Kirebetkän Kız

(çın hikäyä)
Kışkı kanikullar citkäç tä, täväkkälläp, yırak säyähätkä - könyak-könçıgış Aziyänıñ koyrıgı sıman Hind okeanı eçennän ekvatorga taba suzılgan yarımutrauda urnaşkan Tailandka yul tottık. Yaña yılnı könozın baş oçında balkıp torgan koyaş nurları astında irkälänep, cılı diñgez suında tuygançı yözep karşılarga digän hıyalıbız, nihayät, tormışka aştı. İke kön ilneñ başkalası Bangkok belän tanışıp, anıñ kükkä aşkan hramnarı belän hozurlanıp, şähärne arkılıga-buyga bülgälägän hisapsız kanalları buylap yözdek. Häm şul räveşle, yañalıkka susagan küñellärne berkadär tınıçlandırgannan soñ, yırak säyähätebezne dävam itep, başkaladan tagı tugız yöz çakırım könyaktarak urnaşkan Phuket utravına oçıp kildek.

Phuket Cir yözeneñ iñ matur häm ekzotik utraularınnan sanala. Evropa tellärendä çıkkan beleşmä kitaplarda anı cännätkä tiñläp yazalar. Cännät digännäre haktırmı-yukmı, äytä almıym, ämma Phuket iskitärlek matur ber urın ikän. Buyga – ille, arkılıga yegerme çakırım zurlıkta gına bulsa da dönyanıñ böten poçmaklarınnan kilgän distä meñlägän turist beryulı yal itärlek şartlar tudırılgan anda.

Cännät bulgaç, anda kuyı tropik urmannar, fil, krokodil häm zur-zur yılannar yäşi torgan dcungli da bulırga tiyeşter. Biyek agaçlarnıñ bersennän ikençesenä sikerep, lianalarda atınıp uynauçı kırgıy maymıllar, agaç häm çäçäklär arasında ber beren uzdırıp sayraşuçı matur koşlar häm ällä nilär tagı. Hiç arttıru bulmas, bolarnıñ barısı da bar ikän Phuket utravında. Urman eçendäge tau-taş arasınnan şaulap agıp töşkän şarlavıklar, yarsıp akkan tau yılgaları häm salkın sulı çişmälär diseñme... Monda yäşägän häm kilep çıkkan adäm balaları küñelläre bulgançı ber hozurlansın diyepter inde, tabiğat üzeneñ bar bulgan maturlıgın kızganmıy birgän ul utrauga.

Dekabrnıñ yegerme bişençe köne ide bu. Öylä vakıtı uzıp kön kiçkä taba avışırga niyätläp torgan ber zaman. Hava alanınnan kilgän mikroavtobus bezne Andaman diñgezeneñ çirattagı ber cıynak buhtasına, yağni kultıgına, urnaşkan Kamal şähärçege çitendäge kunakhanä işegaldına kiterep kuydı. Kunakhanäneñ ber binası diñgez yarında uk urnaşkan. Ä başkaları diñgez çitennän yugarı kütärelgän tekä kalkulık bitenä kat-kat yaruslap salıngan.

Bez, änise belän, üzebez urnaşaçak nomernıñ diñgez yarında uk buluına kuanışıp torgan ber arada cide yäşlek kızıbız Zöläyha, gomer bulmagannı, kaprizlanırga kereşmäsenme.

- Yuk, - di bu, - min diñgezgä bolay yakın yäşisem kilmi, - dip, käcälänepme käcälänergä kereşte.

- Ä sinnän sorauçı yuk, urın kaydan birelgän bulsa, şunda urnaşabız, - dim, bähäskä urın kaldırmaslık itep.

- Bu qadär yırak cirgä tau ezläp tügel, cılı diñgez yarın sagınıp kildek bit, kızım, - di änise.

- Minem tau östendä, ikençe yäisä öçençe yarusta yäşisem kilä, - di, kirebetkän kız, üzeneken tukıldata haman.

- Kızım, - dip, arkasınnan söyep, yumalarga, häylä korırga kereştem üzemçä. - Ällä berär tämle su eçep alıykmı? Yä, äyt, närsä alıp birim üzeñä...

- Eçäsem kilmi. Yugarıda yäşisem kilä, - dip, kisterep kuymasınmı tagı.

- Ä ätiyeñ belän äniyeñneñ diñgez yarında yäşise kilä! Siña küpçelek fikere belän rizalaşırga turı kiler.

Balanıñ ul qadär dä ücätlänep üzeneken itärgä tırışkanın häterlämim. Ul tınıçsızlanırga uk kereşte. Üz hälenä kerergä cıyınmavıbıznı sizep, yılar däräcägä citte.

- Kıstamagız da, min ul diñgez yarında barıber yoklamıym.

- Yugarıda bit, kızım, urın yuk. Şuña bezgä astagı yarustan birälär, - dip, mine yaklap änise dä häylägä kereşep karadı.

Ä Zöläyha üzeneken itä, hiç uyınnan kaytaram dimä. Närsägä dä yurarga belgän yuk, şulay holıksızlanuın berençe kat kürüebez. Alay da yumalap karıybız, bolay da añlatıp karıybız – barıp çıkmıy. Küpme keşe karap tora, keşe aldında oyat. Ni hakında süz köräşterüebezne añlamasalar da, barıber ällä kaydan sizelep, kürenep tora – bala kaprizlana, bala holıksızlana. Keşe aldında bulgaçtın, nıklap açulanıp, tavış kütärep tä bulmıy üzenä.

Bezne küzätep torgan tay kızı, yärdäm itäse kilepter inde, yanıbızga kilde şunda. Kunakçıllık kürsätep, yäşel häm kızıl töstäge tatlı şirbätlär täqdim itte. Häm şundıy açık itep balkıp yılmaydı ki. Östävenä, kort çakkırı, çibär dä bit äle üze, karasañ küzeñ alırlık tügel üzennän. Asıl koş sıman yaktı açık bizäklär töşerelgän külmäge genä dä ni tora.

Hatın yanımda bit, külmäge, digän bulam inde...

Telebezne añlamasa da närsä hakında bähäsläşüebezne, berözleksez kabatlanıp torgan işarälärebezdän çıgıptır, çamalap algan.

- Sovetlar Soyuzınnan... Äy, gafu itegez, Rossiyädan kilgän turistlar barısı da diñgezgä yakınrak cirdän urın sorıy. Şuñarga bez sezgä diñgez çitendäge korpustan urın birdek. Teläsägez, yugarıda – ikençe-öçençe yarustagı binalarda da urın bar, ihtiyärıgız.

- Änä bit, yugarıda da urın bar dip äytte, - dip, kütärep almasınmı şunda Zöläyhabız. Häzerge balalar bit, ingliz telen bişektä çaktan uk işetep üsä. Bu yulı da üzenä kirägen bik tiz eläkterep aldı.

Üze kebegük yılmaya belmäsäm dä Tay kızına rähmät äyttem.

- Bez äle beraz uylıyk-kiñäşik, annarı ber fikergä kilgäçten, häl itärbez, - dide, inglizçäne yarıysı uk sukalagan änise.

- Bezneñ Tailandta balalar süzen kire kakmıylar, - dide ul tagı, kiräkmägän urında salpı yakka salam kıstırıp.

- Äye-äye, älbättä, - didem, anı cöplägän atlı bulıp. Ämma “Bezdä dä näq şulay eşlilär”, dip äytergä namusım kuşmadı. Rossiyädan bu ilgä barırga cıyıngan turistlarga kisätep kuyıla torgan öç kiñäş bulsa, şularnıñ bersendä – “Balalarıgıznı cirle halık aldında açulana kürmägez. Yuksa, alar karşında däräcägez yukka çıgaçak”, dip iskärtelä. Yarıy äle hätergä kilde, çak onıtmaganbız.

Üzebez genä kaldık. Häm soñgı hälitkeç höcümgä küçär aldınnan üzara kiñäşergä kereştek.

- Bu bala nigä bolay holıksızlana, säbäben hiç añlıy almıym, - didem, üzemne küptän borçıgan sorauga cavap tabasım kilep.

- Televizor küp karıy. Cıyın kurkınıç kino häm multfilmnar karaunıñ näticäse bu.

- Kızım, monnan soñ ul kurkınıç kinolar karavıñnı tuktasıñ, - dim, ğailädä zakon çıgaruçı rolenä kerep.

- Yuk, - dip, süzgä Zöläyha kuşıla şunda, - kinolar karaganga tügel. Min diñgezdän kurkam. Su yanında yoklarga kurkam.

- Diñgezgä berençe baruıbız tügel, moña qadär kurıkmıy ideñ bit.

- Moña qadär kurıkmıy idem, ä bu yulı menä kurkam.

- Ä ni öçen kurkasıñ?

- Belmim... Minem yugarıda yäşisem kilä.

- Alay bulgaç, äydä, kızım, bolay itik, - digän bulam. – Sin yugargı binada yoklarsıñ bügen, bez äniyeñ belän diñgez buyında, kileştekme...

- Yuk, sez dä minem belän, - di bu, kisterep.

- Yarar, - dim, - bala-çaga süzenä karap, vakıt suzıp, keşe kölderep utırmıyk. Kaydan urın birgännär – şunda urnaşabız.

Kitärgä täväkkälläp, urınımnan sikerep ük toram. Ayagoçımda torgan sumkaga ürelüem buldı, Zöläyha kilep sarılmasınmı belägemä. Yılarga citeşep mölderägän küzlären yugarı kütärgän.

- Ätiyem, mine tıñla, zinhar öçen...

Zöläyhanıñ ul qadär dä çın küñeldän häm ihlas ütenep yärdäm soraganın häterlämim başkaça. Sabıynıñ karaşına iğtibar ittem şunda. Häm köçsez, çarasız kaldım. Balanıñ hälenä kermäü, anı añlamau mömkin tügel ide ul mizgeldä.

- Yarar inde alay bulgaç, berni eşläp bulmıy, anıñça bulır. Diñgez buyına taş baskıçtan töşep-menep yörergä turı kiler, - dip kileşte änise.

Buysınmıy çarabız kalmadı, buysındık. Çitlätep kenä bulsa da bezne äle bulsa küzätep torgan tay kızınıñ da küñele buldı, bala süzenä kolak saluıbıznı añlap, ul yılmaep uk cibärde. Küñele tınıçlangan Zöläyha isä, yärdäm itärgä teläp, änise kulındagı sumkanı kütärep menärgä dä äzer ide...

İkençe könne irtänge sigezdä bez utrau belän tanıştıru maksatınnan oyıştırılgan säyähätkä kitärgä tiyeş idek. Bu aldan uk planlaştırılgan, akçası tüläp kuyılgan säfär. Şuñarga anda baru-barmau turında süz kuzgalırga tiyeş tügel ide kebek. Bu yulı da kirebetkän kızıbız Zöläyha initsiativanı üz kulına aldı.

- Minem säyähätkä barasım kilmi, - dip äytep salmasınmı.

- Yuk inde, kızım, - dim. – Bez kiçä sineñ süzne tıñladık, başkaça äti-äni süzenä karşı kilmiseñ, kileştekme.

- Avtobusta häm samoletta yörüdän tuydım inde. Minem berkaya da barasım kilmi bügen, - di bu.

- Utrau belän tanışu kiräk, kızım, bu säfärne başka vakıtka çigerep bulmıy. Akçası da tülängän, yuksa äräm bula bit, - dip kuşıldı änise.

Kıznıñ yulga çıgası kilmi. Ni eşlätep tä bulmıy, alay yumalap karadık, bolay yumalap karadık ta, tagı kileşergä mäcbür buldık. Döresen äytkändä, üzebezneñ dä yul yörüdän talçıkkan çagıbız, bähäsne artık zurga cibärmädek, başka ber-ber könne irkenläp, üzebez telägänçä säyähät itärbez äle, digän näticägä kildek. Ä bügen isä tınıç kına diñgez yarında kızınıp yatırbız.

Yaña kilgän turistlarnı utırtkan avtobus diñgez çitennän salıngan asfalt yul buylap cay gına kitep bardı. Ä bez irtänge aştan soñ aşıkmıy gına plyacga töşärgä cıyınabız. Min ber säbäpsezgä tıñgısızlanam, aşıgam, tizräk su keräsem, kızınasım kilä. Ä kızlar isä çemodanda aktarına, äle ber närsä, äle ikençe närsäne ezlärgä kereşälär.

- Min su buyına töşä toram, - dim, bülmädä kul kuşırıp utırudan tuyıp. – Maturrak cirdän urınnar alıp kuyarmın.

- Bezne köt inde, äti, - di Zöläyha. – Aşıkma, ölgererbez.

- Yalnıñ, koyaşlı könneñ här minutı qaderle bit, äydä, kızım, bergä töşä torıyk. Äniyeñ üz vakıtı belän töşär, - dim.

- Minem belän basseynda koyınsañ, töşäm, - di bu, tagı satulaşa.

- Yuk, kızım, bu tikle cirgä basseynda koyınır öçen kilmilär, basseyn ul Mäskäüdä dä bar, - dim.

Änise dä mine cöpläp kuya, diñgez suınıñ faydası, sihätläre turında añlatırga kereşä.

Ni itsä itte kirebetkän kız, başka çakta artımnan kalmıy torgan bulsa da, miña iyärmäde.

- Min diñgez yarında bulırmın, tabarsız, - dip, kara küzlegemne totıp, bik eşlekle kıyafät belän çıgıp kittem.

- Diñgezgä töşmä, mine basseyn yanında köt, yarıymı äti, - dip kıçkırıp kaldı Zöläyha. Min işetsen dip kıçkırsa da, tavışı yagımlı ide anıñ bu yulı.

“Kötkän di. Basseyn yanında gına yatasım kalgan...” dip, üzaldıma mıgırdana-mıgırdana çıgıp kittem. Bu kız yulda kilä-kilä bik talçıkkan ahrısı, diñgez buyına töşärgä irenä. Basseyn bit bez urnaşkan korpus karşısında gına, un-unbiş metrga suzılgan taş baskıçtan töşep-menep yörise kilmi monıñ, dip näticä yasadım üzaldıma. “Östäge katka üzeneñ bik menäse kilde, niçava, öyräner...”

Min, älbättä, üzemneken ittem. Öç sölge alıp, alarnı okean yarına yakınrak urınnan saylagan yataklarga pöhtäläp cäyep kuydım. İple genä su çitenä kildem. Sunıñ cılılıgına iseñ kitärlek. Diñgez östeneñ tınıçlıgına, anıñ zöbärcättäy yäşkelt tösenä soklanıp karap tordım ber ara. Annan şul diñgez östendä tınıç kına yözep yörgän erele-vaklı korablarga, cilkänle köymälärgä küzem töşte. Nindi hozurlık, nindi tınıç matur irtä. Şundıy da cılı häm mäñge cäy genä bulıp torgan yaklarda yäşäsäñ ide ikän ul. “Phuket. Phuket...- dip, yatlap kalırga telägändäy, üzaldıma älege utraunıñ isemen kabatladım. – Phuket digännäre cännätkä tiñ ikän läbasa”. Häm su eçenä kergän uñaydan çumıp yözep tä kitkänmen. Sunıñ rähätlegen, cılılıgın söyläp, añlatıp birerlek tügel. Yözäse dä yözäse ide ber tuygançı...

Ul da tügel, kızım Zöläyhanıñ, inde işektän çıgıp barganda: “Diñgezgä töşmä, mine basseyn yanında köt, yarıymı, äti...”, digän yagımlı tavışı kapılt kına kolak töbemdä kabatlangan kebek buldı. Üzaldıma uylap kuydım: ul basseyn yanına çıkkandır inde. Mine ezli, kötä torgandır. Taba almagaç, käyefe kırılgandır... Ut kapkanday, aşıgıp-kabalanıp sudan çıgıp yögerdem häm ike baskıçnı ber sikerä-sikerä yugarıga, kızım yanına aşıktım.

- Äti, kara äle, kara, diñgez kitä, diñgez yarınnan kaça, - digän tavış işetelde yugarıdan. Bu Zöläyhanıñ tavışı ide. Ul äle bulsa uramga çıkmagan ikän. İkençe kattagı balkonga çıgıp baskan da şunnan kıçkıruı.

Soñgı baskıçlarnı niçek yögerep mengänlegemne dä häterlämim, kızıklı manzara kürergä aşkınıp, balalar öçen mahsus eşlängän basseyn çitendäge küzätü mäydançıgına basıp diñgezgä tekäldem. Üz küzläremä üzem ışanmıy karap tordım başta. Çınlap ta, äle genä üzeneñ yagımlı cılı suı belän mine häyran kaldırgan okean zur tizlek belän yarınnan kaça ide. Su çitendä kalgan turistlar da häyran kalıp küzätä ide bu manzaranı. Ul da tügel, bertörkem yäş cilkençäk susız kalgan yüeş kom östennän kuışa-kuışa eçkä taba kerep yögerde. Su buyında uynaşıp yörgän bala-çaga öçen dä kızıklı ide tıp tınıç diñgezneñ şul räveşle kinät kenä sayıgıp kaluı.

Plyacda eşlägän cirle agay, berözleksez diñgez yarında, koyaşta yörü näticäsendäder inde yözläre kara yanıp, cıyırçıklanıp betkän cıynak gäüdäle tay keşese, kinät, kort çakkanday arlı-birle yögerenä, bulır-bulmas tavışı belän kıçkırınırga kereşte şunda. Anıñ telen añlauçı, añarga iğtibar itüçe genä yuk ide. Ul da tügel, kulına ber çıbık alıp yar buyında uynap yörgän balalarnı, hatın-kızlarnı hafalanıp kuarga kereşte ul. Tegeläre monı başta ber uyınga gına yuradılar. Annan, bu tilergän ahırı dip, üzenä üpkäläp, yar çitennän kitep baruçılar da buldı.

Yuk, tilermägän, bik iple, matur agay ide ul. Uzgan könne kiçkä taba, ber-berebezneñ telen añlamasak ta, isemnärebezne beleşep, tanışkan idek bez anıñ belän. İseme Zäynul ide anıñ, bezneñ öçen tanış isem. Möselman dinendä. Ber-berebezneñ arkalarınnan kagıp üzara kardäşlegebezne belgertkän idek.

Ul da tügel, diñgez östendä ber metr çamasındagı dulkın barlıkka kilep, ul zur tizlek belän yarga yakınlaşa başladı. Yarga yakınlaşkan sayın tizlegen arttıra häm yugarırak kütärelä bara ide dulkın. Nihayät, ul yar buyına uk kilep citte. Häm uylamagan-kötmägändä şul dulkın astınnan tau qadärle kurkınıç gıyfrit atılıp çıkkanday buldı. Atılıp çıktı häm buhtadagı öylärgä, uramnarga taşlandı. Zur-zur yortlar, diñgez çitendäge yuldan uzıp bargan maşinalar, avtobuslar, yar buyında şau çäçäktä üsep utırgan olı agaçlar küz açıp yomgan arada yukka çıktılar. Äyterseñ lä su astınnan şuışıp kilgän ilämsez zur acdaha yılan yalap algan ide üzlären.

Stena sıman östemä urgılgan salkın sudan kaçarga teläpme, ireksezdän, başımnı igänmen. Su öste kübeklänep dulkınlana, çokırlana-çokırlana böterelä ide min başımnı kire kütärgändä. Su eçenä kitep batıp baruçı maşinalar, töbe-tamırı belän yolkıp alıngan utız-kırık metrlı gigant agaçlar, yözep bargan yort tübäläre, öställär, urındıklar... Kıskası, yar buyında, şähär uramnarında ni bulsa - barısı da su östendä yözep yardan yıraklaşıp bara ide inde.

Äylänä-tirädä şomlı tınlık urnaşıp kaldı şul mäldä. Yar çitendä çır-çu kilep uynap yörgän bala-çagalar kaya, alarnıñ äti-äniläre kaya... Alarga nider añlatırga teläp ıgı-zıgı kilgän tay keşese Zäynul agay da kürenmi... Okean çitendä genä tügel, totaş cimerelgän, astı-öskä kilgän uramnarda da hiçber can yäisä tereklek zatı kalmagan. Närsä buldı, önme bu, ällä töşme, şau çäçäkkä kümelep utırgan ul yortlar, kunakhanälär kaya kitte – hiç ni añlarlık tügel. Diñgez yarındagı kiçä bez urnaşırga tiyeşle bulgan korpustan da taş kıyaga kiterep sılangan kızganıç skelet kına torıp kalgan... Soñrak, bezne okean çitendäge yuldan säyähätkä alıp kitärgä dip kilgän avtobusnıñ da kire äylänep kaytmavı mäğlüm buldı...

Arka taraftan yögerep kilgän kızım Zöläyha üzemne koçaklap algaç kına, siskänep kuydım. Dönda tereklek barlıgına, dönyada äle tormışnıñ dävam itüenä ömet uyanganday buldı. Kızımnı, kirebetkän Zöläyhanı, kısıp-kısıp koçakladım, arkasınnan söydem şunda. Küzläremä kaynar yäş, tamak töbemä katı töyer kilep tıgıldı.

Şulay da äle genä küz aldıbızda nindi masştablı hälaqät bulıp uzganlıgın añlarlık häldä tügel idek äle bez. Tsunami turında da uylagan yuk. Anıñ närsä añlatkanın sorasalar da şul mizgeldä cünle-başlı cavap taba almagan bulır idek.

... Ä berazdan diñgez östenä töşte küzem. Karadım häm häyran kaldım. Diñgez östendäge ofıkta yözep yörgän cilkänle köymälär barısı da isän, üz urınnarında, berni bulmaganday elekkeçä tın gına dulkında tibränälär ide. Üz küzläremä üzem ışanmıy ozak kına karap tordım. Ällä tormış çınlap ta dävam itä inde...

Dekabr, 2004 yıl. Tailand. Phuket utravı.

Click or select a word or words to search the definition