Hat

(moñsu hikäyä)
Közge moñsu ber kön ide. Agaçlardan altın tösle yafraklar koyıla. Alar, äkren genä iskän közge cilgä iyärep, sibäläp torgan salkın yañgır tamçıları belän vals äylänep, talgın gına cirgä yatalar da: “Eh, bezneñ dä bähetle mizgellär bar ide bit...” – digän sıman boyığşıp, zäñgär kükkä karap, tatlı hıyal diñgezenä çumalar şikelle...

...Ul başta kön dä ziratka kilä ide. Kön dä ber kabergä barıp üksi-üksi yılıy, şaşıp şıñşıy, nider söyli ide. Beräülär: “Nitkän akıldan yazgan nämärsä bu?” – dip uylasalar, ikençe be­räülär: “Närsä buldı, keme ülde ikän bu yäş kıznıñ?” – dip, anı kızganalar, barıp yuatırga telilär, läkin, nidänder kurkıp, eçtän genä bilgesezlektä yözälär ide.

Min dä şuşı tirädä toram, zirat turınnan ällä nigä ber bulsa da ütä idem. Menä bügen dä, közge yamansu boyık köngä, yämsez sorı bolıtlardan tamıp torgan vak tamçılarga karamıyça, ıñgı­raşıp iskän, küñellärne öşetä torgan cilgä kolak salmıyça, ul ziratta yöri ide.

Gadi genä kurtkadan, ozın kara itäktän, kara yaulıktan, läkin, nigäder, sarı tuflilärdän ide ul.

Menä min anıñ yanına yakınlaştım. Kurka-kurka gına bulsa da hälen soradım. Ul başta bik säyer kıyafät çıgardı, annarı yılmaydı, şul uk mizgeldä tagın moñsulandı, läkin minem kem ikänemne belgängäme, ällä sizenüdänme, ällä barınnan da bigräk, soravıma cavapnı üze tapsın dipme – ber käğaz kisäge suzdı da: “Tik kire kaytarıgız”, – dide.

Kaytkaç, min bu käğaz kisägen äkren genä kulıma aldım. Ki­nät tän buylap nindider ber cılılık ütte... Açtım. Hat...

“İsänme, söyeklem!.. Saumı, maturım!..

Siña sine söyüçe, özelep-özelep yaratuçı İlhamıñ hat yaza. Hälläreñ niçek, qaderlem? Nilär eşliseñ? Minem hakta uy­lıysıñmı? Mine onıtmadıñmı, karlıgaçım?

Armiyägä kitkän vakıtta büläk itkän çigüle kulyaulıgıñnı haman da tüş kesämdä saklıym, yöräk turında qaderläp kenä yörtäm. Ayırılışkanga ber yıl vakıt ütsä dä, min sine onıtma­dım, siña bulgan hislärem suınmadı, ä kiresençä, min sine ta­gında nıgrak yarata başladım!

Monda ütkärgän minutlar säğatlärgä, säğatlär könnärgä tiñ. Sineñ hakta uylıym, nazlı suräteñne küz aldıma kiteräm hämkönnärem sizelmiçä ütälär. Miña da, siña da avır, bik avır bulsa da, tüzik, appagım, tüzik, tagın ber yıl sizelmiçä ütep kitär äle! Sine sagındım, bik sagındım.

Berençe oçraşuıbız isendäme?.. İseñäder. Andıy mizgellär onıtıla dimeni ul?!.

...Uramnan bargan vakıtımda çişmädän kaytıp kilä ideñ. Şul çak yörägem çemerdäp kitte häm yış-eş tibä başladı. Ä küzlärem siña töbälgän, şundıy çibär, mölayım kıznı nigä moña qadär oçratmadım ikän, ällä kürep tä iğtibar itmiçä kittem mikän, dip uylap kuydım. Sineñ kük yözedäy zäp-zäñgär, çista küzläreñ, kızgılt-sarı çäçläreñ, üzeñä genä has bertörle serle karaşıñ, uyçan yılmayuıñ küz aldımnan kitmi. Şul könnän başlap mähäbbät utına çumdım. Bu çibär kıznı tagın kayçan kürermen ikän dip, härkön sine oçratkan urınga bara torgan buldım. Sineñ dä mine yaratuıñnı işetkäç, bähetemnän cide kat küktä idem! Dönyada bezdän dä bähetle keşe yuk ide, şulay bit?..

...Tönlä dä min yoldızlı kükkä karap, sine uylap yatam häm rähätlänep, läzzätlänep yokıga kitäm... Töştä bez oçraşabız da inde... Sin zäp-zäñgär külmägeñne cilferdätep, vak-vak atlap minem yanga aşıgasıñ häm: “İlham, min sine yaratam, nık-nık yaratam! Kayçan kaytasıñ inde, bäğrem?” - dip pışıldıysıñ. Min dä: “Alsu, bähet koşım, min dä sine özelep-özelep yaratam!” - dim. Bu minutlarda minnän häm sinnän dä bähetle keşelär bar mikän? Mögayın, yuktır...

Yarıy, sau bulıp tor! Miña tagın hatlar yaz, güzälem! Kötärmen.

Sine şaşıp yaratuçı, söyüçe İlhamıñ”.

İkençe könne min hatnı hucasına tapşırdım, läkin yegetneñ niçek ülgänen sorap, anıñ tirän yarasın kuzgatırga, anı tagın gazap utına salırga telämädem.

...Bu vakıygadan soñ niçä yıllar ütsä dä, anıñ kızarıp betkän zäñgär küzläre, uyçan yöze haman minem küz aldımnan kitmi. Min anı kızganam, kayçak, yuatırga teläp, şul urınga çıgıp kitäm. Läkin... ul yuk inde. Barı yänäşä urnaşkan ike kaber genä nindider cılılık sirpep utıralar. Ä yaña gına üsep kilgän par kayın, közge moñsu kön buluına, sibälägän karlı yañgırga karamastan, haman da yafrakların koyarga telämiçä, üzara serläşkän kebek uyga çumıp utıra.