Biçara Kız

Drama

İke fasıl1, dürt pärdädä

ÄŞHAS2:

Biktimer – ber kara bay keşe.
Färihä – baynıñ hatını.
Mahitap – alarnıñ bik matur kızları.
Fatıyma – alarnıñ asrauları.
Sähibä – imçe hatın.
Yauçı.
Cantimer – bik bay keşeneñ uglı, yämsez, añgıra.
Canbay – yahşı gına ğalim ber yeget.
Canyar – Canbaynıñ dustı.

BERENÇE PÄRDÄ
Berençe fasıl

Mahitap (yalgız). Ah, havalar, ah, mähluklar... ya kadir Alla! Ah, bänem ähvalem... (Bu vakıtta Fatıyma kerer.) Sandugaçlar sayrıy, agaçlar yafrakka börelänä, näfis huş cillär isäder. (Berazdan soñ yänä.) Ah, ğaläm könnän-kön üzgäräder. Läkin bänem hälem niçek üzgärer: koyaş çıguı kebime yäki koyaş batuı kebime?

Bu süzlärne tämam kılganda Fatıyma kilep:

Fatıyma. Koyaş ba-a-atuımı, belmim.
Mahitap. Hay, oyatsız, nigä yurıysıñ?
Fatıyma. Tutaşım, bäğrem, yuramaska, şulay bulırga ohşagaç (dip, Fatıyma çıgar).
Mahitap (beraz uyda). Ah, bu Fatıyma, yödädem bu Fatıyma­dan... Ber süzneñ ahırın söyläp betermi, pır itep çıgıp kitä, keşene hafaga salıp. Tukta, çakırıym, sorıym äle. Fatıyma! Fatıyma! Hay, çukrak, Fatıyma!!!

Fatıyma kerer.

Mahitap. Uh, kalmadı kıçkıra-kıçkıra tamagım. Fatıyma, canım... Äyt, canım, baya gına nik "şulay bulırga ohşagaç", dideñ. Ällä ber-ber häbär işetteñme?
Fatıyma (hafalanıbrak). Ni... işetmi ni, yä... Sezne bit Timerbaynıñ uglı Cantimergä birälär, imeş, dip, halık östenä taralgan.
Mahitap. Bulmas! Ah! (Başın totar. Bu vakıt Fatıyma çıgıp kitär.) Ah, ah! Rasmı ikän bu eş? (Egıla. Berazdan torıp ) Bakçı sin, mine şul kabahätkä birergä. Ägär bu eşlär bula kalsa, min ni eşlärmen? (dip, yıgıla.) Aaa... ah, kürälem3, näylär4, näylärsä, güzäl äylär. (Bu arada anası Färihä kerer, Mahitap beraz karañgırak.)
Färihä (kızına karap). Kızım, ni buldı siña, avırıysıñmı ällä?
Mahitap. Yuk... yuk... äni, avırmıym...
Färihä. Yuk, kızım, avırıy torgansıñdır... tukta, Sähibäñ abıstaynı aldırıym (dip, çıgıp kitär).
Mahitap (torıp). Ha-ha-ha... Äni mine avırıy dip belde. Min avırmıym. Miña ir zähmäte tigän, kaysıdır Sähibä abıstaynıñ faydası timi aña... Ah, Rabbem, min närsä kürep kölämen?.. Yuk, Mahitap, kölmä, kölmä, yıla, yıla!.. (Eglar.) Uf, mine... Cantimergä birsälär? Min ni eşlärmen. Yuk, yuk, barmam... barmam... Minem rizalıgımnan başka birmäslär. (Közge karşısına barıp, közgegä karap.) Ah, güzäl kız, güzäl kız... Çınlap ukmı sin şul kabahät Cantimer kuyınında bulırsıñmı? Ah, minem bu söalemä5 cavap birüçe ber dä yuk... Ah, cavap, cavap! Yarabbi, sinnän başka mädät6, sorıy torgan zat yuk... Yarabbi, barça ğalämneñ haligı7 sin, sin... sin, sinnän başka yuk, Rabbem!.. Rähmäteñnän taşlama, yarabbi!

Bu arada imçe hatın Sähibä kerer.

Sähibä. Ah Alla, ästäğfirullahelgazim... Ästäğfirullahelgazim... Hay, bik katı avırıy ikän! Cen zähmäteder, ahrı... Bik kıçkıra ikän (dip, kıznıñ yanına barır). Bäbkäm, kay töşeñ avırttı?
Mahitap. Kit, şaytan, ber cirem dä avırtmıy!
Sähibä. Çü, çü, çü... (dip, kıznıñ başın tota) Äyşä-Patıyma kulı8, minem kulım tügel.

Mahitap başınnan Sähibä kulın ala.

Mahitap. Üz kulıñ iç (dip, alıp taşlar). Äbi, min sataş­madım da, avırmıym da... Äbi, zinhar, miña räncemä, sezne orış­tım.
Sähibä. Yuk, kızım, yuk... Räncemim, bäbkäm.
Mahitap. Äbiyem, canım, kil, utır... Min sinnän ber süz sorıym: sin karçık keşe, döres äyterseñ.
Sähibä. Sora, kızım, ästäğfirulla, yalgan söylärgä.
Mahitap. Äbi, sin kiyäügä bardıñmı?
Sähibä. Bardım, bäbkäm...
Mahitap. Üzeñ yaratkanga bardıñmı? Köçläp birdelärme?
Sähibä. Üzem söygängä bardım.
Mahitap. Niçek?
Sähibä. Menä, kızım, min siña söylim. (Üze yak-yagına kara­nır, üze borının sörter.) Menä bervakıtnı mine änilär kiyäügä biräseläre buldı. Karıym... Karıym... bolar mine ikençe keşegä birälär. Kürdem, eş bolay yaramıy. Bervakıt ätilär, änilär urakka çıgarga häzerlänälär ide. Min başımnı avıruga salıp kaldım. Äni äytte: "Alaysa, kızım, menä min çıkkanda Häbibä abıstayga äytä kitärmen, sineñ yanıña iptäşkä kerer", dip çıgıp kittelär. (Yanä avızın sörtep alır.) Şunnan Häbibä abıstay kilde. "Äbi, isän kildeñme?" didem. "Allaga şöker", dide. Bezneñ avılda Häbibä abıstaydan yahşı hatın yuk ide. Alla rähmäten itsen biçaraga. Şunnan soñ, süzdän-süz kitkäç, min üzemneñ hälemne äyttem. Häbibä abıstaynıñ şundıyga azrak ostalıgı bar, dilär ide. Häbibä abıstay äytä: "Kızım, minnän ber yahşılık bulsın, min siña ber eş yasıym", dip, bernärsä öşkerep birde. Annan soñ ber doga birde: "Bolarnı, irtä belän ätäç kıçkırgançı, busagaga kıstır", dide. Min şunı şulay eşlädem. Häbibä abıstayga ber oç kinder dä birdem. Şunnan soñ, sin kür dä min kür... Ätilär, torgan cirdän kaytışıp, üzem telägängä birep kuydılar. Märhümä rähmätle Häbibä abıstay şul eşne miña da öyrätte. Menä min şunı üzebezneñ avılda ber kızga yasap birgän idem, kul belän koygan kebek buldı.
Mahitap (tez çügep). Äbi canım, ana bul, miña da yasa!..
Sähibä. Yarıy, bäbkäm, häzer, täharätem dä bar (dip, poçmakka barıp utıra).
Mahitap. Ah Alla, nilär kılam... nilär kılam... nikadär gönah kılam... Doga, doga! Doganı busagaga kuyarmın... äy Rabbem...

Sähibä häzerläp birer. Mahitap kiyem şkafınnan ber asıl külmäk alıp birer, Sähibä kitär.

Sähibä. Huş, kızım, minem kulım tügel, Äyşä-Patıyma kulı. Häyerle säğattä bulsın! (Çıgar, Mahitap ber kulındagı äybergä karap, ber imçe hatınnıñ yulına karap kalır.)

Pärdä töşär.
İKENÇE PÄRDÄ

Biktimer baynıñ zalı. Yahşı ber yort kürener. Biktimer bay yazu östäle yanında, anıñ yanında hatını utıradır.

Färihä. Yä, siña äytäm, yauçı kilsä ni äytim?
Biktimer. Ni äytäseñ, kilmägän yauçıga...
Färihä. Fatıyma, Sähibä äbine çakıra barganda, Canti­merlärneñ kapkası töbendä asrauları belän söyläşkän. "Bügen sezgä yauçı cibärälär", digän. Şuñar kürä äytäm. Sin bazarga çıkkanda kilsä, min ni äytergä dä belmäm dip äytüem.
Biktimer. Ni äyterseñ, täväkkälläp birerbez.
Färihä. Son, siña äytäm, Mahitap yaratırmı ikän? Urtarak, dilär.
Biktimer. Tagı kemgä birmäkçe bulasıñ?
Färihä. Soñ, miña Mahitap şulay dip äytsä, dip äytäm.
Biktimer. Min riza bulgaç, äytmäs!

Bu arada Fatıyma kerä.

Fatıyma. Bikä abıstay, yauçı kilde.
Biktimer. Yahşı, hatın, min çıgıp toram (dip, çıgıp kitär).
Färihä. Bar, äyt, kersen.

Yauçı kerä. Fatıyma artınnan kerer.

Yauçı. Uf, uh, uf, uh... baskıçıgız bik biyek ikän, uf, tınım bette. Uf, uf, isän-sau torasızmı? Uh... yä, ber doga kılıyk. (Doga kılalar.)
Färihä. Älhämdelillah, bik isän torabız, üzeñ isän-sau yöriseñme?
Yauçı. Şöker, bik isän yörim... Kara äle, kem... Färihä, ni hälegez bar, ni niyätegez? Uf, kara äle, kem, Färihä, bu çakta yegetlär saylangan. Yünle keşe ber dä yuk. Uh-uh-uh... Yödädem inde bu yütäl belän. Daru da itep karadım. Uh-uh-uh, ber dä faydası bulmadı. Yegetneñ aşavı-eçüe yuk. Täväkkälläp birü kiräk ide.
Färihä. Bez, ahrı, Allaga tapşırırbız, istiharä9 dä kıldı­rıp karadık, ahırı häyerle bulsın!
Yauçı. Bik yahşı, bik yahşı... Nasıyp bulsa, bu eşne ozaklat­mıyk. Säfär ayı kergänçe bulsa ide.
Färihä. İnşa Alla, şulay itärbez.
Yauçı. Soñ, şulay da kayçan dip äytim?
Färihä. Alla boyırsa, üzem häbär itärmen äle, bu arada kızlar cıymakçı bulabız. Şunnan soñ ber kilep kitärseñ.
Yauçı. Yä, kem, ber doga kılıyk. (Doga kılalar.)

Yauçı çıgar. Fatıyma ozata çıgar. Färihä, Biktimer kerer.

Färihä. Siña äytäm, orışsañ orışırsıñ, min väğdä birdem inde.
Biktimer. Nik orışıym, bik yahşı, bik yahşı.
Färihä. Tukta äle, siña äytäm, ber yomışım bar äle. Kara äle, röhsät itsäñ, kızlar cıyar idek, dip äytäm.
Biktimer. Minem eşem yuk, cıysagız cıyarsız! (dip, çıgıp kitä.)

Pärdä töşär.

ÖÇENÇE PÄRDÄ

Canbay yortı. Canbay bülmädä östäl yanında gazeta karap utıra. Vakıt kiç. Bu arada işektän beräü kerä başlar.

Canbay. Kem bar?
Canyar. Canyar Bolgatayıv!
Canbay. Ha, märhäba, dustım, rähim itsennär!
Canyar. Ässälame galäykem, dustım, isänme?
Canbay. Älhämdelillah, bik sälamät, sezneñ dogagızda.
Canyar. Ber häbär işettem dä çıdıy almadım... Sezgä kilep äytim didem.
Canbay. İh, ih... näq Bolgatayıv sin.
Canyar. Ha-ha-ha.
Canbay. Yä, söylä, ni yalganıñ bar?
Canyar. Menä bügen Biktimerneñ kızına kiyäü kerä.
Canbay. He, sin şul eç poşıra torgan süz söylärseñ.
Canyar. Sin tagı keşe öçen kaygırasıñ.
Canbay. Gacäp keşe sin, min dä kaygırmıym, kızlarnıñ ata-anaları da kaygırmasın, alar öçen kem kaygırır? Bezneñ halıkka bay bulsın, bay bulsa, bar da yarıy.
Canyar. Vakıygän10, bik döres äytäsen. Yarıy, huş, minem barası cirem bar. Huş. (Çıga.)
Canbay (ayagürä torır. Arlı-birle yörer. Üz-üzenä). Ah Alla, dönya bu, dönyada nilär bulmıy. Bezgä yahşı äle. Bakçı, bügen Mahitapka zindan11, zindan! Bak, nindi hafa, biçara, yuk anı kızganuçı. Nik başka keşe kızgansın anı, üzeneñ ata-anası kızganmagannı... Ah, bäğrem, beräü dä kızganuçı yuk. Yuk, yuk, min kızganam, min kızganam, min kızganam... Yuk, tukta... (Beraz uylap.) Ni bulsa da bulır, ber eş kılırmın. (Çıgıp kitär.)

Pärdä töşär.

DÜRTENÇE PÄRDÄ

Biktimer baynıñ zalı. Utlar yandırılgan, kiyäü urınnarı häzerlängän. Ber asıl çarşau yanında, çarşauga kerep, Mahitap utıra. İşekne äkren genä açıp, Canbay kilep kerä.

Canbay. Ah, canım, songa kalmagan ikänmen.

Bu arada, "Kiyäü kilde bugay", dip, yauçı kilep çıgar, ikençe işektän yauçı kilep, Canbaynı kürer.

Yauçı. Çü, canım, bu ni häl? (dip, bik cähätläp çıgıp kitär, ciñnären selkep. Canbay äkren genä kilep kıznıñ çarşavın açar.)
Canbay. Ah, bäğrem, min sine bu zindannan kotkarırga kildem. Zindan bu siña! Zindandır, bak, kara miña!..
Mahitap (Canbaynıñ muyınına asılınıp). Ah, canım, ras äytteñ. Ah, ni kılıym?

Bu arada Biktimer, Färihä, yauçı, Fatıyma kerep, kıznıñ koçaklaşıp torgannarın kürep, häyran bulalar...

Canbay (Biktimergä karap). Hay, zöbani12! Hay, cällad13! Ni kıldıñ üzeñneñ gaziz balaña!

Bu arada Färihä kiler.

Färihä. Çü, canım, bu ni eş?
Canbay. Hi, zänki14, bädbähet15, kit!!! (Yanä Biktimergä karap.) Hi, hi, hi, cällad!!! Sin, sin cällad!!!

Bu arada kiyäü Cantimer kilep kerer, kergändä sörtener, üze yämsez häm iserek.

Cantimer. Aaa... Kaya, kiyäü-ü-üne karşı almıysızzz...(Can­bay belän Mahitapnıñ koçaklaşıp utıruların kürer dä.) Äy, sin, minem hatınnı nik aldıñ?
Canbay. Kit! Bädbähet!.. Änä sineñ hatınıñ... (dip, asrau Fatıymanı kürsäter. Cantimer Fatıyma yanına bara baş­lar, alpan-tilpän.)
Yauçı. Yuk, yuk, bäbkäm, änä şul sineñ hatınıñ (dip, Mahitap­nı kürsäter, Cantimer yänä kilä başlar).
Canbay (kiyäügä). Kit!!! (Bu vakıt Mahitap Canbay kuyını­na tagın da kerep.)
Mahitap. Ah, canım, zinhar, birmä!
Biktimer. Ah, oyatsız, hur itteñ!
Canbay. Häy, häy, cällad, minme hur ittem? Sin üzeñ cällad! (Mahitapka karap.) Äy, bäğrem, hafa bulma, härvakıt min sineñ belän, dönyada vä ahirättä...
Biktimer. Kara, yöze kara, ni äytä.
Canbay (Mahitapka karap.) Kotılırsıñ bu zindannan, hay, canım (dip, mañgayınnan übep alır).
Biktimer. Kara, kara, ni eşli... (Bu arada kiyäü, Fatıyma yanına barıp, anıñ belän uynıy. Fatıyma törtep-törtep cibärä. Biktimer monı kürä, kul selkep, çitkä karar. Kiyäü, äylänep-tulganıp, yänä Mahitap yanına kiler, kilgändä gayät isereklektän yıgılır.)
Cantimer. A-a, mine bolay yasadıgızmı, min, min-n dä sezne bik kızık itim (dip, Ta-ta-llak! dip kıçkırır. Bu vakıt Mahitap siskäner).
Mahitap. (Canbaynı tagın da koçaklabrak). Canım, ko­tıldım, appagım!! Min sineke...
Canbay. Bäğrem! (Übär.) Bäğrem. (Übär.) Mineke buldıñ! (Übär.)

Biktimer avızına barmagın kuyıp ise kitep torır, başkalar da şulay bulır.

Pärdä töşär.

Tämam.
_________________________
1 Fasıl – bülek.
2 Äşhas – katnaşuçılar.
3 Kürälem – kürermen.
4 Näylär – ni eşlär, ni itär.
5 Söal – sorau.
6 Mädät – yärdäm.
7 Haligı – yaratuçı, bar itüçe (dini).
8 Äyşä-Patıyma kulı – gadi kul tügel, "izgelär kulı", yärdäme tiyä torgan kul mäğnäsendä. İmçe karçıklar şul süzlärne äytä torgan bulgannar.
9 İstiharä – töşlek salu. Ber eşneñ soñı uñışlı bulıp-bulmavın töştä kürep belü öçen dip, täharätlänep, namaz ukıp, yokıga yatu, yäki şul yolanı başkarunı ikençe ber keşegä tapşıru.
10 Vakıygan – çınlap ta.
11 Zindan – törmä.
12 Zöbani – gazaplauçı, dini mifologiyädä tämugta yandırıp toruçı gazap färeştäse.
13 Cällad – baş kisüçe, palaç, bik kansız, märhämätsez keşe.
14 Zänki – kara eçle, tupas, usal keşe.
15 Bädbähet – äşäke, naçar, yavız.

Click or select a word or words to search the definition