Kaysıgıznıñ Teşe Sızlıy?

(yumoreska)
Ah, ul teşneñ sızlauları! Ber genä keşene dä kızganıp tormıy bit ul kahär sukkan närsä! Ügez kebek sau-sälamät, tap-taza irlärne dä idännärgä suzıp salıp aunatkan çakları bula.

Bezneñ kürşedä Borhan isemle ber kart yäşi. Zamanında Saban tuylarında köräşkän keşe ul. Bik däü keşe inde, bik taza – tsentnerga yakın bardır. Buyı da metr tuksannan artık bugay. Yäşräk çagında kem beländer bähäsläşep, atnı kütärgän dilär. Bulır, bulır, üze dä at qadär bit ul!

Şulay, monnan berniçä yıllar elek könnärdän ber könne ıñgıraşa-ıñgıraşa bezgä kilep kerde bu. Min ul vakıtta äle yaña gına 8 nçe klassnı betergän sipkelle ber malay. Üzemneñ ör-yaña zäñgär satin çalbarımnı, änineñ räyeşkä genä kiyä torgan baltırlı galoşların kiyep, kürşe avılga kızlar yanına barırga cıyınıp, üzemneñ iske matayım tiräsendä kazınam.

– Üläm, bala, äydä tiz genä rayon bülnisenä barıp kaytıyk äle. Teşem sızlıy! – di bu.

Tapkan vakıtın! Minem bu matay belän ul cähännäm tişegendäge rayon üzägenä barıp citärgä genä dä küpme vakıt kiräk. Annan äylänep kaytkançı nindi kızlar kalsın inde çişmä buyında?

– Karale, Borhan babay, ni bit... Häzer soñ inde. İrtägä irtä belän barırbız, - dim.

– Yuk, irtä belängä qadär çıdıy almıym, häzer barabız, – dide dä minem mataynı kultık astına kıstırıp, kapka töbenä çıgıp kitte. Nişliseñ inde, artınnan iyärmi häleñ yuk. Küp açuın kiterep torsañ, botıñnan totıp kapka baganasına çäpärgä dä küp soramas!

Cält kenä mataynı etep kabızdık ta, kittek kuzgalıp. Borhan babay artkı utırgıçka sikerep menep utırgaç, iske matayım bugazına çögender tıgılgan sıyır şikelle gırıldarga totındı. Kaya inde fil hätle muciknı tartıp yörü bu biçaraga! Berüzemne dä köçkä genä yörtä bit biçara... Yarıy, köç-häl belän avıl başındagı buanı uzdık. Yul äkrenläp Çiklävek tavına kütärelä başladı. Menä şunda başlandı inde ul yul gazabı digännäre. Matay biçara kaltırana-kaltırana ulap, äkrenläp tuktıy başladı.

– Bette, Borhan babay, tarta almıy bu sine, tuktıybız häzer, – dim.

– Äydä, aldıña kara, mañka täre, tübäñä kundırgançı! – di bu miña. Üze cähät kenä mataydan sikerep töşte dä arttan etä başladı. Matayga şunduk can kerep kitte. Bäydän ıçkıngan bozau şikelle bar köçenä tauga karşı çaba başladı. Ul arada mış-mış sulap Borhan babay da kuıp citte. Yögergän uñayga sikerep, yañadan minem artka menep kunakladı. Şulay äybät kenä unbiş-egerme metr kitkän idek, matay tagın tonçıga başladı. Borhan babay, sikerep töşep tagın etä. Üze gıcıldıy, üze minem böten näsel-ıruımnı, yırak äbi-babalarımnı iskä alıp sügenä. Anısı min dä tik kenä barmıym inde, min dä sügenäm. Tik kıçkırıp tügel, eçtän genä...

Şulay itep, ber utırıp, ber sikerep töşep arttan etä torgaç, nihayät, tau başına yakınlaştık. Matay da hutlanıp kitte. Yögerä-yögerä çep-çi tirgä batıp betkän Borhan babay soñgı tapkır mataynı kuıp tottı da bar köçenä minem artka sikerde. Şulvakıt, böten Çiklävek tavın yañgıratıp, närsäder görseldäde. Matay biçara kerosin eçkän çebeş şikelle äzräk kenä artın butap bardı da, häle betep, yul çitenä barıp tuktadı. Töşep karasak, artkı köpçäk uç töbe kiñlektä bulıp yarılgan. Açudan borın yafraklarıma qadär kiñäyde.

– Nişlim inde min häzer, Borhan babay, köpçäkne yardıñ bit. Ätigä närsä dip äytim inde häzer? – didem min yäş aralaş. Bar da bette. Huşıgız, kürşe avıl kızları!

Ä Borhan babay, açu kiterep, haman ıñgıraşa. Yul çitendä çümäşep utırgan at hätle şuşı keşegä karata äytep betergesez näfrät hise uyandı mindä. Tukta, mäytäm, akılga öyrätim äle monı beraz, başka vakıtta aptıratmaska äybät bulır!

– Teşeñä timer çıbık tiderep kara sin Borhan babay, mucıt basılıp kitär, – dim.

– Kayan beläseñ? – di bu miña.

– Kayan, kayan?! Yukka sigez yıl buyına ukıp yördemmeni min?! Botanikadan öyrättelär, – dim küzemne dä yommıyça.

– Yäle, bir äle, – di Borhan babay, timer çıbıknıñ ber oçın avızına kaba-kaba.

– Yä, niçek basıldımı?

– Beraz basılgan kebek şunda...

– İnde häzer ikençe oçın mototsikl timerenä totaştırıp kuyıym, annarı güpçim betä ul, – dim. Ä üzem sveçä başındagı tok ütkärgeç çıbıknı sütep aldım da Borhan babay avızınnan çıgıp torgan timer çıbıkka çornap kuydım.

– Haman avırtamı äle teşeñ? – dim.

– A-a-va-va... – dip kul gına selti babay.

– Soñ, sin anı avırtkan teşeñä tiderep kuy.

– Teşlädem bit inde, hoda bändäse!..

Şulvakıt min bar köçemä mototsikl kabıza torgan pedalğä kiterep bastım. Borhan babay suya başlagan ata duñgız kebek, böten çiklävek tavındagı koş-kortnı kurkıtıp ber ükerde dä, üzeneñ metr da tuksanlı buyı belän mataynıñ yarık köpçäge yanına avıp töşte. Närsä eşlägänemne min barı şunda gına añladım. Bu albastı añına kilep, ayagına basa ikän, mataydan ber uç tuzan gına kalaçak!

Min tiz genä Borhan babaynıñ avızınnan çıgıp torgan timer çıbıknı yolkıp aldım da yarık köpçäkle mataynı söyräp, tauga tübän avılga taba yögerdem.

Öygä kaytıp kergändä äti işek aldı seberep yöri ide. Ber-ike süz belän genä hälne añlatıp birdem...

– Nu, paracit malay, beterdeñ sin bezne! Kaytsa, böten yortnı pır tuzdıraçak, – di äti. Aşıga-aşıga ikäüläşep mataynı çormaga söyräp meñgerdek. Äti dä minem belän çormada yoklarga kaldı. Tik ul könne Borhan babay bütän kürenmäde. İrtä belän äti yokısınnan torıp, eşkä kitep bardı. Min äzräk aunap yattım da yañadan yokıga kitkänmen. Berzamannı üzem dä sizmästän närsädänder siskänep uyanıp kittem. Döber-şatır kemder çormaga menep kilä ide. Yögerep barıp, takta yarıgınnan karasam – Borhan babay!.. Üzemne-üzem beleştermiçän çorma täräzäsenä taşlandım. Borhan babay menep citkänçe täräzä aşa çıgıp, tübägä ürmäli idem inde.

Soñınnan gına añlaştık. Ul miña rähmät äytergä kergän ikän. “Matay hirurgiyäsennän” soñ teşe sızlaudan tuktagan ikän läbasa!Şunnan, kuanıçınnan nişlärgä belmiçä, miña küçtänäçkä çikläveklär cıyıp kaytkan kartlaç. Häm bez duslaşıp, çormada utırıp ikäü çiklävek aşadık. Äle çiklävek tä vatıp kürsätte babay. Tok suktırıp nervısın ütersäñ, bütän berkayçan da sızlamıy ikän ul kahär!

Şunnan soñ böten avıl halkı, teşe sızlasa, minem yanga kilä torgan bulıp kitte. Sarık abzarına alıp keräm dä, leçeniye ütkäräm tegelärgä. Ä sarıklarnı aldan uk uramga kuıp çıgaram. Yuksa, yöräklärenä yaramıy biçaralarnıñ, akırgan tavıştan bik kurkalar...