiñez,
alib ilteb, anda hälyak äylädeñez,—
yalan yerdä aglaşursiz!..”— däyür imdi.
156. “Varıñ siz, ul ñordi estäñ, dutıñ, (str. 20)
dutubän, ul ñordi alıb kelek,
uşbu süzä cömläñez razi ulıñ,—
bu ähuali bez aña suralım imdi.
157. İuhsä bän söcüd içrä ñılam zari,
sezgä RÄZİM afät virä izim bari,
möstäcab ul ñıyla barçä doralari,—
mäzlumläreñ dogasendan ñurñıñ imdi!”
158. Boni işdub, anlar cömlä dirneşdilär,
tarda varıb, ber gönah-siz ñord tutdilar,
filhal içrä Yarñubä ketürdilär:
“İusefi yiyän ñord bu!” — dirlär imdi.
159. İarlı İarñub ul ñordi kür di irsä,
häsrätilä aña ñarŞu vardi irsä:
“İusefi netä yideñ, didi irsä,—
näçün yideñ — yuyetmarıl, aygıl imdi?
160. İa ñord, ayrıl, İusefem netä yidüñ,
küñläkeni hiç yırtmadıñ, bötün ñuyduñ,
nä MÄRNÄDÄN haliñdan ñurıñmadıñ,—
päyrämbäri mährüm-mähzün ñuydıñ imdi?”
161. Uşal sarät ñordä hañdan färman keldi:
“İsrailä söylä!” — däyü ämer ñıldi,
fäsih delin Yarñubä ñord süzlädi,—
yalınubän tämälleñlär ñılur imdi.
162. Äydür: “Vallah, İusefi bän kürmädim
häm dähi ñandalırin belümädim,
märaz-allah, hañ belür, bän hiç kürmädim,—
bi-gönahmen, bayıñ beleñ!”.— däyür imdi.
163. “Üzeñ häm päyrämbär, hañ räsule sän,
nöbüvvät izbsi häm İsrail sän,
haliñ säña belderer, häm belürsän:
päyrämbärlär iti bezgä häram imdi.

163'. Delär isän, sän boyurgıl— bäyä varayen,
uşbu yernün ñortlareni häm diräyen,
emuların täburıtsa ketnräyen,—
häzrätendä inançıñlts tsıylsunlar imdi. (K.V.)
1632. Anlar DÄRİ İusefi hiç kürmadilär,
haşä-lillyah, İusefä tsäsd ñılmadilar,
täñriyä — gañ, sezä uyatlu ulmadilar,—
päyrämbärlär iti bezä häram imdi! (KB.)
164. Bän üzem Misrdan yani keldem,
ber färzändem var idi, yauä ñıldım,
un yedi kün uldi, täğam hiç izmädem,—
häsrätemdäy agzım täğam almaz imdi.
165. Raciz idüb, ber tagda uş tutdilar,
käñdeläri agızımä ñan sürtdilär,
zolem berlä häzräteñä keltürdilär,—
bi-gönahmen, sän mögäyyän belgel imdi”.
166. Yagk.ub säüçi ñordeñ süzin kärtü beldi,
kände älin ul k.ordä aş yederdi.
Äydür: “Bäña bu k.azanı täñre virdi”,—
doga ñılıb, ñordä dästür virür imdi.
167. “Bu ñazanı bäña virdi mäülya-cälil,
sabırsızlık, gäzizlärni ñılur zälil,
bän tsılurmen imdi bonda sabır cämil,—
sabır berlä morad hasil ulur imdi”.
168. Yähüdä ul yazıyä här kün çıñar,
varubän ul ñoyuyä här kün bañar,
Yusef berlä häbärläşür, süzin uñur,—
ähualeñ cömlä-sin belderür imdi.

FASL: MALİK BİNE DÄGİR DÜŞ KÜRDEKE
169. Misr eçrä ulug tacir ulur idi,
anıñ adı Malik ibne Därir idi,
Därir urli Malik ber düş kürdy,—
möräbbirä täevileni surar imdi.
170. Äydür aña: “Bu kiçä ber düş kürdem,
düşem eçrä KÄNRZNÄ varıb idem,
Rad koyusi tigräsendä yörür idüm,—
kün, häñıyñat, kükdän yerä inär imdi.
171. Durar kün MÖRÄYYÄN kükdän yndi,
ñuyınumdan kerübän yañamdän çıñdi,
häm kükdän dörr-ü märcan, yencü yardi,—
bän anı itäkimä dirdem imdi.
172. Säüenüban män ani dirür idem,
cämer ñılıb, sandurimä ñuyar idem,
bu düşi hiç geman-siz buylä kürdem,—
ya mögäbbir, boda täevil ÑILRIL imdi”.
172 '. Möräbbir äydür: “Ulturrıl bu yanımdä,
yurusaräm düşeñni tägbiremdä,
iki tsızil altun ñuygıl ber yüñemdä,—
düşeñni izgü möbaräk yuram imdi”. (Sal.)
173. Möräbbir äydür: “Mundar düş kürdeñ isä,
düşeñ içrä ul mäñamä irdeñ isä,
Rad k.oyusi tigräsendä yürdeñ isä,—
ber şärñf ñol eleñä kerär imdi.
174. Ul ñoli uçuz satun aldaçi sän,
anı satıb, üküş NİRMÄT buldaçi säñ,
mölek vä däülät iyäsi buldaçi sän,—
ul säbäbdäi ükuş rahät kürner imdi.

175. Ul MÄRNÄDÄN ulurlıñrä digenäsen,
haliñneñ, berleginä inanäsen,
köfer şirkät mihnätendän ñurtulasen,—
dönya-ahirät däüläti kürnür imdi”.
176. Ani işdüb, Malik Därir säfär ñıldi,
Känran ile eçinä keldi kerdi,
Rad ñoyusi tigräsendä yük düşerdi,—
düşendä kürdegin estär imdi.
177. Ñol-larinä boyurdi — darıldılar,
ul ñoyuneñ tigräsinä yayıldılar,
cömläsi estämägä ñäsd ñıldılar,—
Malik Därir iñez-iñez estär imdi.
178. Estär irkän, iñezdän * ber ün keldi,
Malikneñ ñularınä işetüldi;
äydür: “Bayıñ, illeg yıl tämam ñaldi
ul uglanni almagä”,— däyür imdi.
179. “hiç ekseksiz illeg yıl tämam turrıl,
andan soñra bu mäñamä känä kelgil,
ul urlanni az bähayä satun algıl —
tälim mal-bähayä satrıl imdi”.
180. Malik Därir, ani işdüb, kirü küçdi,
andan soñra illeg yıl tämam keçdi,
Därir urlı ul mänzilä yänä düşdi:
“Vägdä yetdi!” — däyüb tälim säünür imdi.
181. Ber näçä färeştälär kelmiş irdi,
ñuşä biñzäş Yusefä iş ulmış idi,
ul ñoyuyä cömlä mäcmur ulmış idi,—
cömlä-läri ñoyudan uçar imdi.
182. Malik D ä R i r ul ñuşlari anda kürdi,
färeştä-lär idügin belümädi
(ul vañıt Malik Därir kyafir idi),—
uñin alub, ñuş atmagä varır imdi.
183. İañın kelä — ul ñuş-lar uldi pänhan,
anı küreb, Malik Dägir ñaldi häyran,
bañdı irsä — nur çıñar ul ñoyudan,—
anı küreb, bi-hud ulıb düşär imdi.
184. Uluñ sarät utarınä ** yänä keldi, (str. 23)
añsiz dägül, sizendi — ziräk idi;
ñol-larından iki ñulä ämer ñıldi:
“Şul ñoyudan su ketüreñ!” — däyür imdi.
185. Bäşir, Böşra ikeläsi ñaurä aldi,
ul ñoyuneñ üzärinä hazir keldi,
ñoyu eçrä ñaugä-lärin nözul ñıldi,—
Yusef anda bañıb ani kürär imdi.
186. İkäüläsi ñaurä-lärin inderdiler,
tulurlayu ñaugä-lärin tulturdilär,
hak. yusefä Cäbraili bat künderdi,—
tışrä çıñmañ bäşarät ketürer imdi.
187. “ya Yusef, sän küzgüyä bañdıñmidi,
küzgüdä kürkeñ kürüb uñdıñmidi:
“Bän satılur ñol ulsam, dideñmidi,
bänem bäham kem yetkürer?” dideñ imdi?!”
187'. Yusef äydür: “Bäli, ber kün bayıdım idi,
küzgüdä kürküm kürub, äydem idi:
“Bän satulur ñul ulsam, didem idi:
bänüm bäham kem yetürä?”— didem imdi”. (KB.)
188. Cäbrail äyder: “Halya hazir ürä dorgıl,
urganeiä yabışgıl, tışrä ÇIÑRIL,
nä bähayä satılursän, küzeñ kürgel,—
möştäri-lär hazirder, alur imdi...”
189. İkeüläyen tartdilar Bäşir, Böşra,
RÄZİZ Yusef ul dämdä çıñdi tışra,
ñadir mäülüm täñdireni kem şaşıra,—
nä çara var, anıñ hökme ula imdi.
190. Ñoyudan iñezdän çıña keldi,
tulun ay tik nurlı Yüzi duga keldi,
Malik küreb ul däm anı bihud uldi:
“Ya böşra, häza RÖLYaM!” — däyür imdi.
191. Ul Malik hämişä äytür idi,
ñol-larinä här däuam söylär idi:
“Anı sezdän ñayıñız kürdi isä,
azad ñılam, ñızim aña viräm imdi...”
192. Bäşir kelib, Malik[k]ä möcdä-lädi,
Malik Därir säüenüb ñarşu vardi,
säüenübän yusefen älin aldi,—
ketürübän, räh t yı içrä gizlär imdi.
193. Yusefeñ ñärdäşläri tarda idi,
bañıbän ul mänzildä kyarvan kürdi,
TÄRCİL berlä ñatarlaşu yügrüb vardi,— (str. 24)
yusefi ñoyuda bulmazlar imdi.
194. Anlar ñaçan bu MÄRÑÄDÄN häbär beldi,
hälñä ideb, ul kyarvani çulrab aldi,
äydür: “Bezim ñulumez ñaçmış idi,—
anı, bayıñ, sez almış-sız!” — dirlär imdi.
195. Rauil äydür: “Vireñez minnät ilä,
yuhsä ber gäz närrä uram häybätilä,
cömlä hälyak ulasız mihnät ilä,—
ünüm işedäy cane täslim ñılur imdi!”
196. Malik ñıldi ihtiat, RZK.İL idi,
yusefi bonlarä kirü virdi,
anlar dähi mäslihät uylä kürdi:
“Muni ñol dib munlarä satam imdi”.

197. Bu tädbiri bonlar buylä äylädilär,
r i b r i ç ä yusefä söylädilär:
“Ülderermez yuhsä,— di[e]b tsurñıtdilar,—
ñol dib satam, sän MOTİR ulrıl imdi”.
198. Malik Därir ziräk ide, anı beldi
(höfiyä berlä küñle şadlık. içrä ñaldi),
anlar satar — ul satun alur uldi,—
munı işdüb, yusef zari arlar imdi.
199. yusef äydür: “Sez bäni satarmu-sez,
häsrät-rörbät mäydanenä atarmu-sez,
firleñezdän bändän göman tutarmu-sez —
sañlayalum, ant eçälüm”,— däyür imdi.
200. “Bäni satmañ, kyafir ñolı ulmayalum,
yarñub säüçi häsrät içrä ñu[y]mayalum,
rörbät udı bärerinä yañmayalum,—
dädäm hälil hörmätin sañlañ imdi!”
201. Anlar äydür: “Bez säni zinharlädek,
atamızä: “Yusefi ñord yidi”, didek,
İsrailä bez dişvar süz söylädek,—
Ya Yusef, sän bu sadanıç ñuygıl imdi!”
202. Bäs, Yusefi yähüdä [häm] ügütlädi,
äydür: “Säña bu ñaza-nı täñri virdi,
ñärdäşlären, batil işä d[u]rri dordi,—
yuhsä bayıñ üldererlär, belgel imdi.
203. Yägräk budır: räua kürgil satıl mañi, (str. 25)
ñärdäşläreñ fetnä-sendän ñurtılmañi,
İsraildän häsrätilä ayrılmañi,
ñuşurruçi ñuşırırsä kyañes * imdi”.
203'. Äydürlär: “Ñuli satalım bu kün säna,
ul şart ilä, satar bulsak yırañ yerä,_
nä bäha viräsez, kürälem, imdi bezä,—
bezlär yaulañ satu-sats-mez”,—dirlär imdi. (7(6.)
204. Malik äydür: “Bu ñol-mıdur, bäyan äyläñ,
nä MÄRNÄDÄN satar-sez, anı söylän,
nä s ö ç ñıldi, nişä ñaçdi — d[u]rrı söylän,—
rañle, kürke sezdän DZRI artık. imdi”.
205. “Keçek irkän atamez satun aldi,
dura-dura bezim ilä Hämrah uldi,
dura-dura bu uglançık, yauız uldi,—
ñaçıb keleb, bu kryuyä kermeş imdi”.
206. Malik äydür: “Ähualin äyläñ gäyan,
neçä dörlü räybe vardır, ñılıñ bäyan,
hiç süz RÄLÄT ulmasun bonda göman,—
şarte sähih, dörest satu ñıylam imdi”.
207. Anlar äydür: “hiç göman-sez bayık. ñoldır,
ñolumezneñ üç dörlü räybe vardır:
urrıdur, yalançi-dır, k.açk.ıçi-dur,—
bu üç dörlü räybe berlä zlrıl imdi”

206. Malik äydür: “Nä däyürsez — añlayurmen,
häñıyñätdä bu ñolni män häm alurmen,
räybe berlä anı ñabul äyläyürmen,—
neçä bäha alursez, äyden imdi.
209. Välyakin elemdä hiç altunım yuñ,
kyalä berlä ñomaşım, atlasım çuñ,
yarmañım var ber neçä, ñıymmäti yuk.,—
neçük säüdä ñılurmez?”— däyür imdi.
210. Yusef äyder: “Kyaşki uylä ulmasäydi,
ñärdäşlärim az bähayä satmasäydi,
möştäri üküş bäha virmäsäydi,—
yarlı üzbm ñol ulmasam!” — däyür iıdi.
211. Munlar äydür: “Ul işi ñılmayauz,
ñulumezä kyalä-ñomaş almayauz,
bu satuyä härgiz razi ulmayauz,—
yarmañ virgel, neçä virsäñ”,—dirlär imdi.
212. Malik äydür: “Un säkez yarmacım var,
häñıyñät, altunum yuñ — ñomaşım var,
un säkez yarmañni alıñ sezlär,— (str. 26)
ñalanıni bäña bähşiş ñılıñ imdi”.
213. Anlar äydür: “Un säkez yarmañ aldıñ,
säneñ berlä bu satuni tämam ñıldıñ,
cömlämez bu satuyä razi uldıñ,—
ñalanıni säna bähşiş ñıldıñ imdi”.
214. Andan Malik İusefä känä surdi:
“Bonlar säni ñol däyübän bäña satdi,
uşbu iş; uşbu süz rast-mu, didi,—
häñıyñät{i] sän mögäyyän ñılgıl imdi”.
215. Anlar äydür: “Ñol-lıñgä razi ulgıl,
teleñ berlä sän dähi iñrär ñılgıl;
“yuñ!” dir irsäñ, ülderermez, bayıñ bel gel!” —
g i b r i ç ä İusefä dirlär imdi.
216. Bu gäz İusef aylardan häm ñurıñdi,
ñurıñmakdin ñol-lıñgä razi uldi:
“Ñol m i n”,— dide *, küzlärendän yäşlär añdi,—
niyäteni täñre-sinä ñılur imdi.
217. Bonlar äydür: “İa Malik, bona inan,
bu ñolgä sän dutmagıl härgiz göman,
bag-bugavin çişmägil ayagından,—
M i s r ä diken bogaulu varsun imdn.
218. Yalançidur, hiç süzinä inanmagıl,
iserkäbän miherbanlık, äylämägil,
härgiz aña izgü süz süzläıägil,—
täğam arpa ütmägi virgel imdi!”

219. Malik äyder: “Suzeñezä bän inandım,
razi uldım, ñolıñızni satun aldım
häm üç dörlu gäybe berlä ñabul ñıldım,-
bu bäyer-üzä ber beti keräk imdi”.
220. Anlar cömlä bu süzi räua kürdi,
beti yazub virmägä buyun virdi,
ñamulari batil işä d[u]rri d o rdi,—
ñäbaläsen virmägä yazar imdi.
221. Şämgun kändü älilä beti yazdi,
beti yazıb kändelärdän şäfñät üzdi,
yusefdän yuz dündereb, cömlä bezdi,—
päygämbäri ÑOLLIK.RÄ satar imdi:
222. “Cömlämez bu satuyä razi uldıñ,
ñolumezi satmaRE räua kürdek,
unulamez razi ulub, beti yazdık.,—
ñolumezi säña täslim kıldıñ imdi”.
223. Yusef, ani işdeb, ñanin aglar, (str. 27)
häsrät udı eçin yarar, bägrin darlar;
aglar ikän häm kirü dästür delär:
“Dästür virsän, kirü varsam”,— däyür imdi.
224. “Dästür virgel, kirü yänä bän varayen,
ulularımni tuyançä bän küränem,
yazuñımni aylardan bän deläyälüm,—
VİDZR ñılıb ayrılalui bezlär imdi”.
225. Malik boni işedübän üzi küyär,
ul dähi yusefdän bitär arlar,
Yusefeñ bu işlärin yaulak. tanlar,—
bu MÄRNÄYÄ räcaibä ñalur imdi.
226. Malik Därir yusefä cäuab virdi:
“Kürmäzmüsän, anlar säna nelär k.ıldn,
ikençi — yaulañ säni uçuz satdi,—
nä varırsen, aylar säni säümäz imdi.
227. Anlar säni satdılar käm yarmañrä,
deläkläri — bayık. sändän ayrılmak/ä,
laik. dägül anlarä sän varmañgä,—
hörmäteñ säneñ bezdän artıñ imdi”.
228. Ul yarmañ ñıymmäte häm ul vañıtin,
beñ türt yüz yarmak. idi häm ber altun,
şul ñädär bäha ilä aldi satun,—
Yusef üzrä ähual İRLYaM ñılur imdi.
229. Yusef aña aglayu cäuab virdi:
“Anlar boni eşlämägä räua kürdi,
deläkläri, -moradlari şäylä uldi,—
här keşi üz layıñin işlär imdi”.

230. Andan Malik İusefä dästür virdi,
yarlı İusef häsrätilä kirü vardi,
bu un ñärdäş cömläsi ürä dordi,—
här berisin üpä-ñuçä aglar imdi.
231. Äydür: “Beldem, bändän bizar uldıñız sez,
ucmah vireb, tamu{r] satun aldıñız sez,
İsraildän bäni mährum ñuydıñız sez,— (str.28)
ñuşulmañlıñ yaulak. iran ñaldi imdi.
232. Ah, därigä, RÄZİZ ikän — zälil uldım,
ñärdäşlärdin duşmanlıñnı buylä kürdem,
va-väylya, İsrailne mährum ñuydum,—
arlamañdan iki küzi kürmäz imdi.
233. Mondan soñra bäña timar * kem k.ıldaçi,
arlar isäm, küzim yäşin kem sildäçi,
ñayrılu üzemä kem iş buldaçi,—
yänä başim-tunumni kem yuar imdi?!
234. Uzun saçim darayubän kem ürdäçi,
mährumlırım, mähzun-lırım kem surdaçi,
bu häsräti rañibät kem unutdıraçi? —
Azad ikän bändälekgä düşdim imdi!
235. Atam bäni igne üzä kütärer idi,
uyñum kelsä, yastık. üzä yatñırır idi,
uygansam, türlük täğam yedirer idi,—
ul NİRMÄTDİN bu mihnätä düşdem imdi!
236. Ah, därirä, bän ñollık. netä ñıylam,
mödam kyafir ñol-lurında netä ulam,
ulularim, imdi sezi ñanda küräm? —
Ayrulmatslık. üzä täñdir keldi imdi.
237. Bu täkdiri täñridän belmeş keräk,
hak. hökmenä ñollar razi ulmış keräk,
şiddätenä kämal riza virmeş keräk,—
tsazasinä dagı täslim uldım imdi”.
238. Yarlı İusef ñaygırır, k.anun arlar,
arlar ikän ñärdäşläri[n] üpär-k.uçar,
cömlä-sinä doga k.ılıb, vndar äylär,—
Malik DÄR i r dünä-düke arlar imdi.
239. Ñärdäşläri muni kür ü b arlaşdilar,
yaulañ k.ati häsrätilä çurlaşdilar,
zar vä göryan ulub k.ati iñräşdilär,—
işlärinä poşiman häm ulur imdi.
240. Äydürlär: “Säni kirü ala idük,
eleñ alub, cömlä täübä k,ıla idük,
satumezä häb poşiman ula idek,
väläkin gärlänürmez”,— dirlär imdi.
241. “Atamızä yalan dähi ulumazez, (str. 29)
säni kirü atamızä iltümäzez,
uşbu işä hiç tädbir ulumazez,—
bu mihnätä sän k.atlangıl”,— dirlär imdi.

242. Yusef äydür: “Keçkän süz kirü kelmäz,
hañ täñdire buylä irkän, kimsä belmäz,
mundan soñra ñol tädbire räua ulmaz,—
Färmanenä riza virmäk keräk imdi.
243. Bu täñdir täñrimdän-der, belen mäglüm,
atam Yarñub häsrätila ñaldi mährüm,
ñärdäşim İbne-Yämin ñaldi mägmüm,—
mundan soñra mäni ñanda kürär imdi?!”
/
244. Ñärdäşläri yusefdän ketdi irañ,
atasından, kardäşlärdän uldi firañ,
bonlar cömlä uşbu işdä uldilar rak.,—
aglar ikän mödam kirü bañar imdi.
245. Uldäm yulä Yusefi künderdilär,
palas ki[e]rüb, ber däüäyä benderdilär,
elen baglab, yaulañ ñatı berketdilär:
“Buşanubän ñaçmasun!” — dirlär imdi.
246. Ber häbäşi ñol var idi, Kılıç adlu,
k.ol-larinıñ cömlä-sendän ul häybät-lü,
ñara yüzlü, yaulak. ñati säyasätlü,—
Yusefi ana täslim ñılur imdi.
247. Ul kyarvan uluk. sagät andan küçdi,
ber gürstan ñırarından ütä keçdi,
Yusef säüçi ber gür üzrä yüzin düşdi,—
ul anasi Rahilä güri imdi.
248. Zari ñılıb äyder: “Anam, ömme-Rahil,
bänem halem nitä-legen küzeñ kürgil,
ñärdäşlärim satdı bäni, beyan belgel,—
azad ikän bändälekgä düşdem imdi.
249. Häsäd k.ılıb, atamday ayırdilar,
firñät utin canemä ñuyırdilar,
rörbät tunin ignemä keyürdilär,—
äl-ayañım zıncir berlä barlu imdi!
250. K,ärdäşlärim ñıldi bäña ränc-ü zähmät,
keçeklekdin düşdi bäña uşbu hikmät,
fazle berlä ñılsun bäña täñrem rähmät,— (str. 30)
ömidim çuñ bänem hañdan”,— däyür imdi.
251. “Ya anä, bänem halem kürgil zahir,
bändälekgä satun aldi bäni kyafir,
bu täñdire k.ıldi bäña mäülüm rafir,
mägär yänä uluk. rähmät ñıla imdi.
252. Äy, därirä, RÄZİZ anam, yaturmusän,
bu hal eçrä bänüm halem belürmüsän,
bañıb bäni bu hal üzrä kürärmüsän,—
ällärim-ayaklarim barlu imdi?!”

253. Anasi-neñ sşenden * ber ün keldi:
“İa İusefem, haleñ nätä buylä uldi,
ñärdäşläreñ bu cäfani nidän ñıldi,—
neçük gafil bu bälya-yä düşdeñ imdi?
254. Canem urul, bu cäfani nidän buldıñ,
säña zalim ulan-lärä nä söç ñıldıñ,
bu hal içrä törbätem üzrä keldeñ? —
Gürem içrä canem mäcruh ñıldıñ imdi!
255. Atañ İarñub bu ähuale belmädimü,
ul mägbunä haleñ märlüm ulmadimu,
İbne-İämin säneñlä kelmädimü? —
Rafil ulub, bu bälyayä düşdeñ imdi!
255 '. Säneñ atañ İagñub-dur, babañ — İshañ,
ulu d ä d ä n haliñgä bulma di rats,
sän dägi rähmätä ulgıl möştañ,—
ümiddür-kem färeh tegcil irä imdi. (B.)
256. Hoda-ya, bu hacätem säña märlüm,
mödam ömid duta säña cömlä mäzlum,
zalimlärä sataşmış bänüm tıyflüm,—
fazleñ berlä näcat hasil K.ILRIL imdi!”
257. Yusef, ani işdüb, bi-hud uldi,
haliñ Rahil mönacatin ñabul ñıldi,
ul mönacat Yusefä durri keldi,—
tac vä tähet vä soltanät buldi imdi.
258. Ñılıç bañdı — İusefi bulumadi,
cähdidübän ñandalırin belümädi,
kände yalgız istäyü kelumädi,—
huacä-senä ähual İRLYaM ñılur imdi.
259. Kıygırır: “Huacä!.. — äydür.— Dorsun kyarvan,
äy, därigä, bayık. k.açdi bu ñol uglan”.
Ñafilä dordı ul däm, ul aradan
cömlä kyarvan İusefi estär imdi.
260. Ul Ñılıç ber tazi at benmeş idi, (str. 31)
terkin-läyü ** ñamulärdän Ñılıç irdi,
yetüşdisä İusefi ber k.aç urdi:
“Näçün buylä ñaçarsen?!” — däyür imdi.
260'. İrañdan ul İusefi bañdı kürdya,
yarlu İusef anı kure ürä durdi,
elen alıb aglayu yula kerdi,—
sügär, buşar, yer üzrä sürär imdi. (D.)
261. İusef äydür: “İlyahi, bän nä ñıylayen,
bu mihnät-dän imde nitä ñurtulayen,
bu zalimdän ñurtulmarä nä ñıylayen? —
Hodavändä, fazleñ berlä ñurtar imdi!”

261 '. Buni äyteb, ah tsıylıb: “İa kärim, dir,
fazleñ berlä yarlıñagil, ya rähim, dir,
bänem halem sän belürsän, ya RÄLİM, dir,—
Här hal eçrä säña pänah ñıldum imdi! (B.)
261 *. Ulu dedäm İbrahim hälil ide,
hälil säneñ ämrenä motir uldı,
urlı İsmagil-ne säna ñorban ñıyldı,—
delädisä säüdegin”,—däyür imdi. (B)
262. “Hodavändem, ägär häta ñıldım irsä,
ämreñ ñuyıb, säña gasi uldım irsä,
atam İagñub hezmätendän ñaldım irsä,—
täübä ñıldım, poşiman uldım imdi.
263. Hodavändä, ägär gasi dägül irsäm,
hätalardän, zillät-lärdän bäri ulsam,
hiç gönah-sez bu cäfayä düşmeş irsäm,—
bu ñäuyımä ber RÄLYaMÄT küstär imdi!”
263'. Bäs, ul Ñılıç yusefni alıb keldi,
kzltürübän Malikga asmarladi,
Malik düşeb ber näçä señerlädi,—
täuä üzrä mähkäm tutub barlar imdi. (Ssu)
264. Bu haldä tänridän färman uldi,
ñödrät berlä Kükdä ñara bulut turdi,
yellär isdi, ñar-yarmur ñati YZRDİ,—
yaulañ ñati häybät berlä yarar imdi.
265. Başlarinä duñınsa — mäcrüh äylär,
tänlärinä duñınsa — mägyub äylär,
cömläläri çagırışub föryad äylär,—
hiç kemsädän mädäd-yari ulmaz imdi.
266. hiç kemsänä berin-bersi kürmäz uldi,
ñamulari zolmät eçrä häyran ñaldi,
kük kükräb, yıldırım ñatı häybät ñıldi,—
anı kürüb, Malik yaulañ ñurñar imdi.
267. Malik äydür: “Halemez uldı väyran,
ya-rabbe, nidän uldı bezgä uşbu tufan?
Bardur bezim aramezdä ber mäzlum can,—
keleñ barça, istirfar ñılıñ imdi”.
267'. Malik äydür: “Räzab irdi, bayık, bilen,
azar itmeş kemsä-ñez, safi ulul,
yazuts ñıylan kemsä-kez, täübä cıydıñ,—
yuñsä hälyak uldu ñamu bezlär imdi. (KB )
268. Mägär bezdän kem-irsä zolem kürdi,
ul mäzlumen mönacati kükgä ZRDİ,
räreş izesi bezlärä ñähär ñıldi,—
täübä ñılın, yuhsä hälyak uldıñ imdi”.
269. Şuluñ SZRÄT ul Ñılıç hazir keldi,
işlädegi hätalarin iñrar ñıldi:
“Bayıñ beleñ, uşbu gönah m i ndän, dide, (str. 32)
şul ñul ribri uglançıñnı urdım imdi”.

270. Malik andan dide ul k.ara k. o lä:
“Bar, İusefeñ ayañin ub, gözer dilä,
küñeleni huşnüd itgil läfzıñ ilä,—
mägär bezgä izgü doga ñılsun imdi!”
271. Bäs, İusefeñ täpuginä Ñılıç keldi,
yaulañ ñatı agladi, zari ñıldi,
häta, gö nah ÑILDIRINÄ möñıyr keldi,—
düşüb İusef ayañin üpär imdi.
272. Malik dähi anıñ ilä buylä vardi,
dezin çügeb, hezmätenä el ñauşırdi,
zari ñıldi, Yusefä çuñ yaluardi:
“Hätamezi sän keçürgil!”— däyür imdi.
273. Muni küreb, İusefei mihre keldi,
filhal eçrä el ñaldırıb doga ñıldi,
dogaseni täñresi ñabul ñıldi,—
mihnät ketüb, ñar-yarmur sular imdi.
273'. Uluñ sagät ñar-yagmur sälim uldi,
yaga turgay ñar-yagmur cömlä dündi,
buz irübän su ulubän izrä sendi,—
kün açılıb, cihan hörrom ulur imdi. (Ssu.)
274. Ani kürä, Malik ribrät alıb düşdi,
bar-bugauin ayañından cömlä şişdi,
malik-mämlük cömlä-si yaluarışdi,—
ñamulärdän Malik artıñ yaluarır imdi.
275. Palaslarin çıñarıb, tun kiyürdi
häm täüäden inderdi, at benderdi,
ulur-largä, keçeg-lärgä häm belderdi:
“Hodavänd, kyarvane İusef!” — däyür imdi.
276. “Cömläñez Yusefä mönñad ulıñ,
ulur-keçi cömläñez hezmät ñılıñ,
bäkda-zan möñteda anı beleñ —
mödam anıñ ämrendän çıñmañ imdi”.
277. Andan soñra İusef hökme uldi färman,
ulur mänsab virdi ana mälik-söbhan,
hiç kemsänä çıñmaz uldi tädbirendän,—
Malik Därir üzi döşüb eşlär imdi.
278. Süzlädekçä İusefeñ fähme artar,
süze şirin, läfzı datlu, rañle artar,
näñab açsä, cihanıni nurlu dutar,—
bañai hergiz cämalenä duymaz imdi.
279. Andan ütdi, ber şährä aklar-kerdi, (str. 33)
ul şähär ähle cömläsi kyafir idi,
anda aylar İusefeñ kürken kürdi,—
ñamularn räcaibä ñalur imdi.

280. Cömlä Yusef ñatınä dirneşdilär,
halik. SONRİN, Yusef kürkin danlaşdnlär,
Yusef ilä tälim süz süzläşdilär,—
İusefeñ bu ähualen surarlar imdi:
281. “Bezgä digil: säni buylä kem yaratdi,
bunıñ kebi küreklü cämal kem düzätdi,
bu näñışni sänen üzä kem yüretdi? —
Bezlär DZRİ aña bändä bulalum imdi!”
282. Yusef äydür: “Yaratk.anım halik. dorır,
yerdä, kükdä ñollar üzä razik. dorır,
HZLİÑ-LIRÄ, razik.-lırä laik. dorır,—
sezni, bezni ul yaratdi, beleñ imdi!”
283. Ñamulari uşbu süzä inandilar,
cömlä-si ber täñrey” bügüldilär,
häm Yusef päyrämbärä inandilar,—
möemin-möhlis uldilar anlar imdi.
284. Andan keçdi, digär şährä anlar kerdi,
ul şähär ähle İusefeñ kürken kürdi,
Yusefä biñzätü ber surät ñıldi,—
cemlä-si ul surätä tapar imdi.
285. Andan keçdi, Ñodes şährenä anlar kerdi,
Ñodes bike düşendä kürmeş idi,
cömlä şähreñ ählenä dimeş idi:
“Kyarvan kelür, cömlä ñarşu çıñıñ imdi!”
286. Ñodes bike läşkär yirıb, k_arşu vardi:
“Bikläreñez kemder?” — däyü häbär surdi,
kyarvan ähle cömlä-si häbär virdi:
“Bikemez Malik Därirç>,— dirlär imdi.
287. Ñodes bike bu ähuali yaulak. taplar,
äydür: “här yıl bu malik m s ndin keçär,
bu yıl munda, bu arada nä hikmät var,—
bäña h.arşu çıñmak. färman ulä imdi?!*
287'. Hañ ämrilä färeşte-lzr kelmeş idi,
bu hal eçre Yusefä iş ulmış idi,
rälya-d-däuam Yusef ilä ulmış idi,—
deldän, küzdän İusefi saylarlar imdi. (Ssu.)
287 2. Adam urlı ilä ber päri ulur imeş,
İuseflä häm ul päri ber kündä dugmış
här kem dursä, ber päri urlan dugar imeş,—
ülär irsä, yänä bergä ülär imdi. (Ssu.)
2873. Färeştälär ul mälikgä ceuab äylär:
“Bu oldur, bayık • säqa buyurdilar:
“Läşkären. berlä tsarşu varrıd>, dirlär,—
düşdä kürdügen uşpudur, belen imdi”. (Ssu.)
2874. Ul urlanni mälik batsar, kürüb daklar,
färeştälär beldursä, beleb anlar,
ñamurşız bu urlanni hörmät-lenlär,—
anuts hörmäti ñamudak artuñ imdn! (Ssu.)

288. Uluñ SERÄT uşal bik anDa keldi,
İusefä sälyam virüb, hezmät ñıldi,
ädäb berlä İusefä häbär surdi: (str. 34)
“Kem idekeñ bezgä mäglüm ÑILRIL imdi”.
289. Andan Yusef ul bik-gä cäuab söylär:
“Bän ul-män, düşdä säña belderdilär,
ñarşu çıñıb, hezmät ñıyl dib boyurdilär,-—
hiç göman-sez, şul keşi-män, belgel imdi”.
290. Bu süzi ul işedeb räcäb-läde,
Yüsefi keltürübän ñunañladı,
yuldaşlari berlä cömlä arırladı,—
ärzaz äyläb, mökärräm dutar imdi.
291. Ñodes bike äyder: “Bäña nä däyürsän,
bäña pänd-ü näsihät nä ñılursän,
ya Yusef, sän nä färman tikürersän? —
Sän boyursañ, bän ani ñılsam imdi”.
292. Yusef äydür: “Bändän işet, äya mäl ik,
işetdüken d u ggubän ulrıl salik,
säneñ kebi mälik putä tapmañ nälük,—
möemin ulrıl, uşbu butdan düngel imdi!”
293. Ul bik äydür: “Uşbu süzeñ ñabul ñıldım,
sän dideken täñreyä manñad uldım,
häñıyñät päyrämbär dib säni beldem,—
välikin ber buthanäyä keräm imdi.
294. Ägär sanäm düneb, säña süzlär isä,
säña bañıb, ñarşu cäuab äylär isä:
“Häñıyñät peygämbärsän!” — däyür irsä,
hiç göman-sez möemin ulam”,— däyür imdi.
295. Yusef äyder: “Razi uldım, tur, varalum,
ikelämez buthanäyä bez kerälüm,
sanäm halen-ähualen bez suralum,—
bez kürälüm, nitä cäuab virä imdi”.
296. Yusef ilä buthanäyä ul bik kerdi,
ul dämdä İusefi ul sanäm kürdi,
dibrände, ul İusefä selyam virdi:
“Häñıyñät päyrämbärsän!” — däyür imdi.
297. Ul sanäm İusefä säcdä ñıldi,
Ñodes bike anı küreb, ähual beldi,
täñre-neñ berlekinä möñir ñıldi,—
möemin ulub, bildän zönnar şişär imdn.
298. Täkrim ilän İusefi ñunañladi, (str. 35)
agır HÄLRÄT, tazi at barışladi,
altun ñuşañ bilenä ñuşandırdi,—
häm MÖRÄZZÄZ, häm mökärräm tutar imdi.
299. İusefä dörlü NİRMÄT aş ketürde,
Yusef sunıb, berär löñmä andan yide,
uç yöz tuñsan keşi cömlä yide, tuydı,—
nigmäte eksnlmäyen ñalur imdi.

300. Andan Ñodes bike äydür bu Malikge:
“Bu ñol bezgä laik. irür särüärlekgä,
ñol dimäñ bunıñ kebi hörmätlekgä,—
fazle bezdän nä diklü anıñ imdi!”
301. Malik Dägir bu mälikgä cäuab virdi,
äydür: “Bezem säyyedemez İusef, didi,
säyyedlekgä Yusef bändäñ laiñ, didi,—
bän İusefeñ ñoli-män”,— däyür imdi.
301 '. Ñodes mälik[e] İusefeñ ñatınä keldi,
Malik Dägir bu mälikdän destur aldi,
ul mäclesdän küçmägä niyät ñıyldi,—
igü sül ilä Yusefi kündürür imdi. (D.)
302. Dibrände, kyarvanlar yulä kerdi,
Ñodes bike soñra säuab uylä kürdi:
“Ul uglan-kem älemezdän çık.ıb ketdi,—
käleñ, yitüb ällärendän alam imdi!”
303. Un ike beñ er berlä atlandilar,
Yusefi almagä ñäsd ñıyldilar.
Malik äydür: “Ya Yusef, uş yetdilär!” —
İusef äydür: “hiç ñurıñma, kelsün imdi!”
304. Ñaçan läşkär yusefä yañın keldi,
İusef düneb, ul läşkärä näzar k.ıldi;
anı küreb, barçalar bihud uldi,—
bihuş ulub, cömlä atdan tüşär imdi.
305. Un ike beñ er cömlä atdan tüşdi,
ñamuse-neñ usı ketüb, gañle şaşdi,
kyarvan küçdi, ul aradan üç kün keçdi,—
anlar hänüz bihud ulıb yatur imdi.
306. Ani k.üreb, barça-lari häyran k.aldi,
İusefeñ haterinä r o c ö b düşdi,
ber däm rocöb mäydanenä cäulan ñıldi:
“Mäña biñzär hiç kemsänä yuk.dır imdi!
306'. hiç tugmadı tugmayä bäydän bäşär,
här kem bäña bañar bulsa, rañle şaşar,
kürmögä mohtac ulub, orunıb däşär,—
didaremä canin fida ñıylur imdi”. (D.)
307. Uluts sagät Cäbranl keldi hazir,
virüb iedi Yusefä mälik ñadir:
“İa İusef, sän häñıyñät nä dideñ? — dir.—
Rocöb k.ıldıñ, halik, songin kürgel imdi!”
308. Üçünçü kün ber şähärgä anlar kerdi,
ul şähär ähle cömläse päri idi;
ñaçan anlari İusef küzin kürdi:
här berisi İusefdän küreklü imdi.

309. Ñol sandıRi här gizdä räua ulmaz,
ul şähärdä yusefi kemsä kürmäz,
cämalen kemsä küreb ñabul ñılmaz,—
barçä-si İusefdän küreklü imdi.
310. här beri-neñ İusefdän Yüzi nurlu,
surätläri mönäüüär dörlü-dörlü,
cömlä-si-neñ rañle tämam, üze rärlü,—
ani küreb, yusef märmum ulur imdi.
311. Haliñdan İusefä vähi keldi:
“İa Yusef, sän ñodrätemi kürgel, didi,
hösneñ, ilä sän R o c ö b ñılma, didi,
kürek virgüçe, häñıyñät, bänven imdi”.
312. Çün Yusef bu ähuali bäyan beldi
häm R o c ö b ñıldırına täübä ñıldi,
gaciz ulub, täñresinä säcdä ñıldi,—
täübä ñılıb, zari-lıñ-lar ñılur imdi.
313. hämandäm täñredän mädäd irdi,
İusefeñ cämaleni kirü virdi,
zahir-batnn kürkeni ul ñuşırdi:
“İa Yusef, başıñ ñaldır!”— däyür imdi.
314. Bäs, aylar ul şähärdän ütä keçdi,
kyarvan halñı Misrä yañın mäñam dutdi,
Nil irmagı ñırarinä yañın düşdi,—
Malik Dägir İusefä yaluarır imdi.
315. Malik äydür: “İa Yusef, imdi varsañ,
Nil irmagı uşbudır, bañıb kürsäñ,
mäslihät uyläder s u R ä kersäñ,—
buyıñdan.tuz-tufrañ ketsün imdi”.
316. Yusef Malik ämrinä mönñad uldi,
varub Nileñ irmarinä ycın keldi,
el ñaldırdi, HZLİK.RÄ doga ñıldi:
“Fazleñ berlä bäña pärdä virgel imdi”.
317. Yusef säüçi DORZSİ mäñbul uldi,
şuluñ SZRÄT anda ber ñ o b b ä keldi,
Yusef ul ñobbä eçrä rösel ñıldi,— (str. 37)
ändameni hiç mähluñat kürmäz imdi.
318. Ul su eçrä ber balıñ ulur idi,
sudagi balıñlärä ul boyurdi:
“Haliñıñ siddiñı suga kerdi,—
ädäb sañlañ, hiç beriñez bañmañ imdi”.
319. Ani işedeb, balıklar cömlä ñaçdi,
mäñamlü mäñamenä bardı kerdi,
hiç kemsänä İusefä küz salmadi,—
cömlä Yusef hörmätin sañlar imdi.

320. Ul balıñ Yusefä yänä keldi,
känd-üzeni Yusefä zahir ñıldi,
İusef anıñ üzärinä sabit uldi,—
arñasinä basubän benär imdi.
321. İusef ul balıñ üzrä rösel ñıldi,
nurı dähi Häzar çändan artıñ uldi,
uluñ sagät Cäbrail hazir keldi,—
hañ sälyamin, höllä" tunin ketürer imdi.
321'. “Äya İusef, halnñ säna tsıyldı sälyam,
häm päyvästä anuñ ilä buylä ulam,
gañibät anı ulu mälik tsıylam,
välyakin ul sabr ñıylsun”,— däyür imdi. (KB.)
322. İusef näbi tämam gösel ÑILDIRINDÄ,
arir yu[ı]nub, sudan tışrä keldegendä,
höllä kiyüb, küñle şadekyam uldırındä —
İusefdän balıñ hacät delär imdi.
323. Yusefä äydür ul särvär balıñ:
“Bäña däülät ruzi ñıldi cäbbar-haliñ,
fazle berlä ruzi ñıldi padişahlıñ,—
cömlä balıñ soltani bänven imdi.
324. Balıñlar soltani, däülätle-män,
välyakin ber färzänd üçün mohtaclı-män,
bala üçün, ya İusef, häsrätle-män,—
bänem üçün ber doga ÑILRIL imdi.
325. Haliñ säneñ dorañi ñabul ñıla,
fazle berlä bäña urıl ruzi ñıyla,
ul bäña bäydän soñra DORE ñıla,—
ülär irsäm suñımdan”,— däyür imdi.
326. İusef säüçi el ñaldırdi, dora ñıldi,
haliñ anıñ DORZ-SINİ ñabul ñıldi,
ul balıñrä iki urıl ruzi ñıldi,—
ikeläsi däülät e[yä]si ulur imdi.
327. Ul ikesi käramät-lü ñupmış idi, (str. 38)
beresi anıñ İunısni yutmış idi,
beresi ul häm yüzekni yutmış idi,—
ul yüzek Söläyman-neñ bayıñ imdi.
327'. İusef uşal balñilä esänläşdi,
ekiläsi alkışlaşu ayrılışdi,
balıñ vidar ñılubän sugä döşdi,—
İusef kiru Malik taba kelur imdi. (KB.)
328. İusef näbi ñayta keldi şad vä Händan,
nurı dähi artuñ uldi Häzar çändan,
Yüzi balñır ignendägi höllä tundan,—
yerdän kükgä nurdan deräk ulur imdi.

329. İusef kirü keldegin Malik kürdi,
uluñ SZRÄT ñol-larinä ämer ñıldi,
sandıñdan yetmiş dörlü tun çıñardi,—
İusef kisün däyü hazir ñılur imdi.
330. Malik Därir İusefä ñarşu vardi,
İusefeñ igenendä höllä kürdi,
surar: “Säña bu tunnı kem kiderdi?> —
Bañar, tañlar, gäcaibä ñalur imdi.
331. İusef äydür: “Mäülum virdi bu HÄLRÄTİ,
izim bäña ruzi ñıldi bu däüläti,
bän dähi andan buldım bu rahäti,—
bänem ser[r]im ul RÄYZN belür imdi”.
332. Malik Därir ul mänzildän rihlät ñıldi,
ber mänzil Misrä ançañ yañın keldi,
Misr eçrä häuadan ber ün keldi:
“Ber RÄZİZ şähes Misr içrä kelür imdi.
333. Malik tacir särayenä hazir kelüñ,
ul urlanni kürmäkgä häüäs ñılıñ;
adämigä biñzämäzder, zahir beleñ,—
möñärräb färeştäyä biñzär imdi.
334. Ul kelmäki sezä yaulañ ñotlu.durır,
gañle tämam, süze yaulañ datlu dorır,
üze rärlü, huş holeñlu kemsä dorır,—
kürmäkgä yaulañ möştañ ulıñ imdi!”
335. Misr ähle bunı işdüb säüneşdelär,
cömlä-läri varmarä dirneşdelär,
ulu-keçi, er vä räurät yirlışdılar,—
här beresi ñarşu çıñıb bañar imdi,
336. Kyarvan berlä arır läşkär atlu idi,
cömlä-si ul färeştä-lär bayıñ idi, S?R-39)
“İusefä iş ulıñ!” — däyü hañ boyurdi,—
İusef ilä Misrä anlar kerär imdi.
336'. Arasından İusef aşar höllä kiyeb,
şärif, lyatif ŞÖRZRINDÄN nurı balñıb,
ketirürlär Yusefi arırlayıb,—
İusef aşar ñamulardan artuñ imdi. (B.)
337. Misr ähle ani kürä ñaldı häyran,
äyderlär: “Bu dägelder adämidän,
möñärräb färeştäder inde kükdän!” —
Cömlä-läri aña säcdä ñılur imdi.
338. İusef ñaçan Misrä yañın keldi isä,
dörlü TÄRZM, şärab läzzät aldi isä,
İusef yesi läzzät äsär ñıldi isä —
dörlü näsnä ränbär kebi ñuñıyur imdi,

339. Malik Därir Misr içrä keldi isä,
säray eçrä Yusef mökıym uldi isä,
näñab suyıb, yüzin açıñ ñıldi isä —
säraydan nurı balñıb çıtsar imdi.
340. Anı kürä Misr ähle mäcmur uldi,
Malik Dägir särayenä hazir keldi,
arzulärin Malik[k]ä zahir ñıldi:
“Ñolıñızi ber kürädüm!” —dirlär imdi.
341. Malik äydür: “Ul moradä irmäyäsez,
härgiz bänüm särayemä kermäyäsez
häm Yusefeñ cämalen kürmäyäsez —
berär dinar virmäyen sezlär imdi”.
342. Razi ulub, berär dinar keltürdilär,
dästür alub, särayenä häm kerdilär,
Yusef siddiñ cämaleni häm kürdilär,—
bañan härgiz cämalene duymaz imdi.
343. İkençi kün Misr ähle cömlä keldi,
här beresi ikeşär altun duta keldi,
Yusef yüzin kürmäkgä arzuladi,—
kürän häyran, särgärdan ulur imdi.
344. Üçünçi kün, türtençi kün, beşençi kün,
artdırdılar dikmä kündä berär altun,
arzulari Yusefi kürmäk üçün,—
kürän härgiz cämalene duymaz imdi.
345. Andan soñra ununçi kün tämam uldi,
uşal kündä unar altun tämam uldi,
ulu-keçi cömläsi küzi[n] kürdi,—
kürän keşi bi-hud ulub düşär imdi.
346. Ber neçä-lär zahireni hub kürdilär,
ber neçä-lär sirätendän häzz aldilar,
ber neçä-lär risalätdän hal kürdilär,—
här taifä berär dörlü kürär imdi.
347. Suräten kürän—malen gäta ñıldı,
kem siräten kürdi, canen fida ñıldi,
yögermi beñ kemsälär şähid uldi,
risaläten kürän — iman ketürer imdi.
348. Bäs, kadirdän hökem-färman uylä uldi,
Malik Därir Yusefi alıb keldi,
säray içrä altun körsi hazir ñıldi,—
Yusef ul körsi üzä uturır imdi.
349. Mönadilär çürä dorub çarırdilar:
“Bu urlanni kem satun alur?> — dirlär,
“Bunıñ kemdür ñıymmäten belän?” — dirlär,
“här kem bäha yetkürsä, alsun imdi!”

350. Munı işdub, Misr ähle cömlä keldi,
ulu-keçi, bay-fäk.ir hazir uldi,
hälaäçilär, etmäkçi-lär tämge ñıldi,—
här beresi: “Bän alsam?” — däyür imdi.
351. Ber kämpir * ber kiläb yeb alub keldi,
İusefi almagä ul hazir keldi,
yusefi kürmäkgä ul häylä ñıldi,—
ul säbäblä İusefi ul kürdi imdi...
352. R i v a y ä t. Ber tsız anda ulur imeş,
ÑIZRÄ binte Tabiun ana dirlär imeş,
aña dagi bu ähualdän häbär ulmış,—
Yusefi almagä ul kelur imdi.
353. Beñ däüäyä häzinä mal yük ketürdi,
berär ziba häm ñarauaş at benderdi,
cemlä-sinä berär ziba tun keyürdi,—
başlarinä mörässäg tac urar imdi.
354. Bu sifat-lar berlä yiteb hazir keldi,
İusefeñ cämalenä näzar ñıldi,
risalät nurın küreb, häyran ñaldi,—
haliñ SONRİN, yusef kürkin tazlar imdi.
355. İusefä surar, äydür: “Nä urlan sän, (str. 41)
bällü beldem, sän häñıyñät ñol dägül sän,
äyt bäña, kem sän, kemneñ aslından sän —
ñanñıy soltan ugılı sän?” — däyür imdi.
356. “Uşbu hal härgiz säña laiñ dägül,
säña härgiz k.ol dimäkgä bayıñ dägül,
här kem säni alurrä laiñ dägül —
k.aik.ıy kemsä säña bäha tikürer imdi?!
357. Nä üçün K.ZYRIÑ üküş, hätereñ tar,
RÄM-ROSSE yar ulubdır säña, äy yar,
äyt bäña, bu arada nä hikmät var —
ähualeñi belü virgil”,— däyur imdi.
358. “Cihan içrä sändik bäşär ulmış dägül,
säña biñzäş hiç kem-irsä d u RMIŞ dägül,
hiç kemsänä sän sifatlu ulmış dägül,—
mägär sän mälyaik-sän!” — däyür imdi.
359. “Säni iştüb, cömlä malum fida kuıldım,
säni satun almañrä hazir keldim,
mal-häzinä yük ñılıb TÄRCİL keldim,—
välyakin bäha yetürä belmäm imdi!”
360. Yusef anıñ süzinä cäuzb virdi
(süzin işedän cömlä häyran ñalur idi),
küzlärendon gäühär kebi yäşlär añdi —.
fäsih telkn, sähih süzin söylär imdi.

361. Äydür: “Bänüm halemi halik. belür,
anıñ hökme ñol-lar üzrä laiñ dorır,
här nä k.ılsa, ÑILMZRÄ laik. irür —
bäña buylä täñdire ul ñıldi imdi.
362. Songe berlä bayık. bäni ul yaratdi,
b u nıñ kebi küreklü cämal ul düzätdi,
bu ñazani üstümä ul y ö retdi,—
anıñ hökmen hiç kemsänä yıñmaz imdi.
363. Säña k.ol keräk irsä, satun ZLRIL,
här näçä kem laik. irsä, bäha virgel,
ägär malıñ yetmäz irsä, farir udrıl,—
bu ähualeñ täfsıylen surma imdi!”
364. Monı işedüb, İusefeñ älin tutdi,
ik.rar idüb täñriyä möemin uldi,
yusef aña möselman-lık. İRLYaM ñıldi,—
fäsih telin sähih iman ketürer imdi.
365. Mäülya-cälil märfirätä laş ñıldi, (str.42)
cömlä malın därvişlärä üläşderdi,
kände-üzi ber säumär-neñ eçrä kerdi,—
bañi Römren anıñ üzrä keçrür imdi.
365'. Halik Cälildän mägfirät, rähmät uldi,
andan soñra rälya-d-däuam TÄRÄT ñıyldi,
gönahlarıy cömläseni gafu ñıyldi,—
ul kün-ki kun cömlä anda ulur imdi. (KB.)

FASL: BÄYÄANE ZÖLÄYHÄ
366. Ñulak. dutub dıñlañIz uşbu süzi,
ul Zöläyhä mälikzadä, Täymus kızi,
tulun ay tik balkır idi anıñ Yüzi,—
ucmah içrä hur-el-gäynä biñzär imdi.
367. Ul Täymus mälik irde, Mäğrib i s s i,
yüz beñ irdän artuñ ide anıñ süsi *,
anı yaulañ RÄNİ itmeş räreş izesi,—
denya eçrä ulu mälik ñılmış imdi.
368. Dönya zçrä bonçä däülät ulur irmeş,
şuylä ikän, butä tabu kılur irmeş,
ul Zöläyhä anıñ ñızi ulur imeş,—
bu ähualeñ aslıni añlañ imdi.
369. Zöläyhä mälik Täymus ñızi irmeş,
yastuñı atasi-neñ dezi irmeş,
Yusefeñ suräten düşdä kürmeş,—
añlamış häm häñıyñät belmeş imdi.
370. Nä kem Yagkub İusefi säüär idi,
İusef anıñ uyluñından ketmäz idi,
häm Zöläyhä atasinä şuylä irdi,—
bälki dagı arturrak, säüär imdi.
371. Zöläyhä ber küni yatıb uyur idi,
Yusefeñ suräten düşdä kürdi,
kürüben häman sagät gaşiñ uldi,—
aglayub uyanubän kelür imdi.

372. Atası surar, äyder: “Nä aglarsän,
küñeleñdä nv keçär, nä teläyürsän,
düşeñ eçrä nä kürüb arzularsän?—
Moradıñi bäña İRLYaM ÑILRIL imdi”.
373. Zöläyhä äyder: “Bän yatıb uyur idüm,
düşüm eçrä ber ziba surät kürdem,
uyandım, ul suräti bulumadım,—
ul MÄRNÄDÄN arlayur uldıy imdi.
374. Ul surät küzemä kürenü keldi, (str. 43)
hateremni, huşımni cömlä aldi,
rañlem alub, sabrımi garät ñıldi,—
päyvästä näfsem ani estär imdi>.
375. Täymus äydür: “Bän anı kürsäm idi,
bän anıñ ñandalırin belsäm idi,
malım-mölküm cömlä fida ñılsam idi
anı säña ñuşurmañçün”,— däyür imdi.
376. Zöläyhä uyñudan mährüm ñaldi,
ay kebi kürklü yüze, biñze suldi,
yimäkdän-eçmäkdän mährüm ñaldi, —
tüni-küni Yusefi ügär imdi.
377. Bu hal üzrä ber yıl dagı tämam uldi,
Zöläyhä ul suräti känä kürdi,
ügütläb Zöläyhayä äytür idi:
“İa Zöläyhä, ügütemi dutrıl imdi!
378. Bäyan belgel: sän — bäneñ, bän — säneñvän,
bändän üzgä hiç kemsäni sän bulumañ,
bänem gişñım hatereñdän sän salumañ —
bändän üzgä hiç kemsä-gä bañmañ imdi!”
379. Zöläyhä bu ñäüleyä razi uldi,
uyñusından uyranu dora keldi,
ñatındä ul suräti bulumadi,—
uluñ SZRÄT bihud ulıb düşär imdi.
380. Atası bu hal içrä ñaldi häyran,
gaşyañlıñ kyar ÑILDIRİN beldi bäyan,
bimarstan içrä ñılur dörlü därman,—
rañle kelmäz, hiç däua kyar ñılmaz imdi.
381. Gañle ketdi, yatıb uyñu hiç uyumaz,
taram hazir keltürelsä, härgiz yimäz,
kemsä berlä ulturıb süz süzlämäz,—
hiç etnbba boña därman bilmäz imdi.
382. Üçünçi yıl ul suräti känä kürdi,
yaulak, ñatı ant virüb, bu gäz surdi:
“Äy ' bña kem, mäñameñ ñanda? — didi.—•
Heñıyät” bäni mährüm ñuydıñ imdi!” •
383. y> 'pf äyder. “İz Zöläyhä, bäni kürgil,
ba&ıñ Misr gazize bänvän — belgel,
äg&r bäni estär irsäñ, Misrä kyuayıl,— (str.44)
bäni Misr içrä bulrıl imdi.

384. Sabr berlä işlägel uşbu işi,
sabr berlä işlänür işlär başn,
moradınä tiz yitär sabrlu keşi,—
bu iş eçrä kürklü sabr ÑILRIL im di”.
385. Zeläyhä munı işedüb ürä d o r d i,
süzin añdı, rañle keldi, fähem dirdn,
atasınä bu ähualdän häbär virdi:
“Estädegem — Misr i[yä]si!” — däyür imdi.
386. Bar-burauin şişderdi, rañil uldi,
bayarıdan teli dähi fäsih uldi,
nurı artdi, süzi dähi mälih uldi,—
välikin İusefi küb ügär imdi.
387. Zöläyhä-neñ mäñameder Märrib ile,
ir añlıgı Misr ilä anıñ yulı:
ägär atlı aşar ulsa düne-küne,
ay yargmdä Misrä varır, dirlär imdi.
388. İyegermi yeti bäkdän yalauaçlar,
här beri-neñ başında altun taclar,
ketürdilär tälim mal, altun haçlar *,—
cömlä-läri Zöläyha-ni telärlär imdi.
389. Tikmä-si ber mälikdän kelmiş idi,
Zöläyhani hatunlıñrä arzuladi;
bäs, Zöläyha atasirä äytür idi:
“Bäni Misr räzize alsun imdi”.
390. Atası bu ähuali tähñıyñ beldi,
beti yazub, Misr taba keşi saldi,
beti yazub, tügäl ähual İRLYaM ñıldi:
“Ber ñızim var, mödam säni telär imdi.
391. Täymus ibne Talus bän-ven [beleñ] bayıñ,
ber ñızim bänüm vardır, säña laiñ;
aña täñdir uylä ñılmış cäbbar haliñ,—
estär isäñ, yalauaçıñ izgel imdi.
392. Soltan-lardin çuñ telärlär, härgiz varmae,
ayruñ-lari hiç bikenmäz, küñel virmäz,
haterendän ul säni hiç kidärmäz,—
istär isän, bezlärä belder imdi.
393. Bän ñızımni häñıyñät säña viräm, (str. 45)
beñ däüä yük-cihazeni hazir ñılam,
beñ ñatırgä dähi mal yüklätderäm,—
däüä yügi härir-ziba ula imdi.
394. Dagı beñ ñol, beñ ñarauaş viräm buylä,
päyvästä täpurındä hezmät ñıylä,
mödam anlar sezlärä täpur ñıla,—
keme hätami, keme rumi ula imdi”.

395. Ul vañıt Misrä RÄZİZ — Ñıytfir idi,
yalauaçlar beti berlä aña keldi,
beti uñub, räua kürdi, riza virdi —
cäuab betüb, räsul irsal ñılur imdi.
396. “här kem bäni teläyürsä — teläyürmän,
Häzar çändan arzu berlä estäyürmän,
malum-mölküm cömlä fida äyläyürvän,—
canem berlä ñabul ñıldım”,— däyür imdi.
397. Ñıytfirneñ yalauaçi keldi isä,
Täymusä cäuabnamä yazdi irsä,
böti uñub, halen mäglüm ñıldi irsä,
Zöläyha-ni yarar ñılıb künderer imdi.
398. Beñ ñatarä düyä mal yüklät[der]di,
darı beñ ñol-ñarauaş atlandırdi,
Zöläyhä Misr eçrä keldi-kerdi,
säray eçrä tähet urub ulturır imdi.
399. Härir kide, tac urandı, tähtä agdi,
küñle açlıb, haterinä şadi yardi,
hämana-kem, un türtençi kün-ay tugdi,—
biñze nurı könäş kebi balñır imdi.
400. Säüendi: “Morademä irdem, däyür,
RÄZİZ Misr cämaleni küräm, däyür,
cömlä malum därvişlärä viräm, däyür,—
moradem şökranä-sen ñılam imdi!”
401. Uluñ SERÄT bäklär berlä RÄZİZ keldi,
bäklär ketdi — RÄZİZ anda yalgız ñaldi,
anı küreb, Zöläyhä föryad ñıldi:
“Bu nä irder, nişä ñaldi?” — däyür imdi.
402. Ñarauaş-lar Zöläyhayä ähual äydür:
“Bayıñ, Misr gäzize soltan budır,
häñıyñät, säneñ zäüceñ Ñıytfir dorır,— (str. 46)
ädäb-sezlek ñılmarıl”,— dirlär imdi.
403. Munı işdeb, Zöläyhä-neñ rañle şişdi,
föryad ñılıb, ugınubän yerä düşdi,
ñarauaşlar cömläse ñayruruşdi,—
anı küreb, Ñıytfir dagı aglar imdi.
403'. Caçan-kem, başıgä rañle keldi irsä,
ähual nitälegin zahir beldi irsä,
RÄM-ROSSÄ berlä bideye suldi irsä,—
Narauaşlar bu ähuali surarlar imdi. (Ssu.)
404. Ñarauaşlar äydür: “Äya, şahe cihan,
sän-sez bezgä ulmasun uşbu cihan,
anı küreb, ugınub düşdeñ nidän? —
Uşbu eşi bezgä izhar ÑILRIL imdi!”

405. Zöläyhä äydür: “İrañ ñaldi bänüm ilem,
ah, nidän RÄLÄT düşdi bänem halem,
ah, därigä, üküş räncem, uzañ yulım,—
näçä künlek mihnät zair uldi imdi!
406. Bän döşümdä kürdegüm bayıñ dägül,
bayıñ belen, bu bäña laiñ dägül,
bu er härgiz ul keşeyä biñzäş dägül,—
gañle-kürke anıñ buylä dägül imdi.
407. Tulun ay dik balñar idi anıñ Yüzi,
bal-şäkärdän tatlu idi anıñ süzi,
mähzün-lärä rahät virür anıñ Yüzi,—
ansız bäña bu cihan huş dägül imdi.
408. Bänüm ilä buylä värdä ñılmış idi,
nä 'Märnädän VÄRDÄ-GÄ ul hilaf ñıldi?
Munçä säfär, räncem ñamu zair uldi,—
ilem-şährem irañ bondan ñaldi imdi!”
409. Dirneşdilär ñamu ulu ñarauaşlar,
igü süzlä Zöläyhä-ni ügütlärlär:
“İa hatun, sän sabr ÑILRIL,— dib süzlärlär,-
sabr berlä morad hasil ulur imdi.
410. Nä belürsän, haliñ säbäb ñılur irsä,
ul düşeñ häm täevile kelür irsä,
moradeñ bondan hasil ulur irsä,—
hacät räua tsılmañ aña käñes imdi”.
411. Zöläyhä bu ügüti räua kürdi,
Misrdä dormañlı[ñ]rä b 6 y u n virdi,
hiç kemsänä bu ser[r]i belmäz irdi,—
Ñıytfir häm bu ähualdän Rafil imdi.
412. Tälim möddät çuñ keçdi anda kezin, (str.47)
Zöläyhä Ñıytfirdän sañlar üzin,
arzulayur, suldırır kürklü yüzin,—
päyvästä ul Yusefi ügär imdi.
413. Haliñ sañlar Ñıytfirdän Zöläyha-ni,
İusef üçün saklar idi haliñ ani,
häm yänä Ñıytfir dagi belmäz ani,—
hacät irsä, cen ñıei kelür imdi.
414. Zöläyha Ñıytfirä MOTİR ulmaz,
üzin sañlar, härgiz aña yañın kelmäz,
Ñıytfir DZRİ bu ähualeñ aslş belmäz,—
cen ñızıni Zöläyhä dib ñuçar imdi.
415. Andan soñra yedi yıl dähi keçdi,
hallär dündi, tälim aylar keldi, küçdi *,
gañibät yusef dari Misrä düşdi,—
Misr içrä ñol ulub satılur imdi.

* V ruk. Uİm. i v peç. izdaniyäh — keçdi; zdes dano po ruk. Bkn., KB.

416. Mönadilär bazar eçrä yugrüşürlär:
“Bu urlanni kem satun alur?” — dirlär;
küreklü yüzdän näñabi kütärdilär,—
biñze nurı kün yahtusın tutar imdi.
417. hiç kemsänä anı satun alumadi,
bäha yetüreb kemsä yañın kelümädi,
Misr malı aña bäha ulumadi,—
galäm malı aña bäha ulmaz imdi!
417'. Ul vaıt Misr mälike ul Ñanzäfär,
ul RÄZİZÄ märlüm uldi uşpu häbär,
Durar urlın hezmätenä tägcil ündär:
“Ñolıñ ketür, bez kürälem!>—däyür imdi. (Ssu.}
I
418. Uluñ sagäg ämer ñıldi anda Ñıytfir:
“Küşek uñı mäydaneni bizäñez, dir,
härir-ziba düşäklär düşäñez”,— dir,—-
çürä-sinä tälim körsi ñorarlar imdi.
419. Ul hälaiñ anda cömlä uturdilar,
uluñ SZRÄT İusefi ketürdilär,
ulu-keçi cömlä hezmät äylädilär,—
maydan içrä körsi üzä ulturır imdi.
420. Uşaldäm Yusef anda hazir keldi,
biñze nurı säray eçin räüşan ñıldi,
Zöläyhä bañıb filhal anı kürdi,—
hämandäm bi-hud ulıb düşär imdi.
421. Ñarauaşlar cemläsi aña uşdi,
rañle kidüb düşdügş räcäb-läşdi,
didelär aña: “Nidän gañleñ şaşdı?” — (sgr. 48)
Ñamulari dkrkeşübän surar imdi.
ü
422. Zöläyha äydür: “Ñuyıñız, bän düşäyen,
tälim YILRI häsrätemä ñauışayen,
firañ halen-ähualen suraşayen,—
häñıyñet, visal küni durdi imdi.
423. Uldur bänüm hacätem, bällü beleñ,
sezlär anı bänem üçün satun alıñ,
cömlä malum anıñ üçün fida äyläñ,—
näçä bäha delärsä, vireñ imdi!”
423'. Ul färeştälär ide-kem Yusef işe,
äydür: “Bunıy ñaçan alur tikmä keşi?
Mägär RÄZİZ ula bonuñ dine daşi,—
RÄZİZ kebi şahlar ela!>—däyür imdi. (K.B.)
424. Mönadilär ulu ünin ñıyrırırlar:
“Bu uglanni kem satun alur?” — dirlär,
“Un dörlü hönäre var munıñ!” — dirlär.—
hönärlärin berin-berin äytür imdi.

425. “Äüüäl uldır: ñädde yahşya, zarif üzlü,
ikençi — biñze yahtu, kürklü yüzlü,
üçünçi — tele fäsih, sähih süzlü,—
yetmiş iki teli tämam belür imdi!
426. Türtünçi — şäfagätlü, möräüüätlü,
bişençi — alb yöräklü häm himmätlü,
altınçi — ñamulardan bik ñuvvätlü,—
ñırıñ irdän ñuvväte artuñ imdi.
427. İedençi —dine bötün, diyanät-lü,
sekizençi — hain dägül, ämanät-lü,
tuñızınçi — holñı lyatif, lyafze datlu,
ununçi — risalät näseli imdi”.
428. Räziz, anı işedüb, häyran ñaldi,
İusefneñ cämalenä näzar saldi,
kändüdän sabre ketdi, bihud uldi,—
berär sagät bihud ulıb turar imdi.
429. Räziz äytür: “Bu uglanni bäña satgıl,
yencü-märcan, gäühär-yañut bändän algıl,
näçä bäha keräk irsä, bäyan ÑILRIL,—
ñıymmäten MÖRÄYYÄN sän ÑILRIL imdi!”
429'. Ul färeştä, İusef işe, hazir keldi,
höfiyä berlä tacirä iglyam ñıyldi:
“İusefen agıri altun delä,— didi,—
här mätardän agırınçä salgıl imdi”. (Bkn.)
430. Tacir äydür: “Tärazuyä altun ñuygıl,
bu urlan-nıñ arırınçä altun virgel,
dügäl maldan berär dörlü dähi ñuyrıl —•
här bere-si urlan arıri ulsun imdi”.
431. Anda RÄZİZ bu ñäuyılä razi uldi, (str.49)
uluñ SZRÄT häzinäyä üzi keldi,
tärazuyä beş yüz bek altun ñuydi,—
altun bari Yusef agri kelmäz imdi.
432. Tärazuyä tälim altun dähi ñuydi,
tartdılar — İusef ilä tiñ kelmädi,
häzinädä altun-kömüş hiç ñalmadi,—
cömlä malı İusef agri kelmäz imdi.
433. AR vä atlas, mişk-ü ränbär — cömlä ñuydi,
gäühär-yañut, yencü-märcan buylä ñuydi,
RÄZİZ bu gäz bähadän raciz ñaldi,—
tügäl malı İusef agrı ulmaz imdi.
434. Räziz äydür: “Säüdämez ulmaz imeş,
bäha yiteb, şart yerinä kelmäz imeş,
raläm malı muña bäha ulmaz imeş,—
ñalanıni mäña bähşiş ÑILRIL imdi”.

446. Malik bu gäz Yusefä känä surdi:
“Säni bäña satanlar kemlär, didi,
nişä satdi, nişä buylä uçız virdi,—
bu äsrari bäyan ñılsañ, belsäm imdi?”
447. İusef äydür: “Bän ani äytümäzvän,
hañi ñuyub, batil süzä ñaytumazvän,
rämmazlıkdan şäytan künli bayıtmazvän,-
bunda ul ser[ri] açmayam, ürtäm imdi.
448. Ayrudmatslıñ vaktı keldi, bäyan belgel,
imdi sän hatereñni razi tutgıl,
İusefi kürdüm däyü söylämägil,—
ämanät[der]: bu äsrari sacla imdi!”
449. Andan soñra ul Ñıytfir fiker kıldi,
İusefi aldurınä poşiman uldi:
“Häzinädä altun-kömüş hiç ñalmadi,—
möflis-mohtaclıñ bilä ñaldıñ imdi”.
450. İusef äyder: “Soltanım ämer ñılsä, (str. 51)
häzinä-dar häzinäyä näzar salsä,
nä ñalmışdır häzinädä, varıb kürsä,—
ñeleb säña häbär virsä”,— däyür imdi.
451. Häzinädar häzinäyä hazir keldi,
häzinäneñ ähualen küreb beldi,
tiz yüg[e]rüb, mälikgä häbär virdi:
“Häzinädä tulu mal kürdem imdi!”
451'. Häzinädar säüenüb kirü keldi,
bu ähuali müştölödi, bäyan k.ıldn,
gäziz, işteb, bu işä häyran ñaldi,—>
bu ähuali räcäblär, d[a]ñlar imdi. (B.)>
451 *. Andan gäziz häzinädardan häbär surdn:
“Bu arada nä MÖRNÄ vardur, didi,
hali ulmış häzinä näçük tuldi,—
bu käramät, bu bärakyat ñandan imdi?” (Ssu.)
461'. Häzinädar äydür: “Bu ser[r]i belümäsvän,
hiç MÄRNÄDÄN ändişö ñıylumasvän,
bu ähuali hiç kemsä-din b[u]lumasvön,—
bu serri ul uglan yäräk bilür imdi”. (Ssu.)
452. İusef äydür RÄZİZÄ: “Äya soltan,
bänem ber mäülyam vardır, ulur söbhan,
andan-dır cömlä-si uşbu ihsan,—
yuklari var ñılmak. aña käñes * imdi.
453. Bayıñ belen, aydandır bu ginayät,
fazle berlä ul ñılıbdır bu kiramät,
bän aña tälim ñıylam şökr-ü minnät,—
sezlärä hnç minnätem yuñdır imdi”.
453'. Häzinädar äydur: “Bän varur idim,
İusefniñ ñatındä durur irdim,
kukdän duşlar inär irde, kürär irdim,—
adäm bekin Yusef berlä söyläşür imdi. (D.)
4532. Äydürlär: “İa- Yusef, bu gäz kurgil,
ñıymmäten bähañn bu gäz bilgil,
haliñıñ hakmenä riza virgil,—
mödam aña SIRINRİL”,—dirlär imdi. (D.)
4533. “Bondan uñdan küzgüyä bañduñmı-di,
küzgüdä kürkuñ kürüb äydünmi-di:
“Bän sat[ı]lur ñol ulsam, didüñmi-dn,—
bänem bäham kem thkürür?!”—didüñ nmdi? (B.)
453*. Bähañi nä idüken belduñmü, dir,
täñdir näçä idüken kurdüñmu, dir,
nä behayä satdilar, kürdüñmü, dir,—
un sikez yarmañgä satılduñ imdi! (B.)
4535. Bu gäz kürgel, ñıymmäted näçä uldi,
halik seña ginayät näçä ñıldi,
dükänmeş mal-häzinä näçä duldi,—
haliñ-gä şöker-sipas ÑILRİL imdi!” (B.)
454. Andan soñra İusefä gäziz surdi,
hörmäteni, ñädereni bu gäz beldi,
elen alub, Zöläyhäyä täslim ñıldi:
“Bu möbaräk urla-nçıñni sañla imdi.
455. İa Zöläyhä, bu urlanni hörmät ÑILRIL,
gayät ulu aña laş RİZZÄT ÑILRIL —
benän aña arturırak TÄRZİM ÑILRIL,—
bezim bu urlumız ulsun imdi”.
456. Räziz süzin Zöläyhä räua kürdi,
Yusefi agırladi, hörmät ñıldi,
üç yüz altmış äluan dörlü tun äilädi,—
här kündä ber dörlüsin kiderer imdi.
457. Yusef äydür: “Bu iş nätä räua ula
('mundañ tunlar räuameder YÄRNİ ñula?)
Uşbu iş ñamulärä märyub ula,—
bu tunlari RÄZİZ dagi kimäz imdi!”
458. Zöläyhä äydür: “Añlarıl sän, äya dildar,
kidekeñni RÄZİZ dagi räua kürär,
bu tunlari heñıyñätdä ul boyur[a]r,—
kisäk, nur RÄLYa nur ul ur imdi”.
459. Kände äli[n] Yusefeñ başin tarar,
yencü-märcan berlä barlab saçin ürär,
uşal haldä canındän ketdi ñärar,— .
RİŞÑI yvdde, asla sabrı ñalmaz imdi. (str.
459'. Zöläyha Yusef kürkin ñiyas ñıldi,
bi ñärr, gaciz ulıb, meskin uldi,
rañibot ul İusefo gaşş uldi,—
kün keldukçä härdäm RİŞÑI artar imdi. (B.)

460. Möşkil halğä düşdi ul anda käzin,
ber sagät-gä kürmäsä Yusef yüzin,
sabrı ñalmaz, añlamaz kemsä süzin,-
nä süzläsä, “Yusef!” däyü süzlär imdi.
461. Bärdazan tänendän kan aldırsa,
häccam anıñ tamırinä niştär ursa,
rälyalhal ñanı añıb, yerä tamsa,—
yer üzrä İusef adı yazılur imdi!
462. här zamanda küklär taba näzar ñılsa,
kük yüzendä uldızlari kürär isä,
hämandäm Yusef anda kelür isä,—
uldıelar [häm] İusef däyü süzlär imdi!
463. Bäs, ul haldä bi ñärar, bi-hud uldi,
ähualeni İusefä izhar ñıyldi,
sunubän İusefeñ älin aldi,—
älin alıb, bothanäyä kerär imdi.
464. Äyder: “Sanäm, hacätmändan uldım säña,
uşbu urlan laiñ irer yaulañ bäña,
bu gäz mädäd ñıyla virgel bändä-niñgä,—
bu uglannı bäña MOTİR K.ILRIL imdi!>
465. İaluarır ul sanämgä, zari äylär,
zirä-ki RIYŞK.I ralib, sabri aular,
häterendä ñalmadi [hiç] gizlü äsrar,—
nä çar ulub, butınä yaluarır 'imdi.
466. Anı kürde Yusef säüçi, doga ñıldi —
sanäm sındı, uşandı — un parä uldi,
haliñdaya sanämgä ämer keldi:
“İusef — mörsäl näbi!” — däyeb süzlär imdi.
466'. Zeläyhä haliñ SONRİN kürdi irsä,
sanämä uşpu häbär keldi irsä,
sanäm süzläb, bu häbäri virdi irsä,
bu ähuali İusefdän surar imdi. (Ssu.)
467. Zöläyhä surar: “Bu hal nidän keldi,
bötün ikän un parä nidän uldi?”
Yusef äydür: “Boni haliñ uylä ñıldi,-
bu işni delämäde sändän imdi”.
467'. Zöläyhä äydür! “Uşpu iş gäcäb durur,
ul haliñ bu sanämi näçük kurür,
sanämä bu hurlıñni nätäk ñıylur,—
sanäm eüdä ürtuklü durur imdi?1” (Ssu.)
467g. İusef äydür: “Söbhanem ñadir durur,
barçä haldä ñol-lar üzrä hazir durur,
batil eşlär cömlä aña zahir durur,—
här kem ñandä nä ñıyldurın kürür imdi”. (Ssu.)

468. Zöläyhä äydür: “Ägär uylä uldi isä,
haliñdan bezä kirü mädäd kelsä,
bayagı-däk sanäm dähi bötün ülsä,—
ya İusef, sän deläsäñ, ulur imdi.
469. Ñurñarım: buthanäyä malik kerär,
sanämi un parä ulmış, ani kürär,
bu ähualeñ nitälekin bezgä surar,—
keräkmäz-kem bezni söçlü bilä imdi”.
470. Uluñ SZRÄT İusef säüçi DORZ ñıldi,
täñredän icabät hasil uldi,
sanäm uldäm bayagı-däk bötün uldi,—
ul Zöläyha gäcaibä ñalur imdi.
471. Andan soñra RİTsŞK.-LIÑ äsär ñıldi,
kün keldekçä RİŞÑI dähi bitär uldi,
biñze suldi, uyñudan mährüm ñaldi,—
yimäk-eçmäk ñayrusi ketdi imdi.
472. Mägär ber kün RÄZİZ aña hazir keldi,
bunıñ hälen tabibä izhar ñıldi,
tabib sunub Zöläyhä älin aldi,—
tamrın tutıb, räncen anıñ surar imdi.
472'. Zöläyhä RÄZİZDÄN yäşrün ñıyldı
(RÄZİZ anıñ nä diyäsen belümäde),
tabibdän räncen pänhan ñıylumadı,—
rämez berlä tabibä beldürür imdi. (Ssu.)

473. Äyder: “Bundä s[a]yrulık, * b[u]lumazmen,
bu räncä därman nä-der, belümäzmen,
bunıñ räncen hiç zahir ñılumazmen,—
häñıyñät, gişıñlıñ kyar ñılmış imdi”.

FASL: DANÄ ZÖLÄYHADİN ÄHUAL SURMAK

474. Zöläyha ber kün yatıb uyur irdi,—
ber dayä-se var ide, anı kürdi,
äydür: “Äya hatun, säña nä hal, digdi,
nä MÄRNÄDÄN bu halä düşdeñ imdi?

475. Ya kädbanu, nä säbäbdän hätereñ tar,
cämaleñ sarir ulmış, nä ROSSÄÑ var?
Ränceñ bändän yuyıtmarıl, ÑILRIL izhar,—
haleñ zärif, vañtıñ nähuş ulmış imdi!”
476. Zöläyhä dayäsenä cäuab söylär,
ser[r]in anda dayäsenä zahir äylär,
ñamulardän bu razeni yaulañ sañlar.
“Bu äsrarni, zinhar, sañla!” — däyür imdi.
477. Äydür: “Uşal Känran-neñ ñol urlani —
äya dayä, belürmü-sän imdi ani?
Bu ähualä ul döşürdi bayık, bäni,—
anıñ gişñı buylä ñıldi bäni imdi!”
478. Dayä äydür: “Tikmä-dän bu hal säña,
nişä haleñ dimädeñ ä ü ü ä l bäña,
mäslihätlü iş ñılurdem undan suña,—
moradeñ mägär hasil ula imdi.
478'. Raşiñlık, ähuale buylä durur,
gaşiñnen arzuse şuylä bulur,
mägşutsneñ biñze kündäy künä sulur,—
tak.äti, ñuvväti ñalmaz imdi. (Ssu.)
479. Ya kädbanu, RİŞIÑLIÑ käñes ulmaz,
hiç tabib-lär u[l]därdä därman [b]ulmaz,
galäm hörräm ulur isä, raşiñ külmäz,—
härdäm märşuñ ñayrusın tartar imdi”.

480. Zöläyhä äydür: “Ya dayä, rast äydersäñ
bäña laik. mönasib süz süzläyürsäñ
bu kündin suñ bänüm üçün nä äylärsän, —
yuhsä bäni bu räncü ültürer imdi?!
480'. här nämä iş boyursats, bän anı tsıylam,
bän säneñ ämereñä motig ulam,
mägär-kem bu räncedän rähät ulam,—
başdagı morademä iräm imdi!” (Ssu.)
481. Dayä äydür: “Malıñ israf ñılmak, keräk,
gaşik. keşi malın fida kuılmañ keräk,
mal-mölkätdin tämam künel bizmäk keräk,-
gaşik isäñ, häzinä mal dükgil imdi!”
482. Hatun äydür: “Äya dayä, razi uldım,
bän säneñ ügüdiñä mökir keldim,
malum-mölküm cömläsin fida ñıldım,—
bänüm üçün NÄ ÑILurSÄÑ K.ILҒIL İMDİ”.
483. Dayä äydür: “Bännalär hazir kelsün,
seña laiñ ber säray bina ñılsun,
şäylä ñılsun, küränlär häyran ñalsun,—
äçi dürlü mönäkdäş ulsun imdi.
484. İçenä dörr-ü märcan färeş düşänsün,
ñızil altun yıғaçlar anda diksün,
ätrafendä budañlari äluan ulsun,—
yimeşläre äluan dörlü ulsuv imdi.
485. Dörlü-dörlü teräklär anda diksün,
ber näçä deräkläri incü ulsun,
ber näçä deräkläri ғañıñ ulsun,
ber näçä-se k.ızil märcan ulsun imdi.
485'. Ul deräklär arasında çıbıñ diksün,
ul çıbıñlar cömläsi altun ulsun,
deräklär tübendä ügüzlär ñıylsun,—
ul ügüzlär kömüşdän ulsun imdi. (D-Ct
486. Safi ñızil altun-dan at äyläsün,
gäühär-yañut, incü-märcan bizäkläsün,
çüräsendä tälim dörlü yıғaç ulsun,—
yimeşläri äluan-äluan ulsun imdi.
487. Ul yıgaç-lar üzärinä ñuş ñundırsun,
ul duşlarnıñ digmäse ber dörlü ulsun,
ul säray-neñ äçi vasfe buylä ulsun,—
k.amuse sandal güldän ulsun imdi.
487'. Ul säraynı bu sifatlu äyläsünlär,
tümän türlu näñış-lär bizäsünlär,
divarın sirçä ilä bizäsünlär,—
möşabiғ altun-kömüş ulsun imdi. (Ssu.)
488. Anıñ eçin yopar berlä bizäsün-lär,
gäühärdin häm kandillär äyläsünlär,
gud-gänbär, mişeklärni dütätsünlär —
häm mönäkdäş, häm mörattär ulsun imdi,

488'. Surät bizäsünler sätsıf arasın[i],
uylä ñıblsun dürt divar arasın[i],
bizäsünler cömlä yusef suräten[i],—
häm säña bnñzätü ñıylsunlar imdi. (Ssu.)
489. Küşek içrä möғäy y ä n tähet urgıl,
üstüñä häm huş möläüüän tunlar kigel,
başıña häm mökälläl tac urunғıl,—
ul tähet üzrä mönäüüär sän ulғıl imdi.
490. Ñarauaşlar hezmäteñä ürä dorsun,
ñızil altun mäşräbälär duta dorsun,
mişek-yopar, ғud-ғänbär dütsi dorsun,—
säñfe ñızil altundan ulsun imdi.
491. Yusefi ündägül — hazir kelsün,
kelübän bu äluangä näzar ñılsun,
bañubän körsi üzrä säni kürsün,—
näçä sabrı var isä, ketsün imdi.
492. Ani kürgäç, biñärar, bihud ula,
ömidder-kem, motiғ ula, buyun virä,
başdaş dardeñä därman ula,—
moradıñ mägär hasil ula imdi!..”
493. Zöläyhä dayä pänden räua kürdi,
bu hal içrä üzi ñatı zärif uldi,
ber kün RÄZİZ şäfñätilä aña surdi:
“Räncüñ näder, hatereñ nä?” — däyür imdi.
494. Hatun äydür: “Saniglär hazir kelsün,
bäña laik. ber säray bina ñılsun,
ser ay äçi räcäb äluan näñeş ulsun,—
eçendän dörlü sular añsun imdi”.
495. hämandäm Ñıytfir anda ämer tsıldi,
saniғlär, näkñaşlär häm hazir keldi,
hub mönäññäş, mähkäm säray bina ñıldi,-
ustadlari cömlä aña vardı imdi.
496. Zöläyhä dörr-ü märcän zölef ürendi,
yencü-märcan berlä aña zinnät virdi,
huş mözäyyän ulubän küşekgä kerdi,—
biñze nurı küşki räüşan ñılur imdi.
496'. Möläüüän tun tunandi härir ziba,
mönavdäş tac urandi, uldi huba,
mönäüüär tähet üzrä ulturdi huba,—
mönäüüär yahtı Yüzi balñır imdi. (Ssu.)
497. Ämer ñıldi, Yusefi ündädilär: (str. 56)
“Säni hatun ündädi, kel!” — didilär,
añsızdan ғafil ikän aldadilar:
“Bezne ғäziz vireb iyde”,— dirlär imdi,

498. Ñatarlayu särayғa İusef kerdi,
tähet üzä hatunni ulturır kürdi,
ihtiyat ñılur irkän, kirü dündi,—
sizendi, ñayra düneb ñaçar imdi.
498'. Zäläyhä bu ähuali beldi irsä,
uldäm İusef ihtiyat tsıyldi irsä,
keldukenä küb poşiman uldi irsä,—
yeti ñapuғ baғlayubän yaparlar imdi. (Ssu.)
498 *. Tac kiyär, ñaş uynatur, küzin s ü z ä r,
süzlädükçä näfäsendän ғänbär tuzar,
häman firdäües eçrä hurlare biñzär,—
ayaғından märcan hali tsuşar imdi. (Ssu.)
499. İusef äydür: “Hodavändä, hodavändä,
säneñ hökmeñ keltürdi bäni bonda,
bunçä fitnä düşän tsola sabr ñanda? —
Fazleñ berlä sabr cämil virgel imdi!”
499'. Bäs, Zöläyha yusefä dälil uldı,
ғişñıne dälile var, hämlä ñıyldı,
säüenübän İusefneñ elen aldı,—
uhşayu kändü taba tartar imdi. (Ssu.)
500. Hatun äydür: “Bän säni düşdä kürdem,
andan birü cämaleñä ғaşiñ uldım,
malum-mölküm cömläsen fida ñıldım,—
moradem bu kün hasil ñıylam imdi”.
501. Mähkäm tutdi Zöläyha İusef elen,
tulun ay tik balñır idi yañı kilän,
şuylä ikän İusef delär RİSMÄT yulın:
“Ñurtar!” — däyü täzarreғ-lıñ ñılur imdi.
502. İusef äydür: “Hälvet säray bizänebder,
hurlar kebi Zöläyhä düzänebder,
räcim şäytan azdırmaғä uzanıbdır,—
käyedlärdän sañla bäni!” — däyür imdi.
502'. “Hodavände, ägär uylä ulmaz irsä.
İblis läғnn kürüb poşäman ulmaz irsä,
mädäd-ғismat, näcat sändin kelmäz irsä,
İbyae İaғtsub zillät eçrä tsaldı imdi!> (Ssu.)
5022. Siddiñ İusef haliñıni daim ükdi,
häm siddiñlık häm sadik,lıñ ana dikdi,
tun baғı yide yerdän mähkäm tutdi,—
“mäғaz-allah> tib, hañғä sıғınur imdn. (Ssu.)
503. Haliñ äyder: “İstiғanät bäña ñıldıñ,
ä ü v ä l-ahir dästegir bäni beldeñ,
hiç ñayғurma, fitnälärdän mäғaf uldıñ,—
häm ñurtaram, häm mökärräm ñıylam imdi”.
504. İusef äyder: “İa hatun, ñuyғıl älüm,
batil işdän hañғä ғasi ulmayalum,
fäsad işläb, bulғanıb ñalmayalum,—
s?br ñılkıl, şäytan mäñhur ulsun imdi”.

505. Bäs, Zöläyhä İusefä tsarşu dordi,
cämalenä mädeh-säna äytü virdi,
cämalen berin-berin äytür irdi,—
ükdegençä ükdegi artur imdi.
506. Zöläyha äydür: “İa, miherben, möräüüätlü,
holñıñ lyatif, yüzeñ yahtu, süzeñ datlu,
bän bu küşki bizädem sän sifatlu,—
bu säray-nıñ näñşinä ber bañғıl imdi!”
507. İusef bañdı, säray näñşin ғäcäblädi,
bekendi: * “İaulañ ziba säray”,— didi.
Äydür: “Hatun, monda ғäziz kürülmädi,—
gäziz daғi hatun ilä keräk imdi”.
508. Zöläyhä İusefä cäuab söylär:
“Ғäzizeñ bu särayda nä eşi var,
bu säray-nıñ cömlä näñşi säña biñzär —
bu küşeki säneñ üçün yabdıñ imdi.
508'. Ul seray andan säña laş durur,
bu kälaçn mäcaz dägül, bayıñ durur,
fiғelets huş, gişñın yaulañ datlu durur,—
sänen RNŞÑIÑ bäña äsär ñıyldi nndi”. (Ssu.)
509. İusef .äydür: “Bäni ғäziz satun aldi,
huvım-holñım ғäzizä lyatif keldi,
bäni ul uғıllıñғä ñabul ñıldi —
atamä netä hain ulam imdi?!
510. Hiyanät ähleni haliñ säümäz,
doşman-lärdän ғäzaben hiç kidärmäz,
därgyahenä kelänläri kirü ñuymaz —
sabr ñılғıl, haif raci ulғıl imdi!”
511. Zöläyhä ul süzläri hiç añlamaz,
İusef pänden dıñlamaz, räua kürmäz,
aña laiñ kälaçi süz süzlämäz,—
kände süzin mökärrär söylär imdi.
512. Süzlädekçä İusefi ügä süzlär,
ñatlanur, riza virmäz, visal buylar,
yaluarır, täuaziғ-lıñ tälim äylär,—
cämalen, vasfen tämam äytür imdi.
513. Äydür: “Äya İusef, säneñ süzen datlu,
usanmadan dıñlamaғä nä rahät-lü,
yüzeñ lyatif, kälaçeñ hub, möräüüätlü,—
işet-säm, rahätüm artar imdi.
514. Visaleñ — dilaräm, can rahäti,
cämaleñ ñuyaş kebi, ғişñıñ ñati,
suräteñ ғäcäb törfä, läfzıñ yeti,—
häncär kebi, canemdän keçär imdi.
515. Säña biñzär hiç kemsäne belümäzmen,
ber lähzä sänsez ñärar ñılumazmen,
sändän ayru berär däm bulumazmen,—
firañıñ ñäraremi ñuymaz imdi.

516. hilyalä biñzär säneñ ñaşlareñ var, (str. 55)
yencüyä biñzär säneñ deşläreñ var,
räcäb ziba mişek-yopar saçläreñ var,—
kände älüm ürmägä laiñ imdi.
517. Räcäb törfä, kapa räñlü zölfläreñ var,
hälauät-lü, möräüüätlü süzläreñ var,
ғämzä kuılsa, dildin keçär küzläreñ var,—
kerpek-läreñ canemdän keçär imdi.
517'. Kälaçeñ dil-zäban, kälyamen d üz,
buyık lyatif, tsäddeñ yahşı, ñamäten düz,
zähi däülät — baş-äl, mönäüüär yüz,—
ғäreş izösi säña ruzi ñıylmış imdi. (Ssu.)
518. İañutä biñzär säneñ yañañ-lareñ,
yäş almadin lyatif-räk iyäkläreñ,
bal-şäkärdän datlurañ dudklareñ,—
iki läbeñ küñelemni ürtär imdi.
51Ö. Yañı betmeş dal çıbıñday barmañlareñ,
löelöe-märcandin düzelmeş dırnañlareñ,
kyafurdin artuғırañ beläkläreñ,—
älläreñ härirdän yumışañ imdi.
520. Häñıyñät, sän bi-ñärar ñıldıñ bäni,
ah, därirä, ñaçan ula visal küni,
ғälya-d-däuam kürä dursam, İusef, säni,—
kürmäsäm, sabrem härgiz ñalmaz imdi.
521. İa İusef, kälaçeñ* huş, üzeñ ғarlü,
hiç kemsä kürmeş dägül sän didarlu,
adämidän kürmädim sändäk nurlu,—
analardän säneñ kebi durmaz imdi!”
522. Bu süzläri işetdi İusef siddik.,
Zöläyhä-neñ k,äsdeni beldi tähñıyñ,
cäuab virdi möräüüät-lü, uldi möşfits,—
ügütläb, aña pänden äytür imdi.
523. İusef äydür: “İa Zöläyhä, süzem dıñla,
nä däyürmen, işetübän yahşi añla,
bu surätdin can çıñarsä, boni añla:
küreklü yüzdä härgiz nurı ñalmaz imdi.
524. Küreklü yüzlär käfen sarıb gürgä kersä,
üküş dagül, gür eçendä üç kün dorsä,
ñanñıy dust gür eçendä, anı kürsä,—
kürmäs üçün yüz dündereb ñaçar imdi.
525. Gür eçendä kürklü yüzeñ kürke kidär,
yılan-çayan, kurt-ñımırsña anı aşar, (str. 59)
ñorur kebi uzun saçlär üzleb düşär,—
tuymagan-dik ulub surät yatur imdi.

526. Yeti küzlär kürmäz ulub suldaçidır,
yencü kebi uşak deşlär tüg[e]läçidür,
altmış süñäk kamu yuk buldaçidır,—
iti çerüb, väyran ulub kalur imdi.
526'. Gür eçendä tälim kürk-lär buzulubän,
yite ändam bändläri üzülübän,
yılan-çayan, kort-kırmıska tezelübän,—
agız-burun, tel-tamakdan gizär imdi. (Ssu.)
5262. Kürklü yüzlär gürgä kerkä, nurı kidär,
(aldançi kol batil eşdän dagı nidär?)
tähkıyk bunda burıçlu bulsa, anda ütär,—
bundan anda burıçlu barmak dişvar imdi! (Ssu.)
527. Kürklü-kürksez — cömlä yuk
gür eçendä griftar kaldaçidır.
kem nä kılsa, kıldıgin buldaçidır,—
sagdan-suldan färeştälär yazar imdi.
528. Çünki beldeñ, hallär buylä ulur irmeş,
Kollarä mäülya hisab kılur irmeş,
nä kılsa, cömlä anda kelür irmeş,—
batil işdän ihtiyat keräk imdi”.
529. Zöläyhä äyder: “Bänem därdem ayıruk.,
kurkıb röcug kılmaғä därmanem yuk,
firak uhin tälim yutdım, häsrätem çuk,—
visal şäüke sabrem ғarät kıldi imdi!
529 Ç Tälim möddät bän säña süz süzlädüm,
säna laik bu sifatlu küşek bizädüm,
säni säüdüm, hätsıyñät, can äylädem,—
malım-mölkem cömlä fida tsıyldum imdi!” (Ssu.)
5292. Yusef äydür: “Bätsa küşek hiç keräkmäz,
ucmah küşke säray[ä] hiç yañılmaz,
päyvästä nigmätläre hiç ikselmäz,—
säneñ küşek — fani, baki säray anda imdi”. (Ssu.)
530. Zöläyhä äydür: “İmdi sän nä sanırsän,
küñeleñdä nä keçär, nä umanursän,
äyt bäña sän, kemsä-din KURKIRMUSÄN,—
yeget-lekdä hiç nasibeñ yukmu imdi?1”
531. Yusef äydür: “Halikdan bän kURKaRmen>
känd-üzemi mägsiyätdän bän saklarmen,
ahirät halen añub sakınurmen,—
anıñ üçün säña hilyaf ulam imdi”.
531'. Zöläyhä äydür: “Motig ulғıl [uglan] baña,
näçä cäfa kıylursän bondan yaña,
bän möräüüät kıyldum häm sänün yan[ı]na,—
sän — hodavändkyar, bän hezmätkyar ulam imdi”. (Ssu. c
532. Bäs, Zöläyhä Yusefeñ älin tutdi,
Yusef dagi täbässem aña itdi,
uluk saғät tähdid üzä ün işetdi:
“Lya täkribu*ez zina!” — däyü ukur imdi.

532 '. Uluñ saғät tehdid üzrä ayät inde,
häm atası yapsub näbi kür[e]nü kilde, —
barmak URU6 [buña] tähdid kıylur imdi. (Ssu)
533. Atası häm Yusefä zahir uldi:
“Batildän näfseñ maniғ ulgıl”, — didi.
Anı küreb, Yusef siddik sabr kıldi, —
halikdan kurñıb, mämnuғ ulur imdi.
533 '. Halikdan KURUKDI. näfse[n] mäneғ kılDn.
atasıni kürübän ғibrät aldi,
fäsad işlärdän yüz urub täübä kıldi, —
ul Zöläyhä Yusef üzrä yürür imdi. (KB.)
533 2. häman-dämdä ber färeştä keldi hazir,
vireb-yide ul Yusefä mälyk kadir:
“Var yusefeñ arkasıni sıyfa, däyür,
sakin ulıb nidamät ulkun imdi”. (KB.)
533 “Män yäғmälü yäczäbihi” uldı ғäyan,
cäzaseni buldaçidur söçi kıylan,
Yusef näbi bu ähuale bilde bäyan, —
allahedän gismät-näcat umar imdi. (KB.)
534. Bu ayät-lär Yusefä mäғlum uldi,
här beresi häüf-tähdid iglyam kıldi,
batildän kortılmaғä yari irdi, —
uyub, batil işdän dünär imdi.
534 '. Zöläyhä tac suydi, tähetdän indi,
Yusefneñ buynından aşru elen saldi,
siddik Yusef möfsidädän kirü dündi:
“Bu bidғäti täñre kürär!” — däyür imdi. (Ssu.)
535. Ul küşekdä ber sanäm hazir idi,
Zöläyhä mäғbud anı bilür idi,
tunı ilä sanämi ürtüb kuydi:
“Bän mägbudem üretdem!” — däyür imdi.
536. Bu ähuali Zöläyhayä Yusef surdı:
“Ul sanämi nä mägnädän ürtdeñ?” — dide.
Zöläyhä Yusefä cäuab virde:
“Mäғbudemdän utandım”, — däyür imdi.
537. Yusef äydür: “Ya Zöläyhä, nitä kıldıñ,
bunıñ kebi gaciz megbud'nite beldeñ,
sän sanämeñ çadır ilä ürtä kuydıñ, —
bän samädem nitä ürtsäm ulur imdi?!
538. Sanäm — mählük, samäd — halik, kadir-söbhan,
zahir irer samädä cömlä pänhan,
ñortulmayä kemsä kaçıb härgiz andan,— “
sayaäm gaciz: kürmäz, dutmaz, belmäz imdi.
539. Sanäm — gaciz, hacät dägül ani yabmak,
zälyalätder samäd kuyıb, aña tapmak,
Hälilullah färgenä batil1 katmak, — •
mäğaz-allah, ul iş räua irmäz imdi.

540. Samäd küpäp, kürgänin hiç yañılmaz,
samäd buşub yazdıgin k°l añlamaz,
samäd ukı dukınsä, hiç uñalmaz,—
aña kaza ukı däyeb añla imdi!”
541. İşedüb bu süzläri, käyed kılDi.
Yusef üzä küñle daş bitär uldi,
Kaçar däyü Yusefä göman kılDi>—
mähkäm dutıb, ihtiyat kılur imdi.
542. “Nä kaçarsön, säray hali dägülmider,
säkfe cäühär, şärif-säfa dägülmider,
ғäziz üzem säña laik, dägülmider,—
yeget-lekdän hiç nasibeñ yukmu imdi?!”
543. Yusef äydür: “Hodavändä, ғäfur-ғöfran,
Kurtılmaғä bulumadım härgiz därman,
fazleñ ilä sän kortarғıl bäni bondan,—
b o nıñ käyde sabrem garät kıldi imdi!”
543'. Ul ärhäm är-rahimin mägbud samad,
häm dästgiri mägbud häm gäfur ähäd, '
fazle berlä Yusefä kıyldı mädäd,—
Cäbraili ana irsal kıyldı imdi. (Ssu.)
5432. Cälil äydür Cäbrailä: “İa Cäbrail,
tägcil vargil, siddıkım ügütlägil,
ul säqa laik dägül, kıylma digül,—
möfsidädän näfsen mäneg ñıylsun imdi”. (Ssu.)
544. hämandäm kauışdi ruh-el-ämin
, (ul käläçäk pärnur uldi ruy-e-zämin), (sgr.
tikürdi Yusefä hak sälyamin,—
ügütläb, arkasin sipar imdi.
544'. Cäbräil äydür: “İaғkub uғli, äya siddik,
mäülya säña sälyam äyde, dörud tähkıyk,
bu iş säna räua dägel, yüz dundür, çık,
fäsad eşkä bulınmagıl!>—däyür imdi. (Ssu.)
544s. Bäғze möfässirlär äydür: “Uldur borhan,
ilham birdi Yusefä kaDiR däyyan,
äydür: “Äya mihnätdar, gärib uglan,
bu hal eçrä bä-täfäkker ulғıl imdi. (Ssu.)
544'. Dar-el-mähzun mäqamendä ibne İshak,
İbne-Pämin didareñä yaulak möştak,
fähem kıyl, andişä kıyl, anlarä bak,—
ayalar visal umidin kismäz imdi. (Ssu.)
545. Bän kadirmen: näübätilä säüşderäm,
mädäd berlä sezläri bän kauşdıram,
häsrätläri ber-berinä kauşdıram,—
dustlari — şad, duşman mäғmum ula imdi.
545'. K.ödrät berlä gäzizneñ canen alam,
gür eçendä giriftar anı kıylam,
bän — kadirvän, tekdirіi] uylä kıylam,—
Zöläyhäyä iman gäta kıylam imdi. (Ssu.)
546. Misr içrä padişah ulisärsen,
Zöläyhäyä räkde nikyah idisärsen,
Zöläyhä säneñ ula, sän — anıñ sän —
huş mökärräm padişah ulgıl imdi!”
546'. İusef näbi ilham hañdan buldi isä,
mäülyadän bu işarät keldi isä,
haliñ aña lötf-ihsan ñıyldi isä:
“Ñurtar!”—täyü täzärreglıñ ñıylur imdi. (Ssu.)
547. Haliñ äydür: “yöz dündereb ñaçmañ — sändän,
ñödrät berlä yite ñapu açmañ — b ä ndän,
bän ñortaram Zöläyhä fitnässndän,—
möşkil işdän säña RİSMÄT kelä imdi”.
548. Täñreyä SIRINDI — İusef ñaçdi,
ñödrät berlä yite ñapu haliñ açdi,
sälyamät, şademan İusef keçdi,—
Zöläyhä uzanubän ñuar imdi.
549. Bäs, Zöläyhä Yusefi ñuıb yetdi,
yetüşübän art itäkin mähkäm tutdi,
art itäki.yırtılıb, İusef ketdi,—
ñatarlaşu tış ñapuyä çıñar imdi.
550. Räziz anda hazir ide, anı kürdi,
Zöläyhäneñ biñze yaman dünmeş idi;
siñende, aylardan ähual surdi,—
surar, izlär häm tähñıyñ ñılur imdi.
551. Zöläyhä yügerde äüüäl, hazir kelde,
äydür: “Bu uglan bäña yauız sandı,
Ma cäza'ö män äradä bi-ählikä su'än? — dide.—
İllya än yöscänä äu-räzabön?” — däyür imdi.
551'. Zöläyhä äydür: “Bu uglannı zindanlagıl,
tähdid ñıylgıl, ñurñıtrıl, ügütlägil,
gär yuñsä, bäni ñuyub, anı beklägil,—
ädäb-sezlek ñıylmasun!”—däyür imdi. (Ssu.)
552. Räziz äydür İusefä: “Nä iş ñıldıñ,
uşbu işne sän näçük räua kürdeñ?
•Bi-väfalıñ ñılıb, imdi söçlü uldıñ,—
bezni ilgä bädnam-risva ñıldıñ imdi!”
553. Yusef äydür: “Ya räziz, uldır söçlü,
häñıyñät, bän arumän, ul yazpñlu,
Zöläyhä-neñ şahide yuñ, bän — şahidlü,
keçek urlan tanuñlıñ virür imdi”.
554. Räziz äydür: “Ul keçek tıyfel-urlan
un yide künlek irür, yañı turan,
süzlämäde bunıñ däk härgiz insan,—
nitä süzläb, tanuñlıñ virer imdi?!”

555. İusef äydür RÄZİZÄ: “Äya soltan,
ñävider, ñadir irür izem söbhan,
ul süzlätsä, süzläyür uşbu uglan,—
turrılıñgä tanuñlıñ virer imdi”.
556. Bäs, ul dämdä RÄZİZ Ñıytfir ämer ñıldi,
ul uglan-ni anası alub keldi,
ul uglan-ni RÄZİZ Ñıytfir älä aldi,—
uhşayubän aña söal äylär imdi.
556'. URLENÇIÑ-RÄ surar, äydur: “Äya tıyflen,
raläm eçrä yuñdur härgiz sänen misleñ,
uşpu haldä nä belürsän, nädür halen? —
Kürdügeñi bezä İRLYaM ñıylgıl imdi”. (Ssu.)
557. Fäsih delin sähih süzi uglan söylär,
urlan-nıñ söylädegin RÄZİZ dıñlar,
urlan-nıñ söylädegin ğaläm tañlar,—
telgä keleb, nä kürdegin äydür imdi.
558. Uglan äydür: “Bän gämmazlıñ äylämäzmen,
böhtan äydüb, HZÑRÄ rasi ulumazmen,
härgiz yalgan tanuñlıñ virümäzmen,—
höfiyä berlä izim hökem ñılur imdi!
559. İa RÄZİZ, bu süzi işet bändän,
ki añlarıl, bu äsrareñ aslı ñandan,
märlum ula bu iş Yusef ñ[a]misendän:
art itäke yırtıñ kemsä söçsez imdi!”
560. Räziz ähual nitälekin bäyan beldi —
İusefeñ art itäkin yırtıñ kürdi,
ul urlan-nıñ tanuñlıñin räua kürdi:
“Zöläyhä, söç —sändik!” — diyeb buşar imdi.
561. Räziz äydür: “İa Zöläyhä, sänsen yalan,
bällü uldı sän idekeñ söçi ñıylan,
söçlü uldıñ, var İusefdän gözer delän,—
täübä ÑILRIL, bu işdän düngil imdi”.
561'. Andan RÄZİZ İusefi ügütlädi,
igü süzin İusefä çuñ Yaluardi,
bu ähuali İusefä asmarladi:
“Zöläyhä razik, zinhar, sañla imdi!” (Ssu.)
561 *. Andan sonra RÄZİZ [yänä] tışra çıñdi,
ul Zöläyhä İusefdän känä ähual surdi:
“Tıyfel urlan şuylä nitä cäuab virdi?”—
Bu ribrätä Räcaibä ñalur imdi. (Ssu.) >
561 *. İusef äydür: “Äya Zöläyhä, kürdüñmü,
ñadir tätsrem-nen ñ°Drätenä irdüñmü,
ribrät kürüb, fäsad işdin ayrılduñmu? —
SÖNRI berlä tıyfel urlan süzlär imdi!” (KB.)

FASL: ZÖLÄYHÄYÄ GÄYBÄT NDÄN RÄURÄTLÄR
562. Misr eçrä ber näçä urarutlar,
boni işdüb, ber-berinä söyläşdilär,
ul hatunlar Zöläyhä-dän küleşdilär,—
här berisi ber dörlü süz süzlär imdi.
563. “Zöläyhä ñolınä gaşiñ; ulmış,
ñolı MOTİR ulmamış — risva ulmış,
RÄZİZ dagi ul ähuali bällü belmeş,—
ñolun ñua çıñdurin kürmeş imdi”.
563'. Zöläyhä-ni gäyeb-läb ul urarutlar,
här beresi ber dörlü süz süzläşürlär: '
“Mälik hatunn mundar iş kıldi, dirlär,
HÄLZİK.-RÄ bädnam, rnsvay uldi imdi!” (V.)
5632. Zöläyhä-ni räyeb-lämeş ul räu[r]ätlär,
bärzi delü uldı ul urarutlar,
yänä ber näçäsi mägyub uldi anlar,—
dügäli halk.ä risvay uldilar imdi. (KB.)
564. Zöläyhä bu ähuali bällü beldi.
yaulañ ulu dökün * äyläb DÄRVÄT ñıldi,
cömlä anda dürt yüz räurät hazir keldi,—
barçası türä keçeb ulturır imdi.
564'. Anda Zöläyhä İusefi ügütläde:
“Bu gäz keleb, ber süzüm tutgıl, dide,
ündär irsäm, tiz hazir kelgel, dide,—
kürkeñni bu hatunlar kürsün imdi!” (Ssu.)
565. Zöläyhä İusefä zinnät virdi,
kände älin İusefeñ saçen ürdi,
ñızil altun af[e]tabä älenä virdi,—
kütärübän ul mäclesä iltär imdi.

566. Ul räurät-lär körsi üzrä ulturdilar,
berär törönec, berär pıçañ keltürdilär,
älä vireb, “keseñ!” däyü boyurdilär,—
ul hal üzrä Yusef dari kelür imdi.
567. İusef sari küzläri düşmeş uldi,
İusefeñ cämalenä häyran ñaldi,
ul gäurätlär bañubän anı kürdi,—
törönec sanıb, barmañlarin k e sär imdi.
568. İusefä bañmagä ugradilar,
kände älin kisübän durradilar,
kisdükeni ällärin duymadilar,—
anda anlar cömlä häyran ñalur imdi.
568'. Vä ñolnä: “Haşä-lillyahi ma häza bäşär
(Bonuñ kebi ñol kemeñ älenä düşär,
buni kürän adämiläriñ rañle şaşär) —
...in häza illya mäläkön kärim!)”—dirlär imdn. (KB.)
569. Zöläyhä äyder: “Sezlär, räyan kürdeñezmü,
bänüm biñzem suldırin beldeñezmü,
ber bañımdan älläriñez kisdeñezmü,—
bihud ulıb düşdeñezmü?!”— däyür imdi.
570. “Bän İusefi kürdeküm yite yıldır,
İusef üzrä gişñım mödam arta dorır,
meskin üzem bi-çarä, raciz dorır,—
şäylä ikän, sabrem sezdän artıñ imdi!
571. Kürdeñezmü — bänem räncem aslı ñandan,
bu uglannıñ biñze nurlu durar kündäy,
ñädde zarif, teli datlu häzar çändan,—
yüzin kürän canen fida ñılur imdi!”
572. Zöläyhä äyder: “Yä ämremä motir ula,
'şäylä bänem bu räncemä märhäm ula,
yä ki mähbüs ñıylam, zindan içrä ñala,—
tügäl gömre zindan içrä ñalsun imdi”.
573. Yusef härdäm yaluarır söbhanenäg
“Bäni salgıl bu Ñıytfirneñ zindanenä,
ñurñarım düşärmen dib rıysyanenä,—
batil işdän bäña zindan yägräk imdi!
5731. Zeläyhä därvätendän izgü zindani,
sıgınurvän säña bän, ya rabb-el-gäni,
Zöläyhä-neñ käydendän ñortargıl bäni,—
ya rabbi, zindani ihtiyar ñıldım imdi!> (KB.)
574. Haliñ cäbbar moraden aña virdi,
İblis mälgun moradeni batil ñıldi,
Zöläyhäneñ fitnä-sendän häm ñurtardi,-
batildän näfsen mznir ulur imdi.

575. Hatun äydür: “Ya Yusef; nä äylärsän”
sän bäña färman-bärdar ulurmusän,
yuhsä bayıñ zindan eçrä ñalurmusän,—
bu iş eçrä nä ihtiyar ñıldıñ imdi?”
576. Yusef äydür: “Täñriyä gasi ulmañ,
batil işdän häcalät eçrä ñalmañ,
ñıyamät kün hañ ñatındä risva ulmañ -
bu kün bäña zindan ulsa yägräk imdi”.
577. Anı işdeb, Zöläyhä yaulañ buşdi,
räre keldi, 'haterinä häylä düşdi,
Yusefeñ bilindän kämär şişdi,—
härir-diba tunlarin suyar imdi.
578. Mälik Räyyan * tapusınä hazir keldi,
Yusefdän Räyyanä şikvä ñıldi **,
äydür: “Bezim ber ñol uglan gasi uldi,—
boyursañez, anı mähbüs ñılam imdi.
579. Anı agır bähayä satun aldum,
cömlä malum bäha-senä fida ñıldım,
ädäb-sezlek ul urlandan tälim kürdem,—
bi-väfadur, härgiz väfa ñıylmaz imdi”.
580. Ämer ñıyldı Zöläyhäyä mälik Räyyan:
“Ägär MOTİR ulmaz isä ul ñol uglan,
säzauärder ul urlanä sicn-ü zindan,—
dästür virdem, ani mähbüs ÑILRIL imdi”.
581. Bäs, Zöläyhä uşaldäm kirü dündi,
näccarlärdän ber sanduñ hazerlä[t]di:
“yusefi ul sandıñ eçrä salıñ!” — didi.—
Hämmal alub, zindanä iltär imdi.
582. Räziz Ñıytfir bu ähualdän häbär beldi,
Zöläyhäyä buşubän hazir keldi:
“Yusef söç-sez, ñamu söç sändän”,— didi.—
yusefi ul sandıñdan çıñarır imdi.
583. Bar-bugauin şişderdi häm künderdi,
härir, atlas düşäklär häm düşätdi,
çürä-senä hadimlären buylä virdi:
“Tiz çıñaram, hiç ñurıñma”,—däyür imdi.
584. Andan soñra üküş dägül, b i r ñaç kündäy,
räzizneñ canen aldı mälik rähman,
ñärendäşe var idi, mälik Räyyan,—
soltanät Räyyanä digär imdi ***.
584'. Ñurtar di zindan ählen mälik Räyyan,
İusefi çıñarmadi ul zindandav, .
Cäbraili virebdi mälik rähman,—
ügütläb, hañ sälyamün tikrür imdi. (Ssu.)

5842. Ber ak. yencü Cäbrail duta keldi,
ul yencune İusefneñ agzınä saldi,
tägbir gilmen, hikmät gilmen cömlä beldi,—
risalät, mörcizat uldi imdi. (Ssu.)
585. İämändän Misr RÄ ber casus keldi,
tälim ämval keltüreb, rişvät virdi,
häbbaz ilä sañıyne antlaşdırdi:
“Räyyanä aru vireñ!” — däyür imdi.
586. Mälik Räyyan bu ähuali bäyan beldi,
häbbaz ilä sañıy-ni mähbüs ñıldi,
tälim küklär zindan eçrä anlar ñaldi,—
äsir ulub, ñaygulu ñalur imdi.
587. Ul sañıy zindan eçrä ber düş kürdi:
“Tägbir rilmen belür kemsä barmu?” — didi.
İusef siddiñ ul sañıyyä cäuab virdi:
“Düşeñni äyt,, bän yurayın!”—däyür imdi.
588. Sañıy äydür: “Düşemdä uylä kürdem,
üç salñum safi öz[ü]m sıgar idüm,
ñızil altun ñädäh eçrä ñuyar idüm,—
Räyyanä sonu virdem, eçdi imdi”.
589. Häbbaz äydür: “Bän dagi ber d äş kürdem,
başımä çuñ ütmäklär kütärer idüm,
ul ütmäki Räyyanä iltär idüm,—
başımdan ñuşlar keleb ñapar imdi”.
590. İusef ul ikesi-neñ düşen yurdi,
şärabdarä igü täevil äytü virdi:
“Möcdälärven, bayıñ säña näcat irdi,—
Räyyan säni ulu ñılur, bayıñ imdi”.
591. Häbbazä äyder: “Hätärlü sänen düşeñ,
äy, därirä, yaulañ dişvar säneñ işeñ,
häñıyñät belgel, yetär säneñ başıñ,—(S1
hiç gömansız, Räyyan säni ülderer imdi”.
592. İşedübän bu süzi, ñıldi äfran:
“Bu düşni män kürmädüm, äya urlan!”
“Ñozi äl-ämrö älläzi fihi tästäftiyan!” —
İusef äydür: “Hañ ñazası dünmäz imdi”.
593. Şärabdar İusef süzin bauär ñıldi,
bu süzä inanubän möemin uldi,
zindan ähle İusefi kärtü beldi,—
häbbaz uldäm anda kyafir ñaldi imdi.
594. Andan soñra ul arada üç kün keçdi,
mälik Räyyan ul häbbazi asa ñuydi,
keleb anıñ küzlärin ñuşlar yidi,—
ñamulari räcaibä ñalur imdi.

595. Andan soñra sañıyä HÄLRÄT virdi,
uluñ sagät möläüüän tun häm kiyürdi,
sañıylıñ mänsaben kirü virdi,—
Yusef aña ämanät süz däyür imdi.
596. İusef äydür: “Mälikgä ber duydırrıl,
ähualemni ul mälikgä ber añdırrıl,
bi gönah irdükemne sän beldürgel:
“Özkörnähu RİNDÄ rabbikä”,— däyür imdi.
597. Uluk. sagät räreş izesi ulu söbhan,
cömlä 'm ö lek-malikä ñadir soltan,
Cäbraili virüb yide, inde kükdän,—
sälyam tikerüb, İusefä s ö y ler imdi.
598. Äydür: “Säni Yarñubä kem säüderdi,
ñärdäşläreñ fitnä-sendän kem ñortardi,
şul daraçıñ ñoyudan kem çıñardi,—
rahät-näcat kem ruzi ñıldi imdi?
599. Zöläyhä käydendän kem ñurtardi,
ñodrät berlä tıyfel urlan kem süzlätdi,
yite barlu ñapulardan kem çıñardi,—
batil işdän kem hälyas ñıldi imdi?!”
600. İusef äydür: “Ul nigmätlär bu täñremdän,
munçä lötf-u käräm keldi söbhanemdän,
hämişä bu ihsan irdi röfranemdän,—
mihnätlärdän ul ñurtardi”,— däyür imdi.
601. “Bäs, näçün sırınmadıñ ul haliñrä,
haliñ hökmen Räyyan mälik nitä yıña,
nä-kem haliñ hökem ñılsä kemder yıña? —
Ulur-lıñ aña laiñ ulur imdi!”
602. İusef säüçi kände söçin bällü beldi,
bu MÄRNÄ-DÄN ñati yaulañ märmum uldi,
äytdükinä poşiman ulub täübä ñıldi,—
säcdä ñılıb, täñre-sinä yaluarır imdi.
603. Uluñ SZRÄT Cäbrail yänä keldi,
haliñdan Yusefä çuñ sälyam ñıldi:
“Başıñ ñaldır, hacäteñ räua uldi,
häm täñriyä hämde-säna ÑILRIL imdi.
604. Ber näçä zindan eçrä ñaldaçi sän,
rañibät rahät, näcat buldaçi sän,
Misrneñ m ä l i k-legin ñıldaçi sän,—
bu mihnätä sabr ÑILRIL”,— däyür imdi.

FASL: KIYSSÄİ ÄRRABİ KÄNRAN İ
605. İusef ul zindan içrä bañıy ñaldi,
Kängandän ber ägrabi Misrä keldi,
däräçä-dän bañıb ani İusef kürdi,—
däüä süreb, TÄRCİL berlä keçär imdi.
606. Ul ägrabi zindanä yañın keldi,
İusef anda irdekin täüä beldi,
Yusefä täüä buzlap zari ñıldi:
“Bän Kängandän kelürmen”,— däyür imdi.
607. “Atañ İagñub[i] Kängandä küreb keldim,
anıñ hale görbätin belüb keldim,
häsrät zari ÑILDIRİN kür ü b keldim,—
ul mähzün-neñ härdäm hözne artar imdi.
608. Mödam säneñ häsräteñ dutar İarñub,
raläm eçrä hiç bulumaz sändän mähbüb,
säni añub, yirä düşär aglab, ugınub,—
ber näçä hal bihud ulub yatur imdi.
609. Arlamañdan iki küzin kürmäz uldi,
zärif-lekdän süñäkläri dormaz uldi,
hiç ñança işä-küçä varmae uldi,—
härdäm ul İusef däyü arlar imdi.
610. härdäm ul İusef däyü agladıñdan,
aglamarä ñäsd-ü himmät bagladşdan,
visal uñub, firañ ilä çurladıñdan,—-
yäş yirenä küzendän ñan añar ymdi!
611. Mödam märmum ulubän dün-kün aglar,
anıñ zari ñıldırına ğaläm tañlar,
rähim mäülüm rähmätinä bilen barlar,—
visal umar, härgiz ömid kesmäz imdi”.

612. İarlı täuä İusefä yañın keldi,
Yarñub halen İusefä zahir ñıldi,
İusef üni ñularınä işeteldi,—
ñapuda kirü çükdi, dormaz imdi.
613. İusefä häbär märlum uldi isä,
täüä buzlab, ähual İRLYaM ñıldi isä,
İarñub hale nitä-legin beldi isä,—
arlayubän yüzin yirä düşär imdi.
614. Uluñ sagät ärrabi hazir keldi,
täüäni ul ñapudä çükmeş kürdi,
araç alub, urmagä hämlä ñıldi,—
ägrabi-neñ aya!ñin yir dutar imdi.
615. Ul ärrabi nä ñıylasın belalmadi,
yirdän tartıp ayañıni alumadi,
yürmäkgä härgiz därman bulumadi,—
häyranlıñdan nitärin belmäz imdi.
616. İusef äytür: “İa ärrabi, nä däyürsän,
ñandan keldeñ, ñançaru kidäyürsän,
bi-gönah[e] bu täüäni nä urarsän,—
ñandan keldeñ, häbäreñ nä, aygıl imdi?”
617. Ärrabi İusefi kürdi irsä,
Yusefä halen İRLYaM ñıldi isä,
rinayät aña äsär ñıldi irsä:
“Ayañımi yir tutdi!” —däyür imdi.
618. İusef äydür: “Ya ärrabi, ñäsdeñ nädür,
ayañ-larıñ tutılmañi firleñdändür,
bu täüäni urmagä hatreñ[dän]dür,—
hatereñdän bu kinäni çıñar imdi”.
619. Ul ärrabi söçinä täübä ñıldi,
ayañlarin yir ñuydı, näcat buldi,
uluñ SERÄT Yusefä hazir keldi,—
elen übüb, sälyam-hezmät ñılur imdi.
619'. Andan İusef gäräbdän häbär surdi,
ul gäräb yusefä cäuab virdi,
cömlä halen ber-berin äytü virdi,—
gäräb äytür, İusef dıtslar, aglar imdi. (Ssu.)
620. Räräb äytür: “Bän Kängandän yañı keldem,
yük ketürdem, bu şähärdä satu ñıldım,
berär misri ñızil altun näfer buldım,—
yügüm satdım, uş KÄNRZNÄ dündem imdi”.
621. İusef äydür: “Kängandän kelürmüsän?!
Anda ber ñobbä yıgaç belürmüsän,
çürä-sendä butañlari kürermüsän,—
ul butañlar un iki-mü tämam imdi?

621'. Ah, därirä, nä yırañ Känran ile,
firñät ähle kemsänä düşär yulı,
mödam yil esdükençä, Känran yide,—
ul yıgaçdan häsrät ñuñısi kelür imdi!” (Ssu.)
622. Gäräb äydür: “Añladım bu süzeñni,
beldem, fähem äylädüm bu razeñni,
välikin d añlayurmen bu süzeñni,—
bu iş eçrä nä hikmät var?” — däyür nmdi.
623. “Ñobbä yıgaç didekeñ — İarñub dorır,
un ber urlı hezmätendä hazir dorır,
un ikençi, İusef adlu, raib dorır,—
häñıyñätdä, ani ñord yidi [dirlär] imdi.
624. Andan birü yarlı İarñub ñaldi häyran,
aglayub zari ñılur mödam göryan,
İusefä ñuşulmagä estär därman,—
mödam hañgä täzarreglıñ ñılur imdi.
625. Dar-el-mähzün mäñamendän härgiz çıñmaz,
küñle märmum, agızınä täğam almaz,
küzin açıb cihan ü.zrä härgiz bañmaz,—
arlamañdan iki küzi kürmäz imdi.
625'. Yusef rämen haterendin hiç kidärmäz,
päyvästä yusefi hiç unut.a [l] maz,
ügütläb kemsäneñ ügüten almaz,—
yusef diyeb tag-taş ilä arlar imdi”. (Ssu.)
626. İusef näbi, buni işdeb, zar agladi,
ägrabi-neñ älin dutub asmarladi:
“Ämanät — İagkubä varrıl, didi,
ul mähzünä bändän sälyam aygıl imdi.
626'. AYITRIL: män gärib-lär räsüle-vän,
mähzünlär, gaib-lär zälile-vän,
mäcruh l er, taliblär bäşire-vän,—
mähbüslärdän häbär virgil”,— däyür imdi. (Ssu.)
626 *. Yusef uldäm kündürdi ul gäräbi,
umuzından çıñardi ber beläzüki,
räräbä barışladi Yusef ani:
“Bu beläzük bändän yadekyar ulsun imdi! (Ssu.)
627. Ämanätder, ya gäräb, unutmagıl,
bu sälyamem cähed ñılgıl, tiz tikürgel,
bänüm halüm Yarñubä asmarlagıl,—
bänüm üçün ber doga ñılsun imdi.
628. Mägär anıñ dorasi mäñbul ula,
haliñ bäña fäüze näcat ruzi ñıla,
inşa-allah, mihnät-lärdän rahät kelä,—
päyrämbärlär dogasi mäñbul imdi”.
629. Räräb äydür: “Kem idükeñ belsäm idi,
yüzeñdin pärdä açıb, kürsäm idi,
yüzeñ küreb, gömandän çıñsam idi,—
yavñubä kem idükeñ äytsäm imdi”.

630. Yusef näbi äydür: “Säña aytmañlıñgä
häm yüzemdän näñabi suy-mañlıñgä,
dästür yuñdır ämreñçä ulmañlıñgä,—
dästürsez iş möbaräk ulmaz imdi”.
631. İusef äydür: “Säña sundım ärmärani,
tsızil yañutdin dorır ul, belgel ani,
ämanät sañlagıl, [häm] ñıymmäteni,—
iyegermi beñ altun-rä digär imdi.
632. Bu beläzek dönyada säña yitär,
iyegermi beñ ñızıl altun ñıymmät dutar,
bu dönya-nıñ vafasi yuñ, kälür-kidär,—
ahirät-kä dorışmañ keräk imdi”.
633. hämandäm vidar ñıldi, ürä dordi,
icazät deläb, räräb yulä kerdi,
dünen-künen gayät tärcil ilä ketdi,—
bu häbärni dikürmäkkä varır imdi.
634. Rañibät Känran eçrä dünen keldi,
eüdä yatıb istirahät ñılumadi,
hiç eüendä söylänmädi, eglänmädi,—
rälya-l-hal İarñub sari y ö grer imdi.
635. Ul ärrabi Yarñubä dünen keldi,
çagırdi, tışradan sälyam virdi,
Dinä çıñıb, ägrabiyä cäuab surdi:
“Dünen nişä yürürsän, ayrıl imdi?”
636. Häbär virde Dinäyä ul ärrabi,
äydür: “Ñani ul ñaygulu Yagñub näbi?
Kürüb keldim Misrdä ber gıybrini,—
ul mähzünä sälyam ñılur, surar imdi”.
637. Dinä, bu süz[i] işedeb, evä kerdi,
Yagñub säüçi namaz ñıla torır idi,
ñaçan-kem, sat vä sulä sälyam virdi,
İagñub: “Ähual nä?”—däyübän surar imdi.
638. Ägrabine ündädilär, hazir keldi,
Yarñubä ul ähual-lärin zahir ñıldi:
“Misrdä ber ribri kemsä säni surdi,— (STR-
zindan eçrä mähbüs-mähcür ulmış imdi.
639. Mähzün irür, gacizlıñdin tañäte tañ,
säneñ yözeñ kürmäkgä yaulañ möştañ,
zindan eçrä sändän doga umar yaulañ,—
doga ñılsañ, aña näcat ulsun imdi”.
640. İagñub äydür: “hiç yüzin sän kürdeñ-mü,
adıñ näçük, ñandagi sän, dib surdıñ-mu,
nä MÄRNÄ-DÄN mähbüs ulmış, belmädeñmü,—
nişä buylä bezni sagnub surar imdi?”

641. Räräb äydür: “Adin surdım, hiç äytmädi,
ähualendän näsnä bäña beldermädi,
häm yüzendän näñabin ketärmädi,—
uylä ikän, nurı tışrä çıñar imdi”.
642. İarñub säüçi ägrabiyä doga ñıldi,
äydür: “Süzeñ yaulañ bäña datlu keldi,
mähzün caiyem bu däm eçrä rahät buldi,—
bu bäşarät şökranä-si keräk imdi”.
643. Räräb äydür: “Ul şökranä bäña digdi,
bu dönyada moradem hasil uldi,
ber beläzek ul bäña barışladi —
iyegermi beñ dinar bäha dutar imdi”.
644. Räräb äytür Yarñubä: “İa İsrail,
bänüm üçin ahirätlik DORE ÑILRIL,
mägär bäni yarlıñasun mäülüm cälil,— '
denya — fani, ahirät bañıy imdi”.
644'. İarñub äydür: “Ümid dutam bän cädyabä,
fazleñ berlä ruzi ÑIYLRIL bu rärabä,
ñauşdur cännät eçrä ul tärabä,—
cännät eçrä bäña ñuñış ÑIYLRIL imdi”. (Ssu.)
644 *. Andan fäsih del berlä däüä süylär,
däüä DZRİ İagñubdan hacät delär,
häñıyñät, İarñubdan dora umar,—
ahirät rahäten delär imdi. (Ssu.)
644 3. Yarñub näbi däüä üçün dora ñıyldı,
haliñdan icabät ñabul uldı,
ucmah eçrä ber zarif tähet uldı,—
haliñ ana ul kiramät ñıyldı imdi. (Ssu.)
6444. Andan äydür ul räräb İsrailä:
“Yaluarur rörbät üçün ul cälilä,
ñutulsä ñazrudan, näcat ana dilä,—
ya İsrail, DORE ñıylsats ula imdi1” (Ssu.)
645. İarñub säüçi äl ñaldırdi, DORZ ñıldi,
dorası ul hañ ñaşında mäñbul uldi,
Cäbrail häm İusefä mäglüm ñıldi,—
İusefä huş bäşarät ketürür imdi.
646. Äydür aña: “Añlagıyl, äya siddiñ,
säña atañ dogası irdi tähñıyñ,
haliñ säña fäüze-näcat virde bayıñ,—
şiddät-lärdän rahätä çıñdıñ imdi”.

FASL: İUSEFNEÑ ZİNDANDEN

647. Un iki yıl zindandä İusef çaldi,
bäs. İarñubeñ dorasi aña irdi
(bondan undan anı yad ñıldıñ idi),—
ul MÄRNÄDÄN fäüze-näcat tabdı iydi.
648. hänandäi Cäbranl keldi tägcil,
virüb yide İusefä ñadir cälil:
“Duşdän idi bu räncü säña, belgel,—
näcat dagi häm deşdän ula imdi”.
649. Hökme berlä täñdir ñıldi mälik däyyan,
ber düş kürdi Misr şahe mälik Räynan,
mögäbbirlär bu düş eçrä ñaldi häyran,—
hiç kem irsä aña täevil belmäz nmdi.
650. Räyyan äydür: “İite simez sırır kürdem,
cömlesinen arñasinä benär irdem,
beresendän beresinä keçär irdüm,—
bu düş eçrä gäcaibä ñaldım imdi.
651. Yänä kürdüm yite sıgır — yaulañ zägif,
yiteläsi ñatı zägif, ulmış nähif,
açlıñdan ulmışlar yaulañ nähif,—
ul simez sıgırlarni yiyärlär imdi!..
652. İite sönbel dagı burday berlä kürdüm,
yänä yite sönbel dagı ñorur kürdüm,
yänä burdaylari kükgä uçdya, kürdem,—
üç baş burday yänä yirdä ñalur imdie.
653. Mögäbbirlär boña täevil ñılumazlar,
bu döş içrä anlar tägbir belümäzlär,
hiç kem irsä bunıñ ser[r]nn añlamazlar,—
häyran ulub, särgärdan ñalur imdi.

654. Bäs, anlarä mälik buşıb d o r u r irdi,
filhal anda sañıy yügrü hazir keldi,
İusefi anub, anda baş ñaldırdi,—
häyran ulub, nidamät tartar imdi.
655. Sañıyneñ bu halen mälik kürdi:
“Nişä munçä ükenürsän?” — däyü surdi.
“Bu hal içrä nä endişä ñıldıñ, didi,
bu arada nä hikmät var, ayrıl imdi?”
656. Sañıy äydür: “İşetgil, [ya] şahe-cihan,
zindan eçrä var irer ber ribri uglan,
gilm-ü hikmät ruzi ñılmış aña söbhan,—
bu düşeñ tärbiren ul belür imdi”.
657. Mälik äydür: “Ul urlanni nitä kürdeñ,
anıñ tärbir beldügin näçük beldeñ,
mögäbbirlek ñıldurin ñandä kürdeñ,—
täcribädin ani ñaçan beldeñ imdi?”
658. Sañıy äydür: “Bän zindanä vardş idi,
zindan içrä ber gäcäb düş kürdem idi,
tärbireni ul uvlandan surdım idi,—
anıñ läfze bäña ñutlu keldi imdi.
659. Rañle kyamil, gilme tämam, üzi rärlü,
yüze kürklü, holñı lyatif, häzar dörlü,
dine islam, işi tagät, biñzi nurlu,—
näñab suysa, yüzi balñıb dorır imdi”.
660. Mälik äydür: “Zindanä ul näçük kermeş,
nä söç ñılmış, uşal uglan nä eşlämeş?”
Sañıy äydür: “İzesi ñaza virmeş,—
un iki yıl zindan içrä ñalmış imdi”.
661. Räyyan äydür sañıyä: “Yügrü varrıl,
bän kürdegüm d ö ş tärbiren aña surrıl,
hezmätinä ayaşñ üzrä d o rgıl,—
häm bäşarät, fäüze-näcat virgel imdi”.
662. Sañıy äydür: “Bu iş eçrä häyran ñaldım,
anıñ üçün ul urlanä ugatlu * uldım,
anı sezgä añdırmagä VÄRDÄ ñıldım,—
yide yıldan soñra bu kün añdım imdi!”
663. Ügütlädi sañıyne Mälik Räyyan:
“Anıñ izesi var irür, ñadir söbhan,
cömlä ñaza keldegin belür andan,—
hiç ñayrurma, säni mäğaf tutar imdi”.
664. Uşal sañıy zindanä hazir keldi,
zindan eçrä İusefi küreb beldi,
ädäb berlä kelüb sälyam-hezmät ñıldi— -
utanubän yüzä yiñen tutar imdi.

665. İusef siddiñ sañıyä ikram ñıldi,
äydür: “Bäña bu ñazani täñre virdi,
LÄRİN şäytan bu aradä fäsad ñıldi,—
utanmarıl, hata sändän dägül iıdi”.
666. Bäs, andan İusefä sañıy surdı:
“Mälik Räyyan ber gäcaib düşni kürdi,
mögäbbirlär haterendän çıñıb vardı —
yaulañ buşar, hiç kem irsä belmäz imdi>.
666'. İusef uldäm sañıyä cäuab virdi,
Reyyan düşi täevilen äytür irdi,
sañıy tärcil Räyyanä kirü vardi,—
hezmätinä bu ähuali söylär imdi. (Ssu.)
666 *. Mälik Räyyan muni işteb häm säüendi,
Y
puñ SERÄT sañıyä ämer ñıyldi,
usefnen tapurıynä hazir keldi,—
Räyyan düşen täevilen surar imdi. (Ssu)
666 3 Sañıy Yusef häzrotinä äl ñuşurdi,
hezmätinä ayagın üzrä durdi,
mälik Räyyan duşeni Yusef yurdi —
bi-täämmöl täevileni äytür imdn. (Ssu.)
667. İusef äydür: “Yide yıl uçız ula,
äluan dörlü NİRMÄT ilä raläm dula,
andan soñra ñızlıñ ula, muñlu ula,—
yide yıl RÄZİM darlıñ ula imdi.
668. Andan soñra rähman rähim ñıldaçidur,
mähluñ üzrä şadlıñ-rahät keldäçider,
dörlü NİRMÄT arzan-lıñlar uldaçider,—
dörlü NİYEMÄT kündin künä artar imdi”.
669. Mälik Räyyan hezmätinä kirü keldi,
uşbu hali sañıy anda bäyan ñıldi,
İusefä hämdü-säna tälim ñıyldi,—
sañıy süzlär, mälik anı dıñlar imdi.
670. Sañıyä äydür Räyyan: “Kirü varrıl,
İusefi ul mähbüs-lekden sän çıñarrıl,
aşr HÄLRÄT kiyürgel, alıb kelgel,—
zindan aña räua dägül”,— däyür imdi.
671. “Ul kemsänä bu sifatlu fazil ula,
rilm-ü-hikmät üzärenä kyamil ula,
dine dörest, biñze nurlu, rañil ula,—
aña YıİZZÄT [vä] ihtiram lyazem imdi.
672. Bän aña arır HÄLRÄT kiderälüm,
märatib-lär atına benderälüm,
ñamularrä anıñ fazlen belderälüm,—
Ealäm eçrä has-el-has ulsun imdi”.
673. Sañıy TÄRCİL İusefä känä vardi,
sälyam virüb, tärzim ilä elen übdi:
“Räm-rossädän imde ayru ÑZLRIL, didi,
ruh-u rahät möcdälär-v ä n”,— däyür imdi.

674. İusef äydür sañıyä: “Kirü varrıl,
elen kisän gäurät-läri cömlä dirgel,
bu işä sän yaulañ, mähkäm bäcäd ulgıl,—
mälik Räyyan nitä-lekin belsün imdi”.
675. Sañıy keldi, Räyyan-gä häbär Birdi,
mälik Räyyan bu äñuali säuab kürdi,
elen kisän käurät-läri cömlä dirdn,—
ul Zöläyhä anda hazir ide imdi.
676. Mälik äydür: “Mäglüm ideñ haleñezi, (s
nä säbäbdän kisdenez bu älenezi?”
Zöläyhä äydür: “Räfu ñılgıl söçümezi,—
İusef s ö ç-sez, ñamu söç bezdän imdi”.
677. Mälik Räyyan uluñ SZEÄT ämer ñıldi,
İusef üçün mözäyyän ber küşek ñıldi,
düşäkläri härir, ziba, atlas idi,—
bu sifat-lu säray bina ñılur imdi.
677'. Şähär berlä zindan-neñ aralıgi
türt färsäñ yul irdi yıraklıgi,
bu ñädär yir ide barmañlıri,—
zindanraçä mälih läşkär düzär imdi. (Ssu.)
678. Räyyan läşkär cämeg idüb atlandırdi,
kelüb, zindan uñında atdan yndi,
İusefi çıñarub, alub keldi,
HÄLRÄT kñyüreb, cömlä şadan ulur imdi.
679. İusef siddiñ zindandän hälas uldi,
zindan ähle arlaşu mährüm ñaldi,
bäs, anlarä İusef siddiñ dora ñıldi,—
dogasıni täñre mäñbul idär imdi.
680. Zindan ählen telär İusef haliñından,
fazle berlä ñortardı ñadir däyyan,
azad ñıldı zindan ählen mälik Räyyan:
“İusefä bar.ışladım!” — däyür imdi.
681. Misr ähle cömlä-si ñarşu keldi,
İusefeñ yüzin kürüb läzzät buldi,
altun-kömüş, yencü-märcan nisar ñıldi -
has vä yaamlär arzu ñılıb yügrer imdi.
681 '. Yusef tälim şöker ñıyldi gofranenä,
şöker-sipas tälim ñıyldi söbhanenä,
andan sälyam virdi äüüäl Räyyanenä,—
yitmeş iki LÖRÄT ilä süzlär imdi. (Ssu.)
6812. Durlü delçä Räyyani mädeh ñıylur,
süzin işedän räcäblär, häyran ñalur,
yüzin kürän dönya nurı rahät ulur,—
açlar tuyar, susamış-lar ñanur imdi. (Ssu.)

682. Räyyan kürdya İusefen cämaleni,
gäcäb-lädn hälñıni häm huş holñınn,
ana virdi mölyokeni häm ialıni:
“Melekemä sändän buyrıñ ulsun imdi!”
682'. Mäülya vyardya İusefä däülät, bähet.
fazle berlä ruzi tsıyldı mölek, tähet,
mälik Räyyan İusefä bnkende sähet:
sMämläkät seña lanñ-dur!”—däyur nmdi. (Sg0.)
683. Tac urandi, tähtä agdi İusef näbi,
utuz yäşär yeget-lärdän irdi gömri,
biñze nurı räüşan irdi k ö näş kebi,—
bañan härgiz yüzendän duymaz imdi.
684. Rañle kyamil, gnlem vä hikmät kyamil belür,
meddägn-lär dzrüä berlän aña kelür,
has vä gamä gädel-dörest hökem kılur,—
hiç kemsä-gä cäür-ü cäfa ñılmaz imdi.
684'. Andan surdi İusefä mälik Räyyan:
“Nä mägnädän gnyamen üküş, izgü uglan?”
İusef äydür: “Räta ñıyldı ñadir söbcaya,—
bu ädnyänn ruzi ñıyldı”,—däyur imdn. (D.)
685. Mälik Räyyan İusefeñ halen beldi,
İusefi täsdiñ idüb, möemin uldi,
islam dinen ñabul idüb, räua kürdi,— (str. 76
elen tutıb, möemin-möhlis'ulur imdn:
686. “Sänen dineñ — tähñıyñ beldem — bayıñ dorır,
säna ruzi ñılgan anı haliñ dorır,
padnşahlık bändän säna laiñ dorır,—
anıñ ämrin barça ñabul dutıñ imdi!”
686'. Hämandäm Cäbranl hazir “aldi.
tsdan İusefä sälyam ñıyldi.
İusefä huş bäşarät meştälädi:
“Räyyan säña säbäb durur”,— däyür imdi. (Bkn.)
686*. Yausef näbi Cäbravldäyä muni beldi,
haliñgä şekör-mnnnät tälim ñıyldi;
cämalendän herştsde-mah gaciz ñaldi,—
eşlär üzrä hnln tädbir ñıylur imdi. (Ssu.)
687. Darugalıñ * üzrä hökem ñılur irdi.
Boyurdi, znragätni çuñ ikderdi,
yageneni sönbeläd” ñuyar irdi,—
dagı anbar tuldurıb çuñ ñuyar imdi.
688. Misr içrä yide yıl kitslek uldi —
dörlü äluan niğmät ilä ğaläm duldi.
Ul hal keçdi, yide yıl darlıñ uldi,—
ñıygurubän: “İgen ikmäñ!”— däyür imdi.

689. Yide yıl kükdän yaşur hiç yarmadi,
häm dähi yirdän näbat hiç ünmädi,
häm dähi asla yahşı yil ismädi,—
yaulak. İS[S]İR darlıñ ñarşu kelür imdi.
690. Räziz İusef ul şäherä häbär virdi —
Misr ähle cömlä anda hazir keldi,
altun-kömüş vireb aşlıñ satun aldi,—
ñızil altun täñkä vireb alur imdi.
691. İkençi yıl at-ñatrıni häm virdilär,
üçünçi yıl kyalä-ñomaşıni virdilär;
dürtençi yıl mölk-ü räñareni virdilär,
bişençi yıl urul-ñızin virer imdi.
692. Kändüläri ñol uldilar altınçi yıl,
häm İusefi satan-lari, bayık, belgel,
barça-si İusefä uldilar ñol,—
ul şäher ähle tämami ñol ulur imdi.
693. Haliñ aña Cäbraili vireb yide:
“İa İusef, şökr vä sipas ÑILRIL, didi,
Misr ähle säneñ barça .kolıñ uldi,—
säni satan säña häm ñol uldi imdi!”
694. Darlık ilä altı yıl tämam uldi,
anbarlardä aşlıñ-täram hiç ñalmadi,
İusef säüçi bu hal üzä fiker ñıldi:
“İlyahäna, mädäd sändän!” — däyür imdi.
695. hämandäm Cäbrail keldi hazir
(virüb yide İusefä mälik ñadir),
äydür: “Bu gäz surätañni ÑILRIL zahir,—
bänüm sän ñodrätemi kürgel imdi”.
696. Yugef siddiñ ähle şährä häbär ñıldi:
“İrtä ñamu mäydanä çıñıñ, didi,
bänüm küreklü cämalüm küreñ,— dide,—
açlıñdan kürän yüzin duyar imdi”.
697. Ulu-keçi, has vä RÄM hazir keldi,
İusefeñ cämalenä näzar saldi,
yimäk-eçmäk ñayrusi cömlä ñaldi,—
bañan härgiz cämalenä duymaz imdi.
698. Ayda ber gäz İusef siddiñ çıñar idi,
küreklü yüzdän pärdä[se]ni suyar idi,
ulu-keçi, bay-yuhsul bañar irdi,—
berär ayra tigrü TÄR.ZM -yimäz imdi.

FASL: KIYSSÄİ VÄZİRE YUSEF
699. Päyke-häzrät Cäbrail keldi hazir
(virüb yide yusefä mälik ñadir):
“İa İusef, cälil ämre buylä dorır —
irtä häşäm berlä säyran ñılgıl imdi.
700. Häñıyñätdä göman-sez bayıñ belgel:
här keşigä sataşsän — alıb kelgel,
anı alıb, kändüzeñä väzir ÑILRIL,—
haliñ ämre buylä dorır, belgel imdi!”
701. İusefeñ ber tazi atı ulur idi,
ul tazi-neñ kadäte şuylä idi:
ñaçan kem iyärlänsä, keşnär idi,—
Misr ähle cömlä anı iştür imdi.
702. Räziz Yusef ayda ber gäz çıñar idi —
tazi keşnäb, cömlä läşkär kelür idi.
Boyurdi ñollarinä, iyärlä[t]di,—
tazi keşnäb, uldäm läşkär kelür imdi.
702'. yusef uldäm ñollarinä ämer ñıyldi,
ul tazi iyärländi, hazir (kildi,
tazi keşnäb, şah benäsets zahir ñıyldi,—
barça läşkär uldäm TÄRCİL kelür imdi. (Ssu.)
702*. Ulu-keçi, has [vä] gam hazir keldi,
biklär, hanlar —cömlä şahä hezmät ñıldi,
padişahe Märrib säüçi hazir keldi,—
şah-lä tämaşayä çıñar imdi. (B.)
703. İki yüz beñ er aşar sag yanından,
iki yüz beñ er aşar sul yanından,
iki yüz beñ er aşar häm uñından,—
häm ardından iki yüz beñ aşar imdi.

703'. Altun-kömüş, yäşel ğaläm kütärdilär,
artundan yüz ben keşi härir dutar,
iki yüz ben çüräsendä ñılıç dutar,—
bu häybät berlä säyranä çıñar imdi. (Ssu.)
704. Soltanät kürän-lär dañlaşurlar, (str
ñamulari, has vä gam, süzläşürlär,
häybätendän duşmanlari teträşürlär,—
vasfen işedän cömlä häyran tsalur imdi.
705. Räziz İusef bu häybätlä aşar idi,
ber närib-gä sataşdi, bañdi-kürdi,
ul rärib[eñ] dunlari iske idi,—
İusef äytür: “Bäña laiñ dägül imdi!
706. Bu küngi kün bän Misr şahe ulsam,
haliñdan bu sifatlu däülät kürsäm,
känd-üzümä bän boni väzir ñılsam —
mäña bu laiñ dägül!” — däyür imdi.
707. Uluñ sarät Cäbrail hazir keldi,
haliñdan İusefä sälyam ñıyldi:
“Hatereñdän bu andişä çıñar, didi,
bu sañınç säña laiñ dägül imdi!
708. Zöläyhä säni fisıñ[ñ]ä tartdugında,
anıñ käyde säneñ üzä artdırında,
sän ñaçıb, art itäkeñ yırtdurında —
bu ähuali, ya Yusef, sän añrıl imdi.
709. Ul zamanda ber aylıñ uglan idi,
säneñ halen bişikdän bañdi-kürdi.
häm tanuñ-lıñ säneñ üçün nitä virdi,—
nä MÄRNÄDÄN 'säña laiñ dägül imdi?!”
710. Yusef säüçi bu ähuali bäyan beldi,
alıb keleb, anır HÄLRÄT tun kiyürdi,
bikende, känd-üzinä väzir ñıldi,—
hämandäm möemin-möhlis ulur imdi.

FASL: ZÖLÄYHÄNE NİKYaH ÑILMAÑ
711. İusef säüçi urlan ikän ber düş kürdi
(nitä kem, yuñarıdä äytdek idi),
bärdazan gossä-rämne tälim kürdi —
tälim dörlü şiddät-lär dartdi imdi.
712. Andan soñra cälildän rahät irdi,
Cäbrail yetüşübän häbär virdi:
“İa İusef, bu şiddät-lär näçün uldi? —
Cälil säña İRLYaM ñılur, belgel imdi!
713. hiç kemsägä şäfagäteñ dündermägil,
mäcruhläri dar ñoyuyä indermägil,
böhtan berlä bälya utın yandırmagil,—
mähbüs-lärä miherban-lıñ ÑILRIL imdi.
713'. Şiddät ketdi, mäülya säna rahät virdi,
yaulañ ulu hörmät häm ul virdi,
padişahlıñ ñıylasın kürgil, didi,
ämanät: nähi eşdän sañlan imdi!” (Ssu.)
714. Uşaldäm şiddät ketdi, rahät yetdi,
Misr eçrä İusef ulu mälik uldi,
izesi ulu mäläkät ruzi ñıldi,—
tämam işne ihsan ilä işlär imdi.
715. härdäm ay-nıñ yañı-si uldugındä,
läşkär dirleb cömlä hazir keldegendä,
Yusef tazi benüb säyran ÑILDIRINDÄ —
sikez yüz beñ läşkär berlä çıñar imdi.
715'. Fazle berlä halik, anı tsıyldı barlu,
hökme räuan, rañle tämam, üzi garlü,
dine bötün, gilme tämam, yüzi nurlu,—
yüzün kürän canen täslim ñıylur imdi. (D„ Ssu.)

716. Zöläyhä zärif uldi, küzi kürmäz,
täğam-libas almagä äli irmäz,
ñarıy uldi, İusef ani härgiz belmäz,—
Yusefi hiç unutmaz, ñu[y]maz imdi.
717. İusefeñ yulı üzrä moñim uldi,
römren anda keçürmägä niyät ñıldi,
kiçä"-kündez şul mäñamdä sabit uldi,—
raşiñlıñdin yaulañ räncü tartar imdi.
718. Mödam ay-nş yañasi uldıgınçä,
tazi keşnäb, läşkär dir[e]leb keldegençä,
RÄZİZ İusef beneb säyran ÑILDIR.INÇÄ —
ul Zöläyhä yulda föryad-ñılur imdi.
719. Bu haldä Zöläyhani İusef belmäz,
anıñ üçün İusef aña yañın kelmäz,
anıñ üni ñulagıynä işetülmäz,—
zarbe-näññar, borgu üküş çal[ı]nur imdi.
720. Zöläyhä mähzün ulub kirü dünär,
häsrät udı küyderer, bärren ürtär,
-gärçä mährüm ulursä, visal umar,—
rälya-d-däuam ömideni kesmäz imdi.
721. Zöläyhä tälim kün-ler buylä ñaldi,
bu hal eçrä särgärdan, gaciz uldi,
tapu ndän sanämendän yüz dündürdi:
“Bänüm halüm kürmäzsän!” — däyür imdi.
722. “Räziz irdem — tul, rärib, gaciz ñaldım,
İusef gişñı küyderde, zälil uldım,
ähualüm bu küngäçä zahir ñıldım,— (str. 80)
sändän mädäd yuk imeş, beldem imdi.
723. Misr eçrä ulu hatun ulur idüm,
adäm-lärgä särvärlekni ñılur irdüm,
andan birü säni mägbud bilür irdüm,—
hiç säbäbdän rahäteñ digmäz imdi!..
724. İusef siddiñ bänüm ñolum ulur idi,
robudiyät samädinä ñılur irdi,
mödam samäd ämrilä yürer irdi,—
samäd aña ul_u m ö lek virdi imdi”.
725. Zöläyhä sanämgä göman ñıldi,
sanämdän yüz dünderdi, möemin uldi,
sanämeni sındırdi, hälyak ñıldi,—
çıñarubän äczalärin satar imdi.
726. Bärdäzan yañı ay yänä durdi,
İusef atga atlanub hazir çıñdi,
Zöläyhä çagırubän föryad ñıyldi:
“ya yusef, bäña bañgıl!” — däyür imdi.

727. Bäs, samäd Zöläyhäyä mädäd ñıldi,
anıñ ünin Yusefä işetderdi,
ünen iş[e]düb, Zöläyhani Yusef kürdi,—
küzi kürmäz, ürä dorub bañar imdi.
728. Uşaldäm tazi başın İusef dartdi,
ñatınä keldi, yänä ähual surdi:
“Nä keşi sän, nä hacäteñ vardır? — didi.-
Äyt bäña, räua ñılsam”,— däyür imdi.
729. Zöläyhä äydür: “İşet, ya şahe-cihan,
halüm zägif, küzem kürmäz, belgel bäyan,
Misr i[yä]se RÄZİZ cefte Zöläyhämän,—
bän ul haldän bu halä düşdem imdi!
730. Bän — ulmän, säni satun aldım idi,
cömlä malum säña fida ñıldım idi,
säneñ därdeñ bilä häyran ñaldım idi,—
bu kün imde bu halä düşdem imdi.
731. Barçä ketdi älemdän üküş NİRMÄT,
bersi ñalmay sualdi mal vä mölkät,
välyakin hiç sualmaz vişñ-u häsrät,
•rälya-d-däuam rişıñ udı ürtär imdi.
732. İñrar ñıldım, inandım ber cäbbarä,
häm inandım sän İusef päyrämbärä,
hiç gömanum ñalmadi möeminlärä,—
möemin uldım, häñıyñät”,— däyür imdi.
733. Yusef anda Zöläyhäne iserkädi,
şul hal üzrä arzu-Eişñın räcäblädi,
şul süzenä häñıyñät inanmadi,—
imtihandin yänä ñaytıb surar imdi:
734. “ya Zöläyhä, ñani säneñ caheñ, malıñ,
ziba bunıñ, uzun saçen, hub cämaleñ,
tulun ay tik balñır irde säneñ yüzeñ,—
sän ul haldän bu ähualä döşdeñ imdi?!”
735. Zöläyhä äydür: “Cämalüm, malum virdüm,
säneñ üçün cömlä-sin fida ñıldım,
bähetemdän, tähetemdän kirü dündüm,—
säneñ RİŞÑIÑ bäña äsär ñıldi imdi!”
736. İusef äydür: “Bällü sän raşiñ irsäñ,
RİŞIÑLIÑDÄ gärçäk ulub, sadiñ irsäñ,
RİŞIÑ zarın, därväsen ñılur irsäñ,
bu DÄRVÄYÄ ber borhan keräk imdi”.
737. Zöläyhä äydür: “İmde sän yañın kelgel,
käräm äyläb, ñamçıñni bäña virgel,
raşiñ irsäm, sän bäni bällü belgel,
dägül irsäm — bu därvam batil imdi”.

738. Yusef aña ñamçıni sonu virdi,
ber “ah!” ürde, İusefä kirü virdi,
ñamçı-rä ut dutaşıb yanar kürdi,—
yanubän Yusef elen küyderer imdi.
739. Ñamçı-ni b[ı]rañdı İusef siddiñ,
Zöläyhä-neñ RİŞÑINİ beldi tähñıyñ.,
hiç gömane ñalmadi, dutdi täsdiñ,—
gäcäbläyü at rinanın dünderer imdi.
740. Zöläyhä äydür: “Kürdeñmü, añladıñmu —
ñamçı-rä ut dutaşdırin tañladıñmu?
Uşal udıñ yandurinä düzmädeñmü? —
Ñırıñ yıldır, ul ud bäni yañar imdi!”
740'. İusef näbi bu gibräti gäcäblädi.
Zöläyhäyä näsihät-lär, ügüt virdi:
“İa Zöläyhä, ümidder-kem, VÄRDÄ irdi —
Şiddät keçti, rahät keldi”,— däyur imdi. (Ssu.)
741. hämandäm Cäbrail hazir keldi,
hañ sälyamen İusefä häm tikürdi:
“Zöläyhäyä gäñd-ü “ikyah ñılsun, didi,
sän — padişah, ul — hatun ulsun imdi”.
742. Cäbraildän yusef siddiñ boni beldi,
Zöläyhä-neñ mäñamenä kirü vardi,
bu ähuali möcdälädi, bäyan ñıldi:
“İa Zöläyhä, rahät irdi”, däyür imdi.
743. Bonı işdeb, Zöläyhä uldi märmum:
“Hodavändä, bänüm halüm säña märlüm,
malumdän, cämalümdän ñaldım mährüm,-
üzem ñarıy, iki küzem kürmäz imdi.
744. Bäs, mäülümdän ämer-hökem uylä ulsa,
küzlärüm-neñ nurı ñayra yänä kelsä,
cämalüm häm Yusefä laiñ ulsa,—
mäülümdän rinayät umarmen imdi”.
745. Uluñ SZRÄT Cäbrail hazir keldi,
ñanadilä sıyfadı, dora ñıldi,
Zöläyhä-neñ küzi kürdi, yeket uldi,—
biñze nurı tulun ay tik balñır imdi.
746. Zöläyhäyä uldäm räñd-ü nikyah ñıldi,
yusef uldäm yaulañ ulu DÄRVÄT ñıldi,
ulu bäklär ündälüb, hazir keldi,—
yaulañ ulu bäşarät-lär ulur imdi.
747. Andan soñra ul ikese hälvät uldi,
yusef säüçi Zöläyhä-ne biker buldi,
Zöläyhä-neñ elen tutıb ähual surdi:
“Bu dämgäçä nitä biker ñaldıñ imdi?”

748. Zöläyhä İusefä hub cäuab virdi:
“Haliñ bäni säneñ üçün sañlar idi,
bäña biñzär ber div ñızi kelür idi,—
Ñıytfir anı mäña sanub ñuçar imdi”.
749. İusef äydür: “Añarmusän uşal künni,
batil işkä ündär ideñ anda bäni,
märaz-allah, ñılsañ idek bezlär ani,
bu moradä yitmäz idek, bayıñ imdi”.
750. Ul Zöläyhä äyder: “Äya, siddiñ näbi,
urma bänüm yüzemä ul räybemni,
fazle berlä sañladi cäbbar RÄNİ
säni, bäni ul fetnädän!” — däyür imdi.
751. “Tulun ZYRÄ biñzär irde biñzeñ näñşe,
söylär irsäñ, dıñlamagä süzeñ yahşı,
haliñ säña räta ñılmış uşbu näñşe,—
säni küreb, kem-neñ sabrı ñalur imdi?!”
751'. Zöläyhä äydür: “Minnät — ana, säni ruzi ñıyldi,
hacätem-moradem bu kün, hasil uldi,
cämalem[i], däülätem[i] kirü virdi,—
şöker-minnät ul mäülyayä ñıylam imdi!” (Ssu.)
752. Andan soñra hañdan täñdir uylä keldi,
ul iki-neñ bañıy gömre buylä uldi:
un iki urul hoda ruzi ñıldi,—
ulusınä Mösalim dirlär imdi.

FASL: YARÑUB URLANLARİ MİSRÄ
VARMAÑİ
753. Känran ile yaulañ ñati ñızlıñ * uldi,
İarñub säüçi urlan-larä häm boyurdi,
äydür: “Bezgä darlıñ yaulañ äsär ñıldi,—
aşlıñ alu Misrä varıñ”,— däyür imdi.
754. “İlemezdä bezem häyer hiç ñalmadi,
yiremezdä igenläri hiç uñmadi,
uşbu darlıñ muñlatdı, huş kelmädi,—
ya ur.lan-lar, Misrä varıñ!” — däyür imdi;
755. “Aşlıñ ulur irmeş anda bayıñ satun,
padişahe möemin irmeş, dine bötün,
y ü ñ ilä satu ñılıñ, yuñdır altun,— ;
ul RÄZİZÄ bezdän sälyam ñılıñ imdi”.
756. Bu un' ñärdäş däüä beneb yula kerdi,
unılasi varmarä räzem ñıldi,
İbne-Yämin varmadi, eüdä ñaldi,—
Känr.andän Misr sari varırlar imdi.
756'. İulda ber an yyarvanä sataşdilar,
asıl-näsel ber-beriiä suraşDilar,
İsmagid näslendän irmeş — bbleşdilär:
“Bezlär İshats näseli-vez”,— dirlär imdi. (Ssu.)
7562. İarñub säüçi ähualeni anlar surdi:
“Ul mähzün İusefİähüdä anlarä cäuab virdi:
“İarñubeñ hale dişvar”,— däyür imdi. (Ssu.)
7563. Bunlar dähi anlarä ähual surdn,
Misrdan kelänlär cäuab virdi,
aşlık bähase nitälek, anlar [ä] surdi,—
alkışlaşu Misr taba varurlar imdi. (Ssu.)

757. Mäülya cälil Cäbrailä häm boyurdi,
İusefä ñärdäşläriñ möcdälädi *,
uldäm anlar hämişä yulda idi,—
un üç kündä Misrä yiteb varırlar imdi.
758. Räziz İusef Cäbraildän häbär beldi,
ñärdäşläri keldeginä şad[e}man uldi,
izesinä hämde-säna tälim ñıldi,—
keldeklärin yaulañ räua kürär imdi.
758'. Ñaçan kem ñärdäşläri keldi irsä,
Cäbrail kelüb häbär[i] virdi irsä,
ñärdäşläri yüzin İusef kürdi irsä,
ugınubän tähetendän düşär imdi. (Bkn.)
7582. Bärdazan İusefen gañle keldi,
väzirläri bu işä häyran ñaldi,
äydürlär: “Şah, bu iş säña näçük uldi,
gañleñ kidüb, bi-hud ulub düşdeñ imdi?” (Bkn.)
758*. İusef uldäm väzirä ähual surdı:
“Belürmü sän, ñandan kelür şular?”— dide.
Väzir äydür: “Biş kündür şunlar keldi,
gäriblärdür anlar munda”,— däyür imdi. (D.)
758 *. İusef .äydür: “Ul iränlär ñandan kelür,
surduñızmu, anlar munda ni esteyür?”
Väzir äydür: “Ul iränlär gäba kiyür,—
aşlıñ estäyü Kängandän kelür imdi”. (D.)
759. Boyurdi, ber s"äyray-nı ñıldi hälvät,
anıñ üzrä hazir ñıldi dörlü NİYEMÄT,
hazir ñıldi ul ñäuyımni şuluñ sarät,—
väzir üzi anda tapu ñılur imdi.
759'. Ul väzir ul irenläri alıb keldi,
dürlü nigmet, äluan täğam hazir ñıyldi,
uñlarındä ayagın üzrä durdi,—
täuazig-lıñ berlä hezmät ñıylur imdi. (Ssu.)
7592. Ñaçan anlar kürdilär ul NİRMÄTİ,
väzirdän buldilar ul hezmäti,
ul täşrif, ul gizzät, ul hörmäti,—
cömlä-läri gäcaibä ñalurlar imdi. (Ssu.)
760. Bu ähuali tälim dörlü süzläşdilär: (str. 84)
“Mälik bezdän mägär üküş altun delär,
anıñ üçün ul bezlärä ihsan ñılur,—
altunıyız yuñdugin belmäz imdi”.
761. Şämrun äydür: “Atamızi mälik belür,
anş üçün bezlärä bu hörmät ñılur,
İagñub räsul ideginä möñir kelür,—
ul märnädän bezä rizzät ñılur imdi”.

761'. Andan Yähüdä äydür: “Belen bäyan,
cömlä-mez yuñsızlarmız ñamulardan,
gäziz bezim halemezi belür bäyan,—
ul säbäbdän bezä täklif ñıylur imdi”. (Ssu.)
762. Rauil äydür: “Uşbu şah radil dorır,
bezim zärif halemezni küzi kürer,
iserkäbän bezlärä ul ihsan ñılur,—
gadil keşi gärib-näuaz ulur imdi”.
762'. İusef ani nşeteb zari ñıldi,
cömläseni ñärdäşläriñ kärtü beldi,
İähüdäni Şämrundän ayırmadi,—
Cäbrail kelüb İRLYaM ñıylur imdi. (Sal.)
763. Andan yusef boyurdi Mösalimä:
“Su ñuygıl ul bänüm has mäşräbemä,
iltgel anı uşal gärib, RÄZİZ ñäumä,—
cömlä-sinä sañıy-lıñ sän ÑILRIL imdi.
763'. Su eçmakdä cömlä-senä hezmät ñıylgıl,
ämanät: gämuläritsä hörmät ÑIYLRIL,
andan.mundan keldüklärik märlüm belgel,—
surarlarsä, kem idüken aymä imdi!” (Ssu.)
764. Anlar üzrä Mösalim hazir keldi,
rämuläri hezmätendä hazir dordi,
uñlarındä ayarin ürä dordi,—
ñarşusendä mäşräbä dutar imdi.
764'. Här ñanñki delär isä, sonu virdi,
mötabärät kıylmarä täşrkf kürdi,
hezmät tsıylıb mäşräbi kirü alur idi,—
bu sifatlu lötf-ü ihsan ñıylur imdi. (Ssu.)
7642. “Gakle tämam, deli fäsih, huş, möräüüätlü,
küñle möşfiñ, biñze kürklü, yüzi ürtlü,
kämale rast, süzi yaulañ datlu,—
cämale İusefä binzär!”—dirlär imdi. (Ssu.)
765. Anlar surar-äydür: “Ya, biñzeñ küreklü,
gäcäb şärif ädäblü sän, üzeñ rärlü,
bezä ikram äyläyürsän häzar dörlü,—
kem sän, kemneñ urıli sän?” — dirlär imdi.
766. M&salim anlarä cäuab söylär:
“Misr şahe şuylä ämer bäña äylär,
sezneñ üçün hatirendä ROSSÄ-Sİ var,—
bäni sezgä hezmätçe ñıldi imdi.
766'. Misr şa,he sezlärni yaulañ säüär,
yüzenezni kürmögä yaulañ auar,
sezni kürmägä hatirendä rossäse var,—
bäni sezgä hezmätkyarçi virde imdi. (Ssts.)

7662. Bän sezgä mödam hezmät k.ıyldaçi-väy,
sez kidänçä täputsızdä uldaçi-vän,
sezni kürsäm, üküş täşrif uldaçi-vän,—
visalenez bäña rahät ulur imdi”. (Ssu.)
7663. Munlar kürdi ul şahneñ ihsaneni,
agırlab, hörmät tsıylıb säügäneni,
här berinä ber ütmak virdügeni,—
bu äş eçrä räcaibä ñalurlar imdi. (Ssu.)
766*. “Bu mälik yaulañ cumard”,— didüşdilär,
“Nirmäti çuñ”,— däyübän süzläşdilär,
“Aşlıñ bähasi nä?”—dib süzläşdilär,—
“Ber boçık aşlıñ iki yüz beñ altun imdi!” (Ssu.)
767. Andan yusef bizäde täht-ü bähtin,
tämami rast äyläde saz-u sahtin,
ñol-ñarauaş duzotde häm ul vañüin:
“Ñänranilär kelsün1” — däyeb äytür imdi.
768. Ul arada üç kün tämam keçl yış idi,
anlari yusef tämam belmeş idi,
cömlä-sinä ar atlas tun kiiürmeş idi, —
dürtençi kun tapurıynä varırlar imdi.
769. Ñaçan anlar särayr.ä kerdi irsg>,
İusefneñ häybäteni kürdi-lär-sä,
, soltanät, şäükäten[i] beldilärsä,
unulasi aña säcdä ñılur imdi.
770. Yusef äydür: “Ñaldırıñız başıñezi,
cämer äyläñ imde sezlär rañleñeya,
märlüm ideñ sezlär bäña haleñezi, —
nä hacätä keldeñez, äyden imdi?”
771. Bu un ñärdäş säcdädän beş ñaldırdi,
cömlä-läri küzin açıb, rañlin dirdn/
unalasi ayagi üzä dordi, —
tähet uñında ñurñ[u]lu dorırlar imdi.
772. Bonurdı — anda körsi ketürdilär,
dästür virde — un ñär[en]däş uturdilar,
ñurñu, sañınç, andişä çuñ yidilär:
“Älhaifä, älhaife!” — dirlär imdi.
773. yusef bañdı — .ordoşlärin cömlä beldi,
cömlä-seni ayru-ayru fähem ñıldi,
pärdä içrä pänhanlıñdä zari tsıldi, —
anlar kürüb yusefi hiç belmäz imdi.
774, Yusef äydür G--
ñankıy ilden '-
ÄüüÄL-yHİr, SSE
atañız kimayır?” — layü s”/ryar

775. Anlar äydür: “Bez KÄNRÄNDÄN keläyürmez,
dädämez İshañ säüçi, 'şärif[lär]mez,
häñıyñätdä bezlär un iki ñärdäşmez,—
atamızä İarñub säüçi dirlär imdi.
776. Berimez kelmädi, eüdä ñaldi,
keçemezni ñord yidi, kürklü idi,
atamız ani yaulañ säüär irdi,—
ul häsrätdän iki küzi kürmäz imdi”.
777. yusef äydür: “ya şäriflär, nä däyürsez,
sez äytürsez, atamızi näbi, dirsez,
berimezni artuñırañ säüär, dirsez,—
päyrämbärä ul iş räua ulmaz imdi”.
778. Anlar äydür: “Äya RÄZİZ, işet bezdän,
kürsä ideñ keçemezni sän ber küzdän,
säüär irdeñ häm sän ani häzar çändan,—
sän kürmädeñ, vasfen nitä ñılam imdi?!
779. Bezlär dagi ani yaulañ säüär idük,
kürmäsäüez kürmäkgä auar idük,
ul ber yalan düş kürdi, anda irdek,— (str. 6
atamız igü yurdı”,— dirlär imdi.
780. Yusef äydür: “Ul keçeñez nä düş kürmeş,
häm atañız ul döşi nitä yurmış?”
Anlar äydür: “Ul döşi uylä yurmış —
Misr e[yä]si ulasän dimeş imdi!”
781. Yusef äydür: “Ul döş uylä ulmamışi,
yänä ul düş täevile kelmämeşi,
ul Misrnıñ padişahe ulmamışi,—
ul ähualdän belürmüsiz sezlär imdi?”
782. Anlar äydür: “İmde ul uyalan ñani,
häñıyñätdä ñord yide ul urlanni,
ucmah içendä-der, bäs, anıñ cani,—
bu dönyadin intiñal ñıyldı imdi.
783. Äya RÄZİZ, halemez[i] belgel tähñıyñ,
atamız säña sälyam ñıldi täsdiñ,
encütdi bezläri uşbu darlıñ,—
sezdän TÄRZM estäyü käldek imdi.
784. Mohtac ulub käldek sezeñ tapuñezä,
az bizarät ketürdek ñapuñezä,
bu gäz üküş ihsan keräk sezdän bezgä,—
ihsaneñez raläm içrä mäşhür imdi!”
785. yusef äydür: “Süzeñez mäñbul ulsun,
sezlärdän beriñez munda ñalsun,
ikelänçi kelmäkeñez tärcil ulsun,—
İbne-İämin sezneñ ilä kelsün imdi.

786. Ägär sezdän durri-lıñ ulur irsä,
İbne-İämin sezeñ ilä kelür irsä,
atañız ani yuldaş ñılur irsä,—
hiç bähasez tälim aşlıñ viräm imdi.
786'. Aşlıñ viräm, durlu NİRMÄT buylä viräm,
cömlä-nezä agır HÄLRÄT bän kiyuräm,
çuñ näsnä sezlärä bähşiş ñıylam,—
atanızä hädiyä irsal ñıylam imdn!” (Ssu.)
787. Un ñärendäş bu ñäuyılä razi uldi,
Şämgun anda ñalmarä boyun virdi,
yüklätdi täüälärin, hazir ñıyldi,—
bizarät-lär yük eçendä gizlär imdi.
788. Bäs, künderdi anlari Yusef siddiñ,
tälim ihsan-ikram berlä täuaziglıñ:
“Atañızä bezdän sälyam ñılıñ tähñıyñ,—
tärcil berlä kirü räuañ keleñ imdi!
788'. Häñıyñät, bän sezi säuärvän, dir,
ikeläyen kürmögä auar-vän, dir,
häm keldükeñezi yaulañ huş kurär-vän, dir,—
sezi räyan säüär-vän”,— däyur imdi (Ssu.)
789. Ñaçan anlar Misrdan çıñdi irsä, (s'
ñanñıy mänzil yul üzrä yitdilär-sä,
här keşigä yulıñıb kürdilärsä,—
arırlayub, çuñ möhtäräm dutar imdi.
790. Anlar äydür: “Bezlär härdäm kelür idek, '
bu yirlärdä, bu mänzildä ñunar idük,
munıñ kebi rizz-ü hörmät bulmaz idek,—
bu gäz 'munda nä hikmät var?” — dirlär imdi.
790'. Anlar yanıb Misrdan kelur idi,
yusef ise anlar-ilä kelur idi,
artlarundan İblis-lägin yiteb keldi,—
İusef ysen aylardan “itärür imdi. (Ssu.)
791. Anlar ñaçan säyer ideb evä keldi,
İarñub säüçi kürübän ber säüendi,
arlar ikän Yarñub näbi ber gäz küldi,
yänä düneb, bihud ulıb düşär imdi.
791'. Urlanlari Yarñubä kurüşdilär,
bu kölmäknen, aslıni suraşdilar:
“Ya baba, nädän küldük? — didüşdilär.—
Känä näçün bihud ulub düşdeñ imdi?” (Ssu.)
791 2. yarñub äyde: “Süzenez datlu keldi,
ul säbäbdän möfärrih uldum idi,
aranızda berenez iksük uldi,—
ul MÄRNÄDÄN bihud ulub düşdüm imdi. (Ssu.)
7913. Misr iyäse aşlık. sezä nitä virdi,
beldüñeemü, ñanñıy millät dutar idi?”
Anlar durdı, Yarñubä cäuab virdi:
“Ul sezlärä möräuüät ñıldı imdn!” (B.) ,

792. Äydelär: “Misr şahe dur möselman,
bezläri ul arırladı, ñıldi ihsan,
İbne-İämin[ne] telädi ul bezlärdän,—
Şämgun anda ñaldi bayıñ”,— dirlär imdi.
793. İşetkäç, föryad ñıldi İarñub näbi:
“Nişä anda ñuydıñız ul Şämrunni?
Ñaçan viräm bän sezä İbne-yäminni? —
Ber aldanub, Yusef-sez ñaldım imdi!”
794. Urlan-lari yarñubä cäuab virdi:
“Ul YıÄZİZ säni bezdän üküş surdi,
säneñ üçün çuñ agladı, zari ñıldi,—
çuñ-çuñ sälyam ñıldı säña!” — dirlär imdi.
794'. Andan İarñub ul tädbiri räua kürdi,
urlanlarin cömlEsen[i] antlaşdurdi,
bunlarä İbne-İäbinne yänä virdi,—
här beresi iyäamlıñ tsıylurlar imdi. (Ssu)
7942. Andan soñra açdilar çual-larin,
çual eçrä buldilar mätaglarin,
inandurdilar anlar atalarin:
“häza bizarätna!”—dirlär imdi (Ssu)
795. İarñub näbi anlarä dästür virdi,
İbne-İebin häm dari buylä vardi,
un ñärendäş gäzem ñıldi, yulä kerdi,—
kirü yänä Misr taba varırlar imdi.
796. İarñub äydür: “Anda ñaçan yitärseñez,
kändeñezi deldän-küzdän häm sañlañez,
cömläñez ber ñapudän kermäyäsez,—
iken-iken här ñapudän kereñ imdi!”
797. Anlar kerdi iken-iken ber ñapuyä,
İbne-Yäbin yalgız ñaldı ber ñapuyä,
här tarafdan bañubän här ñapuyä,—
yuldaş-sız, mährüm ñalub torur imdi.
798. Şamdan yaña ñapugä keldi, dordi,
ulularä, keçi-lärä ähual surdi,
hiç kemsänä anıñ telin belmäz idi,—
häyran ulub, uyan-buyan gizär imdi.
799. hämandäm hazir keldi ruh-el-ämin,
tikürdi İusefä hañ sälyamin,
äydür: “Keldi ñärdäşed İbne-İäbin,
möcdä-läyü keldem säña!” — däyür imdi.
800. “Äya İusef, durrıl, zarif tunlar kigel,
tunıñ üzrä ber räba palas kigel,
pänhan ulub, ber däüäyä bäcäd bengel,—
ñärdäşeñ kürmägä varrıl imdi!
801. Şamdan yaña ñapuda keleb durır,
kemni kürsä, häbär surar häm yaluarır,
kemsä belmäz anıñ telin, ribri söylär,—
gaciz ulub, häyran-lıñdan arlar imdi”.

802. Uldäm İusef bu sifatlu hazir keldi,
Şamdan yaña ñapuda ani buldi,
İbne-İämin ul idekin belümädi,—
yüzi ürt[e]lü andan häbär surar imdi. ç'
803. İusef äydür: “Äya RÄZİZ, sän nä irsän,
ñanñıy ildän kelürsän, nä estärsän,
nä aglarsän, nä işeñ var, nä delärsän? —
Ähualeñ bäña İRLYaM ÑILRIL imdi!”
804. Cäuab äydür: “Känrandän k e l ür idüm:
Misr şahe hezmätinä varır idüm,
bu şährä k yı rdem irsä, yul yañıldım,—
İarñub uglı İbne-İäbin män*,— däyür imdi.
804'. “Un ñärdäş kelduk bez bu şäherä,
iken-iken kerdilär här ñapuyä,
bän ñärdäşez, yalruz ñaldum bu ñapuyä,—
üzüm ñayrılu, kuzemdän yäş añar, imdi! (Ssu.)
804 2. Bänem dagi var idi ber ñärdäşem,
ber anadan turmış idi [ul] süddäşem,
ani añıb añar kuzemdän [bu] yäşem,—
mötähäyyer bi-ñärar uldım imdi”. (Ssu.)
805. Äyde: “Kemneñ näsele sän möräüüät-lü,
visaleñdän küñlüm uldi hub-rahätlü,
ribriçä huş Süzläyürsän fäsahätlü,—
bu deli sän nitä beldeñ?” — däyür imdi.
806. İusef äydür: “Känr.andä dormış idüm,
ber vañıt-dä ul mäñami kürmeş idem,
keçek-lekdä anda tälim dormış idem,—
bu teli bän ügrändem”,—däyür imdi.
807. İbne-İäbin äydür: “Äya möräüüät-dar,
säneñ yüzeñ kürmäkgä moradem bar,
bäña häsrät äsär ñılmış, tañätem tar,—
näñab suysañ, cämaleñ kürsäm imdi?!”
808. İusef äyder: “Şimdi uylä ñılmayamän, (str
yüzemdän bän näñabi suymayamän,
bu hal eçrä ämereñçä ulmayamän,—
bu iş eçrä sabr ÑILRIL”,— däyür imdi.
809. Andan İusef aña, bäs, ügüt virdi,
ber beläzek çıñarubän aña virdi,
ul beläzek safi ñızıl yañut idi,—
ñıymmäte beñ dinarrä digär imdi.
809 '. S i r ç ä sandı ani äuuäl İbne-İäbin,
belümädi ani hiç nä ñıylayen.
İusef äyde: “Umızıñä keç[ir]ärsän”,—
höfiyä berlä täbässem ñıylur imdi. • (Ssu.)
810. İusef İbne-İäbinä dälil uldi,
ikeläsi şähär içrä buylä kerdi,
İbne-İäbin ñärdäşläriñ cömlä buldi,—
gäziz İusef särayenä varırlar imdi.

811. yusef äydür: “İmde bäña dästür virgel,
ñärdäşläreñ ñaşıynä varıb dorgıl,
sän dagi şul särayä buylä kergel,—
ñaygurmarıl, hätereñ huş dutrıl imdi”.
812. İbne-İäbin ayrılmaga räua kürmäz,
ñärdäş-läri ñatınä dähi varmae,
äydür: “Sändin ayrılmaga küñlüm varmaz,-
säneñ berlä rahätem artar imdi”.
813. Boni äytüb, aglayub zari ñıldi,
äydür: “Säneñ süzeñ bäña datlu keldi,
bänüm mihrem sändän yaña galib uldi,—
sändän ayru kemsänä huş dägül imdi.
814. Sändän ayru kemsä-yai küzim kürmäz,
sän-sez canem firañındä ñärar ñılmaz.
ber süzem var, söylämägä telem varmae,—
suräten huş, İusefä biñzär imdi!”
814'. İusef äydür: “Bän dähi ñolvän, dir,
mäülem var, açıñ hökmen dutarväk, dir,
allah ämrin sındurmagä ñurñarvän, Dir,—
boyuruñ berlä eşlämäk keräk imdi. (Ssu.)
814g. Vargil ñärdäşlärudä, buylä ulgıl,
mägbunlıdan, mähzunlıñdan ayruñ ulgıl,
ränceñ ilä ñaygurmagil, şad[i] ulgıl,—
cärahäteñ märhäme bän ulam imdi”. (Ssu.)
815. İbne-Yebin ñärdäşläri eçrä keldi,
kelübän cömlä-seiä küreş ñıldi,
İbne-İämin şad uldıgin cömlä kürdi:
“Nä mägnädän şademan sän?” — dirlär imdi.
816. “Şad vä hörräm härgiz sän ulmaz idek,
Yusefi ñord yiyäli hiç külmäz ideñ,
deşeñ açıb täbässem ñılmaz ideñ,—
bu kün buylä şademan sän?” — dirlär imdi.
817. .İbne-Yämin anlarä cäuab virdi:
“Bän sezlärdän ayrulub ñaldım idi,
/ uşal yirdä ber däüäle bäña keldi,— (str. 90)
bänüm ilä R i b riçä süzlär imdi.
817'. Näñab berlä üzi-nen yüzi örtelü,
räriblärä dust üzi häm möräüüätlü,
dele fäsih, süze anıñ yaulañ datlu,—
ani işedüb, rahätem artar imdi. (Ssu.)
818. Bäni sezgä ñauşırançä ul ketürdi,
ber beläzek ul bäña barışladi,
ani kürüb, haterimä şad[i] yardi,—
ñaygum-rossäm sualdi, ketdi imdi”.

819. Yähüdä äydür: “Ñani [anı] bez kürälüm,
ul beläzek näçük irmeş, bez belälüm,
ñädreN belub, säneñ üçün sañlayalum”,—
beläzekni İähüdäyä virür imdi.
820. Äüüäl Yähüdä aldı ani: “Sirçä” *,— didi,
känd-üzineñ älenä ura ñuydi,
Rauil e s t ä b Yähüdädin bulumadi,—
kiru İbne-yäbin üzä kelür imdi.
821. ibne-yämin, bäs, Rauilä sonu virdi,
Rauil alub, älenä ura ñuydi,
bu gäcäbdür: anda dagi eglänmädi —
kirü İbne-yäbinä kelür imdi.
822. Ñıyssä-diraz, ñärdäş-läri ber-ber aldi,
ñamulari azmayış ñılu virdi,
hiç ñanñısi älendä eglänmädi,—
Ybne-Yäbin älenä kelür imdi.

FASL: YUSEF SÄRAY BİNA ÑILDIrI
823. Färman ñıldi: “B ä n n a ler hazir kelsün,
gäcäb yüksäk, mähkäm säray bina ñılsun,
ul säray-nıñ buyı ñırıñ arşun ulsun,
häm yüksäke ñırıñ arşun ulsun imdi.
824. Bizäsün-lär anda İagñub suräteni,
häm yänä bizäsünlär uglan-lari,
uglan-lari Yusefä nä ñıldugıni,—
cömlä-sen anda mäktüb ñılsun imdi.
825. Aldayubän atasından aldıñlarin,
dunın suyıb, dar ñoyuyä saldıñlarin,
üldürmäkgä häñıyñät ñäsd ñıldıñlarin —
cömlä-seni ul divarä yazsun imdi!
826. häm ñoyudan çıñardıñdä keldeklärin,
ñolumez (dib, yalan satu ñıldıñlarin, ”
yänä satub, az bäha alduñ-larin,
üç gäybe var dideklärin yazmış imdi!”
827. Räziz Yusef anda ulu DÄR vät ñıldi,
säray içrä dörlü nigmät hazir ñıldi,
ñunañ-larä tälim dörlü aşlar ñuydi,—
ihvan-larin ñunañlayu ündär imdi.
828. Ñärdäşläri ul säraygä kelüb kerdi,
Rauil bañdı, ul yazuni anda kürdi,
höfiyä berlä ber-berinä mäglüm ñıldi:
“Beze"m batil gämälemez!” — dirlär imdi.
829. “Atamızdän Yusefi bez aldugımez,
atamızä gasi-cafi uldurımez,
här nä iş kem yusefä bez ñıldırımez —
bä m ä l i k-neñ särayenä yazmış imdi!”

830. Bu un ñärdäş ul yazunı anda kürdi,
kändüläri batil eşin gäcäb-lädi,
nidamät-dän eşlärinä täübä ñıldi,—
yimäk-eçmäk ñayrusi ketdi imdi.
830'. Unlarnne da ñuydılar dürlu NİRMÄT,
anlarä urradi häm çu rossä-mihnät,
cömlä-si aglaşurlar ñati häsrät,—
hiç kemsä ber lötsma täğam yimäz imdi. (B.)
831. Räziz İusef tärcemanä ämer ñıldi:
“Surgıl, anlar täğam nitä yimäz, didi,
buylä ñati ar.laşurlar, nä hal digdi?” —
Kelüb anda, anlarä surar imdi.
832. Anlar küreb, tärcemanä cäuab virdi:
“Bezem ber ñärdäşemez ulur idi,
anıñ kürke bu näñeşgä biñzär idi,
, ani bayıñ ñord yide...” dilär imdi.
833. “Boni kürüb, häsrätemez yañı uldi,
yimäk-eçmäk arzusi cömlä ñaldi...”
İusef yänä hälvät säray ayruñ ñıldi,—
ñärdäşläriñ ul särayä ündär imdi.
834. Un ñärendäş ul särayrä keldi-kerdi,
ul säraydä dörlü täğam hazir idi,
cömlä-läri täğam yimäk arzu ñıldi,—
İbne-İäbin täam yimäz, aglar imdi.
835. İusef äydür: “Nä mägnädän küzeñ yäşlü,
biñzeñ sarı, ñayrulu, bägreñ başlu?
Nä ROSSÄÑ var, bunıñ kebi un ñärdäşlü? —
Bäña haleñ mäglüm itgel!” — däyür imdi.
836. İbne İäbin äytür: “Bän kirü varsam, (str.
dästür virsäñ, ul säraygä kirü kereäm,
hämişä ul näñeşlärni kürä dursam,—
ul surät İusefemä biñzär imdi!”
837. İusef İbne-İäbinä dästür virdi,
İbne-İäbin ul särayyaä kirü keldi,
ul suräti añladı, bañdı-kürdi,— ç
aña bañıb, häsrät ilä anlar imdi.
838. İusef äyder Mösalimä: “Ürä dorgıl,
gämuñ ilä ul säraydä buylä ulnıl,
surar irsä, ähualeñ bäyan ñılgıl,—
ul mähzünä kem idekeñ aygıl imdi”.
839. Mösalim ul säraygä kerdi irsä,'
äl ñuşırub ñarşusındä dordi irsä,,
İbne-İäbin Mösalimi kürdi irsä,—
aglar ikän aña ähual surar imdi

840. “K,aygularn dunderen visaleñ var,
mähzün-läri tındıran cämaleñ var,
İusefä biñzäyür huş suräten var,—
kem sän, kemneñ ugılı sän?” — däyür imdi.
841. Ul Mösalim cäuab äydür bällü-bayıñ:
“Äya gämu, işet bändän, belgel tähñıyñ,
bänüm atam — Misr şahe yusef siddiñ,
Misr ähle cömlä anıñ ñolı imdi.
842. Mökärräm näbi ñılmış anı cälil,
atası—yagñub näbi häm İsrail,
mödam kelür irmeş aña häm Cäbrail —
risalät, käramät ñılmış imdi”.
843. İbne-Yäbin, moni işedeb, ber çagırdi,
hämandäm usı kideb yirä düşdi,
uşbu hali Mösalim -aña surdi:
“Nişä buylä bu halä düşdeñ imdi?”
844. İbne-İäbin Mösalimä cäuab virdi:
“Bänem dagi ber ñärdäşem ulur idi,
anıñ adı häm dähi Yusef idi,—
ul mägnädän bihud ulıb döşdem imdi”.
845. Mösalim dir- “İa rämu, ki añlarıl,
bänem uşbu süzemi ki dıtslagıl —
bän — ul yusef u?ılı-män, säa añlarıl,
kem säneñ ñärdäşeñ ulur imdi.
846. Ul durur kem, däüä benüb säña keldi,
Şamdan yaña ñapurdä ul säni buldi,
ñordäşläriñä säni ul ñauşırdi,
ñızil yañut beläzek ul virdi imdi”.
847. İbne-Yäbin bu ähuali bäyan beldi,
rañle kidüb, bihud ulıb KRNÄ düşdi,
rañle keldi, şadlıñdzn hörrä,m uldi:
“Häsrätemä ñauşdım!” — däyür nmdi.
847'. Mösalim terkläyü kirü keldi,
bu ähuali atasinä häbär virdi,
yusef anıñ kälyamen şärif kürdi:
“Häsrätemä bu kün ñauşdum!” — däyür imdi. (Ssu)
848. İusef hälvät säray içrä keldi-kerdi,
nurlu yüzdän näñaben aldı-ñuydi,
hämandäm İbne-Yämin anı kürdi,—
kürdekendän usı kid ü b düşär imdi.
849. Andan soñra rakle başä keldi isä,
ikesi (ñarşu) * dorub küreş ñıldi isä,
ul ikesi ber-bereni buldi isä,—
zarilıñın färeştä-lär tañlar imdi.

* V ruk. Uİm.: karşu napisano i zaçerknuto.

850. Andan sonra ulturdilar bular hälvät,
haliñrä ñıldi-lar çuñ şöker vä minnät,
süzläşürlär hal-ähual, häsrät-rorbät,—
'arlay-anlay Yusef ähual surar imdi.
851. Atasi-nıñ ähualendän ähbar surdi,
İbne-İäbin aña ber-ber äytür idi:
“Arlamañdan iki küzi kürmäz uldi,—
dar-el-mähzun mäñamendän çıñmaz imdi.
852. “İusef” disä, küzlärendän ñanlar añar,
firñät udı-nıñ häsräti bärren yañar,
visaleñä ömid dutar, kürmäk umar,—
ñauşmañdin ömidin kesmäz imdi.
853. Ul zärifä ñärdäşeñez yarlı Dinä,
hiç ber yañı tun kimädi ul ignenä,
päyvästä säni surar yul ählinä,—
andan birü arlar, härgiz külmäz imdi”.
854. Yusef äyder: “İmde sän kirü varrıl,
ihvan-lärä ñuşulrıl, buylä ulrıl,
anlar ilä buylä sän tädbir ÑILRIL”,—
İbne-Yäbin ñurñır, kirü varmae imdi.
855. Äydür: “Säni ber añsızdan yäua ñıldım,
andan birü häsrätilä mährüm ñaldım,
yitmeş yıllar yırlayubän bu kün buldım,-
cigäremni parä-parä ñıldıñ imdi!”
855'. Andan Yusef surar, äydür: “Üyländüñmü,
ya ñärdäşem, URLIÑ-K.IZIÑ uldımu,
urlanlaruña adlar adladutsmu,—
nişä dürlü adlar ñuyduñ?”—[däyür] imdi. (Ssu.)
8555. İbne-İäbin äydür: “Täkre buyruñı uldı,
un iki urıl bäna ruzi tsıyldı,
här berinä ber dürlü ad ataldı,—
sänen, ñaygui üzrä niyät ñıyldum imdi (Ssu.)
8553. Ulu ugılım adin D i ñ yı z didüm.
ikençi-senen, adin K, u r t didüm,
üçünçü-seneñ adin K, a y R u didüm,
türtençi-senen adin Ñan didüm imdi. (Ssu.)
855*. Diñezlär ñıragında küb agladum,
tarlarda ñurt dutıb antlar virdüm,
k.anlı kükläñeñi dutıb küb arladum,—
çuñ k.ayrular eçenä batdum imdi. (Ssu.)
Ya558. Bişençi-seneñ adin Gür didüm,
altşçi-sının adin D ä r d didüm,
yitençi-seneñ adin Rar didüm,
sikezençi-senä A r s l a n didüm imdi. (Ssu.)
855'. Gürstan arasındä küb zari ñıyldum,
därdlärdän därdlärçä çuñ yürüdim,
märarälärdä säni çuñ aradim,—
arslannar dutubän sur[ar]dum imdi. (Ssu.)

8557. Tuñızınçi-sınıñ adin F ä r i d didum,
ununçi-sınıñ adin R ä r i b didüm,
un berençi-senad adin K, a y R u didüm,
un ikençi8558. Ñol-lari küreçäk — huş dutar idüm,
räribläri küräyäçäk — aglar idüm,
ñayrulari küräyäçäk — yıglar idüm,
häm k,ol-larä miherban uldum imdi”. (Ssu.)
855'. yusef äyde: “Ul atlari nişä ñuyduñ,
ut atlari ñuymarä neçük räua kürdüñ?!”
İbne-Yäbin äyde: “Cömläsi — säneñ därdeñ,
sän sez anlar hiç küzemä kürünmäz imdi!” (Ssu.)
856. İusef äyde: “Sän härgiz ñaygurmarıl,
varrıl, ñärdäşläreñdän ayrılmarıl,
mänum berlä ñalursän, şiksez belgel,—
säneñ üçün ber tädbir ñıylam imdi.
857. Bän säneñ yükeñdä ber sak ñuyam,
sar bulubän, bäs, säni urrıy diyäm,
ñärdäşläreñdän säni alub ñalam,—
bänüm ilä buylä ulr.ıl”,— däyür imdi.
858. İbne-Yäbin ñärdäşläriñ keldi-buldi
(säüenmäkdän biñze nurlu ulmış idi);
anlar äydür: “Säni kem hörräm ñıyldi? —
Biñzeñ nurı d[u]lun ay-tik!” — dirlär imd
859. Andan yusef näñab ilä yüzin urtdi,
ñärdäşläriñ ikiläyen ñunañladi,
kändü älin ällärinä täğam virdi:
“İken-iken ulturıñlar!” —däyür imdi.
860. İken-iken ñärdäş-läri elen sundi,
sunub täğam yimäkgä niyät ñıldi,
İbyae-Yäbin ñärdäş-sez mährüm ñaldi,—
tädam yimäy häsrätilä arlar imdi.
861. İusef äydür: “AYIlamagıl, yigel aşıñ,
imde ñuygıl, agızmagıl küzeñ yäşeñ,
bän ula[yı]m imdi säneñ ber ñärdäşeñ,-
kel, ikimez buylä täğam yiyälüm imdi!z
862. İbne-Yäbin şadlıñ ilä dura keldi,
İusef aña sar yanındä urın virdi,
ikram ñılıb, keldügeni täşrif kürdi,—
tähet üzä buylä täğam yiyärlär imdi,
863. TÄRZM yide, ñärdäşläri — cömlä tuydi,
izesinä çuñ şökörlär, minnät ñıldi.
İbne-Yäbin ilä kände täğam yidi,—
iken-iken buylä tävam yiyärlär imdi.

864. Täğam yide, ñızıl altun sar ketürdi,
cömlä-sineñ däüäsenä yük ketürdi,
İbne-İäbin yükendä sar gizlädi,—
ul iki-dän üzgä kemsä belmäz imdi.
864'. Ul sar ñızil altun ulmış idi,
gäühär, yañut yazıg ñıylmış idi,
türt yüz beñ altundan ulmış idi,—
bu ñädärlu bäha-ñıymmät tutar imdi. (D.)
865. Alkışlaşu doga ñıylıb dibrädilär,
varub yulda ber mänzildä egländilär,
ber az vañıt bu mänzildä digländilär,—
art-larıyadan İusef yiteb dutar imdi.
866. İusef säüçi art-larından barıb yitdi,
İarñubeñ urlanlarin cömlä dutdi,
sav urırlamış-sez, däyüb tähdid itdi:
“İnnäköm-lä sariñunä!” —däyür imdi.
867. Anlar äydür: “Vallahi, bez SZR almadıñ,
märaz-allah, urrıylıñni bez ñılmadıñ,
äüüäl-ahir, batil işni hiç ñılmadıñ...” —
Aña bañmaz, İusef kirü dünderer imdi.
868. Dünderübän Misrä kirü ketürdilär,
çual-larin, yüklärin häb aradilar,
İbne-İäbin yükendä sar buldilar,—
yükläri-neñ cömläsen düşerer imdi.
869. İusef äydür: “Sez tuz-etmäk belmädeñez,
nä MÄRNÄDÄN bäña 'hörmät ñılmadıñez,
dürt yüz dinarlıñ saşmni gizlädeñez?!” —
Ñati buşıb, üfkä berlä süzlär imdi.
870. Boni işdeb, anlar yaulañ utandilar,
İusef säüçi häybätendän imändilär,
cömlä-läri ber-berinä dirneşdilär,—
hiç kemsänä nä diyäsin belmäz imdi.
871. Andin anlar İusefä cäuab virdi:
“Bu urlan-nıñ ber enesi yauız idi,
uldähi bunıñ kebi uvrıy idi,—
bu ikinen anası Rahil imdi”.

871 '. İusefneñ ugrılıgi häm ul irdi:
tıyfel irkän, dayä gäyben süylär idi,
İusefi ul [dayä] yaulañ säüär idi,—
türt yäşinä diken ñatındä dutar imdi. (Ssu.)
8712. Atamez Yarñub säüçi İusefi delär,
ul dayä-gämmä kelib häylä äylär:
bilenä ñızıl altun ıçñır barlar,—
İusefi yarñubä virür imdi. (Ssu.)

8713. İki kündä dayä rammä hazir keldi,
äydur: “K,ızıl altun ıçñır yäua uldi,
mägär ul ıçñırni Yusef aldi?..”—
Atası İshañdan ul ñalmış imdi. (Ssu.)
871 4. Yarñub säüçi aradi — anda buldi,
İusefneñ bilendä imeş, bäyan beldi,
R1usefi rammäyeinä täslim ñıyldi:
“Dagi iki YILRÄ tikrü dursun imdi!” (Ssu.)
8715. Ber näçä rivayätdä uylä imeş:
İusef TÄRZM yiyär irkän, nan gizlämeş,
pänhan yuñsızlarä ani virmeş,—
yusef [i] urrı didukläri uldur imdi. (Ssu.)
872. Andan sonra yusef anlarä cäuab virdi:
“Äüüäl-ahir batil iş-lär sezdän! — didi.-
yarñub näbi sezdän tälim häsrät kürdi:
äleñezdän batil RÄMÄL çıñar imdi!
873. Sez ulasız — atañızi aglatdıñız,
aldayubän keçek uglin häm aldıñız,
.ñol däyübän, azad ikän, sez satdşız,—
häram bäha yide ñez sezlär imdi!”
874. Uluñ sagät ämer ñıldi yusef siddiñ,
äydür: “Dutıñ san alani sezlär bayıñ,
şärirät hökmen ñılam aña tähñıyñ:
iki yıl zindan içrä yatsun imdi!”
875. Andan bunlar Yusefä cäuab virdi:
“Atamız bu urlıni çuñ säüär idi,
ämanät-der bezlärdä ul: “Saklañ! — didi.—
Boni ñuyıb, bezlärdän dutrıl imdi”.
876. Yusef äydür: “Ul eşi män ñılmayamän,
RZDİL ikän, bän zolem-lıñ ñılmayamän,
söçlü ñuyıb, söç-sezlärdän almayamän,—
urrı-ni dutıñ sezlär!” — däyür imdi.
877. Bunlar därman ul[u]madi, mährüm ñaldi,
un ñärendäş cömlä ber yirgä keldi,
ber mäñame hälvätdä tädbir ñıldi:
“Keleñ, ber iş ñılalum!” — dirlär imdi.
878. Yähüdä äydür: “Höfiyä ilä bän varayen,
häybätilä anlarä bän çarırayen,
İbne-yäminne bän andan çıñarayen,—
sez cömlä-ñez ñılıç dartıb dorıñ imdi!
879. Ñaçan ünüm işet[te]ñez — hazir kelbñ,
uşbu şähreñ äheleni cömlä ñırıñ,
Yähüdäneñ häybäteni zahir beleñ:
ul çarırsa, işedän hälyak ulur imdi!”
880. Yusef anlar buşdıgin zahir beldi,
keçi urlı Mamiläyä ämer ñıldi,
yähüdäne küstärdi: “Varrıl,— didi,—
arñasınn sıypa anıñ!” — däyür imdi.

881. Ul Mamilä dorubän terkin vardi,
pänhan ulub, ñatındä ber az turdi,
añlamadin arñasındän äl keçürdi,—
ul İähüdä härgiz ani duymaz imdi.
882. İähudäneñ gädäte: gär buşar ulsa,
buşubän ul çagırmarä niyät ñılsa,
beräü keleb arñasin sıypar ulsa,
häman dämdä üfkäsi sular imdi.
883. Ul kün tämam, ñuşlıñ vañtı dähi uldı,
İähüdä härgiz buşub çar.ırmadı,
ñärdäşläri adıñ ünin işetmäde,—
kelüb, ähual nitä-lekin surar imdi.
884. Anlar äydür: “Nä MÄRNÄDÄN çarırmadıñ,
häybätilä şähär ählen sän ñırmadıñ,
süzemezni yirenä keltürmäden,—
bu arada nä MÄRNÄ var?” — dirlär imdi.
885. İähüdä äyder: “Ähualem uylä uldi,
bayıñ, bänüm ñatımä ber urlan keldi,
rafil ikän yarrınımdän äl keçirdi,—
andan soñra häybätüm ketdi imdi”.
886. Anlar, işdüb bu ähuali, räcäb-läşdi,
äydürlär: “Bu ähual-lär nitä düşdi,
İsraildän munda kemsä varmu?” — didi.-
Ñamulari gäcaibä ñalur imdi.
887. Ñıygırdi anlarä İusef siddiñ;
äydür: “Hain ulursız sezlär tähñıyñ,
sezläriñ tädbireñez beldem bayıñ,—
tähdid berlä ñurñutırsız sezlär imdi”.
887'. Yusef äyde: Dirnäşdüñüz bu şährä kermägä,
ñäsdeñez var bu gäz çaırmagä,
tädbir ñıylursız bu şähr ehlen ñırmarä,—
batil sañınç sañınursız sezlär imdi”. (Ssu.)
888. İusef äydür: “İki näübät kildeñez sez,
sezlär bändän tälim timar buldıñız sez,
häm tuz-etmäk bezim eüdä yideñez sez,—
“İarñub näbi uşlı-mez!” dirsez imdi”.
888'. yusef buşıb, üfkä berlä tähdän yndi,
häybät berlä tähte-säray[ä] ber gäz bañdi,
[uldäm] säray dibrändi, häybät düşdi,—
mähkäm deräkläri [auar] düşär imdi. (D.)
889. Äydür: “Sezeñ atañızi arırladım,
yuhsä bän sezi buylä ñu[y]maz idem,
cömlä-ñezi gäzb berlä ülderer idem!” —
Bu häybätni küreb anlar ñurñar imdi.
890. Andan anlar İusefä çuñ yaluardi,
gañibät anlarä häm dästür virdi,
İähüdädin ayruñ-lari yula kerdi,—
İbne-yäbin uylä bergä ñalur imdi.

891. Tägcil berlä ñatarlaşub anlar keldi,
bu ähuali Yagñubä zahir ñıldi:
“İbne-yäbin ähuale dişvar uldi,
İähüdämez anıñ ilä ñaldı imdi”.
892. İagñub säüçi bu ähuali beldi bäyan, >
räm-r.ossäse artıñ uldi häzar çändan:
“İbne-yäbin ugrıy-lıñ ñıldı[mu] räyan —
häñıyñätdä kürdeñezmü?” — däyür imdi.
893. Urlan-lari Yarñubä cäuab virdi: (s
“Ul padişah bezgä tälim ihsan ñıldi,
ñızıl altun (sar eüöndä yäua ñıldi,—
İbne-İäbin yükendä bulınur imdi”.
894. İarñub äydür: “Bän täñredän hub umarmen,
inşa-allah, İusefemi bän kürärmen,
üç ur.lumi ber yirdä kürisärmen...” —
Anlar äydür: “Anı nitä dir[er]sän imdi?!”
895. İarñub äydür: “Hañdan uylä täüfiñ kelsä,
ñol aldinä ñatı dişvar eşlär kelsä,
ñol, hökmenä razi ulıb, sabr ñılsa,
mihnät soñra rahäti häm ulur imdi!
8951. K,orän eçrä haliñ uylä yad ñıylmış:
“Lya-tey äsu min rähmätullahi!”—dimeş,
ana inanmaranlar kyafir ulmış,—
rähmätendän] rahät ummäk keräk imdi”. (Ssu.)
8952. Keldi ber gäz İsrailä ul Räzrail,
ziyarät[ä] virebde ani mäülya-cälil,
häbär surdi Gäzraildän ul İsrail:
“İusefem isänmidür?”— däyür imdi. (Ssu.)
8953. Räzrail äydür: “Yusefeñ isän durur,
häm anıñ ñandayaıri bäyan durur,
mälekät, däülät iyäsi soltan durur,—
ber tärafda padişahlıñ ñıylur imdi”. (Ssu.)
8954. yarñub äydür: “Ya Räzrail, bällü virgel,
bän mohzünä Yusefi sän beldürgel,
bäna mädäd-ginayät ñıylu virgel!”
Räzrail äydür: “Dästür yuñdur imdi!” (Ssu.)
8955. İagñub äydür: “Ah, dästür ñaçan ula,
İusefemdän bäña dästür ñaçan kelä,
mäülya bäña bu .ginayät ñaçan ñıyla?”—
Buni äydür, küzendän ñan agar imdi. (Ssu.)
8956. “ya küñlüm şadlıgi, küzüm nuri,
ya bzrrem paräsi, näfsem suri,
ya bänem İbne-Yäbinem, häm ömme-l-ñuri,
haliñ säni kürmögä virsä imdi! (Ssu.)
8957. Ñurñar- v ä n: näübät ilä äcäl irä,
bän sezlärdän ayru irkän firñät irä,
ñauşmadan häsrät ilä bän sezlärä!”—
Buni äydür, aglayub düşär imdi. (Ssu.)

895'. Urlanlari äydür: “İmde arlamagıyl,
häsrät ilä cigärüñi daglamagıyl,
ahirätdä ñauşmage bil barlagıyl,—
dönyadä ümidün[i] kesgel imdi!” (Ssu.)
895 9. İartsub äydür: “[Ul] kälaçi dimäñ baña,
bän ümidüm kesmäzem andan yaña,
bäna rahät ñıylursa, kyañes aña,—
ümiddür-kem, visal ruzi ñıyla imdi. (Ssu.)
895 10. K,amur haldä ul möñtädir, ñadir durur,
häsrätläri häsrätinä ul ñuşurur,
mähzünläri färi? 'häm ul (uñ] ñıylur,—
andan uman härgiz näümiz ulmaz imdi>. (Ssu.)
895 ". Bu gäz hözne şiddät[lär] bitär uldı, (D.)
İbne-yäbin İähüdä ilä andä ñaldı.
Mihrabdä söcüd eçrä zari ñıyldı:
“Hodavändä, mädäd sändän!”—däyür imdi. (Ssu.)
896. Äydür: “Ul iş ägär uylä ulur isä,
Misr esi anı mähbüs ñılur isä,
İähüdä häybätilä çagırur isä,
Şämrun anıñ hisarlärin yıñar imdi!”
897. Ul Şämrun-neñ ñuvväti şäylä idi,
yügrüb yiteb arslan-lari dutar idi,
gäüdä-sendän başin cöda idär idi,—
cömlä-seni parä-parä ñılur imdi.
898. Urlanlari äydür: “Uylä ñıla idük,
välyakin bezdän ani küçlu kürdük,
nä-çarlıñdan bez atsa boyun virdek,
hiç zäfär bulumadıñ”,— dirlär imdi.
899. Yarñub näbi Dinäyä ämer ñıldi,
Dinä, varıb, däüät-ñäläm alıb keldi,
Şämruni çarladı — hazir keldi:
“Äya Şämrun, buylä beti yazgıl imdi!”
899 '. Äydür: “İazrıl, ya Şämrun, äüüäl — bismillah,
andä kezin yazrıl — İsrailullah,
ul Misr RÄZİZİNÄ — sälyamullah,
halem —zärif, vaktım — dişvar, belgel imdi! (Ssu.)
8992. İa RÄZİZ, ñabul ÑIYLRIL hämde-säna,
näzar ñıylgıl bu mäktüb ähualenä,
bezä üküş tigmeşdür ränec-gäna,—
bez aşnudan tälim mihnät tartduñ imdi. (Ssu.)
8993. Bänem dädäm — İbrahim, mägruf hälil,
uda atdı ani ul Nämrud-cahil,
ud eçendä sakladı ani cälil,—
hälil üçün udi bustan ñıyldı imdi. (Ssu.)
899 4. Andan cälil-ämer ñıyldı ul hälilä:
“İa hälilem, MOTİR ulgıl bän cälilä,
häñıyñät, [zäbih] ÑIYLRIL urlıñ İsmarıyle,—
bänem üçün ani ñorban ÑIYLRIL imdi!” (Ssu.)

899*. Ul hälileñ ugılı — bänvän yarñub,
ber ugılum var ide, yaulañ mähbüb,
mährüm ñaldum, ul ugılım y ä -u a ñıyl[u]b,—
häsrätemdäy yaulañ zägif uldum imdi. (Ssu.)
8996. Rälya-d-däuam anıñ hözne bägrem yañar,
küzüm yaşi ñana düneb, suv tik agar;
sAH” disäm, näfäsemdän tütün çıñar,—
pustä yürägem[i] ñan alm|ış imdi. (Ssu,)
8997. İitmeş yıldur “İusef” dib aglayurväi,
firñätilä yürägem daglayurvon,
mäülya rähmätinä bilem baglayurvän:
“İusefem[i] sän kustärgel!”—diyäm imdi. (Ssu.)
899*. Arlamañdan iki küzüm nurı ketdi,
sadrem eçrä bäger küyde, yürägem yandi,
İbne-İäbin ñatındä nä söç ñıyldi,—
nä mägnädän ani mähbüs ñıylduñ, imdi? (Ssu.)
900. Päyrämbärlär kemsä malın almaz ulur,
mäşhür uldır, batil eşi ñılmaz ulur,
urlan-lari ugri-lıñ ñılmaz ulur,—
ul iş aña töhmät-der, bayıñ imdi.
901. B o “dan uñdan äylädeñ tälim ihsan,
ihsanıñız arta dorsun, ulmay nöñsan,
ul urlanä gömane-bäd ñılmarıl sän,—
ani kirü bezgä irsal ÑILRIL imdi.
902. Encütmägel bäni bu şiddät içrä,
mägär bu kün doga ñılam säcdä içrä,
näsleñ berlä ñalur-sän mihnät içrä,—
iäzlüm-läreñ dogasındän ñurñıñ imdi!”
902'. Urlanlari [ul] betine ketürdilär,
rälya äl-hal Misr üzrä yetürdilär,
ul RÄZİZ hezmätinä ñuşurdilar,—
yir übübän betine sunarlar imdi. (D.)
903. Räziz İusef ul beti-ne aldı-kürdi,
açmazdan uñ übüb ani yüzä sürdi,
andan düneb, anlarä cäuab virdi:
“Nä MÄRNÄDÄN buylä ñıldım, beleñ imdi!
904. Ñanñıy soltan, mägär kem radil ula,
salihläreñ däste hati aña kelä,
äüüäl ani übüb, yänä yüzä silä,—
ul iş yaulañ möstäcab ulur imdi”.
905. Ul beti-ne uñudı İusef siddiñ,
ähualeñ nitä-lekin belde tähñıyñ,
firñät udı bägırinä yañdı bayıñ,—
höfiyä berlä näñab içrä aglar imdi.
906. hämandäm Cäbrail keldi hazir,
irsal itde İusefä mälik ñadir:
“İa İusef, cäuabnamä yazgıl sän, dir,
tirken kirü Yarñubä künder imdi!”

907. Andan İusef yazdı cäuab İsrailä:
“İa İsrail, bu süz nitä caiz ula?
Ñol daim şakir keräk ul cälilä,—
hañ hökmenä bändä razi keräk imdi.
907 '. İa İsrail, bu iş üzro yañılmış-sän,
mäülya şiddät virdeken yad ñıylmış-sän,
ahir' rahät virdüken tärk ñıylmış-sän,—
ñol hañ ämrinä buy virmäk keräk imdi. (Bkn.)
9072. Ul hälilä uluñ bustan uldugıni,
İsmagilä ñuçñar ñorban keldügeni,
säniñ bilä un ber urul ñaldugın[i]
nitä buylä yazmaduñ sän?” — däyür imdi. (Bkn.)
908. Urlan-lari ul beti-ne keltürdelär,
keltürübän İsrailä häm sundılar,
cäuab işdeb, cömlä tähsin äylädelär:
“Päyrämbärlär süze bu süz!”—dirlär imdi.
909. B o ndan soñra İarñub äyder urlanlarrä:
“Tärcil kirü varıñ sezlär ul Misrrä,
ömid uylä dutarım ul räffargä,—
İbne-Yäbin İusef ilä buylä imdi!”
910. Bäs, anlar Misrä yänä kirü keldi,
İarñub säüçidän İusefä sälyam ñıldi:
“Padişah, halemez dişvar uldi —
bezi dut, İbne-İäbin-ne ñuygıl imdi.
910'. İa — bäniyyä, izhäbu fätähässäsu min İusefä”,— däyür
bezä,
bezlär yaulañ mohtac ulub keldük sezä,
anuñ h ö z n yı RÄM ñuydı bagrimezä”.—
Beti uñub, anı Yusef beldi' imdi. (KB.)
9102. Tähetendän inde ul däm İusef yirä,
ñärdäşläri berlä ñıyldı mönazärä,
ber betü sonu virdi häm anlarä:
“Bu betine uñıñlar sezlär imdi”. (Ssu.)
911. İusef siddiñ anlarä beti virdi,
här ñanñısi bañdi irsä, uñıdi-beldi,
höfiyä berlä ber-berinä märlüm ñıldi:
“Bezim batil rämälemez”,— dirlär imdi.
912. İusef äydür: “Boni hiç uñ[u]mazez, (str. 100)
bu şäher ähle boni hiç añlamazez, ,
uñubän hiç ähualin süylämäzez,—
uşbu beti sezneñ delçä yazmış imdi”.
913. Anlar äydür: “Bezlär DZRİ belümäzez,
uñıb sezä hiç cäuab vir[ü]mäzez,
bu betidä datlu süz bulumazez,—
yaulañ dişvar beti-der”,—dirlär imdi.
914. Ul betine bayıñ anlar yazmış idi,
İusefi ñol däyübän satmış idi,
“Üç dörlü räybe vardır”, dimeş idi,—
möştäriyä beti-ne virmeş imdi.

915. Ul hat İusef älene kermeş idi,
İusef ani yaulañ mähkäm dutmış idi,
sanduñ eçrä arastä ñuymış idi,—
gayät mähkäm ihtiyatlä sañlar imdi.
916. İusef äydür: “Ber ñol uglan-ni satmış-sez,
ñolumezneñ üç gäybe häm var dimeş-sez,
ul şart ilä bu beti-ne sez yazmış-sez!>—
Anlar mönkir: “Bez yazmadıñ!”—dirlär imdi.
917. İusef äyder: “Sag ketüreb,' bez uralum,
sag çıñırab nä diyersä, bez kürälüm,
nä süzläsä, bez inanıb buy virälüm”.—
Anlar äydür: “Buylä täslim uldıñ imdi”.
918. Boyurdi—uldäm sagi ketürdilär,
ñızıl altun mili berlä sag urdilar,
ñodrät berlä süzlädi, häb beldilär,—
anlarıñ nä ñıldıgın äytür imdi.
919. İusef äydür: “İmde bauär ñıldıñızmu,
sar çıñırab, nä didekin beldeñezmü,
İusefä nä ñıldıñıñız añdıñızmu?” —
Nä-çar ulub, cömlä iñrar ñılur imdi.
920. “Sez ul-kem, İusefi aldamış-sez,
bezim ilä tämaşayä kel, dimeş-sez,
häñıyñät, uldermäkgä ñäsd ñılmış-sez,—
äleñezdän İähüdä almış imdi.
921. Säüdek urlun İagñubdan ayırmış-sez,
firñät utın bägrinä yandırmış-sez,
kelib bänem ñaşımdä üykünürsez * (str. 101,
“Bez — haslärüz, şäriflärüz!” — dirsez imdi.
922. Sezneñ berär äleñezi kesi-särmen,
cömläñeznen buyınından asi-särmen,
barça-ñezni säyasätlä ülderärmen —
“Ma FÄRÄLTÖM bi-İusefä”,— däyür imdi.
922 '. Boyurdı: “Küelärnn baglan!— dide.—
Altun yıgaç butañına asın!)—dide.
Anlar çuñ aglaşdı, rossä yide,—
cömläläri Yusefä yaluarır imdi. (Ssu.)
923. Anlar äydür: “Bezlärni azad ñılıñ,
atamez İsrailä hörmät ñıylıñ,
İarñub yaulañ mähzün-der, şäfñät ñılıñ,—
arlamañdan ike küzi kürmäz imdi.
924. Ul .mähzün berimizni yäua ñıldi,
arlamañdan ike küzi kürmäz uldi...”—
Ani işedeb, İusef häm şäylä küydi,
cömlä-si-neñ elen şişüb ñuyar imdi.

925. Ani işedeb, İusefneñ gañle şaşdi,
däüä bendi, yüzendän näñab açdi,
anlarıñ cömlä-si-neñ küzin şişdi,—
İusefi kürüb, anlar yaluarır imdi:
926. “İusefä nä yaulañ biñzäyürsän!”
“İusef isäñ, nitä yadlıñ äyläyürsän?”
“Vä-allahi, sän häñıyñät İusefmü-sän?”
“Vä innäkä lääntä İusefi?”—dirlär imdi.
927. Andan RÄZİZ İusef äydür: “Beleñ bayıñ,
bän irermen ñärdäşeñez İusef siddiñ,
uş bäni padişah ñıldi haliñ —
“Äna — İusef vä häza — ähi!” — däyür imdi.
928. Ani işedeb, cömlä-si yüzin düşdi,
tanımañdan cömlä-si-neñ rañle şaşdi,
Misr ähle cömlä-sinä häbär düşdi,—
bu ähualä räcaibä ñalurlar imdi.
929. İusef äyder: “Ñaldırıñız başıñezi,
barı.şladım uşal batil işeñezi,
ñayrumañız, märaf ñılam imde sezi,—
söçüñezi keçürdem bän”,— däyür imdi.
930. Başlarin ñaldırubän küreşdilär,
yaulañ ñatı häsrätilä arlaşdilar,
ñamulari ulu ünin iñräşdilär,—
ani küreb, färeştälär aglar imdi.

FASL: YUSEF KÜÑLÄKENİ YARÑUBÄ YİBÄRMÄKİ
931. İusef äydür: “İmde tädbir uylä ñılam,
küñläki atamızä vireb i y ä m,
ul mähzun-ne hörräm ñılıb säüenderäm,—
hatañızi sezlär andan deläñ imdi”.
931 '. Nä ähualder, yüzek vireb izämez,
häm andaruñ däst-ra elen tut[a]maz,
ayruñ näsnä virmägä räua kürmäz:
“İzhäbu bitsamizi häza”,— däyür imdi. (Ssu.)
932. Ñoyu eçrä İusef yalan ñalmış idi,
Cäbrailä haliñ ämer ñılmış idi,
ul küñläki ucmahdan almış idi,—
keltürübän İusefä kiyderer imdi.
932'. Anı kiyde, tsortıldı yalan-lıtsdan,
ul küñläke räta-yde ul haliñdan,
därman uldı tügäl sayrulıñdan,—
ul MÄRNÄDÄN Yarñubä yibärür imdi. (D.)
933. Anası üldi, İusef tıyfel ñaldi,
İarñub säüçi ber ñarauaş satun aldı,
ñarauaşni İusefä dayä ñıldi,—
keçek urlin ayırubän satar imdi.
934. Zari ñıldı, agladi ul ñarauaş,
küzendän yitmeş ñaträ d[ü]güldi yäş,
dir: “İlyahi, halemni belürsän huş —
urlançıgım ayırubän satdi imdi!”
935. Haliñ äyder: “Män ber hökem boyurır-män,
1 anı DZRİ säüdegendän a y u r u r - män,
firñät udı bärrinä ñuyurır-män,—
•yitmeş yıl RÄ agladam tämam imdi!
936. Äüüäl säneñ urılıñni ñauşdıram,
andan soñra İusefi häm bän küstäräm,
ñadirmen, ñaçan VÄRDÄ hilyaf ñıylam,—
bänüm VÄRDÄM härgiz hilya.f ulmaz imdi!”

§37. Yusef ber ñol satun aldı Bäşir adlu
(uşbu süzi dıñlamagä yaulañ datlu),
holñı yaulañ miherban-lu häm şäfñätlü,—
dügäl işi ihsan berlä işlär imdi.
938. Ul küñläki Yusef uldäm aña virdi,
dähi ber beti yazdı, älenä virdi,
Bäşir küñläki alıb yula kerdi,—
yusefdän yarñub sari varır imdi.
939. Säbah yile haliñgä zari ñıldi,
fazle berlä haliñ aña dästür virdi,
Bäşirdän un kön şuylä borun keldi,—
yusef yesin Yarñubä keltürer imdi.
940. İskädisä, haliñrä şöker ñıldi, (str.
m ä h z u n-lıñdän yarñub näbi hörräm uldi;
äydür: “Bänem Yusefemneñ yesi keldi,—
säbah yile keltürdi”,— däyür imdi,
941. “Añrin iskel, säbah ynle, no ütärsän,
sän, häñıyñät, İusefemdän is dutarsän,
cärahätem uñarmagä sän yitärsän,—
sän isäli, bän möfärräh uldım imdi!
942 Tähñıyñ beldem möcdäçi sän, säba yile:
yusef yesi ekselmäz hiç, sän isäle;
ani duydım, asudä buldım bäli,—
yusef ise tabarmın”,— däyür imdi.
943 yarñubdan boni işdeb, tañlaşdilar,
yaulañ yaman gäyebläşü süzläşdilär:
“Ñandadır, ñani Yusef?—däyüşdilär.—
Zalyaläteñ ñädimder!”—dirlär imdi.
944. Andan soñra un kündäy Bäşir keldi,
ber ñoyuda ber räurät tun yuar idi,
ñuät berlä kelüb, Bäşir andan surdi:
“yarñub evi ñandä?”—däyüb surar imdi.
945. Räurät äyder: “yarñubi nä surarsän,
tiz yürersän, ñandan keldeñ, nä däyürsän,
mägär sin Yarñubä möcdälärsän? —
Häñıyñät sän möcdäçi-sän!”—däyür imdi.
946. “Yagñub näbi mine satun almış idi,
Yusefä bäni dayä ñılmış idi,
Bäşir adlu keçi urlum satmış idi,—
yitmeş yıldur häsräteni dartam imdi.
947. Haliñ bäña şäylä VÄRDÄ ñılmış idi:
“Säni uñdan säüenderäm”,— dimeş idi,
uş yarñubeñ möcdäse hazir keldi,—
ñani bänüm Bäşirem?!”— däyür imdi.
948. Bäşir äyder: “Äya ana, aglamarıl,
häsräteñlä yürägeñni daglamarıl,
hañ VÄRDÄ-Sİ yitmäde dib RÄM yimägil,—
häñıyñät, Bäşir urlıñ bän-ven imdi!”

949. Ani işedüb, gäüräteñ rañle -ş[a]şdi,
yarlu räurät urınub, yerä düşdi,
rañle keldi, urılinä häm küreşdi,— (str. 10
ikesi häm zarlıñ ideb arlar imdi.
950. Ñatarlaşu ul ikesi e v i g ä kerdi,
säüenmäkdän ul räuräteñ usı ketdi,
Bäşir keldi, küñläkni sonu virdi,—
yüzinä silüb, küzi [uldäm] aç[ı]lur imdi.
951. Küzin açıb, İsrail ani kürdi:
“Sän kem-sän?”—dimäk ilä aña sürdi.
Bäşir äydür: “Ul-kem, bäni satdıñ idi,
tıyfel ikän anamdan ayrub imdi”.
952. Andan İarñub uñıdı ul beti-ne,
ñandalırin añladı ul häsräteni,
İusef Misrä padişah uldırıni,—
şöker ñılıb, hañ-rä söcud ñılur imdi.
953. Andan İusef ñärdäşlärä HÄLRÄT virdi,
altun-kömüş, at-ñatır buylä virdi,
atasıni kelmäkgä röhsät virdi:
“Vä'tuni bi-ähliköm!”—däyür imdi.
954. Bäs, anlar atasinä ñauşdilar,
cömlä-läri Yarñubä kürüşdilär,
hätalarin däyübän arlaşdilar:
“Gönahemez barışlarıl!”—dirlär imdi.
955. “Aldayubän İusefi sändän aldıñ,
ñol däyübän irañrä ani satduñ,
bu kün halän anı ulu soltan buldıñ,—
cömlä Misr ähle anıñ ñolı imdi”.
956. İarñub äydür: “Hätañızi barışladım,
söçeñezi bän sezeñ gäfu ñıldım,
bän dari haliñımdan rahät buldım,—
sezlärä häm rahät ulsun!”— däyür imdi.

957. Ber däüäni keltürde häm Cäbrail
(ul däüäni vireb yide mäülya cälil):
“İa İsrail, Yusef sari bäcäd ulrıl
tiz İusefä ñauşamagä!”—däyür imdi.
958. Şöker ñılıb, ul däüäyä İarñub bendi,
äñräbase, ähle-bäyte bilä ketdi,—
tämam yitmeş üç keşilä yula kerdi,—
yañın kelä urlanlari yaluarır imdi.
958'. İagñub älin ñaldurdı, doga ñıldı,
urlan-lari cömläse: “Amin!”—dide;
dogasıni täuuab mäülya ñabul ñıyldı,—
urlanlari cömlä zari ñılur imdi. (B.)

959. Räziz İusef bari läşkär direlübän,
atasinä ñarşu çıñıb häm kelübän,
borgu-tabel, ñus-näğarä urılubän —
tazi aglar küreklü ünin keşnär imdi.
960. İagñub säüçi, ani küreb, şöker ñıldi,
İusef näbi atdan inde, yäyäi uldi,
atasi häm täüäden ineb keldi,—
ata-ugıl kürüşübän aglar imdi.
960'. Ähle bäyte, ñäume, häsmi ñärdäşläri
dügäl işä ñadir durur izem bari,
yerinä kelde ul duş tägbiri,—
cömläse Yusefä hezmät ñıylur imdi. (Bkn.)
961. İusef äydür: “Şöker, mäñhur uldı şäytan,
ñärdäşlärim[e] dust ñıldı izim söbhan,
bu kün üzem Misr esi RÄZİM soltan”,—
şöker ñılıb, şährä buylä kerärlär imdi.
961 '. Keldi anda İusefen urlanlari,
Yagñub säüçi säüeide, boyurdı ani;
Yusef äyder: “Uglanlar-dur bezem bari,—
cömläsi Zöläyhä-dän ulmış imdi!” (B.)
961 2 Bäs, Zöläyhä hezmätenä hazir keldi,
yagñub säüçi surubän ähual beldi,
Yagñub näbi Zöläyhä-yä DORZ ñıldi,—
Zöläyhä yusefä surar imdi: (B.)
9613. “Dästür virsän, ñ[u]nañlasam israili,
särayımä ündäsäm ul resuli?”
yusef äydür: “ya Zöläyhä, bil ähuali:
päyrämbärlär yuksäk särayä kermäz imdi>. (B.)
9614. Zeläyhä ber keçek säray hazir ñıldi,
dürlü NİRMÄT arastä hazir ñıldi,
Yarñubi ündäde — keldi, kerdi:
“Boni buylä nitä ñıylduñ ?>—däyur imdn. (B.)
961 !. “Bu evi bäña laiñ huş düzmeşnsän,
bänem küts[e]lüm d i d u k çä äylämeş-sän,
Känrandari bezum üv” biñzätmeş-sän!”—
Zöläyhä äydür: “Yusefä sur[a]dim imdi”. (B.)
962. Yarñubi ñäume berlä ündädilär,
Zöläyhä-neñ särayenä häm kerdilär,
dörlü NİRMÄT, äluan täğam häm ketürdilär,—
İagñub ani küreb yaulañ tañlar imdi.
963. İagñub äyder: “Yüz iyegermi yaşem dorır,
rälya-d-däuam tagät ñılmañ eşem dorır,
päyvästä arpa etmäki aşım dorır,—
päygambärlär mundag täğam yimäz imdi!”

FASL: MÄLİK RÄYYAN YAGÑUB RÄ M-N İ
ÜNDÄGÄN BÄYAN*
963 !. R ä y y a n äydür Yusef üzrä: “Äya, siddiñ,
İarñub näbi-ve kitürgel bizä tähñıyñ,
bezim häm rar[i]m kürsün yüzün bayıñ,—
anuñ berlä häm kälaçi ñıylsun imdie.
9632. Yusef äydür: “Räyyan bäni agırladi,
zindandan çıñardi, m[am]läkät vnrde;
aya baba, biz ana varalım”,— dide.—
yarñub äydür: “Häta süzi dideñ imdi”.
963 *. “hnç ber minnät dutmagil ul R a y y a ndan,
säni haliñ çıñardi ul zindandan,
ñamularä ryazzät-rifgät ul söbhandan,—
minnät aña dutmañlıñ keräk imdi”.
9634. Yusef süzin dıñladi, Yarñub vardi,
Räyyan bañdı, ber nurani hu [a]cä kürdi,
“Römrüñ näçä?”—däyübän aña surdı,—
yarñub äydür, “yuz iyegermi yaşim imdi>.
9635. Raräm-äl-rar äyde: “Artuñ!” — dide
(Yagñub säüçi süzinä inanmadı),
Yarñub säüçi äl ñaldurdı, doga ñıyldi,-
iyäki küksi üzä düşär imdi.
963*. Mälik Räyyan İusefä känä surdi:
“Nä MÄRNÄDÄN garäme bu iş keldi?”
Yusef äyde: “Päyrämbäri yalan dide,—
lya-cäräm mundar risvay uldı imdi!”
9637 Andan Räyyan yarñubä çuñ yaluardı:
“Bu raräm ruzgyarlär[i] tälim kürdi,
yänä dünüb sezneñ dineñezä kerdi,—
muña izgü dura ñıylrıl”,— däyür imdi.
Nazvaniye fasla — po ruk. B., strofı — po Bkn.

963e. “Sänen dädäñ İbrahim-dur, hañ hälile,
atañ İshak säüçi-dür, hañ räsule,
yänä dagi sän haliñıñ İsraile,—
sineñ suzüñ yalan ulmaz imdi>.
9639. yagñub säüçi yıl ñaldurdi, doga ñıyldı,
yänä rarämiñ iñäki sähih uldı.
Raräm yañılmış ikänen bu gäz bildi:
“Bän säni İshañ sandum”,— däyür imdi.
96310. Yarñub säüçi raräm gözrin räfu ñıyldi,
hämandäm[dä] Cäbrail hazir keldi,
ul garämneñ äcälendän häbär virdi:
“Raräm bu kün ülän ulur”,— däyür imdi.
963". İarñub ähual garämä bäyan ñıyldi:
“Äcälen uşbu kün ulur”,— didi.
Haliñ färmann berlä raräm üldi,—
ñamulari bu gibrätä ñalur imdi.
96312. Andan sonra İsrailä häbär virdi,
İagñub säüçi İusef ilä aña[r] keldi,
boyurdi, uldäm aña käfen sardi,—
kändü älin ani mädfün ñıylur imdi.

FASL: YAGÑUBEÑ MİSRDAN ÇITsMAÑİ
964. yaғkub säüçi Misr eçrä kıRK. iıl dordi,
Cäbrail keleb, ber kün aña häbär virdi,
İsrailä hakdin sälyam häm tikürdi,—
ämer uldır: “Bu Misrdan çıñғıl imdi!”
965. İaғñub näbi ähualdän häbär beldi,
yusef säüçi-ni uk.ı{t]di, iglyam ñıldi,
İusef näbi işedübän mäғbun uldi,—
Yaғñub säüçi vidaғ kılıb çıñar imdi.
966. Bäs, Yaғñub İusefi ügütlädi:
“İa Yusef, ügütemi dutғıl, didi,
ғakibät sän Misrdan çıkғıl, didi,
möemin-läreñ caye Misr dägül imdi”.
967. Yaғkub çıklı — Känғanä näñıl kıldi,
ғäziz İusef aglayubän kirü dündi,
väzir-hacib ñamusinä üget virdi:
“Yagkub säüçi käumen direb ketär imdi!”
968. Atasi yirinä İagkub keldi,
üküş dägül, ber kaç künlär mscim uldi,
mälaik-lär üzrä hal ik ämer kılDi>—
färeştä-lär kelüb ber gür kazar imdi.
968'. İaғkub säüçi anı kürä ähual beldi,
urlayalariyä vasiyät üçük hazir tsıyldi,
ñäuyımeni katinä häm däştürdi,—
cäfalıkgä hälyal-lnk delär imdi. (Ssu.)
%9. Yagkub säüçi sälyam kıldi, häbär surdi,
färeştä-lär Yaғkubä häm cäuab .virdi:
“Mäülya-neñ ber dustinä äcäl irdi,—
anıñ üçü“ gür kazarmez”,— dirlär imdi

970. Färeştä-lär gürne tämam äylädilär,
härir-ziba, ғud-gänbär düşädilär,
gürneñ eçin gäcäb ziba bizädilär,—
Yagkub anda kermägä delär imdi.
971. Färeştä-lär äyder: “Ägär kerär irsäk,
häkıykät bu mäqami säüär irsän,
bu rahätä kauşmagä auar irsäñ,
ya İsrail, bu Іşіrbeti eçkel imdi!”
972. Yaғkub säüçi el sonubän aldı ani,
“Bismillahi” däyüb eçdi ul kädähni,
şärif tändin ayıruldı ғäziz cani,—
Kuşä binzäb ucmah taba uçar imdi.
973. Ul[u]k sagät färeştälär ani yudı,
ucmahdan büz kitüreb käfen sardı,
andan soñra häm käumenä häbär uldı,—
ähle bäyte kelüb zari kılur imdi.
974. Uғlan-lari namazinä hazir buldi,
färeştä-lär dähi aña namaz kıldi,
ul mäqamdä dürtençi gür anıñ uldi —
Hälil, Sara, İshak., Yagkub anda imdi.
974'. Bäs, İagkub-ned Känғandäғi uғlanlari
häm İusefä iltdilär uşbu häbäri,
Yusef ani işetübän k.ıldi zari,—
yaulak, kati häsrät-lä arlar imdi. (KB.)
974 2-s. Sm. dopolnitelnıyı strofı.

FASL: İUSEF MİSRDAN ÇVDUҒI
975. Yusefä ul Cäbrail hazir keldi,
halikdan Yusefä çuk. sälyam kıldi:
“Häkıykät, altmış yıl ғömren ñaldi —
aña laik yaraғıñi kılғıl imdi.
976. Uşbu Misr ähleni ñılғıl däғvät,
islamä ündägil sän, ketsün bidgät,
üzen sän päygämbär-s yı n, bel häkıykät,—
köfer ählen islama ukғıl imdi”.
977. Yusef näbi Misr ählen däғvät ñıldi,
ul kälaçi anlarä şiddät keldi,
mälik Räyyan häm Yusefdän käyed kıldi:
“Bezni islamä ukıyur!”—dirlär imdi.
978. Mälik Räyyan Yusefi häm ügütlädi:
“Misr ähle säni yaulak. säüär, didi,
ämma bunlar hiç islamä kelmäe, didi,—
bonlari sän ündämägil, tsuyrıl imdi!”
979. Yusef äydür: “Belgel, äya mälik Räyyan!
Bayık, mäña ämer kıldi tsadir däyyan,
bän halik ämrin kıldım sezgä bäyyan,—
anıñ ämrin yüretmäk keräk imdi.
980. Bärd-azin bän uyla ñılmaya-bä“,
ayrık buyla bu Misrdä durmaya-bän,
kyafirlärä härgiz kunşı ulmayabän,—
kyafirlärdän ayru turman, keräk imdi”.

981. Yusef näbi möemin-läri cömlä dirdi,
ber huş yirä Nähr-el-Royun isem virdi,
Misrdan näñıl idüb, anda vardi,—
ber şährestan anda bina kılur imdi.

982. Ғäziz Yusef anda tälim buldi däülät,
ul şähärdä färauan uldi nigmät,
anda härgiz ulmadi köfr-ü bidғät,—
ul şähär-neñ atin Ämin dirlär imdi.
983. Räyyan, işedüb ul şähri, gäcäb-lädi,
anıñ eçinä kermägä arzuladi:
“Dästür virsäñ, bu şäherä kersäm”,— didi.
Yusef äydür: “Munda kyafir kermäz imdi!”
984. Räyyan, ani işedüb, möemin uldi,
välyakin kadir täñdir uylä ñıldi,
ul şäherä kermädän uñ Räyyan üldi,—
bägzilär buylä näkıl ñılur imdi.
985. Bägezi dir: “R ä y y a n tälim .gömer sürdi,
yüz dündürdi, kyafirlekgä yänä kerdi,
ul arada Musa säüçi anı buldi,—
häkıykät, firgauyın aña dirlär imdi”.
986. Bäғze äyder: “Anıñ uglı Mösgäb kalDi>
iki yüz yıl Misrda mälik uldi,
ul tagi-neñ uglı firgauyın lägin uldi,—
M ö s g. ä b uglı Välid ana dirlär imdi”.

FASL: VÄFATE YUSEF ҒÄLÄYHİ ÄS-SÄLYaM
987. Yusef ul şähär eçrä tälim dordi,
ber kün aña halik äcäl mäғlüm kıldi,
Yusef andan uғlan-larin ügütlädi:
“Ymanıgez[ni] sañlañız!”—däyür imdi.
988. Andin soñra Zöläyhä väfat uldi,
Yusef anıñ häsrätilä mägmum uldi,
andan soñra ayruk yänä eülänmädi,—
uғlan-larin başarubän yörer imdi.
989. Andan soñra häm Y u s yı f ä keldi näübät,
äulyadendän, ihvanendän uldi firkät,
näkıl kıldi, .halikgä uldi vaslät,—
ärhäm aña rähmät nisar kıldi imdi.
990. Äulyad-ihvan direlüb näühä kılDi”
tächizen tämam idüb, namaz kıldi,
ul siddiknıñ tabutini hazir kıldi,—
ber huş yirä ani mädfün kılur imdi.
991. Ul tarafdä färauan uldi niғmät,
adämi-gä, bähaimgä uldi rahät,
välyakin Misr eçrä uldi şiddät,—
hälaiñlar darlık eçrä ñalur imdi.
992. Mälik Räyyan Mösälimä keşi saldi,
Yusef säüçi tabuteni telätderdi,
ul kälaçi Mösalimä dişvar keldi:
“Bän atami virmäyä-ven!”—däyür imdi.
992'. Mösalimä bu häbär agır buldi,
uşal saғät läşkärin hazir kıldi,
Räyyan berlä uruşmarä hämlä kıyldi,— .
uruşmadi, buylä tädbir kılUR imdi. (D.)

993. Andan sonra bu arayä soleh düşdi,
äғmam-ihvan Mösälimä ügüt virdi:
“Mälik Räyyan atana çuk häyer kıldi,—
tukışmaғıl, moradınçä ulғıl imdi!”
994. Yusef säüçi tabuteni Räyyan aldi”
Misrdan yaka sinä däfen kıldi,
ul tarafdä rahät-lek bisyar uldi,—
bu tarafdä yaulak darlık ulur imdi.
995. Mälik Räyyan Mösälimä dözlek kıldi,
çıkarubän su eçendä däfen kıldi,
Misr eçrä yaulak üküş nirmätuldi,— (st/
iki yangä uçızlık ulur imdi.
996. Yusef näbi su eçendä kıR yıl dordi,
ul vakıtdä Kälim-ullah Misrä keldi,
. kärim allah kälimenä ämer kıldi:
“Siddikımi su eçendän çıkar imdi!”
997. Musa-kälim tabutnı taläb kıldi,
belümädi, ber ғäurät hazir keldi,
Yusef näbi tabutıni ul küstärdi,—
ul ғäurätä Bällü Märcan dirlär imdi.
997'. Ñaçan Yusef tabutıni Musa hürdi,
Musa-kälim suv eçendän häm çıғardi.
halikdän Musaya dästür uldi,—
Musa Yusef tabutıni alıb kelür imdi. (Ssu.)
9972-*. Sı. dopolnitelnıyı strofı.
998. Andan sonra Känғanä alub keldi,
atasi-nın mädfäneni taläb kıldi,
ann dähi uşal yirä däfen kıldi,—
ziyarätä bu kün andä varırlar imdi.
999. Älhämde lillyahi häza-l-kitab fäk.äd tämmät,
uғanım ғäta kıyldı şökör, minnät,—
añlasanız, Häzar dürlü pände hikmät
bu zägif näzm eçrä düzdi iMdi. (Ssu.)

FASL: ÄL-HÄYR VÄ BİLLYaHİ ÄL-ҒİZZÄT VÄ
ÄT-TÄÜFİK TÄMAM
1000. Yusef säüçi kıyssäsen kıylduk ғäyan,
ғäräb, gäcäm delençä kıylduk bäyan, '
ukumägä, dıñlamagä uldi asan, —
ukıyanlar doga ilä üksün imdi.
1001. Yusef säüçi kıyssä-sen gakil ukur.
dıñladukçä küñli irür, yaşi agar,
ägza-sendän yazşlari saç[e]lü çıgar, —
rähim aña rähmät ruzi kıylä imdi.
1002. Fazil keşi uşpu näzm süylär ulsä,
gañil keşi kUlakі dutıb dınlar ulsä,
Ka'il, samig bu möznibä doga kıylsä, —
mecib ani möstäcab kıylur imdi.
1003. Ukıyanlar, dşlayanlar duga kıylur,
bu zägif duga umar, haliñ belür,
duga berlä tälim gasi rähmät bulur, —
mäғfirätä şayästä ulur imdi.
1004. -Gäühär daş vä-läykin gäühär [daş] ulmaz,
dikmä keşi gäühär käDRen Kiias kıylmaz,
bu näzm-neñ kädreni ahmak belmäz, —
keşi dıñlar, añlar, belür imdi.
1005. Äy, däri g ä, dikmä kemsä düzümädi,
fähme iksük kemsälär yazumadi,
bu zägif-neñ uşpu näzme azumadi, —
robagi väzen eçrä dursun imdi.
1006. Buni düzän — zägif bändä, adı Ғ ä l i,
yegermi türt räqm eçrä saldı yuli,
yarlıkagil, ya rähim, bän gasi koli, —
rähmätendin bähräbändlik umar imdi.

1007. Ümid dutar bu möznib san mäüliyä,
sän kärim, sän rähim, sän väliyä,
rähmät kıylgıl, rähim kıy l Kol F ä l n y ä,
kaykulu näfsem möfärrih kıylgıl imdi.
1008. Hodavändä, hacätem säna märlüm,
bän mähzünnen mönacati säna mäglüm,
ya rähim vä ya rähman, kıilmä mährüm,—
ahır dämdä iman gäta kıylrıl imdi.
1009. Mäülya-dän mädäd, nosrät yetüzendän,
räcäb ay çälabi utuzındän,
tarih çun altı yüz tukızındän
bu zärif bu kitabi d ü z d i imdi.
1010. Täüfik-nosrät, fähme kuät hakdan buldum,
ilham ruzi kıylduғinä şakir buldum,
bu arada bu kitabni tämam kıyldum —
“näfäräna vä iyyakem” kıila imdi.

Tämmät tämam

Click or select a word or words to search the definition