Kitap Çıgarunı Niçek Oyıştırırga?

(fiker)
Tatarstan kitap näşriyätı respublikabıznıñ töp näşriyätı bulıp sanala häm bu statusın ul ğasırdan artık fidakyar eşçänlege belän isbatladı. Näşriyätnıñ abruyı yugarı bulganda kürä, icat ähelläre, yazuçılar üzläreneñ icat cimeşlären barı tik şuşı näşriyätta gına näşer itärgä omtılalar.

Ämma avtorlarnıñ äsärläre sıyfat kimäle buyınça ber-bersennän bik ayırılıp tora. Ser tügel, kayber yazuçılar küp sanlı zur külämle äsärlär yazıp, alarnıñ sıyfatı, zävıklıgı turında kaygırtmıy häm ukuçını cälep itü turında uylanmıy. Kayber oçrakta avtorlar çile-peşle äsärlären dä näşriyätka kiterälär häm alarnı niçek tä bulsa näşer itü planına kertergä tırışalar.

Ä Tatarstan kitap näşriyätınıñ barlık kitaplarnı da çıgaru mömkinlekläre (şul isäptän, matdi mömkinleklär dä) kisken räveştä çiklängän, çönki monıñ öçen ştatlar da citmi, akçası da sanaulı. Tögälräk äytsäk, Tatarstan kitap näşriyätınıñ matdi mömkinlekläre Ministrlar kabinetı tarafınnan finanslau küläme belän bäyle. Ministrlar kabinetı näşriyätka bülep birgän akça küläme näşer itü “odeyal”ınıñ zurlıgın bilgeli dä inde. Kolak oşi dip, şul “odeyal” belän başnı kaplasañ, ayak açıla, ayaknı kaplasañ – baş açıla. Ayırım ber avtorlarnıñ gına äsärlären yıl sayın näşer itü planına kertsäñ, başka tıynagrak avtorlarnıñ äsärläre iğtibarsız kalıp, yıllar buyı çiratın kötep yatarga mömkin. Şunıñ belän “säyländäy äsärlär” çuyır taşlı kom arasında kürenmiçä kala ala.

Mondıy çeterekle häldän çıgu yulın barı tik konkurslar aşa gına tabıp bula. Bu eş bolay oyıştırıla ala. Bilgele ber köngäçä avtorlar äzer dip isäplägän äsärlären näşriyätka kiterep tapşıralar. Äsärlär mahsus curnalda terkälä. Äytik, näşriyätka barlık avtorlardan N äsär tapşırıldı di.

Şunnan soñ yäşeren konkurs ütkärelä, yäki avtorları kürsätelmägän kileş äsärlär “ekspert”larga taratıla. Ekspertlar belgeçlär arasınnan tügel, ä ädäbiyät söyüçe gadi ukuçılar arasınnan bulsa äybäträk. Här “ekspert”ka bar tik ike äsär genä birelä. Anıñ burıçı – şuşı ike äsärdän barı tik bersen, añar üzenä oşaganın, yäki yahşıragı dip sanaganın saylap alırga tiyeş. Şulay itep, barlık “ekpert”lar eşen tämamlagaç, berençe etapta N äsärdän barı tik N/2 äsär saylanıp alına. İkençe etapta isä berençe etap näticäsendä saylanıp alıngan äsärlär ikeşär-ikeşär itep başka ekspertlarga birelä, häm alar da ike äsärdän bersen genä saylıy, yäki N/4 äsär kala. Şulay berniçä saylau etabı ütkärelgäç, näşriyät planınıñ kontrol sanına çıgabız. Bilgele ki, konkurs barışında barlık äsärlär arasınnan tübän sıyfatlıları töşep kala.

Konkurs aşa ütmägän äsärlär avtorlarına kire kaytarıla, häm avtorlar alarnı kamilläşterü östendä eşläüne dävam itä alalar, ä şunnan soñ kiläse yıl konkursına yänä birä alalar. Konkurs digän bu ğamäl Tatarstan yazuçılar berlege katnaşında eşlänsä, tagın da äybäträk bulır ide. Konkurs bu oçrakta Tatarstan yazuçılar berlegeneñ icadi sektsiyäläre yärdämendä ütkärelä ala, här icadi sektsiyägä tiyeşle kvotalar bülenep birelä ala.

Mondıy konkurs näşriyät planına kertelügä bäyle küp kenä nizaglardan kotkarır ide, nigezsez üpkäläülär dä yukka çıgar ide. Yazuçılar da, üz äsärlären äzerlägändä, alarnıñ sıyfatına karata cavaplırak bulırlar ide.


Click or select a word or words to search the definition