Kaynar Akıl, Salkın Kan

Hikäyä

Zäytün koş totkan. Min anı tavis dip uylagan idem, yuk ikän. Keçkenä genä, çıpçık hätle dä tügel. Ämma da inde koş! Üze — oça, üze — çırkıldıy, üze — süz söyli, ä avızınnan asıltaşlar koyıla. Şunda totıp alsañ, ul taşlarnıñ bersen, digänem, Ämerekä akçasına äverelä. İnde dä cirgä töşersäñ — sıyır tizägenä. Menä, malay, nindi ğalämät!

Zäytünnärgä kerdem. Koşın çırkıldatıp utıra bu. Ä üze kulın aña taba suzgan. Asıltaş uçına töşä dä Ämerekä akçasına äverelä, uçına töşä dä — yäm-yaşel, ör-yaña akça! Adäm başları töşerelgän üzlärenä. Kaysı-berse sakallı, kaysıları — sakalsız. Zäytün şularnı kesäsenä tutırıp bara. Kapçık-kapçık cıyılgan, kuyar urını da betkän, kesäläre genä kalgan.

— Sälam!— dip isänläşüemä borılıp karagan ide, idännärenä şalt — yäm-yaşel sıyır tizäge. İse tamakka uzdı.

— Ah, dönyanı sasıta bu, tönlä yoklarga da birmi, suz kulıñnı!— dip kıçkırdı miña Zäytün.— Vakıtsız yöriseñ. Çırkıldamıy torgan çagında kersäñ ber häl!

Uçımnı koş avızına taba suzdım. Asıltaş töşte dä yäşel akçaga äverelde.

— Biş dollar!— dip belderde Zäytün, üz aldına kuanıp.— Sineke!

Tagın üreldem.

— Ber dollar!— dide Zäytün.— Bezneñ akçaga ävereldergändä — yegerme biş täñkä!

Kabat kulımnı suzdım.

— Yöz dollar!— dide Zäytün, minem öçen bu yulı da söyenep.— İke meñ dä biş yöz sum. Ber säpäylek cıyasıñ!

Ul arada tege koşı çırkıldaudan tuktadı. Zäytün dä ciñel sulap kuydı. Annarı:

— Tämam gaciz monıñ belän,— dide, idändäge sıyır tizäge kebek sası bolamıknı soskıga köräp.— Ber yal yuk, uynarga da çıgıp bulmıy. Azga gına kaldırıp kitsäñ dä böten cirne tizäkkä batırıp kuya.

Anıñ zarlanularınnan faydalanıp, min dä äytep kuydım:

— Bir, bulmasa, üzebezgä alıp kaytıp torıym? Yal itärseñ!

Kireläner, saranlanır digän idem, biş kullap rizalaştı. Hätta:

— Tarı aşat, yarma bir, su eçert!— dip, yahşılap kiñäşlären dä birde.

Yögerep, koş belän kaytıp kerdem. İşek-täräzälärne yabıp, aldına tälinkä tutırıp yarma kuydım. İ açıkkan ikän, meskenkäyem. Çukıdı da beterde, sizmi dä kaldım. Ä annarı soñ totındı çırkıldarga. Uçımnı kuyıp kına toram, tuldı kesälär, çiläklär tuldı, tuldı karavat asları. Akçalar idängä dä çäçelä başladılar. Ul arada äti dä kaytıp kerde.

— Bu nitkän ğalämät tagın?— dip tavış çıgardı. Atay şundıy inde minem, akılga — kaynar, kanga — suık. Tüzep kenä tor.

Koş çırkıldauga, avızınnan tägäräp çıkkan asıltaşka kulımnı suzıp ölgermädem, ataynıñ başına isle sıyır tizäge bulıp kilde dä töşte. Añlatıp ölgergänçe ikençese, öçençese, dürtençese, bişençese östenä-yözenä şapı-şopı aktı.

— Ay sin, malay aktıgı!— dip, atay bilennän kayışın suırıp çıgardı da arkama çaltırattı. İdängä, sıyır tizägeneñ östenä ilärenep barıp töştem. Atay, sası iskä çıdıy almıyça:

— Abzar yasap betergänseñ!— dip, açulana-açulana täräzälärne barıp açtı. Kulın suzıp: — Kil äle monda!— digän ide, koş çırkıldap aldı, uçına asıltaş töşerde. Ul şunda uk Ämerekä akçasına äverelde. Atay şaklar kattı. Äytäm bit, akılga — kaynar, kanga — suık dip. Eşneñ närsädä ikänlegen şunda uk añlap ta aldı. Gomere buyına kümhucda elek tayakka, häzer tayaksızga häm akçasızga köç tügep yörep, dollarnıñ nindi ikänlegen kürgänmeni ul? Küzläre yaltırıy uk başladı. Ä koş avızınnan haman koya tordı. Akça isen toyıp ölgergän atay, kulın suzıp, anıñ artınnan yögerä birde. Äle tizäkkä basıp yıgıldı, äle östäl östenä barıp mende. Yort cihazların da vatıp beterde, şkaflar da audı. Min şunda täräzäne barıp yaba da belmädem. Koş çıktı da oçtı. Artınnan ölgergänçe, küzdän dä yugaldı.

— İ malay, şulay bit äle hällär!— digän idem, Zäytün mine yuattı:

— Bik yahşı bulgan, cäfadan kotkardıñ. Yuksa anı nişlätergä dä belmi idem!— dide.— Häyerlegä bulsın!

Ämma da atay rähätlände. Äle haman bäyräm itep yöri. Kesäse tulı akça. Kürgänmeni ul anı, ni eşlätergä dä belmi. Änä Zäytün, iltep, makulaturaga tapşırgan. Miña da şulay itäseme soñ inde? Çönki bälasennän başayak!

İyün, 1999.