Gumonoid Yärdäme

(yumoreska)
Saimä öy yanındagı yegerme biş sutıylı bakçasında bäräñge alıp mataşa. Yapa-yalgızıña gına bigräk avır ikän bu cir kazu! Şundıy vakıtta ire Zarifnıñ «zapoy»ga kitep yörüen kür äle sin...

Karañgı uylarga birelep eşläp mataşkan Saimä, açı sızgırgan tavış işetep, kükkä kütärelep karagan ide, anda, artınnan kara töten kaldırıp, nindider tügäräk oçkıç töşep kilüen kürde. Ozak ta ütmäde, bu yaltıravık disk bakça başına töşep utırdı da, mizgel eçendä astagı lyugı açılıp, annan keşegä ohşagan ber zat päyda buldı.

Gäcitlärdän NLOlar turında küp ukıgan Saimä monıñ oça torgan tälinkä, ä annan çıkkan keşeneñ çit planeta keşese yağni gumanoid ikänen şunda uk töşende. Gumanoid ta hatınnı kürügä, anıñ yagına atladı. Yanına kilep, skafandrındagı nindider töymälärgä baskalagan ide, Saimä belän telepatik elemtä dä urnaştırıp kuydı.

Alfa-Tsentavr yoldızlıgındagı ber planetadan bezneñ galaktikaga eş vizitı belän kilüçe çit planeta astronavtı bulıp çıktı ul. Oçkıçı köysezlängän dä, Cirgä «vınucdennıy posadka» yasagan.

«Vizit» süzen añlamasa da «eş» süzen töşengän Saimä başka planeta astronavtına eş frontın tiz taptı. Häyläkär hatın aña bäräñge alu buyınça täcribä urtaklaşu turında eşlekle täqdim yasadı. Süz ahırında: «Soñınnan berär kapçık bäräñge birep cibärermen, üzegezneñ planetada da üsterep kararsız, bälki», - dip kuydı.

Çit planeta keşeläre bigräk tiz eşlilär ikän. Skafandrınıñ kükräk öleşendäge nindider töymälärgä baskalap algaç, gumanoid küz iyärmäs tizlek belän bäräñge kazıy başladı. Saimä öyenä kerep kapçıklar alıp çıgarga da ölgermäde, cir kazılgan, bersennän-berse ereräk bäräñgelär cir östendä tägäräşep yatalar ide inde. Alarnı çüpläü, kapçıklarga tutıru da ozak vakıtnı almadı: unbiş minut digändä, 50-60 kapçıkka bäräñgelärne tutırıp ta kuydı gumanoid. Soñınnan: «Unikençe tizlektä min tagın da kızurak eşli alam. Yıraktan oçıp kilä-kilä arganmın, şuña sigezençe tizlektä genä kazıdım», - dip aklandı ul. Tik, gomere buyına yalkau ir belän azaplangan hatın öçen sigezençe tizlek tä artıgı belän citkän ide.

Şunda ul ire Zarifnıñ kıl kıymıldatsa, «yartı» sorıy torgan ğadäte barlıgın isenä töşerep: «Tuktale, bu da gel buşka eşlämider, çolandagı iske itek eçendä Zariftan kaçırıp kuygan «yartı»nı birsäm, karşı kilmäs» - dip uylap, yögerep kenä şul şeşäne alıp çıktı. Tik gumanoid anıñ işe äyberne bötenläy kullanmıy ikän. Ul baş barmagı belän kükkä törtep kürsätte. Annan, min hava belän genä tuklanam, digänne añladı Saimä. Karale, bezneñ alkaşlarga miçkäsenä töşsälär dä citmi, ä bu havaga dä kanäğat ikän, bigräk ekonomiçnıy, dip uyladı Saimä. Mondıy irlär belän çit planeta hatınnarı bik bähetleder, dip beraz könläşep tä kuydı hätta...

- Ozak bulasıñmı soñ äle bezdä, - dip kızıksında Saimä.

- Ozak turı kiler. Oçkıçımnıñ sinhrobyuratorı saftan çıkkan, anı remontlagançı ber-ike atna uzar äle, - dide gumanoid.

- Alaysa, mindä genä yäşäp torırsıñ, - digän buldı Saimä, ni öçender çäçlären tözätkälägändäy itep. Annan soñ eçtän genä: «Böten cirdä dä şuşı bäräñge algandagı kebek sigezençe tizlektä eşläsäme?! Mondıy irne ıçkındırırga yaramıy. Minem särhüş barıber «zapoy»dan ber-ike atnasız mantıy almas ele», - dip uyladı ul...

Avılda häbär tiz tarala. Ber-ike säğattän bu ekonomiçnıy eşçe turında belmägän keşe yuk ide inde. Östävenä, hava belän «tuklanıp», yal da itkän gumanoid unikençe tizlektä eşli başlagan ide inde. Monı kürep torgan äbi-çäbilär, avız çitlären yaulık oçı belän kaplap, «ästäğfirulla» dip pışıldaştılar, babaylar «afärin» dip kuanıştılar, kız-kırkın, sizdermäskä tırışıp, ıñgıraşkanday itte, ä avıl irläreneñ mahmır ise añkıp torgan avızlarınnan tärcemä itmiçä dä barlık tellärdä añlaşıla torgan rusça süzlär ıçkıngaladı. Kıskası, çit planeta keşeseneñ eşen härkem üzençä bäyäläde...

Ä irtä tañnan, Saimä kulına käğaz belän ruçka totıp, yärdäm sorap öy karşısına ozın çiratka tezelgän avıldaşlarınıñ isemlegen tözep yöri ide inde. Ä gumanoid alnı-yalnı belmiçä eşli tordı. Anıñ hezmäte öçen tüläüne dä Saimä aldı, älbättä. Erele-vaklı akçalar anıñ kesäsenä aktı gına bu könnärdä...

Bakçalarda bäräñgelär alınıp betep, öç täülek uzdı digändä, gumanoid oçu apparatın tözätep, kükkä kütärelde. Anı avıldagı böten keşe yaulık bolgap ozatıp kaldı. Bigräk tä Saimägä yamansu buldı. Çın küñeldän oftanıp: «Nik bezneñ irlärebezneñ dä tizlek köyli torgan töymäläre yuk ikän. Yugıysä, bez - hatınnar avıl buyınça arakı ezläp yögermäs idek, şul töymälärenä baskalap kına utırır idek. Ä alar böten eşne dä cir cimertep eşläp kenä torırlar ide» - di ide ul.