“Blüf”

Hikäyä

Prezident Apparatınıñ role köndälek tormışıbızda gacäyep zur ikänlegen, hätta Ministrlar Kabinetınnan da süze ütemleräk buluın üz küzlärem belän tanıp, kemneñ kem ikänlege belän isäpläşä başlarga miña şuşı vakıyga etärgeç birde. Döresen genä äytkändä, bu yazmamda ädäbiyät az, ämma hakıykat mäsäläse yugarı kuyılganlıgın da onıtmıyça, häbärläremä garık ittermäkçe min sezne, häyerle ukuçım! Tormış yulı, nindi genä toyılmasın, härkem öçen dä gıybrät belän tulı.
Kazandagı Gabdulla Tukay muzeenıñ direktorı bulıp eşlävemneñ täüge yıllarınnan berse ide. Salkın köz vakıtı. Köndezge ikelär tiräsendä muzeynı su basa başladı. Kırıkmasa-kırık yaktan, taşlar arasınnan fontan häm çişmälär bulıp kap-kaynar su bärä. Yartı säğat digändä işek açıp kererlek häm çıgarlık häldän yıraklaşıp, par kaplaudan kuyı toman eçendä kaldık. İskärtkänemçä, könnärneñ dä salkın çagı, binalarga cılılık birmiçä, şähär çinovniklarınıñ halıknı gacizlägän vakıtları ide.
Mondıy häldä närsä eşlärgä belgänme inde min? İñ berençe, kaydan kilgän täväkkällek bulgandır, üzeneñ kodrätenä ışanıp täräzä vatarga mataşkan çeben kebek bärgälänä başladım. Tiz arada muzeylar berläşmäse citäkçelegenä şaltırattım. Berse dä urınnarında yuk, General direktorıbız töşke aşına kitkän cirennän kilep citärgä ölgermägän, hucalık buyınça yärdämçeläreneñ buldıklı ğaskäre kemneñder tugan köne mäclesenä çakırılgannar, inde käyeflänep algannar, alarga häzer diñgez dä tubıktan gına bulıp toyıla başlagan ikän...
Şaltırattım. Mädäniyät ministrınıñ muzeylar buyınça urınbasarı üze telefonına kilde. Dulkınlanulı tavışımnan uk hävef häbäremneñ avırlıgın çamalap ölgerde:
— Tagın ni buldı äle anda? Kem äle sez?— dip soradı. Min hälne söyläp birdem.
— Berni dä añlamadım,— dide ul.— Häzer utırışka barıp ölgerergä tiyeşmen. Kiçkä betär, şunda kabat şaltıratırsız!
Mondıy vakıtta nindi sabır keşeneñ dä kazanı şartlarga mömkin. Ä min isä çeben üterergä dä hälennän kilmi torgan biçara mucik sıman:
— Yarar-yarar, gafu itegez inde?!.— dip äytep mataştım.— Vakıtıgıznı aldım bugay.
Ämma muzeynı su basu ğalämäte dävam itte. Moña qadär hämmä taşı arasınnan çıgıp tulgan kaynar su inde divarlarnıñ kolaklarınaça diyärlek kütärelgän dä uramnarga agıp çıgarga itä.
Çarasızdan Mädäniyät ministrınıñ üzenä şaltırattım. Rähmät töşkere, telefonın aldı, zarımnı işette häm:
— Berni dä eşläp bulmıymı? Kayan kilä ikän ul? Bu vakıtta nindi kaynar su di ul? Tuñıp utırabız!— dide.
Hälne kabat añlattım.
— Su kanalına şaltıratıgız, avariyä hezmätenä! Monda ministrlık bit, avariyä hezmäte üzäge tügel!— digän ämeren işettem.
— Şaltırattım inde, kilgän keşe yuk! Bäyräm aldınnan alar da üz hällären añlarga kuştılar!— dip, yülär süzlärne şartlarga citkän akılsızlık kazanımnan tabıp aldım da telemä çıgardım.
— Belmim inde alay bulgaç!— dide ministr.— Bezneñ monda olı kiñäşmä ide... Häl itä torıgız, annarı şaltıratırsız!
Muzeynıñ podvalında cäy könedäy esse, hätta çuma-çuma su kererlek ide. Uramda un gradus çaması suık, ä bezdä — çellä. Ämma toman bülmälärgä sıyışırga telämi, kalın häm kuyı bolıt bulıp täräzälärdän urgıla. Tagın berär säğat eçendä kaynar su kilüdän tuktamasa, Gabdulla Tukay muzee vulkan atuçı tauga ävereläçäk. Monıñ öçen miña, anıñ direktorına digänem, hiçkem rähmät äytmäyäçäk. Tagın da şunısı ayanıç, ul kaynar sunıñ kaydan agıp kergänlege mäğlüm tügel.
Telefon töymälärendä barmaklarım yögereştelär.
— Prezident Apparatı?— dip soradım.
— Yuk!— didelär.— Su kanalı hezmätlären kürsätüçe operatorlar bülekçäse!
Şunda nindi şaytanım kotırtkandır, tezep kittem:
— Sez närsä? Prezident Apparatı kem ikänlegegezne belmi disezme ällä? Äytep toram bit, Prezident Apparatı dip!..
Telefonnıñ tege başında dönyalık şım buldı. Hätta işekläreneñ açılıp yabıluları da monda qadär kilep işetelde. Açudan här süzemä basım yasıy-yasıy, ämeremne tezep saldım. Yartı säğat eçendä närsä eşlägänlekläre hakında telefonnan häbär kötüemne belderep elemtäne özdem.
Biş minut ta ütmägänder, muzeynıñ eçendä häm äylänä tiräsendä su avariyäse hezmätkärläre, sarılı-kızıllı äşäke maşinaları şaşınıp-şaşınıp yörenä başladılar. Ber iserek slesargä olı korsaklı, ak yakalı äfändelär törle yaklap ämer birergä totındılar. Ul, alarnı tıñlap ta betermästän, su kanalı çokırına töşep kitte, andagı krannı yaptı bulırga kiräk, annan çıgıp ölgergänçe kaynar su muzey eçenä tuludan tuktadı. İnde ul su kayadır agıp yukka da çıga başladı. Yartı säğattän hävefneñ artta kaluı hakında belderep häbär birdelär. Miña inde barısı da mäğlüm, vakıygalar üzläre küzem uñınnan äle genä uzıp kitkän idelär. Min barı:
— Ällä kayçan şulay itmiçä anı!— dip, borınımnı çöyep, küzlärem belän tüşämgä törteldem.
Belegez beznekelärne!

20.03.04.

Click or select a word or words to search the definition