Halık Sanın Alganda

(yumoreska)
Halık sanın aluda aktiv katnaşırga öndäp yörüçe kitaphanäçe Täsliyä, yartı säğatläp notık ukıp, yalkınlı çıgışın: «Pişi sibä ıf isturiyä Rassiyä»,- digän süzlär belän tämamlap, işektän çıgıp kitügä, Fäyrüzä ire yuklıgın isenä töşerde. Çınnan da, Häyrullanıñ atna-un kön çaması küzgä-başka çalınganı yuk ide inde. Moña qadär öydä keşe çutına kermägän ireneñ yukka çıguın Fäyrüzä üze dä sizmägän şul. Gomumän, Könkürmäs avılında Mokıt Häyrüş digän yamanatı taralgan bu keşe iğtibar üzägendä bulunı yaratmıy, anıñ bar ikänen toymıylar da. Yortta da ul az süzle, yuaş holıklı, bik tınıç keşe. Fäyrüzä äytmeşli, bastırıp kuysañ, basıp tora, utırtsañ, utıra, aşarına kuysañ aşıy, kuymasañ soramıy, divanga salsañ, televizor karıy, anı sündersäñ, yoklap kitä - ubşım alganda, kaya kuysañ, şunda tora. Anıñ kinät kenä yukka çıguın änä şuña kürä sizmägän dä inde hatını.

İnde ireneñ öydä yuklıgına tämam ışangaç, häm uylap-uylap ta soñgı tapkır kayçan kürgänen isenä töşerä almagaç, Fäyrüzä ahiräte Gölnisa yanına yögerde. Anıñ belmägäne yuk, berär faydalı kiñäş birmi kalmas, dip uyladı ul.

Hälne söyläp birgäç, Gölnisa tel şartlattı:

- İ-i, ahirät, mucigıñnıñ barın-yugın da onıtkaç...- dip başlagan ide, tik Fäyrüzä anı yartı süzdän bülde:

- Gölnisakayım, beläseñ bit inde, mokıtnıñ da mokıtı bit Häyrüş. Öydä çagında da barlıgın sizmi idek. Ügi ataları gına bulgaç, balalar da, «äti-äti», dip bik özelep tormıylar...

- Ğadättä, irlärneñ zarplatı alıp kaytkan könnäre istä kaluçan, soñgı tapkır kayçan akça alıp kaytkan ide soñ, içmasam? Änä, mineke şabaşkıda yörgäç, gel apkaytıp kına tora.

- Äy, ahirät, mineke fermada gına eşli şul. Kayan kilep zarplata birsennär aña?! Yartı yıl elek za çut zarplatı dip, ike çuçka balası alıp kaytkan ide. Şunnan birle bernärsä kürgänem yuk...

İnde monısı da bulmadı, digändäy. Gölnisa aptıraulı kıyafättä uyga kaldı.

- Tabın yanına aşarga utırganda da yuklıgın iskärmädeñme?

- Äytäm bit, bigräk mokıt ide dip, tabın yanında da pesi şikelle genä utıra ide, - annan soñ üzaldına söylängändäy genä.- Äytäm anı, bu aralarda ber tälinkä kimräk yugan şikelle buldım, - dip östäp kuydı.

İnde barısın da beleşep, soraşıp betergändä, Gölnisa ser äytkändäy genä yarımpışıldap:

- İrlek burıçın üti torgan bulgandır bit? İseñä töşep yuksınmadıñdamı?- dip sorap kuydı.

Monısına da kul gına seltäde Fäyrüzä:

- Yuknı söylämäçe, ahirätkäyem, häzer tügel, yäş vakıtta da ällä ni kinändermäde...

Şulçak Gölnisa şap itep mañgayına sugıp kuydı:

- Beldem Häyrullañnıñ kayda ikänlegen! Duñgız fermasında eşläüçe marca Anna yanında yatadır äle. Berkönne şunıñ işek aldında kürgännär anı. Avıldagı böten muciknı azdırıp beterde inde çistıy!..

Könkürmäskä kayandır kilep, şunda töplänep kalgan bu duñgız karauçı yalgız hatınnı avıl hatınnarı yaratmıylar ide. İrläre yanında çıtlıklanıp, Sägıytne - Sergey, Gäräyne - Griş, Kasıymnı Kostya dip yörüçe bu marcanı ülep kürä almıylar ide alar...

- İ-i, ahirätkäyem, kayan üzemneñ başıma kilmäde ikän? Yugıysä, berkönne kiyemnären yuganda halatınnan duñgız ise dä kilgäç, sıyır fermasında eşli ide bit, duñgıznıkına küçte mikänni, dip uylap utırgan idem. Tuçnı şul marcada gına yata ul! Çaptım, Gölnisakayım,- dip tübänoçka eldertte...

Häyrulla, çınnan da, inde sigez kön Anna yanında kunıp-tönep yatkan bulıp çıktı. Fäyrüzä bar açuın marcadan alıp, anı et itep sükkäç, beraz tınıçlanıp, Häyrullasın iyärtep, öyenä kaytıp kitte. Yulda barganda açu belän:

- Bäheteñ, halık isäben alıp yörilär, yuksa, iskä dä töşmägän bulır ideñ. Şul marca kuyınında Häyrulla urınına Gavrila bulıp yäşäp yatkan bulır ideñ äle,- dide.

Ä annan soñ, üzaldına söyenep, äle dä yarıy, ara-tirä halık isäben algalıylar, yuksa, ireñnän dä kolak kaguıñ bar, dip uylap kuydı.