“Galävi Tıkrıgı”

Hikäyä

Hoday belsen, kem yazgan häm kayan çıkkan süzder inde ul — “Galävi tıkrıgı”! Billähi, här avılda bar bugay andıy cirlär! Döres, yünle avılda tıkrıklar bik küp bula. Ämma mondıyı — beräü genä! Adaştıra, äyländerep yörtä, turı yulıñnan kayırıp alıp kerep kitä torganı ul.
Yaşerep mataşası tügel, adäm balası turıdan gına atlıy belmi inde, anısı. Hiçşiksez yäki abınıp kuya, yäisä yalgış yulga ayak basıp ala, yağni “Galävi tıkrıgı”na kerep çıga. Töz uramnardan turı gına yörsä, ni bula inde? Äye, alay yahşı bula şul ul. Ämma dönyada yäşägäç tä, ber adaşıp, ber yalgışıp ta kuymagaç, närsägä gomer sördem dip söylänergä?
Bervakıt Sabira tüti üz iren bäylänä ikän:
— Kayda söyräldeñ bu vakıtka qadär?— dip.— Abzar tulı malıñ, kazıñ, ürdägeñ! Min kayan barsına da citeşim? Cirbit, äşäke, älkäş!
İre, Ähmädulla, ser birmi, haman da täüfıyklı kıyafätendä basıp tora, läm-mim ikän. Anıñ sayın hatını kıza:
— Şul “Galävi tıkrıgı”nda bolganıp yörmäsäñ, öygä turı kaytsañ ni bula?
Ähmädulla haman señderep kenä ala.
— Bozau, “Galävi tıkrıgı”nda toz sipkännärme ällä anda?
Bu yulı Ähmädulla tüzep tora almıy, işekkä yünälä. Artınnan hatınınıñ süze kuıp citä:
— Kaya olagasıñ?
Ähmädulla mesken tavışı belän genä cavap birä:
— Toz yalarga...
İre çıgıp kitügä, Sabira tüti yanına kürşese Miñzifa kilep kerä. Östälgä çäy, şikär, konfet, ak kümäç häm bal belän kaymak menä. Avıl yañalıkların söyläşergä kereşälär. Süz “Galävi tıkrıgı”na kilep törtelä. Monnan tiz genä borılıp çıgasılar tügel inde.
Ähmädulla abzıy kiçen, üze äytkän “tozın yalap” beterep kaytıp kersä, hatını Sabira belän kürşese Miñzifa haman da “Galävi tıkrıgı”nda ikännär. Cidençe kat samavırnı yıgıp, yegerme tapkırlar gına yañartıp, haman da süzläre betäse, küñelläre tökänäse yuk inde bolarnıñ. İre, yortta huca buluın iskärtmi genä, endäşmi-tınmıy urınına kerep yata. Üze söyenä, yarıy äle ber süz äytmägän, yuksa ällä nilär bulırga mömkin: “Galävi tıkrıgı”nnan hatın-kız tämam yülärläner häldä şaşınıp çıga bit ul. Andıy çakta avızga su kapmıyça mömkin tügel, ällä närsälär uylap çıgarıp beterälär bit, yağni, älege dä bayagı “Galävi tıkrıgı”na kerep kitälär dä, şunı ber şähär sıyfat itep beterälär. Änä berkönne min dä hatınga, uyınına çınnı kuşıp:
— Ällä soñ tugan-tumaçanı kürergä vakıt citteme ikän? Ber säyähät kılıp kilmägäyem!— digän idem, nik äytkän könemä töştem. Kitte kerep, kitte kerep... Ämma “Galävi tıkrıgı”nnan yırak bara almadı!
Bezdä şulay inde ul, ber-ber bähäs çıga kalsa, kırık babañnıñ kaber taktaların kubaralar, ällä kayçan onıtılıp betkänne kazıp çıgaralar, “söyäklären yuarga” kereşälär. Ägär dä şuşı ğadätlärebez bulmasa, imeş, bez ällä kayçan tatarlıktan arınır idek tä urıska äverelep betär idek. Yarıy äle “Galävi tıkrıkları”na kergäläp, adaşıp häm başlarıbıznı katırıp yöribez...
— Sälam, Gayfulla!
— Sälam äle, ni-kem, enem! Hälläreñ niçek?
— Bolay yarıy şunda!
— Niçek yarıy gına...— Kitte inde, kitte Gayfulla, “Galävi tıkrıgı”na borıldı, äle ciñemnän tarta, äle aknı, äle karanı söyläp ala. Bolay da yonsız käçtümemneñ böten yonnarın çüpläp beterde. Üze söyli, üze yolıkkalıy.
— Soñga kalam, aşıga torgan cirem bar!
— Ni, tege närsä belän bette inde?..
Yuk, bulmıy, tuksanınçı “Galävi tıkrıgı”na kerergä cıyına bu, kitep baruıñ meñ artık!

Oktyabr–noyabr, 1999.