Hruşev Dädäyneñ Tacı

Hikäyä

Niçä tapkırlar işetkänem bar ide: imeş, işäkkä atlangan Hruşev dädäy cilderep kenä bara ikän, karşısına Huca Nasretdin oçragan da sorıy:

— Bu duñgıznı kaya alıp barasıñ?— dip.

Hruşev dädäyneñ aña açuı kilgän häm:

— İ ahmak, nindi duñgız bulsın ul, işäkne dä tanımıysıñmı ällä?— dip sügep tä taşlagan.

Huca Nasretdinneñ aña ise dä kitmägän, barı tik:

— Siña kem süz äytkän äle, işägeñnän sorıym!— digän dä uzıp kitkän.

Hruşev dädäy üzeneñ duñgız ikänlegen añlagan dip belmim, kemneñ üzen tanıysı kilsen inde! Här keşe, bigräk tä ahmagrak bulgan sayın, hätta ällä kem tügelleklären yış kabatlarga yaratuçılar da akıllı, iñ yahşı zat ikänleklärendä şiklänergä telämilär. Dan-däräcägä ireşü yulı bütännärneñ başına basıp uzu aşa bara. Anda küperlär yuk.

Bervakıt Hruşev dädäy Älmät neften üz küze belän kürergä kilgän. Monı sıydan-sıyga, kalançadan-kalançaga alıp baralar, kulda gına diyärlek yörtälär ikän. Mäclesläreneñ bersen Çagıltau başına, östäl kuyıp, sıy-hörmättä muldan kubıp oyıştırgannar. Yä äle, yänäse, kürsen Tatarstannıñ bay tabigaten, moğcizalarına häyran itsen!

Häm şulay bulgan da. Oçıp yörgän laçınnar biyeklegennän Hruşev dädäy dönyalıknı bilenä tayanıp tamaşa kıla, citmäsä tel şartlata ikän. Talgın gına ciläs cil dä iskäläp kuygalıy. Könneñ esselegen berazga sürelderergä koyaşnıñ yözen keçkenä genä bolıt ta kaplıy. Hruşev dädäy bu häldä metaforik mäğnä kürep:

— Min dönyaga çıksam, koyaş qadär koyaşnıñ da balkışı sünep kala!— dip äytep kuymasınmı. Yanındagı kuştannarı kullar çaba başlauga, kayandır kisäk kenä cil talpınıp kuya da, Hruşev dädäyneñ başınnan Räsäy kürke sanalgan eşläpäsen kubarıp artka çöyerä. Äylänep karıylar, uçak yanında mäş kilep yörüçe Gayfulla abzıynıñ başına kilep tä töşä, şunda utırıp ta kala.

Ä ul bolarnıñ allı-artlı süzlären tıñlaştırgalap yöri ikän. Hruşev dädäygä karıy da:

— Bäräqallah, koyaş çıktı!— dip äytep kuya. Anıñ bu süzläre, bilgele inde, kuştannarnıñ küñelen cäberli. Ämma Gayfulla abzıy äytkännärgä Hruşev dädäyneñ bik tä käyefe kilep:

— Tatar kartı döres tugılıy, belep söyli!— dip, eşläpäsen dä yahşı süzlärenä yädkär bularak anıñ başında kaldıra. Ämma koyaş haman kürenmi dä kürenmi. Keçkenä bolıt tiräsenä başkası cıyılıp, yañgır cilläre iskälärgä totına. Hruşev dädäyneñ kuştannarı:

— Beryulı ike koyaş bulmıy,— diyä-diyä yuanışıp, Çagıltaudan kilep algan vertoletta säfärlären dävam itterälär. Gayfulla abzıy gına:

— Töşemdä padişah başınnan alıp tac kigän idem, önemdä eşläpä genä buldı,— dip, artlarınnan ozatıp kala.

Ämma halık bu ğalämätne bolayga yuragan:

— Gayfulla abzıy han bulır, padişah bulır!— dip.

Ä ışangan idek, yugıysä. Hruşev dädäyne alıp taşlagannarınnan soñ da kötep mataşkan idek, falı gına döreskä çıkmadı.

İyün, 1999.

Click or select a word or words to search the definition