Böti

Tege keçe ulım bar bit äle. Menä şul, hikmät, uzemä dä, anasına da ohşamadı, üz näselebezgä tartmadı, .ällä nitkän närsä bulıp çıktı. Bolay, tugaç, malay atı kuştırganda, mulla abzası, bişek çarşavın açıp: «Oşbu ugılnıñ isme şärife Galävetdin ulsın!» — digännän soñ, ihlas küñeldän: «Häyerle, täüfıyklı bala bulsın!» — digän ide diyüen dä bit, bik ük alay bulıp çıkmadı, gomer näselebezdä bulmagan täüfıyksızga äylände.
Çitkä kitep ukıy başlagannan birle, ata dimi, ana dimi, bu olı keşe dimi, haman üzeneken sukalıy birä. Ul, di, sezneñ din dip yörtä torgan nämärsägez — kara halıknı tilertep yörtä torgan ber agu gına, di. Bez, yäş komsomollar, di, şuñar karşı rähimsez köräş alıp barabız, bez yaña, yaktı tormış tözibez, di.
— Tözärsez inde,— min äytäm.
— Menä kürersez äle...— di.
— Berkönne işettem äle, yöze karalar bit, iptäşläre belän mäçetne alırga yörilär ikän. «Bez,— dip äytep äytälär di,— anı klub yasıybız, yaktılık uçagına äyländeräbez, mäçet rashodın halık cilkäsenä kütärtep yatırga yaramıy ul!» —dip äytep äytälär di.
Berkönne şulay tik torganda iske käläpüşem yugaldı. Anıñ yugaluına inde çort s nim. İskergän ide inde ul, tik menä eçendäge bäti genä kızganıç toyıldı. Ul bäti disäñ dä bäti ide içmasam. Min anı tege yarman sugışı başlangan yılnı, başım avırtuga täqat tota almagaç, kart häzrätebezdän yazdırıp algan idem. Hikmäti hoda, şul bötine, häzrät äytkänçä, käläpüşkä tegep kigäç ük başımnıñ avırtuı gomer bulmagan kebek betkän ide.
Ällä inde üzem peçän öygändä şunda bergä peçän arasına kerep kaldı, ällä bulmasa Galävetdinnär yüri şayartıp berär yarı yäşerep kuydılar, no tolko tege käpäçem yuk ta yuk! İnde nişlärgä?! Şul arada, tagın yüri üç itkändäy, başım da avırta başladı. Sızlıy da sızlıy bit, malay, şabaş, hiç çıdar häl yuk, çamasız avırta. Üze tagın, citmäsä, eş öste turı kilde. Menä bit sin anı, mur kırgırını.
Hatın äytä:
— Bulmasa, kart, häzrättän yaña böti yazdırıp kayt, unbiş tiyen kayan kilep kaya kitmi! Häzrät bit ällä kayda tügel,— di.
Tügel tügelen dä, mäytäm, eçtän genä, haman sayın unbiş tiyen çıgaru da çiten şul, dim. Alay ittem, bolay ittem. Ahırısında şulay hatın äytkänçä eşlämi buldıra almadım, yañadan häzrättän tege mur kırgırını yazdırıp alırga buldım.
Galävetdin dä şunda yıy aldı tiräsendä närsäder kaynaşıp yöri ide. Kinät kerde dä:
— Davay, äti,— di,— min üzem mulla abzıydan yazdırıp alıp kaytıym, kiter akçañnı! — di. Ni äyterseñ bit, aptıradım da kaldım. Ällä, mäytäm, ahırı zamanmı yugıysä, ä ul haman üzeneken sukalıy:—Davay, eti, zamat yazdırıp alıp kaytam! — di.
Min dä tagın, ul şulay digäç, ışana kuydım: unbiş tiyenne malayga suzdım. Baş haman täqatsez sızlıy.
— Tizräk bul! — min äytäm.
— Bez anı zamat eşläp kaytabız! — di.
Sam dile, ozak ta ütmäde, malayım äylänep tä kayttı. Öç çitläp törgän bötine kulıma kiterep tä tottırdı.
— Al, rähäten kür bezneñ arkada,— di.
Şunduk änisenä bötine käpäç eçenä çitsaga törep tekterdem. Keşegä äytep keşe ışanmas! Älege bötile käläpüşne kiyep peçtik kenä dä äylänergä ölgermädem, sin kür dä min kür, başımnıñ sızlavı bette dä kitte. Üzem dä irkenläp kaldım.
Şul arada hatın çıgıp bäräñge aşarga däşte. Öygä kerep tabın yanına utırıştık. Yarıy, şulay utırıştık kına, bäräñgene ärçep ipläp kenä aşarga totındık. Karıym, Galävetdin kahäreñ närsägäder astırtın gına kölä.
— Vät,— min äytäm,— Galävetdin, darım şto sez dinnän köläsez, izge bötilärne mıskıl itäsez, ä bez, kartlar, barısına da ışanabız. Işanabız da faydasın da küräbez, älhämdelilla,-— dim.
Ä ul astırtın gına haman kölä birä:
— Döres, äti, sez ışanasız, böten sekretı da anıñ änä şul sezñen ışanuıgızda,— di.— Yäle, menä şul izge bötile käläpüşne bir äle,— di. Käläpüşne alırga dip, miña taba kulın suza.
— Kit annan,— min äytäm,— ul izge bötile käpäçne siña birämme soñ?! Mıskıl itär iyeñ bugay! — dim.
Ä ul haman üzeneken itärgä mataşa:
— Açıp birim äle min siña ul izge bötineñseren,— Di.
Ul şulay diyügä ällä niçek eçkä şik töşä kuydı. Bu, mäytäm, çınlap .ta berär närsä eşläp taşlamasın tagın, dim.
Şul arada tege kahäreñ baştan käpäçne tartıp ta aldı. Tartıp aluı buldı, bötine tegep kuygan cirennän sütep tä cibärde.
— Mä, kara, monda närsälär yazılgan! — di.
Aşau kaygısı tämam kitte. Anası belän ikäüläşep aptırap älege mur kırgırını kararga totıntdık. Tottık ta bötenläy aptırap kaldık. Hatın:
— Ästäğfirulla täübä, bu nitkän eş? Monda bit urısçalatıp elä nitkän närsälär yazılgan! — di başladı, eçennän ukınıp, tirä-yagına tökerenergä kereşte.
Karıym, çınlap ta tegendä urısçalatıp ällä närsäkäylär yazıp betergän. Monı kürügä eçlärem cu itep kitte.
— Bu nitkän eş, nişläp sin alay bezneñ dinnemıskıl itäseñ? Canıñnı bit min sineñ alırmın! — didem.
Ä ul, moşennik, haman kölä birä:
— Nişläp ul urısça bulsın, latinça iç ul! Işanmasagız, menä ukıp kürsätäm üzegezgä,—-di.
Anası belän bez bötenläy aptıraşta kaldık, ä ul tege bäti digänebezne şunduk ukıy da başladı. Tıñlap torsañ, bötenläy sınıñ korır, ällä nilär, ällä nilär yazıp betergän: «Dingä, öşkerü-tökerülärgä, törle ırımnarga-mazarlarga ışanu ul borıngı kırgıy halıklardan kalgan. Bez avırularnı öşkerü-tökerü, böti tagıp yörülär belän tügel, gıylem belän darulıybız», digän. Vät bit kahärne, ışan sin añar!
— Soñ,— min äytäm,— şul bötidän fayda kürep kilä idem iç min,—dim.— Bu yulı da bit, bakçı, üzegezneñ küz -aldıgızda, närsägäder faydası tide,— dim.
Hatın äytä:
— Busı inde anıñ şaytannan,— di. Galävetdin haman üz belgänen sukalıy:
— Menä, alla da yuk, şaytan da yuk, prosto bu ber samovnuşeniye genä,— di.
Anısı inde şulay buldı da kaldı, tik şunnan soñ çın bötine, häzrät üze yazgannı tapkaç ta başımnıñ avırtuı betmi torganga äylände. Doktor birgän poroşoknı eçkäç kenä basıla torgan bulıp kitte.
— Ällä,— min äytäm hatınga,—-çınlap ta bu yäşlärneñ din yuk digännäre döres mikän,— dim,— bakçı, tege -böti eşe niçek bulıp bette bit! — dim.

Click or select a word or words to search the definition