Dan Rähäte

Hikäyä

Mine “Häyerle irtä, Tatarstan!” tapşıruında çıgış yasarga dip “Tatarstan — Yaña ğasır” televideniyesenä çakırdılar. Yokı kaçtı. Professor başım belän bala-çaga eşendä yörmäsäm, başka närsä betkän ide dip, tämam borçılıp, borçıluım borçasında uylarım hälsez kaldılar.
Duslarım, tanışlarım, yortım ähele belän kiñäştem. Bik mäslihät kürdelär. Ämma kuyınımdagı canım sikergäläp, şäm utı yanında dönyasın onıtkan kübäläk hälendä butalsa da, üzemne meskenlektä kaldırmaska isäplädem. Alda mine dan rähäte kötärgä tiyeş ide, ruhımnı şul kanatlandırdı.
Kötkän vakıt ozak yörüçän, säğaten-minutın sanap diyärlek anı kötep aldım. İnde kanatın köydergännän soñ tınıçlık taba almıy gacizlängän älege dä bayagı kübäläk hälendäge canım niçänçe tön hätta yokınıñ mıskalın da näfse cätmäsenä tapşırırga kodräte ireşmiçä gazap çikte. Ämma dä üzemne afärin, bik tä afärin dip taptım. Minem televideniyedän çıgışım hämmä tamaşaçını ayagınnan yıgarga tiyeş ide...
“Häyerle irtä, Tatarstan” tapşıruınnan soñ uramga çıktım. İrtänge vakıt. Turıdan-turı zäñgär ekrannan härkemneñ öye türenä kerdem tügelme diyäräk kükräk kiyerep sulış aldım. Yaña gına yafraklar borın törtep, yazgı irtäneñ yıfäk çäçäklär koçagına buy ürelep mataşkan çagı. Dönyam irkenäyep kitte. Borın koyaştan arırak çöyelde, adımnar ciñeläyde, akıl tartması buşlık rähätendä, dan märtäbäse kuyın eçendä. Minme dönyanı yaulagan Söläyman päygambärdän bügen kim? Minme gayrät iyäse Davıt galäyhis-sälamnän kalışam? Änä Möhämmäd päygambärebez, ul Miğrac säfärenä dä barıp kaytkan äle, kabe-käükäyn nurı bulıp yörgän!
Moña qadärle minem bolay uk iğtibarlı bulganım yuk ide. Här oçragan keşe tanıydır tösle toyıldı üzemne. Kazan qadärle olı şähärdä här zatnı belämder sıman. Hämmä oçragan keşe belän isänläşep, hätta etlärenä dä, mäçelärenä dä sälam birep, beraz yulımnı avtobusta, annan küçep, tramvayda köç häl belän säğat yarım eçendä barıp citä almıy intekkän eşemä inde cäyäüläp kenä elderäm. Ya Hoday täğalä, bu Kazan uramnarı tugan avılım kırlarıday kiñ häm irken ikän, läbasa!
Eşemdä hämmäse dä minem belän hörmätle häm iğtibarlı buldılar. Hätta açıgan katık kebek pış-mış kilep yörüçe Hänifä Näbirovna da yılmaep, üz märtäbäsenä mine dä kütärä töşep söyläşte.
Dan rähäteneñ hikmäte bähetemne haman da kuş itüdä ide.
Şuşılay kön ütte. Öyemä kayttım. Tel açkıçları teläp ozatıp kalgan idelär. Hatın, gomer bulmagannı, bäleş peşerep kötep algan, balalar aktan häm pöhtädän kiyenep kuygannar. Şaulaşmagannar, tärtip bozmagannar. Fatirıbız közgedäy yaltıratılgan. Çınnan da hikmät inde, hikmät menä!
— Eşeñdä niçek soñ? Ni dilär? Karagannarmı? Kürgännärme üzeñne?— dip sorıy hatın, mul yılmaep.— Danlı-şöhrätle irgä hatını buluı rähät ikän ul!
— Belmim, anı-monı äytüçe bulmadı!— didem, hatınımnı tınıçlandırırga teläp.— Bälki süz başlarga kıymıy torgannardır?
— Könläşälärder,— di hatın, pesi balasıday miña sıpırgalanıp.— Kaynatıp beterergä ölgermägännärder äle!
— Hörmät häm iğtibar belän genä söyläşälär üzläre,— dip, güyä süzlären kuätlägändäy äytep kuydım...
İkençe kön, öçençese, dürtençese ütte. Dan rähäte ber atnaga citte, ayga çıktı. Akrınlap kına tınıçlanıp, kayçandır televizordan çıgış yasaganımnı üzem dä onıta başladım. Könnär üz tärtibenä kayttılar, keşelärgä karata bulgan mönäsäbätem dä kabat iskeçä ez belän bara başladı, hätta duslarımnıñ yözennän dä şähesemä karata päyda bulgan ihtiram, hörmät ezläre kitte. Min şunda gına dan bakçasınıñ almasına ürelep tä, anı özep aşıy almagan buluımnı iskärdem. Rähät, bik rähät ide miña ul vakıtlarda, üzemne keşe itep toya idem. Menä hikmät närsädä ikän: keşene dan keşe itä ikän! Ämma anıñ cimeşen aşap, beräülär bähetle bulalar, ikençelär agulanalar tügelme?
Häyer, min agulanıp aldımmı, ällä bähetkä kümelepme — anısın uk añlamıy kaldım!

Mart, 2004.

Click or select a word or words to search the definition