Kura Ciläkläre

(hikäyä)
Bıyıl i̇yül ahırında beraz suıtıp cibärde. Tabiğatkä bik yäşli köz töse kergändäy buldı. Barısı da kinät kenä üzgärde dä kuydı. Koyaşnıñ cäyge cılı nurların sorı bolıtlar sırıp aldı. Könnär buyı suık cil iste, tön ozın boz şikelle salkın yañgır yaudı. Bakça koymalarına, aratalarına tikle sudan mämräp tora başladı. Zöfärlärneñ öy artında tulıp peşkän kura ciläkläre dä salkınnan böreşep, bäläkäylänep kaldılar. Güyä alar üz kuralarınnan ayırılırga telämiçä, üzäklärenä tagın da nıgrak yabıştılar...

... – Kürşe İlgizäneñ kızı çirläp kitkän bit äle, – dip avır sulap kuydı Zöfärneñ änise, tıştan sıyır savıp kereşli. – Öçençe kön kötü könnäre ide bit. Kaytışlıy yañgırga eläkkännär. Lıçma su bulgan, biçarakayım. İçmasam, änise dä kaytıp citä almadı...

Bu häbärne işetkän Zöfärneñ yöräge alıp-birep kagarga totındı, böten täne buylap kaz täpiläre «yögereşte»... Kürşe kızı avırıy dime?.. Gölfiyäme?.. Ul beraz añışalmıyça tordı...

– Äniyem, sin kemne äytäseñ?..

– Soñ, Gölfiyäne inde, ulım...

Zöfärneñ tını kısıldı, äyterseñ lä kayandır yöräge östenä avır taş ırgıttılar da, ul şunıñ astında bastırılıp kaldı...

Kürşe kızı... Koñgırt küzle, ködrälänep kitkän koñgırt çäçle Gölfiyä... Böten uramnıñ, böten mäktäpneñ... böten avılnıñ iñ çibär kızı bit ul... Üze şundıy matur, şundıy mölayım... Koñgırt küzläre iskitkeç yaktı, alardan nindider ilahi nur börkelä, tañ balkışı yılmayuı toyımlana. Zöfär därestä vakıtında da anıñ moñ tulı küzlärenä karap, soklanıp utıra, ukıtuçı söylägänne bötenläy tıñlamıy, hätta işetmi dä...

Eh, ul küzlär!.. Böten dönyanı yaktırtan, cihannıñ bar yäme sıygan açık, koñgırt küzlär!..

...Zöfär tiz genä ber zur çınayak aldı da, tışka çıgıp yögerde. Anıñ yulı öy artındagı kura ciläkläre üskän bakçaga taba ide...

İnde koyaş agarıp kalgan ofık artına tägäri. Utarda kart sıyırnıñ kanäğat kenä küşäve, kön buyına kötüdä yörep, arıp kaytkan tananıñ avır sulap kuyuı işetelä. Ara-sara sarık «mä»eltägän tavışlar kolakka kerä...

Zöfär kuaklar arasında kura ciläge ezläp, bakçanıñ buyınnan buyına ärle-birle sugılıp ozak yörde. Koyılgannan kalgannarı da üz eçenä kerep ukmaşkan, izelgän, tössezlängän... Alarga su täme kergän...

...Anıñ yörägen ällä nindi salkınlık kısıp-kısıp ala da hiç kenä dä kire cibärergä telämi...

Eget bulıp kilgän malay, tämam ömetemne özdem digändä, almagaçnıñ kura ciläge kuagına terälep üskän urınına yulıktı, kura botakların kütärde häm önsez kaldı. Almagaç ışıgında bersennän-berse susıl, ere ciläklär: «Menä koyılam, menä koyılam,» – dip mämräp toralar ide. Ä cäy essesen yarıp kergän köz sulışınnan kaçıp kalgan ap-ak çäçäkläre küpme!.. Almagaçnıñ töz, kiñ, cılı sını saklagan alarnı!..

Zöfär kıyusız gına Gölfiyälärneñ kapkasın açtı. Cäy çelläsendä şıgır-şıgır kilep cäfalıy torgan cilkapka bügen berni däşmäde. Ällä Gölfiyäneñ häle çınnan da bik avır inde?..

Öy eçe tıp-tın ide... Yomşak keläm cäyelgän idän urtasında tägäräp yata torgan Bokser da bügen katı urındık östenä menep kunaklagan, täräz töbendä tezeleşep utırgan çıklı yarannar da boyıgıp kalgannar.

Kinät tür bülmädä kemneñder tıynak kına ıñgıraşıp kuyuı işetelde. Zöfär tiz genä eçkä uzdı.

Ap-ak çeltär korılgan bülmädäge ap-ak karavat östendä kaz mendärenä kümelep, kalın yurgan belän törenep, Gölfiyä yata ide. Kız beraz yabıgıp, tös birep kitkän. Kıska ködrä çäçläre ak mendär östenä sibelgän...

Gölfiyäneñ küz kabakları salmak kına öskä kütärelde.

– Ni häl, Gölfiyä?.. – dip sorap kuydı Zöfär beraz kaltırangan tavış belän.

– Äy-bä-ä-ä-ät... – dip suzdı kız, ä çınlıkta isä, gel kirese ide.

– Gölfiyä, menä siña dip kura ciläkläre cıydım...

– Kayan taptıñ?.. Beznekelär... küptän erep agıp bette inde... – dide ul äkren genä.

– Taptım inde. Alar gadi genä tügel, ä tılsımlı kura ciläkläre... Böten çirdän dä däva birä alar... Aşa, menä kürerseñ... Alar sineñ iren töseñä şundıy kileşep toralar...

Kız malayga «Çınlapmı?» – digän karaş taşladı, beraz yılmaep kuydı häm ber-ike kura cilägen iren çitenä tigerde.

Şul çak işek tavışı işetelde. Bu Gölfiyäneñ ätise ide.

– Ä-ä-ä... Kem kergän disäm, sin ikänseñ äle, enekäş, – dide ul häm söt ise añkıp torgan kulların kızınıñ mañgayına kuydı...

...Çıgıp kitkändä, malay Gölfiyäneñ tonık alsu tös yögergän bitenä üzeneñ kaynar irennären tigerde dä:

– Terel... Kura ciläklären aşap beter... – dip äytep ölgermäde, ber çınayak kaynagan söt kütärep, kıznıñ ätise kilep kerde.

Gölfiyä Zöfärne avıru töse kimegändäy bulgan, beraz yaktıra töşkän koñgırt küzläre belän ozatıp kaldı...

...İrtänge tañ nurları Gölfiyäneñ alsulangan yözen irkälägändä, kıznıñ avırtuı basılgan, nur balkıp torgan koñgırt küzläre açılgan ide... Änise dä bügen Kazannan kaytırga tiyeş, könne dä maturlatıp, cılıtıp cibärgän bugay, digän uylar belän yurganın açtı ul häm, torıp, közge yanına kilde... Tik anıñ karaşın nider yakındagı östälgä tartıp kiterde. Ap-ak salfetka östendä ber kuş uç ballanıp, susıllanıp, mämräp peşkän kura ciläkläre tägäräşep yata ide. Tılsımlı, şifalı kura ciläkläre!..