Habray Abzıy Alması, Yäki Sägıya Apagız Mayı

Hikäyä
Bua mişärläre Häbibrahman isemen bik matur itep kıskartıp, “Habray” dip kenä yörtälär. Häyer, bu hakta isemä dä alıp karamas idem, ämma dä Habray abzıy hakında üzäk özgeç häbär işetkäç, süzemne annan başlap kitärgä ittem. Miña monı söylägän hanım katgıy räveştä östäp kuydı:
— Habray abzıynıñ balaları zur keşelär, däräcä iyäläre! Berük isemen alay kürsätä kürmä!
— Yarar, — dip tınıçlandırdım,— Habray dip yazmamın, Maräk diyärmen. Sezneñ bualar Möbaräk isemen “Maräk” dilär tügelme soñ? Ällä “İbray” diyärgäme? İbrahim inde ul!
— Yuk-yuk, “Maräk” dimä,— hanım bik borçıldı,— “Habray” dip kaldır alay bulgaç!
Şulay kileştek. Ä söyli kitsäñ, vakıyga bolay bulgan, ber dä is kitärlek närsä yuk anda, ämma dä gıybrätle!
Baylarnı talagan yıllar ikän. Baylıgında çerep betkän Habray abzıynıñ söykemle Säkinäse gür iyäse bulıp, iren, balaların yätim kaldırıp kitkän. Ä tormışnı alıp barırga kiräk. Şunda babası kiñäş birgän:
— Sin, kiyäü, ber dä aptırama... Hatınsız toru yaramas, möselman keşegä kileşmi. Dönyañ bügen — bar, irtägä — yuk! Berär yarlı kızın alıp kaytsañ ni bulır? Tübän oç Hafi kızı Tatıynı äytäm, ayagına kiyärgä çitege dä yuk!
Habraynı babasınıñ bu süzläre bik katı räncetkän ahrısı, anı-monı äytmägän, çuaş yagındagı Çıtı avılınnan kiyärgä külmäge dä bulmagan Sägıyanı alıp kaytkan, türenä utırtkan. Bu biçara ni mal karap, ni eş başkarıp öyränmägän ikän. Habray kır eşenä çıga, ul yortta kala. Habray eştän kayta, Sägıyası haman östäl artında utıra.
— Hatın, aşarga peşerdeñme? — dip ire aş kiterergä kuşa.
— Yuk! — di Sägıya.
— Nigä yuk? Kelät tulı it, on, bäräñge!— di Habray.
— Ä bezdä peşermi idek,— di Sägıya,— min peşerenä belmim.
— Närsä aşıy idegez soñ? — dip sorıy Habray.
— Kürşelär kertsä, alarnıñ aş kaldıkların, ul da yuk ikän, barmak suıra idek...
— Alay ikän,— dip borçılgan Habray.— Nigä sıyır mögri, ällä saumadıñmı?
— Yuk şul, min anı niçek savarga kirägen belmim,— digän Sägıyası.
Habray tagın da häyran itkän häm:
— Yarar alaysa, çäy bulsa da kiter,— digän.
— Ä menä anısın häzer!— dip Sägıya samavır yanına şikären-mayın kitergän.
Habray bismillasın äytkän, çäy bülgän. Mayga kalak batırıym disä, yomarlamı belän kiterelgän bu Hoday bäräkäte buş kükäy kabıgı kebek işelgän dä töşkän. Baksa, hatını şul atlam maynı astan äyländerep aşagan-aşagan da, käğaz kalınlıgı gına kaldırıp, tügäräk hälendä tälinkägä utırtıp kuygan ikän. İmeş, ul mayga anıñ tigäne dä yuk, Habrayı üze aşap betergän!
İre nişläsen, anı-monı äytmägän, aç karınga yatıp yoklagan da, irtän Sägıyanı çuaş yagındagı Çıtı avılı ätilärenä iltep tapşırgan.
İke könnän öyenä, häyerçelärne iyärtep, kızıl komissar kilep kergän, böten mal-mölkäten töyäp alıp çıgıp kitkännär. Alar artınnan Habray yılmaep karap kalgan.
— Äti, nigä köläseñ?— di ikän balaları.
— Sägıya apagız aşagan may isemä töşte, şuña köläm,— di ikän alarga Habray.— Bu kommunistlarnıñ böten-bar ğamälläre şunnan artmas, mögayın. Alma da üz aldına gına peşep, avızga özelep töşmi!

25.08.00.

Click or select a word or words to search the definition