Kolgalineñ Urıs Kitabı

Hikäyä

Arada kinät upkın barlıkka kilde. Moña qadär avızga-avız, kolakka-kolak diyärlek söyläşep utırgan ike millätpärvär idek, inde küzlärebez mañgaylarnı uzdı, tınnarıbız kısıldı. Kaysıbız berençe başlap kitär, şul ölger häm östen bulası ide. Häyersez, akıl kazanı ber kälimä süz dä taba almıyça şartladı. Äñgämädäşem, tınlıknı bozıp, tuygançı sükte, açulandı häm diyü çokırına üzemne, üzem belän bergä canım kebek söyekle millätemne, millätemä tagıp, bar bulgan ğamäl sıyfat eşlärebezne olaktırdı. Billähi, oyat buldı! Rizalaşıp ta mataştım, yugıysä. Şalkan urlarga kerep tä mämnün kalgan, korı avız häm buş kul belän bakçadan çıgıp kilgän biçara malaynı eläktergän iserek karavılçı niçek börket bulıp şul balaga oçıp kunsa, äñgämädäşem miña karata annan da bolay gayrätleräk kılandı. Telemneñ harabatı hälemneñ märtäbäsenä fayda itmäde.
— Min-min-min-min...— dip, mimeldäp utıra birdem.
Süz gäühären alama koyırıgına tezärgä alıngan äñgämädäşem, aradagı upkınnı tagın da kiñäytep:
— Urıs härefläre belän basılgan Kolgalineñ “Kıyssai-Yosıf”ı da urıs kitabı bula!— dip, güyäki yözemä binihaya-alagayım kulı belän kiterep yamadı, ä min haman da:
— Min-min-min...— dip, mimeldäp utırudan artıkka yaramadım.
Üzemneñ dan kazangan böyek ğalim buluımnı da, kesägä kerep tormıy gına süz tegermänen äyländererlek dönyaküläm tanılgan zatlı şağıyr ikänlegemne dä, hikäyä häm roman işelärne kalämemnän işep kenä taşlauçı çiksez talant iyäse yazuçı märtäbäsen totuımnı da onıtıp, urıs-tatar mäsäläsendä käbestä şulpası da çömererlek därtem yuklıktan kara köydem. Bu häl Kazannan yöz çakrımnar gına bulmas, şaktıy yıraktagı toyılgan Mordva ilendä, Temnik rayonındagı Tarhan avılında, borıngı kitaplarnı, kaber taşların, tarihlarnı öyränep ekspeditsiyädä yörgän çagımda buldı. Yäşem, yalgışmasam, utızga citü yagınnan öç sanga gına kim ide. Äñgämädäşem — il agası Nurislam kart, tagın da kuät alıp:
— Urıs härefe belän Korän basılıp çıksa, ul da urıs Koräne bula!— dip laf orırga häm miña tagın ber kat süz belän yamap kuyarga ölgerde. Ämma, ni äytkänen kinät abaylap, avızına ber miçkä su audarganday şım kaldı. Min dä:
— Min-min-min...— dip, mimeldäp utırgan ciremnän, yörägemne totıp, öräk çokırına töşkändäy tın kaldım. Täräzä artında tıñlaştırıp yörengän mıştım cil genä, mondalıgın sizenüebezdän kurkıpmı, çäçägen koyarga ölgermägän siren agaçları arasınnan bakça türenä şıldı. Ya Hodayım, yarlıkıy kür, Koräneñä süz tigän mäl şuşı ide. Härefenä karap kına süz urıska yäki başkaga çıksa, min inde kaläm tibrätüdäge mahirlıgımnı aklıy almagan iyerogliflarga tartım yazu surätem belän ällä kayçan, halık sanı alınganda uk, böyek kıtay milläteneñ ike metrlı ber ärdänäse hisaplanıla başlar idem. Yarıy äle telneñ hikmäte häref surätendä tügel, avaz räveşendä!

27.02.04.

Click or select a word or words to search the definition